با وجود مثبت ارزيابي كردن نشست پاييزه شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي از سوي ايران برخي كارشناسان و صاحبنظران داخلي اين نشست را به نوعي آرامش قبل از طوفان ارزيابي كردند. در عين حال كه اروپا و آمريكا از پيگيري مواضع قبليشان در ارجاع مسالهي هستهيي ايران به شوراي امنيت عقبنشيني كردند اما كارشناسان معتقدند كه آژانس، اروپا و آمريكا از خواست و مسيري كه از ابتدا مبني بر عدم دستيابي ايران به چرخه سوخت هستهيي دنبال ميكردند منحرف نشدهاند.
آنچه در پي مي آيد گفتوگوهايي است كه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با دكتر علاءالدين بروجردي ، دكتر يوسف مولايي و دكتر صدوقي انجام داده است.
بروجردي:
اروپا وآمريكا براي جلوگيري ازشكست دوباره به تعديل مواضع پرداختند
همكاري همزمان درنظنزوروسيه، اختلاف نظردرطرح فرضي روسيه راحلميكند
آمريكا و اروپاييها پس از شكست در اجلاس سپتامبر شوراي حكام كه موفق به جلب اجماع براي صدور قطعنامه نشدند، از آنجا كه ميدانستند اين بار مخالفان و ممتنعان در قبال قطعنامهي مدنظر آنها بيشتر خواهند بود، اجلاس نوامبر را بدون صدور قطعنامه به پايان رسانده و در مواضعشان تعديل به خرج دادهاند.
دكتر علاءالدين بروجردي رييس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجهي مجلس شوراي اسلامي در گفتوگو با خبرنگار پارلماني خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) گسست اجماع براي صدور مصوبات شوراي حكام بر خلاف روش سنتي در اين شورا در اجلاس پيشين را يك اتفاق مهم و در نتيجهي برخورد غيرمنطقي و غيرمنطبق آمريكا و اروپاييها با مقررات آژانس ارزيابي كرد و گفت: همان درس مهمي براي آن كشورها بود تا پرونده هستهيي ايران را از فضاي سياسي خارج كنند و به مدار حقوقي و فني برگردانند.
به اعتقاد وي تغيير موضع آمريكا و اروپاييها در اجلاس اخير به همين دليل بوده است. به ويژه آنكه همكاريهاي صميمانه جمهوري اسلامي ايران با آژانس براي بازرسيهاي آنها – حتي بازديد از سايتهاي نظامي – مؤيد فعاليتهاي صلحآميز هستهيي ايران و انطباق آن با مقررات بينالمللي بوده است.
وي از گزارش و مصاحبهي اخير البرادعي و اشاراتش به همكاريهاي خوب ايران و عدم انحراف ما از مقررات آژانس ياد كرد و افزود: آن گزارش تأثير مهمي بر اجلاس نوامبر داشت. چراكه اساسا وقتي انحرافي نباشد، محكوميتي هم نميتواند باشد چه برسد به ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت.
رييس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس مصوبهي اخير مجلس شوراي اسلامي مبني بر لغو كليهي اقدامات داوطلبانه دولت در صورت ارجاع پرونده هستهي ايران و يا گزارش آن به شوراي امنيت؛ را عامل نماياندن اقتدار جمهوري اسلامي ايران و نشانه حركت قاطعانه نمايندگان ملت بزرگ ايران دانست كه سبب تغيير روش آمريكا و اروپا در محاسباتشان شده است.
بروجردي همچنين به پيشنهاد دعوت به مشاركت رييس جمهور ايران از كليهي شركتهاي خصوصي و دولتي اشاره كرد و گفت: اين پيشنهاد اوج شفافسازي را در فعاليتهاي هستهيي ايران نشان داده است و پيشنهاد فرضي روسيه اگرچه به شكل رسمي مطرح نشد، ولي در نتيجهي همان دعوت، عنوان گرديد.
وي افزود: همين امر تحول جديدي در اصل فعاليتهاي هستهيي ايران در چارچوب مقررات بود. چراكه پيش شرط آمريكا و اروپا براي ادامهي مذاكرات مبني بر توقف UCF اصفهان در حال حاضر كنار گذاشته شده است و آنها بيآنكه اين شرط از سوي جمهوري اسلامي ايران محقق شود، با تداوم مذاكرات موافقت كردهاند.
