دكتر دهقان با ابراز اين عقيده كه ايران در جلسات شوراي حكام نمي‌تواند روي عدم تعهد، چين و روسيه حساب باز كند، بر لزوم نگاه به داخل بيش از خارج و استفاده از ظرفيت‌هاي داخلي كشورمان تاكيد كرد. دكتر محمود دهقان، استاد دانشگاه و كارشناس مسايل بين‌الملل كه در ميزگرد "شوراي امنيت- تهديد تا واقعيت" در خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) و با حضور دكتر حسن لاسجردي، استاد دانشگاه سخن مي‌گفت، با بيان اين‌كه غرب در خصوص ايران به فرمولي تكراري رسيده، تاكيد كرد كه جمهوري اسلامي ايران به هيچ وجه نبايد از تهديداتي هم‌چون شوراي امنيت واهمه داشته باشد. وي با بيان اين كه مساله‌ي مذكور را بايد به دقت مورد بررسي قرار داد، گفت: توجه داشته باشيد كه اساس نظام سياسي فعلي جهان براساس قدرت است و اين مساله‌اي است كه از ديرباز وجود داشته، منتها پس از شكست جامعه‌ي ملل تا حدي باطل شده، ولي به هر صورت نظامي كه در آن زندگي مي‌كنيم اصل برتري قدرت را پذيرفته است. دكتر دهقان با اشاره به اين كه پيش از اين، جامعه‌ي ملل سابق كاملا تشريفاتي شده بود و هيچ چيز در آن ضمانت اجرايي نداشت، افزود: با توجه به مجموع اين مسايل دانشمندان علم سياست و روابط بين‌الملل نيز پارامتر قدرت را در تحليل‌هايشان مبذول داشته‌اند. اين استاد دانشگاه ادامه داد: در شرايط فعلي بايد واقع بين بود و سلسله مراتب قدرت را شناخت؛ توجه داشته باشيد كه آژانس بين‌المللي انرژي اتمي قرار است تا با كمك كشورها روش استفاده‌ي صلح آميز از فن‌آوري هسته‌يي را عمومي نمايد و اين از وظايف اين مرجع بين‌المللي است، ضمن آن‌كه اين واقعيت نيز وجود دارد كه انرژي‌هاي فناپذير در شرايط فعلي در جهان روبه اتمام هستند. اين كارشناس مسايل بين‌المللي با اشاره به اين كه پس از جنگ جهاني دوم پارامتر قدرت بيش از پيش مدنظر قرار گرفت، خاطرنشان كرد: پس از فروپاشي شوروي سابق، نظام بين‌الملل به صورت يك‌دست‌تر درآمد و پس از اين مساله تقريبا شاهد نبوديم كه آمريكا قطعنامه‌اي را به اين شورا ببرد و تصويب نشود. وي در ادامه گفت: داشتن چرخه‌ي سوخت هسته‌يي حق مسلم همه‌ي كشورها و جمهوري اسلامي ايران براساس صراحت NPT و وظايف آژانس مي‌باشد، ولي همان نظام زور و قدرت به ايران مي‌گويد كه تو نبايد اين فن‌آوري را داشته باشي چون در منافع ما شريك نيستي. دكتر دهقان افزود: البته آمريكا به اين وضوح صحبت نمي‌كند و كاملا غيرمستقيم مقصودش را مي‌گويد ولي تاكيد دارند كه راه مورد نظر ما توقف فعاليت‌هاي ايران است و نه وجود نظارت بر آن. البته گاهي اوقات نيز ديده‌ايم كه خانم رايس خيلي صريح تاكيد مي‌كند كه ايران نبايد اين فن‌آوري را داشته باشد. اين استاد دانشگاه ادامه داد: در تمامي اين موارد شاهد كاركرد مستقيم پارامتر قدرت هستيم، حال در اين شرايط ايران بايد چه بكند؟ آيا از حق مسلم‌اش بگذرد و به خارج وابسته شود و يا اين كه بدون توجه به پارامتر قدرت به شركايي چون غيرمتعهد‌ها دل خوش كند؟ اين كارشناس مسايل بين‌المللي با بيان اين عقيده كه ما از ابتدا اشتباهي استراتژيك را در مذاكرات هسته‌يي‌مان با سه كشور اروپايي داشته‌ايم، اظهار داشت: پيوند مذاكرات هسته‌يي به مسايل گوناگون و تعميم آن به عرصه‌هاي ديگر از جمله مسايل اقتصادي، حقوق بشري و حتي سياسي اشتباه استراتژيكي بود كه طي آن ما مذاكره را در سه كميته‌ي مجزا پيگيري و به هم وابسته نموديم. وي هم‌چنين گفت: اين حاصل كار خودمان بود و اروپايي‌ها نيز از آن استفاده كرده و آن قدر بر اين مساله پيرايه زدند كه به كلافي سردرگم تبديل شد و ما نيز اجبارا آن را پذيرفتيم. دكتر دهقان با اشاره به اين كه اروپا اصلا مشخصات يك قدرت تعيين‌كننده را ندارد، افزود: توجه داشته باشيد كه جايي كه پارامتر قدرت حرف اول را مي‌زند، اقتصاد پويا كاري از پيش نخواهد برد و با توجه به اين مساله اروپا هيچ تاثيري بر اين روند نداشته است، ولي ما خودمان به اين‌ها مشروعيت داده‌ايم و با عقد چندين قرارداد با سه كشور اروپايي آن‌ها را در مقابل خود قرار داديم و در پي تداوم اين روند، آژانس نيز در آخرين جلسه‌اش مشروعيت اين سه كشور را در مذاكرات هسته‌يي با ايران پذيرفت. اين استاد دانشگاه تصريح كرد: در حال حاضر نمي‌توانيم به عنوان يك دولت جديد اقدامات دولت‌هاي پيشين را ناديده بگيريم و بگوييم هر چه كه دولت قبلي كرده به كنار است، بلكه بايد از بن بستي كه خودمان سازنده‌ي آن بوده‌ايم بيرون آمده و حق‌مان را خواستار شويم. اين كارشناس مسايل بين‌المللي خاطرنشان كرد: همه‌ي ما دردهاي مختلف را متوجه مي‌شويم، ولي گاهي اوقات مي‌ترسيم به مريض بگوييم كه مشكلت چيست، چرا كه از پيشامدهاي احتمالي واهمه داريم، اروپايي‌ها از مدت‌ها قبل ورود منسوجات چين به كشورشان را بلوكه كرده بودند و توقف اين روند براي چين به معناي سقوط است، حال چرا چين بايد قطعنامه‌ي شوراي امنيت عليه ايران را وتو نمايد؟ دكتر دهقان ادامه داد: پوتين براي ما چه كرده؟ مگر روسيه چقدر توانست در مقابل حمله‌ي آمريكا به عراق ايستادگي كند؟ توجه داشته باشيد كه گروه غيرمتعهدها نيز در اجلاس اخير پس از سه روز تعويق بي‌مورد، كاري از پيش نبردند، ضمن آن كه كدام يك از اعضاي نم حاضرند خودشان را قرباني منافع ايران نمايند؟ وي هم‌چنين ابراز عقيده كرد: متاسفانه اكثر تصميمات ما در دقيقه‌ي 90 اتخاذ مي‌شود و اين يك واقعيت است يعني ديپلمات‌هاي ما "مردان دقيقه‌ي 90" هستند. شما براي گرفتن حق‌تان در جهاني با اين سلسله قدرت نبايد انتظار داشته باشيد كه كسي خود را قرباني شما كند، در واقع بايد چنين گفت كه اخلاقيات در روابط بين‌الملل وجود ندارد. اين استاد دانشگاه افزود: در چنين شرايطي ما بايد از دوستان‌مان بيش از دشمنان‌مان بترسيم، چرا كه دشمن، علني است و شمشير را از رو بسته ولي دوست گاهي اوقات دوست است و گاهي اوقات دشمن، بر همين اساس روي اتفاق نم، چين و روسيه نمي‌توان حساب باز كرد. اين كارشناس مسايل بين‌المللي با تاكيد بر لزوم فعال بودن نمايندگي‌هاي كشورمان در خارج از كشور، ادامه داد: ديپلمات‌هاي ما در اقصي نقاط جهان بايد ضمن شفاف سازي فعاليت‌هاي‌مان براي ساير كشورها يك‌سره براي كشور خوراك فرستاده و بي‌تحرك نباشند. به هر صورت اعتقاد من اين است كه ما به يك سه راهي رسيده‌ايم كه ديپلماسي ما بايد در آن براساس توانايي‌هاي ملي‌اش عمل كند. دكتر دهقان در ادامه با اشاره به اين‌كه امروز شرايط نظام بين‌الملل نسبت به دوران جنگ سرد سخت‌تر شده، گفت: يك‌جانبه گرايي به مراتب آفاتي بيش از جهان چند قطبي دارد و اين در حالي است كه امروز كشورهاي اروپايي راه