پس از ابراز تمايل ايران و اروپا براي از سرگيري مذاكرات هستهيي و آرام شدن فضاي حاكم بر مسالهي هستهيي همچنان از سوي مقامات اروپايي علايمي دال بر اينكه توافقات براي ادامه مذاكرات اوليه منوط به موافقت يا مخالفت ايران با برخي پيشنهادات ميباشد، مطرح است، در حالي كه ايران از مسير ادامه مذاكرات به دنبال حل مسالههستهيي است، اما رفتار اروپا حاكي از آن است كه چندان تمايلي به حل اين موضوع در زمانبندي مشخصي ندارد.
خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خصوص اين مساله با صاحبنظران و كارشناسان مسالهي هستهيي كشورمان به گفتوگو پرداخته است كه حاصل آن در پي ميآيد.
مجتهدزاده:
در درجه اول بايد شرايط مذاكراتمان را روشن كنيم
مزاياي فضاي جديد حاكم بر موضوع مذاكرات بايد به دقت مطالعه شود
دكتر مجتهدزاده گفت: مزايا و منافع فضاي جديد حاكم بر مذاكرات هستهيي ايران و اروپا براي كشورمان بايد به دقت مورد مطالعه قرار گيرد.
دكتر پيروز مجتهدزاده، رييس موسسهي يوروسويك لندن و استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار انرژي هستهيي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با اشاره به ارسال علايمي از جانب دو طرف ايراني و اروپايي براي ازسرگيري مذاكرات هستهيي، اظهار داشت: فكر ميكنيم بسيار مهم است كه اين بار ما مسايل را به دقت پيگيري كرده و علايم مختلف را به صورت صحيح و دقيق مورد مطالعه قرار دهيم.
وي با بيان اينكه در نتيجه مطالعه صحيح و دقيق علايم ارسالي ميتوان واكنشهايي حساب شده و دقيق را نيز انجام داد افزود: كاملا مشخص است كه در خصوص آخرين تحولات حول پرونده ايران علايم اوليه براي انجام مذاكرات را خود ايرانيها ارسال كردهاند، به هيچ وجه نبايد اين موضوع را فراموش كنيم كه رييس جمهور ايران در شرايطي كه مذاكرات كاملا به بنبست رسيده بود در مجمع عمومي سازمان ملل متحد، با طرح ابتكار هستهيي نخستين علايم را مبني بر علاقهي طرف ايراني براي حل و فصل مسالهي هستهيياش از راههاي مسالمت آميز و به ويژه مذاكره به جهانيان ارسال نمود.
اين استاد دانشگاه ادامه داد: طرح جلب مشاركتهاي خارجي در پروژه چرخه سوخت هستهي كه از جانب رييس جمهور جديد ايران مطرح شد اگر چه در ابتدا مورد استقبال كشورهاي اروپايي قرار نگرفت، ولي امروزه شاهد نمايش واكنشهايي مثبت در خصوص آن هستيم، بنابراين فضاي ايجاد شدهي كنوني مرهون طرح ابتكار هستهيي رييس جمهور ايران و نمايش مجدد حسن نيت جمهوري اسلامي ايران ميباشد.
دكتر مجتهدزاده هم چنين در ارتباط با چارچوبها و خطوطي كه بايد براي مذاكرات هستهيي آتي با اروپا مدنظر داشته باشيم گفت: در شرايط كنوني ما در درجه اول بايد شرايط مذاكراتمان را روشن كنيم؛ كاري كه در دوره اول مذاكرات صورت نگرفت، يعني بايد بدانيم كه با چه كسي طرف هستيم؟ و بر اساس چه استدلالي و چه قانوني طرف ما آلمان يا يك كشور اروپايي و يا حتي اتحاديه اروپاست؟ اين امر بسيار مهمي است كه از ابتدا تكليفمان را روشن كنيم؛ چرا كه چنين وضعيتي به هيچ وجه قابل تحمل نبوده و اينگونه شرايط مذاكراتي در هيچ قانوني پيش بيني نشده است.
