30 سال پيش در ماه‌هاي آغاز به كار رسمي سازمان انرژي اتمي ايران، توليد 30 هزار مگاوات برق هسته‌يي از 23 نيروگاه در كشور بخشي از چشم‌انداز فعاليت‌هاي صلح‌آميز هسته‌يي ايران بود، اما در حال حاضر تنها به توليد 1000 مگاوات از اين انرژي پاك در نيروگاه بوشهر كه هنوز در حال ساخت واحد اول بوشهر (ايران-1) هستيم، اكتفا كرده‌ايم. دكتر احمد نخلي، مسوول آموزش و تجهيز نيروي انساني در سال‌هاي اوليه‌ي راه‌اندازي سازمان انرژي اتمي ايران كه از نخستين افراد آگاه به علوم هسته‌يي در ايران به حساب مي‌آيد، در گفت‌وگويي با خبرنگار سياسي - خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) از تاريخچه‌ي فعاليت‌هاي هسته‌يي در كشورمان سخن گفت. وي با بيان اين كه در سال 1335 در دانشكده‌ي علوم دانشگاه تهران همايشي به نام "اتم براي صلح" برپا شد و آمريكايي‌ها اين همايش را برگزار كرده بودند، افزود: آنها مي‌خواستند به كشورهاي ديگر نشان دهند كه اتم چه نقشي در زندگي مردم دارد و اين كاربرد را در ابعاد مختلف پزشكي، علوم، كشاورزي، صنعت و... نشان مي‌دادند. دكتر نخلي افزود: بعد از اين همايش كه حدود 100 هزار نفر در آن شركت كردند، دانشگاه تهران به اين فكر افتاد كه مركزي به نام مركز اتمي تشكيل دهد؛ "مركز اتمي دانشگاه تهران" (T.U.N.C) پايه‌اش از اينجا بنا نهاده شد و در سال 1336 اين عنوان در مجلس به تصويب رسيد. وي كه دكتراي سيكل سوم را از دانشگاه سوربون فرانسه دارد، اضافه كرد: از بين استادان، آن روزاستاد دكتر علي اصغر آزاد كانديدا شد كه براي آشنايي بيشتر با اين علم يك دوره‌ي يك ساله را در آمريكا بگذراند، بعد از اين كه دكتر آزاد از شيكاگو برگشت در ايران جز عده‌ي معدودي كه تعدادشان از 3 نفر تجاوز نمي‌كرد، با اين علم آشنا نبودند. دكتر آزاد 12 سال رييس مركز اتمي دانشگاه تهران بودند. دكتر نخلي افزود: چندين دوره كلاس‌هاي آموزشي ايزوتوپ‌ها (isotopes-courses) و آشنايي با علوم هسته‌يي برپا كردند و در آنها افرادي از وزارتخانه‌هاي مختلف اصول الفباي اين علم را آموزش مي‌ديدند. اين كارشناس سازمان انرژي اتمي ادامه داد: در سال 1340 از تصويب مجلس گذشت كه مركز اتمي دانشگاه تهران را در 28 هكتار زمين در محل فعلي سازمان انرژي اتمي ايران ايجاد كنند، اين كار انجام شد و پس از آن هر ساله بر تعداد نفرات آگاه به اين علم اضافه مي‌شود. مشاور فعلي سازمان انرژي اتمي گفت: در آذر 1346 راكتور 5 مگاواتي آموزشي و پژوهشي مركز اتمي دانشگاه تهران آغاز به كار كرد و جوانان پرشور شروع به فعاليت كردند و هر سال هم بر عده‌شان افزوده مي‌شد. دكتر نخلي اضافه كرد: در اسفند 1352 محمدرضا پهلوي فرماني براي دكتر اكبر اعتماد صادر كرد مبني بر اين كه يك ماه فرصت داريد سيستمي به نام "سازمان انرژي اتمي ايران" (A.E.O.I) را ايجاد كنيد. دكتر اعتماد درآن‌زمان مسوول آزمايشگاه‌هاي سوييس بود و در برن كار مي‌كرد. بعد از ابلاغ اين دستور، به تهران آمد و در فروردين ماه 1353 اساسنامه‌ي سازمان را نوشت كه در مجلس تصويب شد و پايه‌هاي سازمان انرژي اتمي ريخته شد. وي درباره‌ي علل تشكيل سازمان گفت: گفته مي‌شد چون استفاده از انرژي رو به تزايد است و ما نياز بيشتري