همگرايي بيشتر با مواضع آمريكا را در پيش گرفته‌اند. وي افزود: در پي سقوط قطب دوم جهان، تفكر برتري طلبي و نابودي مخالفان توسط افرادي چون فوكوياما يا هانتينگتون مطرح و مباحثي چون لبه‌هاي خونين و مباني تئوريك آن نيز در پي‌اش آمد؛ واقعيت اين است كه امروزه يك‌جانبه گرايي آمريكا راه بازي براي قدرت‌هاي كوچك را بسته است. اين استاد دانشگاه ادامه داد: مساله‌ي مذكور در مذاكرات ايران و سه كشور اروپايي به وضوح مشخص است امروز اروپا در جريان مذاكرات با ايران كاملا بي آبرو شده، چرا كه وقتي بالانسر بزرگ فشار مي‌آورد بقيه‌ي اهرم‌ها كارساز نخواهند بود؛ در همين جا بايد اشاره شود كه درست است كه آمريكا پس از ضربه‌هاي مختلفي كه خورده قدرت سازندگي‌اش تحليل رفته ولي آيا قدرت تخريب او نيز از بين رفته است؟ دهقان يك‌جانبه گرايي را نوعي آرمان‌گرايي غلط خواند و خاطرنشان كرد: ما بايد براي حركت در اين مسير تمام توانايي‌هاي‌مان را در نظر بگيريم، بر فرض كه پرونده‌ي ما به شوراي امنيت ارجاع شود، ما كه عراق نيستيم، ايران عقبه‌هاي فراواني دارد، ما اگر بر پتانسيل‌هاي نفوذ و راه‌هاي پيش‌روي‌مان دقت كنيم به نقاط ضعف و دشمن‌مان خواهيم رسيد. اين استاد دانشگاه تاكيد كرد: ما نبايد در شرايط فعلي از پارامتر قدرت بهراسيم، بلكه تنها بايد واقع‌گرا باشيم، در حقيقت ما بايد حق‌مان را بگيريم، نه اين‌كه آن را معامله كنيم، بايد دقت كنيم كه بر هر ميزان كه حق‌مان را قابل معامله‌تر كنيم، قيمت كم‌تري بر آن مي‌گذارند و متاسفانه خودمان بوديم كه حق‌مان را به حراج گذارديم. وي با تاكيد بر قدرتمند بودن كشورمان در شرايط فعلي اظهار داشت: باور كنيد دشمنان ما بيش از ما قدرت‌مان را مي‌دانند و مي‌شناسند، كشورهايي چون غيرمتعهدها، چين يا روسيه در نهايت كاري براي ما انجام نخواهند داد و خودمان بايد با تكيه بر ظرفيت‌هاي‌مان كاري از پيش ببريم، البته اين به معناي نفي مذاكره نيست ولي ما بيش از آن‌كه به خارج نگاه كنيم داخل را بنگريم. دكتر دهقان با تاكيد بر لزوم اتكا بر ظرفيت‌هاي داخلي كشورمان، گفت: ظاهرا ما نيز جزو مخاطبان اين شعر هستيم كه "آن چه خود داشت زبيگانه تمنا مي‌كرد"، ما بايد از موضع يك انقلاب با نفوذ در جهان برخورد كنيم و تاكيد داشته باشيم كه هر نوع برخورد با ايران ناآرامي و تنش‌هايي را در منطقه ايجاد خواهد كرد. اين استاد دانشگاه در ارتباط با اين‌كه تا مدت زمان باقي مانده تا شوراي حكام كشورمان چه اقداماتي مي‌تواند انجام دهد، افزود: در اين مدت حتما تيم وزارت امور خارجه و تيم شوراي عالي امنيت ملي بايد به يكديگر لينك شوند، چرا كه عملكرد موازي علاوه بر ضررهاي فراوان، درز اطلاعاتي را نيز به همراه خواهد داشت. دكتر دهقان هم‌چنين گفت: بايد همه دريابند كه يا آسايش و امنيت بايد براي همه باشد يا براي هيچ كس؛ بايد اعلام كنيم كه ما اهل جنجال نيستيم، ولي از جنجال هم هراسي نداريم، يعني ايران آماده است، ولي شروع كننده‌ي هيچ تنشي نخواهد بود. اين استاد دانشگاه با بيان اين مساله كه غرب در خصوص ايران به فرمولي تكراري رسيده است، ادامه داد: در حالي كه غرب به بن بست رسيده، جمهوري اسلامي ايران در بهترين شرايط قرار دارد، اين موضع ايران كه در نهايت تهديد، ضرر كننده طرف مقابل خواهد بود، كاملا درست است و مي‌توان