رييس موسسهي يوروسويك لندن در ادامه اظهار داشت: از سوي ديگر بايد مشخص شود كه طرف ايران براي مذاكرات چه كشورهايي هستند؟ وزير خارجه مسوول اين امر كيست؟ ما با سولانا طرف هستيم يا با سه وزير اروپايي؟ اگر اين مسايل را روشن نكنيم، شرايط مذاكراتي ما مبتني بر زور و كاملا استعماري خواهد بود؛ ما اين بار ديگر نميتوانيم مانند گذشته در شرايط تحميلي و مخالف با دستورات بينالمللي به مذاكراتي يك سويه وارد شويم.
وي در ارتباط با مزايا و منافعي كه شرايط و فضاي جديد حاكم بر موضوع مذاكرات ايران و اروپا براي كشورمان ايجاد ميكند افزود: بررسي اين موضوع بايد در دستور كار نظام جمهوري اسلامي ايران قرار گيرد و در اين زمينه بايد مطالعاتي گسترده صورت پذيرد تا منافع و مضار شرايط و فضاي كنوني براي كشور به وضوح بررسي و تحليل شوند.
اين استاد دانشگاه ادامه داد: آنچه كه در اين چارچوب بايد مورد تاكيد قرار گيرد، اين است كه هرگونه خودداري از مذاكره از جانب ايران ميتواند نهايتا به زيان منافع ملي و به معناي ضربه زدن به حقوق مسلممان باشد و لذا اينكه مذاكره بايد انجام شود؛ هيچ گونه بحث يا ترديدي وجود ندارد.
دكتر مجتهدزاده خاطر نشان كرد: تنها ميتوان از طريق انجام مطالعات لازم در ابتداي كار و مشاركت فعال در ايجاد تفاهم در خصوص شيوهي مذاكرات و دستور كار آن به سنجش مزايا و منافع شرايط و فضاي كنوني پرداخت و در صورت مشاركت طرفيني ميتوان به نتايجي برخيالطرفين نيز دست يافت.
رييس موسسهي يوروسويك لندن تاكيد كرد: در اين دور از مذاكرات بايد فعالانه مشاركت نماييم و براي تعيين شرايط مذاكره تمام تلاشمان را به كار بنديم و شرايطي را ايجاد كنيم كه در آن امكان استفادهي اروپا از تمام اهرمهايش براي وارد آوردن فشار بر ايران محدود شود؛ ما نميتوانيم با ابرقدرتي وارد مذاكرات شويم كه در عرصههاي مختلف از جمله مسايل تماميت ارضي، تحريكات قومي، جنگهاي تبليغاتي و موارد بسياري از اين قبيل با تمام توان عليه ما كار كرده است.
وي ضمن تاكيد بر لزوم تعيين شرايط و مقررات مذاكرات دور دوم از سوي كشورمان براي اعمال نظر ايران در مذاكرات، گفت: اروپا بايد بفهمد كه جمهوري اسلامي ايران در عين حال كه هيچ گونه ابايي از انجام مذاكرات ندارد، ولي نميتواند مانند يك محكوم دست بسته براي مواخذه هم مقابل اروپا قرار گيرد؛ آنها بايد بپذيرند كه اين مذاكرات صرفا جنبهي حقوقي، فني و تكنيكي داشته و به هيچ وجه نبايد سياسي شود، چرا كه تنها راه انجام مذاكراتي معقول و منطقي و در نتيجه نيل به نتايج منطقي و معقول همين موضوع است.
اين استاد دانشگاه ضمن ابراز خرسندي از اقدامات دولت جديد كشورمان در خصوص مذاكرات هستهيي با اروپا اظهار داشت: خوشبختانه امروز شاهديم كه سرانجام رويكرد دولت جديد ايران مورد پسند آمريكا و به تبع آن اروپا قرار گرفته و در اين چارچوب علايمي مبني بر خواست آمريكا براي اصلاح برخوردش با ايران از سويي و نيت اروپا براي انجام مذاكراتي منطقي از ديگر سو مشاهده ميشود.