به انرژي داريم چه بهتر كه از انرژي اتمي استفاده كنيم و كمتر به سراغ زغال سنگ و سوخت‌هاي فسيلي برويم. مشاور سازمان انرژي اتمي افزود: پيش از انقلاب قرار بود 23 نيروگاه اتمي در ايران ساخته شود تا حدود 30 هزار مگاوات انرژي مورد نياز كشور را تامين كند. دكتر نخلي ادامه داد: اولين قرارداد ساخت دو نيروگاه 1200 مگاواتي در حوالي بوشهر، بين ايران و آلمان منعقد شد و هم‌چنين قرار شد دو نيروگاه 900 مگاواتي نيز در دارخوين اهواز با كمك فرانسوي‌ها ساخته شود. وي كه در زمان تشكيل سازمان انرژي اتمي مسووليت آموزش و تجهيز نيروي انساني را در سازمان برعهده داشته، درباره‌ي نحوه‌ي آموزش افراد گفت: گروه هاي 30 يا40 نفره اي را انتخاب مي‌كرديم، بعد از اين كه مورد آزمايش‌هاي پزشكي و علمي قرار مي‌گرفتند امكانات لازم را فراهم مي‌كرديم و آنها را به كشورهاي مختلف مثل فرانسه، آمريكا، آلمان، انگلستان، هند و جامائيكا مي‌فرستاديم، عده‌اي كه باهوش‌تر بودند، مراحل بالاتر را تا دكترا مي گذراندند و برمي‌گشتند؛ يعني هم‌زمان با تكميل نيروگاه‌ها از نظر علمي هم پيشرفت قابل ملاحظه‌اي مي‌كرديم. دكتر نخلي افزود: البته در داخل كشور نيز دوره‌هاي آموزشي در حد فوق ديپلم، ليسانس و بالاترداشتيم، ضمنا فيلم‌هاي مربوطه را نمايش مي‌داديم، كنفرانس برگزار مي‌كرديم و از كارشناسان اتمي جهان دعوت به عمل مي‌آورديم. وي ادامه داد: تمام اينكارها، يعني ساخت نيروگاه‌ها و آموزش نيروها با سرعت بسيار خوبي پيش مي‌رفت، تا جايي كه 86/5 درصد تشكيلات نيروگاه بوشهر به اتمام رسيده بود و تنها كارگذاري ميله‌هاي سوخت باقي مانده بود؛ البته در دارخوين تنها 5 درصد كار پيش رفته بود كه بهمن 57 فرا رسيد و انقلاب شكوهمند اسلامي ايران پيروز شد. كارشناس سازمان انرژي اتمي با اشاره به اين كه زمان تاسيس سازمان انرژي اتمي تنها 150 نفر در آن مشغول به كار بودند، گفت: اندكي پس از پيروزي انقلاب تا حدود 5400 نفر در زمينه‌هاي مختلف كشاورزي، علوم، صنعت و... در سازمان انرژي اتمي كار مي‌كردندكه بعدا عده‌اي بازخريد عده‌اي متفرق و عده‌اي بازنشسته شدند. دكتر نخلي افزود: اوايل انقلاب آلماني‌ها و فرانسوي‌ها از كشورمان خارج شدند و ساخت اين دو نيروگاه نيمه‌كاره رها شد. وي ادامه داد: چند سال بعد از رفتن آلماني‌ها و فرانسوي‌ها كه كارهاي مربوط به نيروگاه‌ها كاملا معلق بود، دولت به اين نتيجه رسيد كه بايد كاري كرد و تا به حال هم جا مانده‌ايم. تا اين كه بالاخره با روس‌ها توافق كرديم و براي تكميل نيروگاه اول بوشهر با آنها قرارداد بستيم و در حال حاضر هم واحد اول اين نيروگاه 1000 مگاواتي در حال تكميل شد، اما نيروگاه دارخوين به كلي تعطيل است و به دلايلي قصد تكميل آن وجود ندارد. دكتر نخلي درباره‌ي اقداماتي كه بعد از انقلاب در رابطه با استفاده از انرژي هسته‌يي در كشور انجام شده است، گفت: 100هكتار زمين در كرج براي ساخت مركز تحقيقات پزشكي و كشاورزي در نظر گرفته شده و تاسيسات ارزنده‌اي در آن راه‌اندازي شده‌است، در تفت يزد كارهاي علمي خوبي صورت مي‌گيرد و در اصفهان هم تمام كارهاي مربوط به تكنولوژي هسته‌يي‌مان را انجام مي‌دهيم. گفت‌وگو از خبرنگار ايسنا: سميه مومني انتهاي پيام