دكتر صادق زيباكلام درباره‌ي جايگاه مباحث سياسي، حقوقي و فني در موضوع پرونده هسته‌يي كشورمان گفت: وقتي شما مي‌گوييد كه مسايل ما به لحاظ حقوقي و فني حل شده، در اساس درست مي‌گوييد. دكتر صادق زيباكلام، استاد دانشگاه در گفت‌وگويي تفصيلي با خبرنگار انرژي هسته‌يي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خصوص آخرين تحولات مساله‌ي هسته‌يي كشورمان اظهار داشت: به نظر من در اين جريان صورت مساله روشن است. به اين معنا كه غربي‌ها كاملا موافق برنامه‌هاي هسته‌يي ما نيستند. وي در ادامه ابراز عقيده كرد: ما متقابلا مصر هستيم كه برنامه‌هاي هسته‌يي‌مان ادامه يابد، روش در ايران اين بوده كه ما در خصوص تحولات خارجي بيش از آنكه به صورت مساله بپردازيم، به چيزي كه تصورمان از واقعيت است يا فكر مي‌كنيم كه واقعيت بايد آنگونه باشد، مي‌پردازيم. اين استاد دانشگاه ادامه داد: در خصوص مساله‌ي هسته‌يي هم متاسفانه چنين حالتي ايجاد شده است كه ما به جاي توجه به صورت مساله و طرح آن براي مردم‌مان و رسانه‌هاي عمومي اين بحث را مطرح مي‌كنيم كه غربي‌ها با پيشرفت ما مخالف هستند و با ترقي توسعه و توفيق ما در زمينه‌ي علمي موافق نيستند، در حالي كه اصلا و ابدا صورت مساله اين نيست. نويسنده‌ي كتاب "ما چگونه ما شديم" همچنين گفت: اينگونه نيست كه غربي‌ها مخالف پيشرفت ما باشند، يا از پيشرفت ما در فلان زمينه ناراحت باشند؛ صورت مساله چيز ديگري است و آن اين كه به هر حال برخي از رفتارها، مواضع، سياست‌ها و برخي تصميمات ايران در گذشته وضعيتي را در موردمان ايجاد كرده كه خيلي از كشورها از هسته‌يي شدن ايران نگران هستند. وي گفت: اينكه چرا چنين نگراني‌هايي در خصوص كشورهايي چون هند، پاكستان، چين، روسيه، آمريكا يا فرانسه كه حتي به سلاح هسته‌يي دست يافته‌اند، وجود ندارد، به موضوع رفتارهاي گذشته‌ي كشورها باز مي‌گردد كه بعضا رفتارهاي ما ولو اينكه به حق بوده‌اند، با سازگارهاي بين‌المللي هماهنگ نبوده است. زيبا كلام در ادامه اظهار داشت: ما به عنوان يك رژيم انقلابي، بخشي از شرايط نظام بين‌الملل را قبول نداريم و حق هم با ماست، چرا كه وضع كنوني عادلانه نيست. فرض كنيد اينكه پنج عضو دايمي شوراي امنيت حق وتو داشته باشند، مسلما امري عادلانه نيست، ولي چاره‌اي نيست و نمي‌توان انتظار داشت كه كشورهايي چون آمريكا يا چين در مقابل كشورهايي چون افغانستان يا توگو يك توان داشته باشند، ولي ما گفته‌ايم كه اين اوضاع را نمي‌پذيريم. اين استاد دانشگاه ادامه داد: لذا صورت اين مساله به اين جا باز مي‌گردد كه چرا غربي‌ها براي دستيابي ما به فناوري هسته‌يي نگران هستند؟ وي خاطرنشان كرد: در بحث هسته‌يي اصلا و ابدا اينگونه نيست كه غربي‌ها بخواهند جلوي رشد ما را بگيرند. كاري كه ما مي‌خواهيم بكنيم، فيزيكدانان در اوايل قرن بيستم انجام داده‌اند و لذا اين مساله خيلي چيز محيرالعقول و پيشرفته‌اي نيست. دكتر زيبا كلام هم چنين اظهار داشت: بنابراين فكر مي‌كنم كه استراتژي كلي ما بايد اين باشد كه ما ضمن اينكه در اصول بر حق برخورداري از غني سازي تاكيد داريم؛ در عين حال بايد حاضر به مصاحله باشيم و به آن تن دهيم و با تعليق غني سازي اورانيوم، سعي كنيم امتيازاتي ديگر را از غربي‌ها بگيريم. وي افزود: من فكر مي‌كنم استراتژي مذكور كه توسط آقاي دكتر حسن روحاني و تيم‌شان دنبال مي‌شد و يك استراتژي اصولي است كه البته ظاهرا افكار و عقايد تيم جديد به گونه‌اي ديگر است. اين استاد دانشگاه تاكيد كرد: به نظر من روش صحيح، مصالحه مذاكره و پيش برد اهداف بود، يعني روشي كه تيم آقاي روحاني پيش از اين انجام مي‌دادند و روش جديدي كه اتخاذ شده به نظر من روش درستي نيست. وي در ارتباط با اينكه با توجه به رفتار اروپايي‌ها طي مدت مذاكره با كشورمان بايد براي دو ماه آينده انتظار چه رفتاري را از اين كشورها داشته باشيم؟ افزود: علي القاعده اگر ما از اروپايي‌ها و شخصا از فرانسه انگلستان و آلمان بپرسيم كه شما چه رفتاري خواهيد كرد، آنها خواهند گفت كه اين به شدت به رفتار شما بستگي دارد، اگر شما مصر به انجام غني سازي تحت هر شرايطي باشيد ما چاره‌اي جز كشاندن پرونده به شوراي امنيت و آنجا هم تحريم اقتصادي ايران نخواهيم داشت، اما اگر ببينيم كه شما اهل مصالحه هستيد ما نيز اصراري بر اين موضوع نخواهيم داشت. دكتر زيبا كلام ادامه داد: لذا پاسخ اين سوال كه اروپايي‌ها ظرف دو ماه آينده چه خواهند كرد، تا حدودي به اين باز مي‌گردد كه ما به آنها چه گوييم و چه علايمي را به آنها نشان دهيم. اين استاد دانشگاه در ادامه درباره‌ي جايگاه مباحث سياسي، حقوقي و فني در موضوع پرونده هسته‌يي كشورمان گفت: وقتي شما مي‌گوييد كه مسايل ما به لحاظ حقوقي و فني حل شده، در اساس درست مي‌گوييد، يا اينكه بگوييد هيچ يك از قوانين بين‌المللي را براي رسيدن به چرخه سوخت نقض كرده‌ايم كه اين حرف هم كاملا درست است و هيچ كس نه اروپايي‌ها و نه آمريكايي‌ها به ايران نمي‌گويند كه غني سازي اورانيوم براي شما خلاف اين اصل يا اين بند فلان قانون است و ايران در خصوص حل حقوقي مساله كاملا درست مي‌گويد. وي افزود: از لحاظ فني هم ايران كاملا درست مي‌گويد و ظرف دو سال گذشته بازرسان آژانس از هر جا كه اراده كرده‌اند، بازديد كرده‌اند و در نهايت نه به لحاظ فني و نه به لحاظ حقوقي ما مشكلي نداريم. تنها چيزي كه مطرح‌ مي‌شود بعد سياسي قضيه است. به هر حال گذشته‌ي ما نشان مي‌دهد كه نگراني‌هايي از سياست‌هاي ايران وجود دارد و اين است كه محل مناقشه قرار دارد، وگرنه فكر نمي‌كنم غني سازي در حد پنج درصد خيلي براي دنيا فاجعه آميز باشد. دكتر زيبا كلام هم چنين گفت: واقعا هيچ كس با تغليظ پنج درصدي اورانيوم از جانب ايران مخالفتي ندارد و موضوع ادامه‌ي اين تكنولوژي و راه‌هاي مختوم به آن است كه غربي‌ها را نگران مي‌كند. وي درباره‌ي اينكه حال چه بايد كرد و تا كجا جاي مصالحه داريم؟ اظهار داشت: راه‌حل اين مساله به هر حال مصالحه است ولي برخي از دولتمردان جمهوري اسلامي ايران بر اين باورند كه چنانچه شما برخورد شد و راديكال نماييد و از موضع قدرت و اين است و جز اين نيست با غربي‌ها برخورد كنيد، اينها سر جايشان نشسته و كاري با شما ندارند و اگر در پي مصالحه باشيد تقاضاهايشان از شما افزايش مي‌يابد. اين استاد دانشگاه ادامه داد: اين به نظر من طرز فكر جديدي است كه جديدا بيشتر در سياست خارجي ما غالب شده كه اگر محكم در مقابل غربي‌ها بايستيم، تسليم مي‌شوند و به كار ما كاري ندارند و مشكل تيم قبلي هم آن بود كه كمي تزلزل نشان داده‌اند، به نظر من اين طرز فكر اشتباه است و اينگونه نيست كه اگر شما در مقابل غربي‌ها بايستيد، آنها جا بزنند و اگر ضعف نشان دهيد، جلوترآيند. دكتر زيبا كلام در خصوص ميزان توفيق كشورمان در اقناع افكار عمومي جهان ابراز عقيده كرد: فكر نمي‌كنم خيلي در اين زمينه موفق بوده باشيم. ضمن آنكه افكار عمومي مورد نظر ما بيشتر در كشورهاي غربي چون ژاپن، آلمان، آمريكا و اين قبيل كشورهاست، ولي اينكه افكار عمومي در چين، روسيه، جهان عرب يا آفريقا اقناع شوند متاسفانه نقش چنداني ندارند و لذا آن بخش از افكار عمومي بايد براي ما مهم باشد كه روي عملكرد حكومت‌هاي‌شان تاثير دارد. مثلا افكار عمومي در ژاپن، انگلستان يا آمريكا مهم است چرا كه به طور مستقيم بر عملكرد دولت‌ها تاثير مي‌گذارد، ولي افكار عمومي در كشوري چون چين اهميت چنداني ندارد. وي ادامه داد: سوال اساسي اين است كه ما در اين كشورها كه افكار عمومي در آنها موثر است تا چه حد موفق بوده‌ايم؟ پاسخ اين است كه خيلي كم موفق بوده‌ايم، چرا كه در مجموع در غرب و در خصوص هسته‌يي نشدن ايران افكار عمومي با دولت‌ها هم سو هستند. اين استاد دانشگاه درباره‌ي نگاه نخبگان و دانشگاهيان كشورمان به موضوع فعاليت‌هاي هسته‌يي ايران و هم سويي با افكار عمومي داخلي كشور گفت: به هر حال نوعي احساس ملي و اينكه نبايد تسليم شويم به وجود آمده و در اين خصوص از سرسخت‌ترين مخالفان جمهوري اسلامي گرفته تا موافقان كسي نگفته كه جمهوري اسلامي ايران بايد برنامه هسته‌يي‌اش را رها كند و موافقان هم كه به طريق اولي موافق‌اند. دكتر زيبا كلام در ارتباط با برخي اختلافات بين كشورهاي اروپايي و اينكه آيا مي‌توان از اين تضادها به نفع كشورمان سود جست؟ ابراز عقيده كرد: مشكل اساسي ما اين بود كه سعي كرديم تا از اين شكاف‌ها و روزنه‌ها استفاده كنيم و خيلي هم بر اين‌ها حساب كرده‌ايم. ما روي هند، چين، روسيه، پرتقال يا اتريش خيلي حساب باز كرده‌ايم ولي واقع مطلب اين است كه در قضيه‌ي هسته‌يي حرف نهايي را سه كشور اروپايي و آمريكا مي‌زنند. وي افزود: در چنين اوضاعي اينكه معاون وزارت خارجه‌ي پرتقال يا پادشاه چين با هسته‌يي شدن ما موافق‌اند ضمن اينكه مطلوب و عالي است، ولي فايده‌ي چنداني نداشته و راه به جايي نمي‌برد، چون در عالم