پنجمين روز نشست شوراي حكام را در حالي پشت سر گذارديم كه در اين روز تحولات قابل توجهي در چارچوب پروندهي هستهيي كشورمان رخ داد؛ عقبنشيني آشكار سه كشور اروپايي از مواضع تندشان و ايجاد چالش در جبههي اروپا براي ثبت قطعنامهاي در دبيرخانهي شوراي حكام، تاكيد غيرمتعهدها، چين و روسيه بر براهينشان جهت تداوم در جبههي حاميان ايران و اتخاذ موضعي صريح از جانب كشورمان از مهمترين رخدادهايي بود كه در پنجمين روز پس از بازگشايي اجلاس شوراي حكام شاهد آن بوديم.
آنچه در پي ميِآيد اهم اخبار وگزارشات خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) در وين پيش و بعد از ظهر امروز(جمعه) و همچنين مهمترين بازتابهاي خبري - تحليلي و مواضع كشورهاي مختلف پيش و بعداز ظهر امروز در خصوص مسالهي هستهيي كشورمان است.
** اهم گزارشهاي ايسنا تا پيش از ظهر از وين
> تعويقهاي مكرر
در حالي كه قرار بود صبح امروز جلسهي شوراي حكام براي بررسي پروندهي هستهيي كشورمان برگزار شود، برگزاري اين جلسه به بعدازظهر امروز موكول شد و حتي برخي ديپلماتها از احتمال تعويق اين مساله تا روزهاي آينده خبر دادند.
> گسترش موج اعتراضات نسبت به رفتار اروپا
چين و گروه 77 و تروئيكاي عدم تعهد عصر روز گذشته به صورت كتبي اعتراضشان را به اتحاديهي اروپا اعلام كردند.
در اين نامه به اين موضوع كه اروپاييها پيش از مشورت با اعضاي عدم تعهد متني جديد را به عنوان پيشنويس قطعنامه عليه ايران تهيه كردهاند، به شدت اعتراض و انتقاد شده است.
چين و گروه 77، مالزي، آفريقاي جنوبي و كوبا ذيل اين نامه را امضا كردهاند. اين نامه به نمايندهي رياست دورهيي اتحاديهي اروپا در آژانس و همچنين شوراي حكام تسليم شده است.
يك ديپلمات ارشد در شوراي حكام كه خواست نامش فاش نشود، به خبرنگار اعزامي ايسنا گفت، مسالهي اصلي اروپاييها جلب حمايت ساير اعضاي شوراي حكام است، اما با روند فعلي جلب چنين حمايتي ممكن نيست.
يك ديپلمات ديگر عضو عدم تعهد نيز در اين باره اظهار داشت: عدم تعهد به صورت كتبي اعتراضاش را به رفتار سه كشور اروپايي در روند بررسي مسالهي هستهيي ايران اعلام كرد.
> جلسهي ترويكاي عدم تعهد با سه كشور اروپايي
تروئيكاي عدم تعهد متشكل از كشورهاي مالزي، كوبا و آفريقاي جنوبي صبح امروز(جمعه) ساعت 10 به وقت محلي وين با نمايندگان سه كشور اروپايي ديدار و مذاكره كردند.
به گزارش خبرنگار اعزامي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) به وين، در اين جلسه اعضاي عدم تعهد به تشريح ديدگاهشان در خصوص پيشنويس دوم قطعنامهاي كه اتحاديهي اروپا دربارهي ايران ارائه كرده، پرداختند.
همچنين قرار است كه ترويكاي عدم تعهد پس از اين نشست در جلسهاي كه ساعت 11 با ساير اعضاي عدم تعهد، چين و روسيه خواهد داشت، دربارهي نتايج نشست مذكور توضيحاتي را ارئه دهد.
چنانچه مذاكرات اتحاديهي اروپا و نم تا بعدازظهر امروز به نتيجهي مشخصي نرسد، احتمال تعويق نشست بررسي پروندهي هستهيي كشورمان در شوراي حكام وجود دارد.
> جلسهي عدم تعهد با چين و روسيه
جلسهي عدم تعهد با چين روسيه با حدود نيمساعت تاخير صبح امروز در مقر آژانس بينالمللي انرژي اتمي تشكيل شد.