نمايندهي مردم بروجرد با تأكيد بر اينكه اين مسأله نشانگر موفقيت جمهوري اسلامي ايران است، ادامه داد: اعلام آمادگي روسيه براي سرمايهگذاري در فعاليتهاي هستهيي ايران به منزلهي آن است كه يك عضو ثابت شوراي حكام و شوراي امنيت، اصل غنيسازي اورانيوم را هم براي ايران پذيرفته است. يعني آنها هم ادامهي فعاليت UCF را پذيرفتهاند و هم فعاليت غنيسازي اورانيوم را.
به اعتقاد وي در مجموع مسائل يادشده، اروپاييها پس از شكستشان – به علت اصرار بر مواضع غيراصوليشان – در اجلاس پيشين شوراي حكام از تكرار اين شكست در اجلاس نوامبر جلوگيري كرده و آن را بدون صدور قطعنامه به پايان رساندهاند؛ چراكه ميدانستند در نتيجهي رايزنيهاي جمهوري اسلامي ايران، اين بار با بيش از يك ونزوئلا مواجه خواهند بود و آراء منفي بيش از يك كشور خواهد بود. علاوه بر اين آراء ممتنع نيز افزايش خواهد يافت.
بروجردي تعديل مواضع اروپا و آمريكا را در همين راستا ارزيابي كرد و با بيان اينكه ايران از آن استقبال ميكند، ادامه داد: همچنان خواهان تداوم مذاكرات هستيم.
وي با اشاره به آنچه كه اختلافنظر در طرح فرضي روسيه ميخواند يادآور شد كه جمهوري اسلامي ايران سرمايهگذاري گستردهاي در سايت نطنز انجام داده و مصر است كه فعاليت هستهيياش را در همين سايت ادامه دهد. در عينحال روسيه هم در اين طرح فرضي اصرار دارد كه فعاليت هستهيي ايران در خاك آن كشور ادامه يابد. براي حل اين مشكل ميتوان در نطنز و روسيه همزمان همكاري هستهيي داشته باشيم.
رييس كميسيون امنيت ملي در پاسخ به اينكه "روسيه تا اجلاس آتي چه نقشي را براي ايران، اروپا و آمريكا ايفا خواهد كرد؟" گفت: روسها ميخواهند در ساختار تحولات سياسي دنيا نقش داشته باشند از اين رو تسريع در ساخت نيروگاه بوشهر، فرصتي براي روسهاست و دولت و ملت ايران اين انتظار را دارند كه با كسب رضايت جمهوري اسلامي ايران، روسها اين بنبست را مرتفع كنند.
وي با بيان اينكه "علاقمنديم روسها بتوانند اين بنبست را حل كنند" متذكر شد: اين كاري است كه سه كشور اروپايي به تنهايي قادر به انجام آن نبودهاند.
بروجردي با تأكيد بر اينكه شرط ايران براي پذيرفتن طرح پيشنهادي روسيه، فعال شدن پايگاه نطنز خواهد بود در واكنش به اينكه روسها ارسال سوخت نيروگاه بوشهر را يك سال ديگر به تعويق انداختهاند، گفت: از آنجا كه سوخت هستهيي زماني قابل استفاده خواهد بود كه ساخت نيروگاه به اتمام رسيده باشد بنابراين نبايد سوخت را محور اساسي قرار دهيم، بلكه بايد با زمانبندي دقيق اتمام ساخت نيروگاه بوشهر را محور مذاكره با روسيه قرار دهيم تا پس از آن سوخت را به ايران بدهند.
رييس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجهي مجلس در پاسخ به خبرنگار ايسنا مبني بر اينكه "با وجود عهدشكنيهاي روسيه بازهم ميتوان به آن اطمينان كرد؟" گفت: حضور صدها مهندس و كارشناس روسي در سايت بوشهر نشانگر اعتماد ما به روسها است.