در نهايت چنين گفت كه قدرت‌هاي بزرگ به اين نتيجه رسيده‌اند كه پرونده‌ي ايران به شوراي امنيت نرود. دكتر حسن لاسجردي، استاد دانشگاه نيز در ادامه‌ي اين ميزگرد با بيان اين مساله كه حداقل مي‌توان براي كاستن از فشارها بر كشورهايي چون چين يا روسيه نيز حساب باز كرد، گفت:‌ در مواردي ما در تعامل با شوراي حكام اقدامات تاخيري داشته‌ايم. وي ضمن شركت در ميزگرد "شوراي امنيت - تهديد تا واقعيت" خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با تاكيد بر اين‌كه در جهان امروز مفهوم استفاده از زور متحول شده است، اظهار داشت: آن‌چه كه امروز در تصميم‌گيري‌هاي كلان نظام بين‌الملل و شايد دستگاه سياست خارجي بسيار حائز اهميت باشد "مكانيزم تصميم گيري" است. وي افزود: در مكانيزم تصميم گيري مفهوم زور معناي گذشته‌اش را از دست داده و مكانيزم‌هايي تازه جايگزين آن گشته‌اند، با توجه به تحولاتي كه در جهان رخ داده، هم نظامندي گذشته‌ي دنيا برهم ريخته و هم عناصر مختلف در آن تغيير كرده‌اند، ضمن آن‌كه ما از تعاملات پنهان دولت‌ها تا اندازه‌ي قابل توجهي بي اطلاع هستيم. اين استاد دانشگاه با تاكيد بر اين‌كه امروز تغيير مفهوم استفاده از زور بايد با جديت مورد بررسي قرار گيرد، ادامه داد: در خصوص مساله‌ي شوراي امنيت مي‌توانيم سه احتمال را بررسي كنيم؛ نخست از منظر آژانس و شوراي حكام و واقعيات پادمان‌هاست كه در آن صورت هيچ مستمسكي براي ارجاع پرونده‌ي ايران به شوراي امنيت نخواهد بود، مساله‌ي ديگر از ديدگاه حقوقي است كه بخواهند بر برخي قصورات ايران تكيه كنند كه بخش قابل توجهي از آن هم حل شده و مقدار باقي مانده نمي‌تواند بهانه‌اي براي شوراي امنيت باشد. لاسجردي هم‌چنين گفت: منظر سوم، بحث اقدامات خودسرانه و سياسي است كه ذيل مفهوم زور خواهد گنجيد ولي توجه كنيد كه قالب‌هاي امروز با گذشته متفاوت‌اند و علاوه بر منافع، مسايل پنهاني بسياري وجود دارند كه تصميمات كشورها را تحت الشعاع قرار مي‌دهند. وي با اشاره به اين‌كه ما بايد شجاعت در تصميم‌گيري را عملا اثبات كنيم، اظهار داشت: ما پس از گذشت دوره‌اي از مذاكرات با اروپا، اكنون اعلام مي‌كنيم كه قصد گسترش طرف‌هاي مذاكرات‌مان را داريم، در اين چارچوب مسوولان نظام بايد هر چه سريع‌تر محوريت مذاكرات را مشخص نمايند. اين استاد دانشگاه با اشاره به اين‌كه ما چندين فرصت در اين زمينه داشته و داريم، افزود: به اعتقاد من NAM آن قدر ظرفيت دارد كه برخي بازي‌ها را برهم بزند، توجه كنيد كه غيرمتعهدها در اجلاس اخير شوراي حكام مقدار زيادي از فشار اروپا را كاستند و در همين چارچوب مي‌توان بر كشورهايي چون چين يا روسيه نيز حساب باز كرد. دكتر لاسجردي ادامه داد: متاسفانه ما هميشه در برخورد و تعامل با شوراي حكام، اقدامات تاخيري داشته‌ايم در حالي كه بسياري از رفتارهاي احتمالي كشورها كاملا قابل تشخيص و شناسايي هستند، ما شايد به خاطر همين تاخيرمان از كشورهاي بسياري رودست خورده‌ايم كه پيش بيني برخي رفتارها و اقدامات به موقع مي‌تواند از اين مساله پيشگيري نمايد. وي هم‌چنين گفت: از ديگر اشتباهات ما اين بود كه تلاش هسته‌يي‌مان همواره مقطعي بوده، يعني هميشه در شب امتحان به فكر درس خواندن افتاده‌ايم؛ در اين ميان احساس مي‌كنم علاوه بر برخي ناهماهنگي‌ها