در اين نشست سفيران چين و روسيه كنار رييس گروه عدم تعهد نشستند.
به گفتهي يك ديپلمات اين اولين بار است كه روسيه در جلسهي عدم تعهد حضور دارد.
تروئيكاي عدم تعهد شامل مالزي، كوبا و آفريقاي جنوبي صبح امروز با سه كشور اروپايي ديدار و دربارهي متن پيشنويس قطعنامهي اين سه كشور عليه ايران با آنها گفتوگو كردند.
يك ديپلمات تصريح كرد، موضع روسيه همچنان دربارهي مسالهي هستهيي ايران ثابت است و با هرگونه ارجاع مسالهي هستهيي تهران به خارج از آژانس بينالمللي انرژي اتمي مخالفت ميورزد.
> احتمال تهيهي پيشنويسي ديگر از سوي اروپا
برخي ديپلماتها ميگويند احتمال دارد اروپا قطعنامهي سومي را دربارهي مسالهي هستهيي ايران آماده كرده باشد.
به گزارش خبرنگار ايسنا از وين، يك ديپلمات غربي مستقر در آژانس بينالمللي انرژي اتمي كه خواست نامش فاش نشود، مدعي شد: ممكن است اروپا قطعنامهي سومي را تهيه كرده باشد، اما در آن همچنان بحث عدم پايبندي ايران به تعهداتش مطرح شده است.
وي گفت كه احتمال دارد جلسهي شوراي حكام تا فردا به طول بينجامد.
> مواجهي قطعنامهي اروپا با چالش
جلسهي شوراي حكام قرار است ساعت 17 به وقت محلي در مقر آژانس بينالمللي انرژي اتمي تشكيل شود.
هنوز به صورت رسمي قطعنامهاي عليه ايران به دبيرخانهي شوراي حكام ارايه نشده است.
اگر قطعنامهاي به صورت رسمي ارايه نشود، مشخص نيست كه اين جلسه بتواند تشكيل گردد، با اين حال برخي ديپلماتهاي غربي مدعياند احتمال دارد طرف اروپايي قطعنامهاي را تا ساعاتي ديگر ارايه نمايد.
احتمال ميرود كه قطعنامهي سومي از سوي اروپا دربارهي ايران مطرح شود اما در اين قطعنامه نيز تغييرات چنداني اعمال نشده است.
> موضع قاطع ايران
نماينده ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي پيش نويسهاي قطعنامهي ارايه شده از سوي سه كشور اروپايي عليه كشورمان را غير قابل پذيرش خواند.
مهدي آخوند زاده، نماينده كشورمان در آژانس بينالمللي انرژي اتمي پس از خروج از نشست اعضاي عدم تعهد با چين و روسيه در پاسخ كوتاه به خبرنگاران اعلام كرد كه ايران تمام پيشنويسهاي قطعنامهي اروپاييها را رد ميكند.
بر اساس اين گزارش، نمايندهي روسيه پس از خروج از اين نشست حاضر نشد كه به سوالات خبرنگاران پاسخ دهد.
ديپلماتها ميگويند موضع روسيه در قبال مسالهي هستهيي كشورمان همچنان ثابت مانده و با ارجاع اين مساله به شوراي امنيت سازمان ملل متحد مخالفت ميورزد.
** اهم گزارشهاي بعد از ظهر ايسنا از وين
> اروپا و مواجه با چالشي سنگين براي اجماع
عملا فرصت براي تصميمگيري دربارهي يك پيشنويس قطعنامه دربارهي برنامهي هستهيي ايران از دست رفته است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) از وين، جواد وعيدي، معاون امنيت بينالملل شوراي عالي امنيت ملي كشورمان بعدازظهر امروز (جمعه) پس از نشست عدم تعهد با چين و روسيه تصريح كرد: عدم تعهد، چين و روسيه با متن دوم پيشنويس قطعنامهي اروپاييها دربارهي ايران نيز مخالفند.