صدوقي:
حمايت اروپا و آمريكا از ايدهي روسيه به نفعشان نخواهد بود
نبايد نسبت به رد يا قبول پيشنهاد روسيه عجله و تصميمگيري كنيم
رييس دبيرخانه كميسيون سياسي و دفاعي هيات دولت گفت: اروپا و آمريكا با حمايت خود از ايدهي روسيه امتيازي را به يك طرف ثالث ميدهند كه در تحليل كلي و رقابتهاي بينالمللي به نفعشان نخواهد بود.
صدوقي، رييس دبيرخانه كميسيون سياسي و دفاعي هيات دولت در گفتوگو با خبرنگار انرژي هستهيي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با اشاره به بررسي نشست نوامبر شوراي حكام از مسالهي هستهيي ايران و عقبنشيني آمريكا و اروپا از موانع قبليشان در ارجاع موضوع ايران به شوراي امنيت سازمان ملل گفت: تصور ميكنم اروپا و آمريكا در مقطع فعلي نخواستند تصميمگيري قطعي دربارهي ايران صورت دهند. همچنين پيشنهادي كه در رابطه با غنيسازي اورانيوم از سوي ايران در خاك روسيه وجود دارد هنوز به جمعبندي قطعي از سوي اروپا و آمريكا دست نيافته است كه آيا اين پيشنهاد ميتواند خواست آنها را تامين كند يا نه.
وي اضافه كرد: در اين نشست از همكاريهاي ايران اعلام رضايت شده است؛ در عين حال كه مواردي براي همكاريهاي بيشتر و لازم از سوي ايران در بيانيهي رييس شوراي حكام وجود دارد.
صدوقي دربارهي اين كه به نظر ميآيد بيانيه و شرايط حاكم بر نشست فعلي شوراي حكام نوعي اولتيماتوم به ايران براي پذيرفتن پيشنهاد روسيه به عنوان آخرين فرصت مطرح شده است با تاييد اين موضوع ابراز داشت: معتقدم مسوولان و مذاكرهكنندگان ايراني نبايد نسبت به رد و يا قبول پيشنهاد روسيه عجله و تصميمگيري كنند.
رييس دبيرخانه كميسيون سياسي و دفاعي هيات دولت با بيان اين كه پيشنهاد روسيه با رويكرد غنيسازي خارج از خاك ايران در نهايت تامين كننده نظر ايران نيست ادامه داد: علاوه بر آن فعاليت صلحآميز هستهيي براي ايران را تا حد زيادي غير اقتصادي خواهد كرد؛ چرا كه براساس اين پيشنهاد، مراحلي از پروسه در ايران انجام ميشود و سپس براي غنيسازي به روسيه ارسال خواهد شد و سپس بازميگردد، لذا اين مراحل هزينهي بسياري را بر ايران تحميل ميكند، در عين حال كه فضا و فرصت براي به توافق رسيدن بر سر اين مسايل در جريان مذاكرات آينده امكانپذير است و بايد ديد تا چه اندازه ميتوان به حداقلهاي مورد نظر ايران از مسير اين پيشنهاد دست يافت.
صدوقي تاكيد كرد: رد ايدهي روسيه در مقطع فعلي به مصلحت نيست، بلكه بايد با بررسي و تمركز بيشتر و عميقتري با طرف روسي به مذاكره پرداخت.
وي با اشاره به اين كه پذيرفتن حق ايران در داشتن انرژي صلحآميز هستهيي و سپس فرآيند غنيسازي اورانيوم هر چند در خاك كشور ديگري، گامي مثبت براي ايران و به نوعي عقبنشيني غرب و اروپا از مدافع قبليشان است، گفت: لذا ضرورت دارد در اين مقطع، طرف ايراني و اروپا به تقابل كشيده نشوند.