اختلاف‌ سطحي هم كه در مذاكره كنندگان وجود دارد، مي‌تواند ايجاد مانع نمايد، من سيستم قدرت را قبول دارم ولي در عين حال معتقدم كه اقدامات‌مان همواره بايد روبه جلو باشد. اين استاد دانشگاه در ادامه اظهار داشت: توجه داشته باشيد كه امروز سيستم استفاده از قدرت تغيير يافته و ما مي‌توانيم از اين فضا استفاده كنيم، متاسفانه شوراي امنيت براي ما به شكل تابويي در آمده كه قصد دارند همه را از آن بترسانند، ولي ما بايد به همه ثابت كنيم كه شوراي امنيت لولويي نيست كه چهره‌ي ترسناكش ما را بترساند. دكتر لاسجردي در ادامه با اشاره به اظهارات دكتر دهقان گفت: فكر مي‌كنم فضايي كه جناب دكتر ترسيم كردند، تا حدي ما را مي‌ترساند، من معتقدم كه فضاي نظام بين‌الملل در عرصه‌ي تئوريك بر عناصر متقابل متكي است، ضمن آن كه نظام امروز نظام وحشت‌زاي دهه‌ي 80 نيز نيست، بلكه نظام وابستگي متقابل است. وي در ادامه اظهار داشت: در جهان امروز همه بر استفاده‌ي از ظرفيت‌هاي يكديگر تاكيد دارند و اين فضايي است كه لزوم لابي كردن در آن به وضوح حس مي‌شود. فكر مي‌كنم در "فضاي وابستگي متقابل" مي‌توان پتانسيلي را ايجاد كرد كه در آن بتوان از حداقل‌ها و حداكثر‌ها سود جست، يعني عليرغم وجود فضاي زورمحور ما بايد كشورهايي چون چين را تحريك نماييم. اين استاد دانشگاه با بيان اين‌كه امروز فضاي بسياري براي اطمينان‌سازي در جهان به وجود آمده، افزود: توجه داشته باشيد كه كشورها امروز هيچ تصميمي را به صورت يك‌جانبه اخذ نمي‌كنند و همواره بر سقفي از مشاركت به عنوان ضريب اطمينان تاكيد دارند. به اعتقاد من مذاكرات هسته‌يي ايران، پروسه‌اي طولاني خواهد بود. دكتر لاسجردي با اشاره به اين‌كه در دوره‌هايي گارد ما بسته بود، ادامه داد: امروز تمام كشورها در پي ظرفيت‌سازي هستند و پس از فروپاشي نظام دو قطبي نيز ظرفيت‌هاي فراواني براي بسياري از كشورها ايجاد شد كه ايران در اين زمينه قابليت‌هاي فراواني داشت كه مي‌تواند قابليت‌هاي مذكور را با شرايط موجود ضمن حضوري فعال پيوند دهد. وي خاطرنشان كرد: در ارتباط با مساله‌ي شوراي امنيت هم بنده معتقدم كه اين تصميم با سرگشتگي مواجه است و آژانس نيز در اين خصوص متحير مانده و در كل موضوع ايران دچار علامت سوال بزرگي است، البته اين سرگشتگي كه محصول فضاي فني، حقوقي و سياسي مذاكرات است، مي‌تواند به عنوان يك فرصت براي ما مدنظر قرار گيرد تا با تكيه بر آن هر چه قدرتمند‌تر به لابي بپردازيم. اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: بايد توجه داشته باشيد كه نحوه‌ي تعامل ما مي‌تواند در خصوص اين مساله تعيين كننده باشد و البته ادبيات ناشايست نيز قضيه را تندتر خواهد كرد، به رغم تمام اين نكات بايد بدانيم كه اقدام خودسرانه مساله‌اي مهم است كه به نفع‌مان نخواهد بود. دكتر لاسجردي افزود: تنها نقطه‌ي مجهولي كه در اين مساله وجود دارد، فضاي تصميم‌گيري احتمالي آمريكاست كه ما اگر بتوانيم اين فضاي خودسري آمريكا را بشكنيم كه ظرفيت‌اش را هم داريم، اقدامي فوق العاده موثر انجام داده‌ايم، البته در اين فضا طرح ابتكاري دكتر احمدي نژاد از اهميتي ويژه برخوردار است، ولي قطعا در اجلاس آتي از ما خواهند خواست كه در خصوص اصفهان تجديدنظر نماييم. گفت‌وگوها از خبرنگار ايسنا: حامد وفايي انتهاي پيام