وي به خبرنگاران تاكيد كرد: نتيجهي اين مخالفت آن است كه هيچ متن پيشنويس قطعنامهاي دربارهي برنامهي هستهيي ايران تاكنون به صورت رسمي ارايه و مطرح نشده است.
اين عضو ارشد هيات ايران تصريح كرد: بايد گفت اروپاييها براي كسب اجماع دربارهي عناصر متن پيشنهادي دومشان نيز با مشكل مواجهاند.
وعيدي خاطرنشان كرد كه هيچ زمينهاي براي صدور قطعنامهاي با محتويات پيشنويس دوم وجود ندارد.
وي افزود كه ايران خروج مسالهي هستهيي ايران از شوراي حكام را پيگيري مسير مقابله ميداند، اما به دنبال مذاكرات براي رسيدن به راهحلي مسالمتآميز است.
وعيدي همچنين با اشاره به حضور سفيران چين و روسيه در نشست با عدم تعهد تاكيد كرد: اين اولين بار است كه بين چين، عدم تعهد و روسيه در خصوص مسالهاي اجماع نظر وجود دارد.
اين مقام ايراني تاكيد كرد: در جلسه ساعت پنج بعدازظهر و با توجه به حاكم بودن فضاي جاري آمادهسازي زمينه براي صدور قطعنامهاي عليه ايران سخت است و آمريكا و اروپا در اين زمينه با مشكل مواجهاند.
> تصريح مالزي بر همسويي كامل اعضاي عدمتعهد
رييس مالزيايي عدم تعهد تاكيد كرد كه اين گروه به دنبال رويكردي سازنده جهت حل مسالهي هستهيي ايران است.
نجمه حسين، رييس مالزيايي گروه عدم تعهد پس از نشست امروز عدم تعهد با چين و روسيه در پاسخي كوتاه به خبرنگاران گفت: هنوز به دنبال راهحلي براي خروج از وضعيت فعلي هستيم.
اعضاي عدم تعهد در اين نشست اعلام كردند كه نميتوانند پيشنويس دوم اروپاييها براي قطعنامهاي عليه ايران را نيز بپذيرند. اين اولين بار است كه اين طرفها موضعي واحد را اتخاذ ميكنند.
وي گفت: اين اجماع وجود دارد كه بايد راهحلي مسالمتآميز پيدا كرد و به ديپلماسي زمان داد.
> پيشنهاد عدم تعهد، چين و روسيه
عدم تعهد، چين و روسيه پيشنهاد كردند كه مسالهي هستهيي ايران در اجلاس آتي شوراي حكام در ماه نوامبر مورد بررسي قرار بگيرد.
منابع ديپلماتيك خبر ميدهند كه چين، عدم تعهد و روسيه معتقدند زمان كافي براي رسيدگي به مسالهي هستهيي ايران در اجلاس فعلي وجود ندارد و بنابراين بهتر است كه مساله در اجلاس فصلي آتي شوراي حكام مورد بررسي قرار بگيرد.
** مهمترين بازتابها و مواضع پيش از ظهر
> در خواست چين از طرفين درگير در مذاكرات
به گزارش شينهوا، چين روز پنجشنبه خواستار از سرگيري فوري مذاكرات ايران و اتحاديه اروپا براي حل موضوع هسته يي ايران در چهارچوب آژانس بين المللي شد.
سخنگوي وزير خارجه چين گفت: مساله ضروري در حال حاضر ازسرگيري مذاكرات ميان ايران و اتحاديهي اروپا در نزديكترين تاريخ ممكن است.
وي افزود: مذاكره به طرفين كمك مي كند اختلافاتشان را بررسي كرده و در نهايت دستيابي به يك راه حل قابل قبول براي همه طرفها را تضمين كنند.
وي همچنين از طرفين درگير در پرونده هستهيي ايران دعوت كرد كه يك چشم انداز بلند مدت را اتخاذ كرده و مذاكرات ديپلماتيك را در چهارچوب آژانس بين المللي انرژي اتمي ادامه دهند.
اين گزارش در ادامه به نقل از اين سخنگو افزود: هنوز موقعيت براي حل مساله هستهيي ايران از طريق گفتوگو فراهم است.
