شانزدهمين همايش بينالمللي «خليج فارس»/نشست صبح /كامل/ آمريكا از فرهنگ، مردم، ويژگيهاي ژئواكونوميك و ژئواستراتژيك منطقه درك درستي ندارد
شانزدهمين همايش بينالمللي «خليج فارس» صبح امروز با حضور معاون وزير امور خارجه كشورمان و رييس دانشگاه تهران در محل دانشكده حقوق و علوم سياسي برگزار و در آن با حضور كارشناسان داخلي و خارجي به بررسي موضوع خليج فارس، به ويژگي ترتيبات امنيتي در حال ظهور و بررسي ابعاد مختلف مسالهي خليج فارس پرداخت. به گزارش خبرنگار سياسي - خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در مراسم افتتاحيهي اين همايش، رييس دانشگاه تهران گفت كه نيروهاي بيگانه صلح و امنيت را در منطقه به بحران تبديل كرده و بحرانها را نيز تشديد كردهاند. آيتالله عباسعلي عميد زنجاني، صبح امروز (دوشنبه) در همايش بينالمللي «خليج فارس» كه در محل دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران برگزار ميشد، گفت: دين اسلام دين صلح و امنيت و همزيستي مسالمتآميز است و كساني كه درخصوص صلح و امنيت اين ديدن ترديد روا ميدارند يا با اصول، مفاهيم و فرهنگ سياسي اسلام آشنا نيستند و يا مغرضانه سخني را بر زبان ميآورند. رييس دانشگاه تهران بركت وجودي دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران را بسيار چشمگير و اميدواركننده دانست و از تمامي دستاندركاران شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس تشكر كرد. رييس دانشگاه تهران در ادامه در خصوص رويكرد دانشگاه مطبوعش نسبت به برگزاري همايشهاي علمي گفت: اين كه اين همايش همايشي سياسي و در رابطه با مسايل مربوط به روابط بينالمللي است در جاي خود محفوظ است اما از ديدگاه دانشگاه تهران اين همايش يك همايش علمي بوده كه با سياستهاي استراتژيك كلي دانشگاه همخواني داشته و لذا ما به آن ارج مينهيم. عميدزنجاني ادامه داد: دانشگاه تهران با تدوين برنامهي پنج سالهي اول در پي آن است تا بتواند در تمامي واحدهايش مديراني كارآمد و نيروي انساني قادر به ادارهي كشور را تربيت كند و با تمام قوا در تلاشيم تا اين هدف را محقق نماييم. وي با بيان اين كه سياست راهبردي دانشگاه تهران گسترش دامنهي توليد علم است گفت: اين همايش دقيقا در راستاي اهداف علمي و پژوهشي دانشگاه تهران بوده و اميدواريم اين گامها در رسيدن به اهداف بزرگ اين دانشگاه موثر باشد. رييس دانشگاه تهران در بخش ديگري از اظهاراتش ضمن ابراز تاسف از كم بودن سهم علوم انساني در همايشهاي دانشگاهي كشور اظهار داشت: دانشگاه تهران با توجه به تعداد كمي اعضاي هيات علمياش داراي ظرفيت علمي بسيار بالايي است كه متاسفانه از تمام آن استفاده نميشود و بيش از نيمي از اساتيد علوم انساني دانشگاه به دليل تاريخ ناگوار دانشگاه تهران در عدم تقسيم مساوي امكانات جايگاه خود را نيافتهاند. وي با اشاره به اين كه دانشگاه تهران ارج خاصي را براي اين قبيل همايشها قائل است، افزود: ذخاير علمي نهفته در دانشگاه بايد به ثمر رسد و ثمر اين ذخاير برگزاري همين همايشها است كه به نظر من بايد هر هفته شاهد برگزاري همايشهاي علمي در سطح ملي و بينالمللي باشيم. عميدزنجاني در خصوص مسالهي خليج فارس نيز گفت: مسئلهي خليج فارس براي ما رمز تماميت ارضي و نماد امنيت و استقلال سياسي است و اين مسئله صرفا چهره سياسي نداشته، بلكه به قرائن، شرايط و عدله تاريخي بسياري متكي است. وي ادامه داد: ملتهايي كه در ساحل خليج فارس زندگي ميكنند ريشههاي فرهنگي واحدي داشته و به اصول و مبادي مشتركي معتقدند و اين سرمايهي بزرگ صلح و امنيت در منطقه است كه البته بالاتر از تمام اين موارد دين مشترك همه اين مردم يعني دين مبين اسلام است. رييس دانشگاه تهران تاكيد كرد: هيچ كس كه اندكي آشنايي با دين اسلام داشته باشد نميتواند در خصوص صلح طلبي آن ترديد نمايد، چرا كه