دكتر مجتهدزاد درباره اينكه در حال حاضر بايد به پيشنهاد روسيه چه نگاهي داشته باشيم؟ افزود: در وهلهي نخست نبايد فراموش كنيم كه پيشنهاد روسيه كه فعلا هم در حد رسانهها مطرح است و هنوز اخباري مبني بر دريافت آن از سوي ايران وجود ندارد، بازتاب و نتيجهي همان طرح ابتكاري رييس جمهور ايران در سازمان ملل متحد بوده است. به نظر ميرسد ما در برخوردي كلي و در مرحلهي اول بايد از اين پيشنهاد استقبال نماييم؛ اما اينكه در سطح عملياتي چه مسايلي در خصوص آن وجود خواهد داشت بايد با برنامهريزي دقيق مورد مطالعه قرار گيرد.
رييس موسسه يوروسويك لندن تصريح كرد: البته خيلي بهتر بود كه اين موضوع با كشوري مورد اعتمادتر از روسيه مطرح ميشد، چرا كه روسيه در چنين مواردي سوابق خوبي نداشته و البته اگر قرار باشد روزي چنين بحثي با روسيه مطرح شود بايد ضمن در نظر داشتن سوابق اين كشور در برخورد با ايران، درخواست تضمينهايي را از روسيه داشته باشيم.
وي ادامه داد: در صورت تحقق مشاركت روسيه از برنامههاي چرخه سوخت هستهيي ايران، بايد در پي تضمينهايي باشيم كه نخست روسيه به تعهداتاش وفادار ميماند و ديگر اينكه از اين موضوع در پي بهرهبرداري استراتژيك و ژئواتراتژيك به سود خود و زيان ما نباشد، از اينجا ميتوان به موضوع توليد سوخت هستهيي مشترك با روسيه آن هم در خاك ايران انديشيد، چرا كه عدم تحقق اين مساله در خاك كشورمان خواه ناخواه استقلال هستهيي ما را خدشهدار خواهد كرد.
اين استاد دانشگاه هم چنين خاطر نشان كرد: به هر حال فعلا بايد اجازهي طرح اين پيشنهاد را به ايران بدهيم كه پس از آن مذاكرات در اين خصوص آغاز خواهد شد، مذاكراتي كه فوقالعاده حساس و بايد صرفا فني انجام پذيرد.
دكتر مجتهدزاده درباره اينكه آيا پيشنهاد روسيه ميتواند متضمن حقوق هستهيي كشورمان باشد يا خير؟ افزود: از ديد من طرح اين موضوع با كشورهاي ديگري چون آفريقاي جنوبي يا هند ميتوانست بيشتر مورد پسند قرار گيرد؛ حال اينكه چنين طرحهايي تا چه ميزان ميتواند به سود ما باشد، تماما به خودمان بستگي دارد، اينكه برخوردهاي ما تا چه ميزان هوشمندانه، مستقلانه و ماهرانه باشد به همراه به كار بردن كلان هوشيارانه و حفظ اقتدار ميتواند در اين زمينه بسيار موثر باشد.
رييس موسسه يوروسويك لندن در ارتباط با سناريوهاي محتمل در صورت رد يا قبول پيشنهاد روسيه گفت: اگر آنچه كه ذكر شد به ثمر نرسد، بايد در انتظار طرح پيشنهادي ديگر از جانب كشور ديگري باشيم كه البته اين موضوع ميتواند به صورت غير مستقيم توسط سازمان انرژي اتمي و معرفي كشوري ديگر براي اين مساله به ايران صورت پذيرد.
اسماعيلي:
فضاي دور جديد مذاكرات مزايا و منافع بسياري را عايد كشورمان كرده است
مديرعامل خبرگزاري مهر معتقد است كه فضاي دور جديد مذاكرات هستهيي مزايا و منافع بسياري را عايد كشورمان نموده است.
پرويز اسماعيلي، مدير عامل خبرگزاري مهر در گفتوگو با خبرنگار انرژي هستهيي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در ارزيابي ارسال علائمي مبتني بر آغاز مذاكرات هستهيي از سوي ايران و اروپا اظهار داشت: نبايد فراموش كنيم كه پاسخي كه اروپاييها به صورت رسمي به نامهي آقاي لاريجاني دادهاند بايد ملاك باشد و در اين نامه هم به هيچ وجه پيش شرطي كه در اظهارات وزير امور خارجهي آلمان مورد اشاره قرار گرفته ذكر نشده است.