> تاكيد مجدد روسيه بر همگرايي با ايران
وزير امور خارجهي روسيه با اشاره به اينكه طبق آخرين گزارشات آژانس از ماه نوامبر سال گذشته، هيچگونه تخلفي از جانب كشورمان صورت نگرفته، تاكيد كرد: مذاكرات ايران با آژانس به هيچ وجه به بنبست نرسيده است.
خبرگزاري نووستي افزود، سرگئي لاوروف، وزير امور خارجهي روسيه گفت: تيم جديدي حکومت کشور ايران را بر عهده گرفته، تيمي که بايد به جزئيات مذاکرات بر سر پروندهي هستهيي اين كشور واقف شود و مطالبي را که رييس جمهور ايران درسخنراني خود در مجمع عمومي سازمان ملل ايراد کرد، هيچگونه اطلاعات جديدي را به همراه نداشت.
وزير امورخارجهي روسيه ادامه داد: به نظر من، تمام اين مواضع بايد در مذاکرات پيرامون برنامههاي هستهيي ايران مورد توجه قرار گيرند. در ضمن، آخرين گزارش آژانس بين المللي انرژي اتمي حاکي از آن است که هيچ گونه تخلفي از جانب ايران از ماه نوامبر سال گذشته صورت نگرفته است.
لاوروف در پايان نتيجه گرفت: به دليلي كه ذكر شد و به عقيدهي من، ادامهي گفتوگو با ايران در چهارچوب اين آژانس به هيچ وجه به بن بست نرسيده است.
رييس آژانس اتمي روسيه نيز اعلام كرد كه روسيه و ايران در حال تبادل نظر بر سر گسترش همكاري در حوزه هستهيي هستند.
نووستي همچنين به نقل از الكساندر روميانتسف، رييس آژانس اتمي روسيه نوشت: ما در حال بحث بر سر فرصتها هستيم اما هنوز پروژه خاصي نداريم.
> هواپيمايي كه نميتواند پرواز كند!
نمايندهي روسيه در آژانس بينالمللي انرژي اتمي نيز با اشاره به پيش نويس قطعنامه اروپا درباره ايران اظهار داشت: اين متن شبيه هواپيمايي است كه نميتواند پرواز كند.
خبرگزاري رويتر نوشت، گريگوري بردينكوف، نمايندهي روسيه در آژانس بينالمللي انرژي اتمي در اين باره گفت: ما كاملا مخالف وخيمتر كردن شرايط از جمله ارجاع اين موضوع به شوراي امنيت سازمان ملل هستيم.
> تشنج با هدف تخريب بازار هستهيي روسيه
مدير مرکز مطالعات ايران معاصر در روسيه معتقد است كه متشنج ساختن اوضاع پيرامون برنامههاي هستهيي ايران، در حقيقت با هدف خارج کردن روسيه از بازار فنآوريهاي هستهيي صورت ميگيرد.
رجب صفروف، مدير مرکز مطالعات ايران معاصر در روسيه در گفتوگو با نووستي اظهار داشت: هدف از سياسي سازي پروندهي هستهيي ايران، اعمال فشار بر بازار بسيار سودمند فناوريهاي هستهيي روسيه است.
مدير مرکز مطالعات ايران معاصر در روسيه ادامه داد: آمريکا با متشنج ساختن اوضاع پيرامون برنامههاي هستهيي ايران، سعي دارد اين کشور را از پيشرفتهاي جهاني محدود ساخته و تاثير روسيه را بر اين منطقه به حداقل برساند.
صفروف همچنين خاطر نشان کرد: کاملا واضح است که صرفنظر از حکم آژانس بينالمللي انرژي اتمي، ايران برنامههاي هستهيي خود را دنبال خواهد کرد و براي روسيه مهم است که به صورت سنجيده، از اين موقعيت، جايگاه مناسبي در بازار فنآوريهاي هستهيي براي خود پيدا کند.