صلح و امنيت دو آيين اصلي در دين اسلام بوده و اين دين آنقدر براي اين مسئله ارزش قائل است كه از جمله نامهاي خداوند سلام به معناي صلح ميباشد. وي خاطرنشان كرد: آرزوي مسلمانان آن است كه روزي فرا برسد تا در صلح و امنيت به سر ببرند و كساني كه در صلح و امنيت اسلام ترديد روا ميدارند يا با اصول، مفاهيم و فرهنگ سياسي اسلام آشنا نيستند و يا به صورت مغرضانه سخني را بر زبان ميآورند. عميدزنجاني تصريح كرد: ملتهاي حاشيهي خليج فارس به چنين دين و آرماني معتقد و وابستهاند و لذا هيچ ضرورتي براي حضور نيروهاي بيگانه در منطقه جهت تامين صلح و امنيت وجود ندارد. رييس دانشگاه تهران حضور نيروهاي بيگانه در منطقه را با توجه به فرهنگ مشترك اسلامي ملتهاي منطقه امري عبث دانست و تاكيد كرد: اين نيروها صلح و امنيت در منطقه را به بحران تبديل كرده و بحرانها را نيز تشديد كردهاند. با اين حافظهي تاريخي ملتهاي اين منطقه نه نيازي به تدابير بيگانه و نه به حضورشان ندارند. ما ميتوانيم بر اساس اصول مشتركي كه به آن عشق ميورزيم در صلح و ثبات زندگي كنيم و توان دفاع از منطقهي خودمان را نيز داريم. وي با تاكيد بر لزوم همكاري كشورهاي حوزهي خليج فارس براي تامين امنيت دستجمعي بر اساس اصل همكاري ، تعاون و اخوت اسلامي گفت: ميتوان روابط كشورهاي منطقه را براساس اصل همزيستي مسالمتآميز و متكي بر اصول اسلامي پيريزي نمود. عميد زنجاني خاطرنشان كرد: جمهوري اسلامي ايران بارها و بارها در اين خصوص اعلام موضع كرده و اين قبيل مباحث را نيز گوشزد كرده است و ما نيز اميدواريم برادرانمان در سراسر حوزهي خليج نيلگون فارس به اين موارد توجه داشته و همكاري مشترك براي تحقق صلح و امنيت در منطقه را انجام دهند. رييس دانشگاه تهران افزود: ما به هيچ گزينهاي غير از آن كه گفته شد اعتقاد نداشته و معتقديم هيچ گزينهيي در برقراري صلح و امنيت منطقهيي در موارد مذكور برتري ندارد. ضمن آن كه ملتهاي منطقه به اين رشد رسيدهاند كه در صلح و ثبات وامنيت كامل مشكلاتشان را به دست خودشان حل و فصل نمايند. رييس دانشگاه تهران در پايان اظهاراتش از تمامي دستاندركاران شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس در مركز مطالعات عالي بينالمللي دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران و همچنين دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي معاونت آموزشي و پژوهشي وزارت امور خارجهي كشورمان تشكر نمود. همچنين، معاون وزير امورخارجه كشورمان شناسايي خاورميانه به عنوان هارتلند در جهان را به منزلهي سرچشمه گرفتن شريانهاي حيات اقتصاد و صنعت غرب از خليج فارس و خاورميانه دانست. دكتر منوچهر محمدي، گفت: حضور بيگانه در حوزهي خليج فارس را مورد انتقاد قرار داد و بر لزوم خروج اين نيروها از منطقه تاكيد ورزيد. وي افزود: به دنبال فروپاشي نظام دو قطبي منطقهي خاورميانه به طور اعم و خليج فارس به طور اخص محور توجه جهانيان قرار گرفته و اين روند همچنان ادامه دارد؛ البته اهميت خليج فارس از ديرباز بر كسي پوشيده نبوده و نيست. معاون وزير امورخارجهي كشورمان با اشاره به درگيريها و جنگهاي اخير در خاورميانه ادامه داد: با نگاهي به حوادث پس از فروپاشي نظام دو قطبي بحرانهاي بسياري را در منطقه ميبينيم و حداقل در چند دههي اخير چهار جنگ در خاورميانه رخ داده و اين بحرانها اهميت اين منطقه را بيش از پيش آشكار ميسازد. محمدي شناسايي خاورميانه به عنوان هارتلند در جهان را به منزلهي سرچشمه گرفتن شريانهاي حيات اقتصاد و صنعت غرب از خليج فارس و خاورميانه دانست و گفت: ذخاير عظيم انرژي و گاز و همچنين نفت در خاورميانه از سويي و خاستگاه ارزشمند اسلام در اين منطقه، انقلاب اسلامي و بيداري اسلامي در خاورميانه از ديگر سو مجموعهي توجهات بينالمللي را به اين منطقه معطوف داشته است. وي با بيان اين كه تلاش قدرتهاي بزرگ براي تحقق استيلا در خليج فارس با توجه به اهميت اين منطقه طبيعي است، اظهار داشت: بسياري از كشورهاي بزرگ و مهم دنيا منافعشان را در اين منطقه ميبينند اما اينجا اين سوال مطرح ميشود كه چرا در عملكردشان در خاورميانه دچار مشكل و اشتباه ميشوند؟ معاون وزير امور خارجهي كشورمان با طرح اين سوال كه چرا قدرتهاي بزرگي مانند آمريكا امروز در باتلاقي كه خود ايجاد كردهاند گرفتار شدهاند؟ افزود: اين گرفتاري آنها از عدم فهم و درك درستشان از شرايط اين منطقه ناشي ميشود؛ اين قدرتها نه از فرهنگ، نه مردم و نه ويژگيهاي ژئواكونوميك و ژئو استراتژيك اين منطقه درك و فهم درستي ندارند. محمدي ادامه داد: هنگامي كه فهم درستي از شرايط اين منطقه وجود نداشته باشد قائدتا اشتباه در محاسبات رخ ميدهد؛ سپس قضاوت نادرست انجام ميشود و نهايتا مديريت غلط بر سياست ها اعمال ميگردد. وي ابراز اميدواري كرد كه اين قبيل همايشها به كارگزاران سياسي جهان كمك كند تا دركي بهتر و درستتر از شرايط منطقه داشته باشند تا گرفتار اين قبيل سياستهاي غلط كه به قيمت جان هزاران نفر انسان بيگناه تمام ميشود، دچار نگردند. معاون وزير امور خارجهي كشورمان خاطرنشان كرد: جمهوري اسلامي ايران از آغاز پيروزي انقلاب اسلامي در اين خصوص سياست روشني را اعلام كرده و همچنان نيز در آن پابرجاست. اين سياست مبتني بر آن است كه ترتيبات امنيتي خليج فارس را بايد خود دولتها و ملت هاي حاشيهي خليج فارس ترتيب دهند. وي با انتقاد از مداخلهي قدرتهاي خارجي در مسايل خاورميانه و به ويژه خليج فارس ادامه داد: مداخلهي قدرتهاي خارجي و سلطهگر كه البته برايشان امري حياتي است نه تنها هيچ كمكي را به صلح و ثبات خليج فارس نكرده كه خود موجب تشديد ناامنيها در اين منطقه شده و خواهد شد. محمدي همچنين گفت: تجربهي دو دههي اخير مسئلهي مذكور را به نحو احسن به ما نشان ميدهد و اثبات ميكند كه سرمنشاء هر بحراني در منطقه مداخله و حضور قدرتهايي بيگانه و سلطهگر است؛ هر چند كه اين قدرتها خودشان نيز در اين چارچوب دچار خسارت ميگردند اما مسايل امنيتي منطقه را نيز با مشكلات عديدهيي مواجه مينمايند. معاون وزير خارجهي كشورمان تصريح كرد: سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران بر روابط نزديك همسايگان در اين منطقه مبتني است و اين سياست از سوي تهران به طور جدي دنبال شده و اگرچه قدرتهاي سلطهگر از آن راضي و خشنود نيستند، ولي ما همچنان بر اين اساس حركت خواهيم كرد. وي با اشاره به اين كه ايران مشكلي با همسايگانش ندارد، افزود: ما معتقديم كه با حفظ منافع ملي تمام اين كشورها از سويي و همچنين احترام متقابل از ديگر سو ميتوان ترتيباتي اتخاذ نمود كه هم امنيت اين شاهراه انرژي حفظ گردد و هم مردم منطقه در آرام و ثبات زندگي نمايند. محمدي همچنين در رابطه با علت برگزاري اين همايش در دانشكدهي حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران گفت: از آنجا كه سياست دولت محترم جناب آقاي دكتر احمدينژاد بر آن شد كه دانشگاهها بيشتر در چنين مواردي وارد شوند از دانشگاه تهران و مركز مطالعات عالي بينالمللي اين دانشگاه خواستيم كه از اين پس ولايت اين برنامه را برعهده بگيرند. وي در پايان سخنانش از تمامي دستاندركاران شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس تقدير و قدرداني نمود. به گزارش ايسنا، دكتر نسرين مصفا، رييس مركز مطالعات عالي بينالمللي دانشكده حقوق و علوم سياسي و دبير همايش بينالمللي خليج فارس اهميت و جايگاه ويژهي خليج فارس در سياست خارجي كشورمان را مورد اشاره قرار داد و گفت: قرار بود شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس را دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي وزارت امور خارجه برگزار نمايد كه با تغيير