وي افزود: نامهي مذكور كه به صورت رسمي و به امضاي سه وزير آلمان، انگليس و فرانسه است بايد مبناي نگرش ما به بحث مذاكرات باشد كه در آن هيچگونه پيش شرطي ذكر نشده و به نظر ميرسد مباحث ديگر عمدتا بحثهاي رسانهيي و غيررسمي است. چون سه كشور اروپايي و كشورهاي ديگري كه به نوعي در پروندهي هستهيي ايران درگير هستند به وضوح ميدانند كه جمهوري اسلامي ايران بر موضوع تسلط چرخهي سوخت در داخل كشور تاكيد ويژهاي دارد و اساسا ناديده گرفتن اين حق در پيشنهاد 5 آگوست اروپا به ايران بود كه موجب قطع مذاكرات شد.
مديرعامل خبرگزاري مهر ادامه داد: طبعا آن چه كه در دور جديد مذاكرات روي ميز قرار خواهد گرفت، مشخص است كه بحث چگونگي تكميل چرخهي سوخت در كشور ميباشد و نه ناديده گرفتن آن.
اسماعيلي در ارتباط با مزايا و منافعي كه فضاي كنوني حاكم بر جريان مذاكرات هستهيي ايران و اروپا براي كشورمان ايجاد كرده است گفت: از جملهي مهمترين مزاياي شرايط كنوني تثبيت قطعي فعاليتهاي تاسيسات فرآوري اورانيوم در اصفهان است، اگر نگاهي به بيانيههاي كشورهاي مختلف در اجلاس اخير شوراي حكام و همچنين بيانيهي رييس اين شورا داشته باشيم متوجه ميشويم كه ما در وضعيت فعلي مذاكرات از مرحلهي بعد از UCF به بعد با طرفهاي مقابل گفتوگو خواهيم كرد.
وي در ادامه اظهار داشت: ما پيش از اين در حالي با كشورهاي اروپايي و طرفهاي ديگر گفتوگو ميكرديم كه تاسيسات اصفهان در تعليق بود؛ ولي در وضعيت فعلي ما در حالي مذاكره خواهيم كرد كه تا مرحلهي UF6 مشغول توليد هستيم و اين از جمله مزاياي دور جديد مذاكرات براي ماست.
مديرعامل خبرگزاري مهر با تاكيد بر اين كه امروز شرايط كاملا متحول شده است افزود: توجه داشته باشيد كه ما امروز در داخل كشورهاي اروپايي به ويژه آمريكا و كمي هم فرانسه طي هفتههاي اخير تحولات بسياري را در رابطه با تركيب سياسي مديريتها شاهد بودهايم؛ به ويژه آلمان كه تركيب كاملا عوض شد و فرانسه هم كه در انتظار برگزاري انتخابات بسر ميبرد؛ تغييراتي كه در اين دولتها صورت ميگيرد ميتواند به نوعي در مذاكرات ما موثر باشد.
اسماعيلي ادامه داد: از سوي ديگر ميتوان به فشارهايي كه در داخل دولت انگليس به واسطهي اتهامات او در خصوص كتمان اطلاعات بسيار در موارد به آقاي بلر وارد ميشود اشاره داشت كه مجموعهي اين موارد اروپا را در موقعيتي قرار داده كه احساس نياز بيشتري براي اعاده حيثيت در عرصهي روابط بينالملل و ترسيم يك چهرهي قابل تعامل و گفتوگو را از خود نشان ميدهد.
وي همچنين گفت: از سوي ديگر ميتوان به موضوع روسيه اشاره نمود كه كشورهاي غربي طرف مذاكرهي ما در دور اول بسيار سعي كردند كه كشور ديگري براي مذاكره به آنها افزوده نگردد؛ ولي الان تمايل بسياري دارند تا روسيه را هم در آن سوي نيز مذاكره و در كنار خودشان بنشانند و اين موضوعي است كه ايران هم اعلام كرده كه با هر كسي در جاي خود مذاكراتاش را تداوم خواهد داد.