> برانگيزندهي تعارض غرب و شرق
در گزارشي با عنوان "منازعهي هستهاي ايران؛ رقابت غرب و شرق را برانگيخته است" در پايگاه اينترنتي آنتيوار به نقل از مايكل اسپينر، دستيار برنامه در كميته حقوقدانان درباره سياست هستهيي كه مقر آن در نيويورك است ميآورد، اين نزاع تعريف جديدي از رقابت شرق جديد در مقابل غرب به دست داده است. قدرتهاي هستهيي شرق نظير روسيه، چين و هند بلوكي برضد منافع قدرتهاي هستهيي غرب تشكيل دادهاند.
وي ميافزايد: روسيه و خصوصا چين در موضع مخالفت آميزشان براي ارجاع پرونده هستهيي ايران به شوراي امنيت ثابت قدم بودهاند.
وي ادامه ميدهد: روسيه اظهار كرده است كه اين موضوع هنوز در مرحلهاي است كه بهتر است در آژانس بينالمللي انرژي اتمي مورد بررسي قرار گيرد و فقط بايد با مذاكره به حل و فصل مشكل پرداخت. روسيه وچين همچنين ابراز داشتهاند كه در صورت ارجاع پرونده به شوراي امنيت ممكن است آن را وتو كنند.
اسپينر پيش بيني ميكند كه ارجاع پرونده هستهاي ايران به شوراي امنيت موضع اين كشور را سختتر ميسازد.
وي ميگويد: ايران تهديد كرده است كه در صورت احاله پرونده به شوراي امنيت غني سازي اورانيوم را از سر خواهد گرفت؛ امري كه در حال حاضر به حالت تعليق درآمده است.
وي خاطرنشان ميسازد كه ورود شوراي امنيت به عرصه بازي به معناي پايان يافتن مسير ديپلماسي است.
اين عضو كميته حقوقدانان درباره سياست هستهاي ادامه ميدهد كه در صورت ارجاع پرونده به شوراي امنيت احتمال اين وجود دارد كه ايران تلاش كند قابليت خود را براي توليد مواد شكافت پذير به كار بندند.
وي معتقد است ارجاع به شوراي امنيت و اتخاذ موضع بينالمللي تهاجمي عليه ايران ميتواند به عنوان تهديدي عليه امنيت در ايران در نظر گرفته شود؛ موضوعي كه احتمالا انگيزهاي براي فعال شدن عناصري در جامعه ايران خواهد شد كه قائل به توسعه سلاح هستهاي به عنوان ضامن نهايي امنيت ميباشند.
> آخرين جبههگيريها در شوراي حكام
كشورهايي چون ژاپن، كانادا، كره جنوبي، آرژانتين، سنگاپور، اكوادور و غنا از جمله كشورهايي هستند كه از موضع سه كشور اروپايي و آمريكا حمايت كردهاند.
روزنامه فايننشيال تايمز ميافزايد: اتحاديهي اروپا و آمريكا به اين جمع بندي رسيدهاند كه آنها تنها 19 راي موافق در شوراي حكام دارند.
طبق اين گزارش، روسيه، چين، هند، آفريقاي جنوبي و كشورهاي غير متعهد با موضع آمريكا و اروپا مخالفت كردهاند.
** مهمترين بازتابها و مواضع بعدازظهر
> آشفتگي در جبههي اروپا
خبرگزاري فرانسه نوشت، كشورهاي غربي روز جمعه و زماني كه روسيه قطعنامهي پيشنهادي جديد اتحاديهي اروپا براي فشار بر ايران بر سر برنامهي هستهيياش را رد كرد، دچار آشفتگي شدند.
اين خبرگزاري فرانسوي نوشت، يك ديپلمات غربي درباره تلاشهاي سه كشور مذاكره كننده اتحاديه اروپا براي واداشتن شوراي حكام آژانس بينالمللي به پذيرش قطعنامهاي كه عرصه را براي ارجاع ايران به شوراي امنيت سازمان ملل فراهم ميكند گفت: آنها در حال به هم ريختن هستند.
ديپلماتها ميگويند كه اتحاديه اروپا روز گذشته به دليل مواجه شدن با مخالفت روسيه، مجبور شد از درخواست ارجاع فوري ايران به شوراي امنيت عقب نشيني كند، اما روسيه هنوز موافقت با اتحاديه را نپذيرفته و اين امر ممكن است ارجاع ايران را به تاخير بيندازد.