وي گفت: درباره اين كه اروپا و آمريكا در نشست فعلي از مواضع قبليشان در ارجاع مسالهي هستهيي ايران به شوراي امنيت عقبنشيني كردهاند معتقدم كه آنها به اين جمعبندي رسيده اند كه با توجه به شرايط حاكم بر جامعه بينالمللي به هر حال ايران در زمينهي رسيدن به فناوري صلحآميز هستهيي كار خود را ادامه خواهد داد و از آن قطعا عقبنشيني نخواهد كرد و بردن اين مساله به شوراي امنيت در چنين فضايي شايد آنچه را كه مد نظرشان است فراهم كنند و حتي گرفتاري نهايي را به وجود آورد. همچنين تصور ميكنم اروپا و آمريكا نسبت به رسيدن به يك راهحل منطقي و مسالمتآميز اميدوارند؛ گرچه هنوز از خواست خود مبني بر اينكه ايران نبايد چرخه سوخت را در اختيار داشته باشد به طور جدي عقبنشيني نكردهاند.
صدوقي با اشاره به همكاريهاي چشمگير ايران از نشست قبلي شوراي حكام تاكنون گفت: همكاريها فراتر از چارچوب NPT و پروتكل الحاقي افزايش يافت و در راستاي جلب اعتماد بيشتر كشورهاي غير متعهد حركت كرد همچنين مصوبه مجلس شوراي اسلامي در لغو اقدامات داوطلبانه در صورت هر گونه ارجاع به شوراي امنيت از ديگر اقداماتي بود كه اروپا و آمريكا را به اين نتيجه رساند كه اگر رفتاري در اين زمينه انجام دهند ايران به سمت لغو تعليق اقدامات د اوطلبانهاش (راهاندازي نطنز) خواهد رفت.
رييس دبيرخانه كميسيون سياسي و دفاعي هيات دولت با اشاره به رويكرد و نقش روسيه در همراهي اروپا و آمريكا در اين پروسه از بررسيها گفت: در بازي بين سه كشور اروپايي و ايران و آمريكا، روسيه ميتواند برندهي مناقصهي اقتصادي خوبي شود چرا كه آنها به عنوان يك ارايه دهنده خدمات منافع و درآمدهايي را به دست خواهند آورد.
وي همچنين گفت: روسيه سعي دارد به ايران نشان دهد كه اگر ايران به پيشنهاد مطرح از سوي روسيه راي ندهد توجيهي خواهند داشت كه در صورت ارجاع مساله هستهيي ايران شوراي امنيت راهي جز اين كه عليه ايران راي دهند نخواهند داشت و معتقدم پيام دبير شوراي امنيت ملي روسيه به ايران دراين خصوص بوده است.
وي با اشاره به درخواست آژانس براي همكاريهاي بيشتر و خارج از چارچوب NPT از ايران در آينده گفت: جمهوري اسلامي ايران معتقد است از طريق تعليق فعاليتهاي صلحآميز هستهيي ديگر نميتواند اعتمادسازي كند؛ در حالي كه اروپا اعتمادسازي در فعاليتهاي هستهيي ايران را تعليق كامل فعاليتها ميداند. بنابراين اگر اروپا پايان دادن تعليقها در ايران را بپذيرد تصور ميكنم ايران حاضر خواهد بود در مقابل بر روي چارچوبهاي تضميني كه آنها از جمله بازرسي از مناطق مورد نياز آژانس تاكيد دارند مذاكره و همكاري كند.
صدوقي اظهار داشت: با توجه به نگرانيهايي كه اروپا و آمريكا نسبت به فعاليتهاي صلحآميز هستهيي ايران اعلام ميكنند به نفع آنها است كه غنيسازي در خاك ايران صورت گيرد؛ چرا كه تصور نميكنم روسيه شريك مطمئنتري از ايران براي اروپاييها باشد. غنيسازي در ايران ميتواند تحت نظارت بيشتري نسبت به روسيه صورت گيرد.
در توضيح دلايل مطلب فوق وي افزود: در بررسي روابط قدرتهاي بزرگ يكي از استراتژيهاي اين قدرتها جلوگيري از ظهور قدرتي در منطقه (خاورميانه) است كه بتواند پوياييهاي سياسي را تحت تاثير قرار دهد؛ بنابراين از اين منظر روسيه، اروپا و آمريكا در يك منفعت شريك هستند.
صدوقي گفت: شايد اگر غنيسازي در داخل كشور صورت گيرد جمهوري اسلامي حاضر است امتيازات بيشتري را به كشورهاي اروپايي و غرب دهد و اين مساله در صورت قبول بايد به طرف مقابل از سوي مذاكرهكنندگان منتقل شود.