مديرعامل خبرگزاري مهر تصريح كرد: من يك مزيت ديگر اين دور از مذاكرات را ياداور شوم و آن اين كه سه كشور اروپايي پيش از اين در گفتوگوها و مواضعشان به صورت دايم اعلام ميكردند كه شرطشان براي بازگشت به مذاكرات برگشت شرايط به نوامبر 2004 است كه به معناي حاكم بودن توافق پاريس و تعليق مجدد تاسيسات اصفهان بود نامهي آقاي دكتر لاريجاني كه به آنها و پاسخ مثبت آنها نشان ميدهد كه ما بايد يك چارچوب جديدي را براي مذاكرات پايه گذاري كنيم كه در آن چارچوب قطعا از نظر جمهوري اسلامي ايران چيزي جز نحوه و چگونگي چرخهي سوخت كشور وجود نخواهد داشت.
اسماعيلي با اشاره به پيشنهاد اخير رييس جمهور كشورمان گفت: قطعا پيشنهاد جلب مشاركتهاي خارجي رييس جمهور نيز ميتواند مزيتهاي جديدي را ايجاد نمايد كه در كنار اين موضوع بحث تضمين عيني كه مدنظر ايران و اروپا بود نيز ميتواند مورد نظر قرار گيرد.
وي دربارهي چارچوبها و خطوطي كه كشورمان براي مذاكره با اروپا بايد ترسيم نمايد اظهار داشت: از ابتداي جمهوري اسلامي بر محوريت مسايل فني و حقوقي در خصوص مسايل هستهيياش تاكيد كرده بود و اين موضوعي است كه اگر به نتايج بازرسيهاي آژانس باز گرديم با موفقيت اين رويكرد مواجه ميشويم و اين يك برگ مثبت است البته از سوي ديگر با توجه به گسترش علاقمندي كشورهاي دنيا براي استفاده از انرژي هستهيي دورنمايي از اين موضوع در ديدگاه كلان تمام كشورها قرار دارد.
مديرعامل خبرگزاري مهر خاطرنشان كرد: در حقيقت در چنين شرايطي ايران در حال پيشنهاد يك ليزينگ سوخت منطقهيي است تا به اين ترتيب بتواند به نيازهاي منطقه با يك تضمين عيني بالا از صلح آميز بودن چرخهي سوخت پاسخ گويد و اتفاقا اين موضوع بر راستاي پيشنهاد دبيركل آژانس در خصوص ايجاد ليزينگهاي مختلف سوخت و هماهنگ با آن است.
اسماعيلي در خصوص اين كه پيشنهاد روسيه تا چه حد ميتواند متضمن حقوق كشورمان باشد؟ افزود: البته شما مستحضر هستيد كه آقاي ايوانوف در ايران اعلام كردند كه آن گونه كه در رسانهها مطرح شده چيزي تحت عنوان طرح مكتوب و مشروح روسيه مدنظر نيست اما طبعا مباحث مختلفي در سطح رسانهها و برخي محافل غيررسمي ديپلماتيك منتشر شده كه غربيها نيز ضمن موافقت با اين مسايل به آن دامن ميزنند كه نيمهي تكميلي چرخهي سوخت ايران بعد از اصفهان در روسيه انجام شود.
وي تاكيد كرد: رويكرد مذكور كه در ديدار آقاي بوش با پوتين نيز مورد تاييد قرار گرفت رويكردي كاملا متناقض با استراتژي جمهوري اسلامي در مذاكرات است كه ما تسلط و تكميل چرخهي سوخت در داخل كشورمان را با همراهي كشورهاي ديگر مدنظر داريم، ولي راهبرد جديد آنها پس از عدم توفيق در مهار كليت جريان هستهيي ما انتقال بخش استراتژيك آن به خارج از كشور است كه به صورت غيررسمي طرح شده ولي طبعا مورد تاييد جمهوري اسلامي ايران نخواهد بود.
مديرعامل خبرگزاري مهر در پايان گفت: نهايتا موضوع اين است كه ايران از هر طرحي كه مشاركت كشورها را در تكميل چرخهي سوخت هستهيي كشورمان در پي داشته باشد استقبال و حمايت ميكند و اين موضوع بارها گفته شده كه بحث انتقال غني سازي از ايران به خارج از كشور هيچ تفاوتي با گرفتن اين فنآوري از جمهوري ايران ندارد.
يك كارشناس مسايل بينالملل:
مذاكره از جانب ايران براي رسيدن به يك تصميم دنبال ميشود، اما اروپا...