بر اساس اين گزارش، در اين صورت غربيها اتحادي متشكل از 18 تا 22 كشور عضو شوراي حكام را به دست ميآوردند.
اين ديپلمات افزود: به نظر ميرسد نفس اروپاييان به شماره افتاده است .همچنين به نظر ميرسد كه نكتهاي در استراتژي آنها به ويژه درباره اين تصورشان كه ميتوانند حمايت روسيه را جلب كنند، اشتباه است.
> مصر و درخواست براي اعطاي فرصت به ايران
وزير امور خارجه مصر با تاكيد بر اهميت لزوم دوري جستن از زبان تهديد، اعطاي فرصت به ايران براي استفاده از حق مسلم خود در استفاده صلح آميز از انرژي هستهيي را خواستار شد.
احمد ابوالغيظ، وزير امور خارجهي مصر در گفتوگو با روزنامهي كويتي الراي العام همچنين از تهران خواست تا جامعهي جهاني را از صلح آميز بودن فعاليتهايش مطمئن سازد و اعلام كند كه برنامهي هستهيي نظامي در اختيار ندارد.
> واشنگتن و تلاش براي جلب نظر روسيه
سخنگوي وزارت امور خارجهي آمريكا درباره موضوع هستهيي ايران گفت: ديدگاههاي ما روشن است، ما مسلما از موضع سه كشور اتحاديهي اروپايي در تصميمشان مبني بر فرا رسيدن زمان براي ارايهي گزارش فعاليت هستهيي ايران به شوراي امنيت حمايت ميكنيم.
مك كورمك، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريكا افزود: به نظر ما ارايه گزارشي از نقض تعهدات بينالمللي در فعاليتهاي هستهيي ايران به شوراي امنيت موضوعي است كه بسيار به تاخير افتاده و هر چه سريعتر بايد انجام شود.
مك كورمك ادامه داد: ما همكاري نزديك و موثري با سه كشور عضو اتحاديه اروپا داشته و داريم.
وي افزود: روسيه هم بخشي از طرفهاي همكاري و مذاكره ماست. روسيه نيز همان نگرانيهايي را دارد كه ما داريم. روسيه نيز نميخواهد ايران به سلاح هستهيي دست پيدا كند. روسيه مايل به دستيابي ايران به تكنولوژيهاي حساس چرخه سوخت هستهيي و غني سازي و پردازش مجدد نيست. آنها بر اين باورند كه ايران نبايد به تكنولوژيهاي غني سازي دست پيدا كند.
سخنگوي وزارت امور خارجه آمريكا افزود: من فكر ميكنم ايرانيها بايد به پاي ميز مذاكره با سه كشور اروپايي بازگردند، امري كه ما همواره آن را تشويق كرديم. جهان ميخواهد قطعنامهاي در اين رابطه صادر شود. كانون تمركز بر نحوه اقدام و عمل ما در آژانس است. قبل از در نظر گرفتن در نوع ايده و راهحل ديگري ما درصدد هستيم كه راهحلي براي برگرداندن ايران به پاي ميز مذاكره با سه كشور اروپايي پيدا كنيم.
> طرح روسيه در مقابل طرح اروپا
ديپلماتهاي اتحاديه اروپا گفتند كه روسيه ميخواهد قطعنامه آژانس بينالمللي انرژي اتمي را كه ممكن است راه را براي ارجاع ايران به شوراي امنيت به دليل برنامه هستهيياش هموار كند، تضعيف سازد.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، رويتر به نقل از ديپلماتها افزود: مسكو طرح يك قطعنامه اصلاح شده را به منظور شكستن بن بست در آژانس بينالمللي انرژي اتمي بر سر چگونگي مواجه با برنامه هستهيي ايرانيان ارايه داده است.
اين گزارش افزود: طرح روسيه كه به دست رويتر رسيده است همه عباراتي را كه شوراي حكام آژانس انرژي اتمي را به ارجاع ايران به شوراي امنيت به دليل آن چه عدم پايبندي به معاهده منع گسترش سلاحهاي هستهيي خوانده ميشود وادار ميكند، حذف كرده است.
انتهاي پيام