وي خاطرنشان كرد: منفعت كليدي ايران غنيسازي اورانيوم در خاك خودش است و از سوي منفعت كليدي غرب و اروپا اين است كه ايران يك متحد براي آنها باشد؛ در اين صورت منافع دو طرف تحقق مييابد.
مولايي:
با ترفند ايدهي روسيه ميخواهند توپ را به زمين مسكو بيندازند
روسيه مانند اروپا و آمريكا به دنبال حفظ و گسترش منافعاش است
يك حقوقدان با اشاره به بيانيهي شوراي حكام دربارهي برنامهي هستهيي ايران گفت: اين كه در بيانيهي شوراي حكام مسالهي ارجاع ايران به شوراي امنيت مطرح نشده، فرصتي است تا ايران بتواند در فضاي آرامتري تصميماتش را اتخاذ كند؛ درعين حال كه هيچ چيز در تداوم تهديدات براي ايران تغيير نكرده است.
يوسف مولايي، حقوقدان در گفتوگو با خبرنگار انرژي هستهيي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با اشاره به بيانيهي شوراي حكام دربارهي مساله هستهيي ايران گفت: آژانس بر اين نظر است كه مسالهي ايران در چارچوب تصميمات آژانس بايد قابل حل و فصل باشد.
وي با بيان اينكه برخي كشورها مثل آمريكا از تهديد شوراي امنيت عليه ايران در شوراي حكام استفاده ميكنند گفت: هدف اصلي در اين پروسه كه از يك سو تشويق و از سوي ديگر تهديد را در خود دارد اين است كه فعاليتهاي صلحآميز هستهيي ايران به نحوي ادامه يابد كه جامعه جهاني نگراني از اينكه برنامههاي ايران در مسير انحراف قرار دارد نداشته باشد.
اين حقوقدان با اشاره به اين مطلب كه در چارچوب مقررات فعلي جامعهي جهاني امكان نظارت كامل بر فعاليتهاي هستهيي هيچ كشوري وجود ندارد گفت: مقررات نظارتي آژانس در چارچوب معاهده NPT به نحوي نيست كه بتواند فشار زيادي را به طور قانوني بر كشوري وارد كند؛ بنابراين در عمل آژانس سعي دارد راهكارهايي را تعريف كند كه فراتر از مقررات موجود است.
مولايي با اشاره به شرايط نشست فعلي شوراي حكام و آنچه در بيانيهي اين شورا آمده است گفت: همكاريهاي خوب ايران با بازرسان آژانس و اين كه آژانس سعي دارد مسايلاش را در داخل شوراي حكام حل و فصل كند و از سويي ادعاي روسيه براي غنيسازي اورانيوم در خاك اين كشور از مسايلي بودند كه به زمان بيشتري براي بررسي آن ها از سوي اعضاي شوراي حكام احساس ميشد.
اين استاد دانشگاه با اشاره به سياست آژانس در نشست فعلي گفت: آژانس ميخواهد فرصت بيشتري را به ايران براي تحقق خواست جهاني دهد.
وي گفت: در عين حال موضوعاتي چون شفافيت بيشتر، تصويب فوري پروتكل الحاقي همانند قطعنامهها و بيانيههاي قبل در اين نشست نيز تاكيد شده است.
مولايي اظهار داشت: در عين حال تصور ميكنم بيانيه در اين كه مساله را به شوراي امنيت ارجاع نميدهد گامي مثبت برداشته است.
اين حقوقدان اضافه كرد: البته در بيانيهي شوراي حكام بر رعايت موارد مورد استفاده در قطعنامهي سپتامبر از سوي ايران اشاره شده است.