يك كارشناس مسايل بينالملل با اشاره به تمايل دو طرف ايراني و اروپايي براي ازسرگيري مذاكرات هستهيي گفت: همين كه اروپا پذيرفته هيچ راه حلي به جز مذاكره براي حل مسالهي هستهيي وجود ندارد، پيشرفت كار و منافع ايران را در بردارد.
سيد رسول موسوي، كارشناس مسايل بينالملل در گفتوگو با خبرنگار انرژي هستهيي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در ارزيابي از تمايل دو طرف ايراني و اروپايي در ازسرگيري مذاكرات گفت: مذاكره از جانب ايران براي رسيدن به يك تصميم دنبال ميشود، اما اروپاييها از مذاكره به دنبال ايجاد تاخير در رسيدن به نتيجهي نهايي هستند.
وي در بيان اظهارات خود افزود: علامتي كه ايران براي از سرگيري مذاكرات فرستاده اين است كه مذاكرات در سطح اوليه با اروپا آغاز شود و در اين مذاكرات دستور كار براي ادامهي مذاكرات تعيين شود تا اگر در اين سطح توافقي حاصل شد مذاكرات در سطح تصميمگيري ادامه پيدا كند. از سوي ديگر اروپاييها به دنبال اهداف خود هستند از سوي آنها ارادهاي جدي براي حل مسالهي هستهيي ايران و دسترسي ما به فرايند غنيسازي وجود ندارد.
وي با اشاره به اين كه دو طرف توافق كردهاند كه راه حل نهايي پروندهي هستهيي مذاكرات باشد ابراز داشت: اما در اين كه مذاكرات در چه شرايطي شروع و ادامه يابد نگاههاي متفاوتي وجود دارد، در عين حال ايران هرگونه پيشنهادي كه اعمال حق ايران را در بر گيرد و يا براساس طرح مشاركت رييس جمهور باشد، ميپذيرد.
وي افزود: اما اگر پيشنهادي مبني بر اين كه بخشي از غني سازي در خارج از خاك ايران باشد آن را نخواهد پذيرفت و معتقدم اين موضوعي است كه دو طرف بايد از طريق مذاكره به آن برسند.
اين كارشناس مسايل بينالملل در پاسخ به اين كه ادامهي مذاكرات چه منافعي براي ايران در بر دارد گفت: همين كه اروپا ميپذيرد پروندهي هستهيي ايران راه حل مذاكرهيي دارد نوعي پيشرفت است اما در بحث اين كه آنها اين مذاكرات را چگونه تحليل ميكنند به توانمنديهاي ايران باز ميگردد كه چگونه بتواند طرف خود را در مذاكره بر اين نتيجه برساند كه ايران مسير خود را در دستيابي به فناوري هستهيي به عنوان يك مسير برگشت ناپذير انتخاب كرده است.
موسوي با بيان اين كه شرايط حاكم بر مسالهي هستهيي را نسبت به گذشته بهتر ميبينم گفت: شرايط براي پيشرفت مذاكرات آمادهتر است اما به نظر ميرسد اروپاييها سعي دارند در اين شرايط اگر مذاكرات به بن بست رسد روسيه را در جبههي خود جذب كنند.
وي گفت: ايران بايد در مقابل اين حركت اروپا اين توانمندي را داشته باشد كه اجازه ندهد روسيه بي جهت به سمت اروپا سوق پيدا كند.
وي در خصوص چارچوبهاي ايران براي مذاكرات هستهيي با اروپا با اشاره به طرح رييس جمهور ايران گفت: هر طرحي كه در اين چارچوب مطرح شود كاملا مورد توجه و بررسي خواهد بود.
موسوي در پاسخ به اين كه به غير از طرح رييس جمهور و يا طرح پيشنهادي روسيه كه از سوي رسانهها مطرح است آيا آلترناتيوي محتمل از سوي ايران وجود دارد گفت: همكاري ايران با روسيه در يك طرح خلاصه نميشود تا زماني كه همكاري ما با روسيه در نيروگاه بوشهر به نتيجهي قطعي نرسد شايد افكار عمومي پذيرش يك طرح جديد با روسيه را نداشته باشد.
انتهاي پيام