واقعيت اينگونه نيست كه در دنيا با رفراندوم عمومي كاري انجام شود كه بگويند چون مثلا اين چند كشور با هسته‌يي شدن ايران موافق‌اند، پس بشود. اين استاد دانشگاه در خصوص راه بهره‌گيري از آراي اعضاي جديد شوراي حكام ابراز عقيده كرد: تجربه‌ي چند سال گذشته نشان داده كه عليرغم مخالفت‌ها و سختي‌هاي اوليه، نهايتا اروپايي‌ها و آمريكايي‌ها قطعنامه‌اي كه خواسته‌اند را با مهر شوراي حكام تاييد كرده‌اند و من هيچ ترديدي ندارم كه عليرغم تغييرات در شوراي جديد هم نهايتا آمريكا و اروپا كاري را كه بخواهند انجام مي‌دهد. وي درباره علت عدم انجام مذاكره بين ايران و اروپا عليرغم اعلام تمايل دو طرف به آن اظهار داشت: براي اينكه هر دو طرف مي‌دانند كه صورت مساله و نزاع در كجاست. گفتن اينكه ما خواهان مذاكره هستيم طبيعي است كه هميشه صورت مي‌گيرد و هيچ منشوري نمي‌گويد كه ما مذاكره نمي‌خواهيم و همين است كه هست چون طبيعي است كه غربي‌ها هم مي‌دانند كه اگر پرونده‌ي ايران به شوراي امنيت برود و در آنجا نصف به علاوه‌ي يك اعضا هم به تحريم ايران راي دهند و موضوع وتو نشود، مشكلات آغاز خواهد شد. دكتر زيبا كلام با بيان اينكه اعمال تحريم مشكلاتي فراوان را براي ايران در پي خواهد داشت گفت: توجه داشته باشيد كه اين موضوع براي غربي‌ها هم مشكلات فراواني را در پي خواهد داشت شما تصور كنيد كه به يكباره 2/5 ميليون بشكه‌ي نفت در روز از بازار جهاني كاسته شود و اين موضوع ممكن است قيمت نفت را به 100 دلار هم برساند به علاوه آنكه آنها چگونه مي‌توانند به لحاظ عملي تحريم را در ايران اعمال كنند؟ يعني در نهايت غربي‌ها هم مي‌دانند كه اين موضوع برايشان بسيار دشوار خواهد بود و لذا طبيعي است كه آنها هم به هيچ وجه نمي‌خواهند به نقطه‌ي تحريم برسند ما هم نمي‌خواهيم. اين استاد دانشگاه خاطر نشان كرد: بنابراين با توجه به آنچه كه ذكر شد در اصول، هم ما و هم غربي‌ها به مذاكره تمايل داريم ولي لزوما بيان يك موضوع به معناي عملي شدن آن نيست. وي درباره‌ي اينكه چگونه اين مذاكره مي‌تواند به عرصه‌ي عمل وارد شود؟ ادامه داد: من فكر مي‌كنم ما بايد در عمل استراتژي‌مان اين باشد كه ضمن تعليق غني سازي، بخش‌هاي ديگر صنايع هسته‌يي‌مان كه مورد حساسيت غربي‌ها نيست را حتي با كمك خود غربي‌ها دنبال كنيم؛ به علاوه اينكه ما بايد بتوانيم در مقابل تعليق امتيازات قابل توجهي بگيريم و لذا به نظر من راه براي مصالحه و چانه‌زني باز است. دكتر زيبا كلام با تاكيد بر اينكه قرار نيست براي هميشه از حق غني سازي صرف‌نظر كنيم، گفت: مي‌توان با تعليق، ضمن اخذ امتيازاتي با ارزش چانه‌زني كرد و از ايجاد بن بست ممانعت به عمل آورد و فكر مي‌كنم اين منطقي بود كه تيم آقاي روحاني كم و بيش در پي آن بودند و به نظرم بازگشت به سياست‌هاي تيم آقاي روحاني حداقل از اين جهت كه از بن بست جلوگيري مي‌كرد، با ارزش بود. گفت‌وگو از خبرنگار ايسنا: حامد وفايي انتهاي پيام