وي با اشاره به اين مطلب كه نهايتا ضمنا اجرايي قطعنامهي شوراي حكام شوراي منيت سازمان ملل است گفت: بنابراين به هيچ وجه مسالهي ارجاع ايران به شوراي امنيت در اين بيانيه منتفي نيست و معتقدم مجموعهي قطعنامهها و بيانيهها دليلي است براي اينكه اروپا و آمريكا بتوانند اگر زماني ايران از حق قانوني خود (غنيسازي اورانيوم) دست برنداشت بتوان با آخرين كارت كه شوراي امنيت است بازي كنند، اما آنها در نشست فعلي سعي دارند در اين مسير رضايت و همكاري كامل روسيه را هم داشته باشند و با ترفند ايدهي روسيه ميخواهند توپ را به زمين روسيه بيندازند.
اين استاد دانشگاه با بيان اينكه پذيريش ايدهي روسيه براي ايران نوعي عقبنشيني است ابراز داشت: اين حق طبيعي و قانوني ايران است كه از حق استفاده از فناوري هستهيي بهرهمند شود و از سوي اين مساله براي جامعه جهاني تا حدي موفقيت است و در صورت رد ايدهي روسيه از سوي ايران به نوعي در جبههي آمريكا و اروپا قرار ميگيرد.
وي تصريح كرد: رويكرد اروپا و آمريكا در عقبنشيني از مواضع قبليشان در اين جهت است كه فرصتي جديد براي نزديك كردن روسيه به اهداف اين گروه از كشورهاست.
وي ابراز داشت: از سويي تصور نميكنم جامعه جهاني و اعضاي دايم شوراي امنيت برنامه خاصي در رابطه با چگونگي برخورد با پرونده ايران با شوراي امنيت ندارند، از آنها هم به دنبال فرصت بيشتر براي بررسي موضوع هستند.
مولايي تاكيد كرد: اين فرصت بيشتر در مسير حفظ منافع ايران نيست، بلكه در مسيري است كه بتوانند ايران را به عقبنشيني از خواست خود متقاعد كنند.
اين حقوقدان با اشاره به نقش روسيه در اين پروسه از بررسيهاي مسالهي هستهيي ايران گفت: بازيگران زيادي در بحث هستهيي ايران حضور دارند و به نوعي اين بحث محملي براي نمايش نقش و قدرت اين بازيگران است؛ بنابراين روسيه هم مانند اروپا و آمريكا به دنبال حفظ و گسترش منافعاش است.
وي گفت: روسيه به عنوان عضو دايم شوراي امنيت و عضو ثابت شوراي حكام و بازيگري كه در عرصه بينالمللي تعهدات و مسووليتهايي در جامعه جهاني دارد كه قادر به ناديده انگاشتن آنها نيست بنابراين از هر فرصتي براي تقويت نقشهاي خود در سطح ملي و منطقهيي و بينالمللي استفاده ميكند.
وي با اشاره به خواست آژانس از ايران كه به همكاريها و راستي آزمايي هاي حجيم اشاره ميكند، تصريح كرد: به نظر ميآيد ايران گام به گام در مسيري سختتر به لحاظ نظارتي هدايت ميشود. چرا كه به رغم همكاريهاي خوب ايران، درخواستهاي اعتمادسازي كه مدام از ايران طلب ميشود كاهش نمييابد و موارد درخواستي آژانس از ايران در راستاي همكاريهاي بيشتر همچنان كلي و مبهم است.
مولايي اضافه كرد: آژانس از مسيري كه از دو سال گذشته در بحث هستهيي ايران طي در بيانيهي اخير شوراي حكام از مسير خود كه اعمال فشار بر ايران براي دست كشيدن از حق قانونياش است خارج نشده است.
اين استاد دانشگاه با اشاره به احتمال بسته شدن پروندهي هستهيي ايران در آينده نزديك ( نشست دسامبر) گفت: ترديد دارم كه حتي با وجود پذيرش ايدهي روسيه درباره فرآيند غنيسازي پرونده ايران بسته شود؛ در عين حال كه پذيرش چنين پيشنهادي از سوي ايران كار آساني نيست.
اين حقوقدان در پاين گفت كه نشست اخير شوراي حكام به قدري مثبت و آرام موضوع هستهيي ايران را به پايان رساند كه به نظر ميآيد بيشتر آرامش قبل از طوفان باشد تا آرامشي مداوم كه اعضاي تيم مذاكره كننده هستهيي خواهان آن براي پيگيري مذاكرات هستند.
انتهاي پيام