مديريت آموزشي و پژوهشي و همچنين مصوبهي هيات دولت مبني بر لزوم محوريت يافتن دانشگاهها در مسايل علمي - تخصصي اين امر به مركز مطالعات عالي بينالمللي دانشگاه تهران محول شد. مصفا ادامه داد: امنيت خليج فارس نمونهي منحصر به فردي در سطح بينالمللي و به ويژه كشورهاي در حال توسعه است. اين استاد دانشگاه تهران همچنين با اشاره به استقبال گسترده از اين همايش اظهار داشت: در حدود 90 مقالهي خارجي و بيش از يكصد مقاله از انديشمندان ايراني داخل و خارج از كشور دريافت كردهايم كه در خلال اين همايش به سمع و نظر شركتكنندگان خواهد رسيد. دكتر قاسم افتخاري نيز در سخناني در اين همايش گفت: كشورهاي حوزه خليج فارس به دليل داشتن ثروتهاي هنگفت، از همسايگانشان ميترسند. اين استاد دانشگاه تهران گفت: ما در حوزه خليج فارس با تعداد كشورهاي بسيار كوچكي مواجهيم كه ثروتهاي هنگفتي داشته و همين امر باعث شده اين كشورها بيش از هر چيز ديگري از همسايگانشان بترسند. افتخاري، ضمن جمعبندي اظهارات سخنرانان نخستين جلسهي اين همايش اظهار داشت: بايد ببينيم كه با توجه به شرايط جغرافيايي و اشتراكات فرهنگي و همچنين شباهت هاي بسيار اين منطقه چرا عليرغم تمام تلاشهايي كه شده يك ساختار امنيتي منطقهيي در خليج فارس به وجود نيامده است؟ مسئله اصلي اين است كه مشكل امنيتي خليج فارس يك مشكل خاص است و با ساير مناطق دنيا فرق دارد. وي با اشاره به ناكارآمدي شوراي همكاري خليج فارس افزود: فلسفهي وجودي اين شورا مسالهي امنيت منطقهيي بوده كه عملا امنيت دستجمعي را مورد توجه قرار نداده و در اصل هر يك از اعضاي آن تنها در پي تامين امنيت خودشان بودهاند. وي همچنين گفت: بنا بر آنچه گفته شد خلاف بسياري از عقايد من عامل عدم ايجاد ثبات در خليج فارس را دخالت عوامل خارجي يا مسايل ديگر نميدانم؛ بلكه معتقديم در فضايي كه ذكر آن است چه طور ميتوان انتظار يك امنيت دسته جمعي را داشت؟ اين استاد دانشگاه تهران در پايان مسئلهي امنيت در خليج فارس را يكي از مهمترين و دشوارترين مسايل امنيتي در سطح جهان دانست. نمايندهي دانشكده ديپلماسي وزارت خارجهي روسيه گفت: ظاهرا پيروي از مواضع تلآويو بخش لاينفك فرهنگ واشنگتن شده است. همچنين، الگ باگداميان، از دانشكده ديپلماتيك وزارت امور خارجهي روسيه كه در شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس در دانشگاه تهران سخن ميگفت بر لزوم همگرايي كشورهاي منطقه تاكيد كرد. وي ضمن انتقاد از نگرش واشنگتن به تحولات خاورميانه افزود: آمريكا ميخواهد كل دنيا را به منطقهي قدرت خويش تبديل نمايد و اين در حالي است كه روسيه در پي آن است تا نظامي مبتني بر مفهوم چند قطبي و متناسب با قواعد و ساختارهاي بين المللي را ايجاد نمايد. باگداميان ادامه داد: روسيه در راستاي ميل به نظام مذكور با كشورهاي مختلف همكاري مينمايد و به نظر ميرسد كه اين سياست خارجي مسكو با تحولات خاورميانه نيز سازگاري كامل دارد. اين نمايندهي دانشكده ديپلماسي وزارت خارجهي روسيه همچنين گفت: امنيت كشور ما به طور كلي به امنيت خاورميانه وابسته است و اگر صلح و ثبات از خاورميانه از بين رود بلافاصله روسيه نيز متاثر خواهد شد و در اين ميان يكپارچگي ملي كشور ما نيز به مخاطره خواهد افتاد. وي با اشاره به تاكيد مسكو بر لزوم همكاري كشورهاي حاشيه درياي خزر در خصوص نقش اين دريا تصريح كرد: مسكو قصد دارد با مردمان خاورميانه روابط قومي و فرهنگي بدون پيامدهاي سياسياش را گسترش دهد و لذا به اين موضوع اهميت ويژهاي را اختصاص داده است. واگداميان خاطرنشان كرد: مساله نفت و انرژي در منطقه نيز مشكلات و خطرات زيادي را نيز براي مردم اين منطقه آفريده و حتي كشورهاي منطقه حداقل به خاطر همين مساله مورد خطر قرار ميگيرند حتي برخي كشورها ثباتشان را به اين خاطر از دست دادهاند، ما بايد در خليج فارس در پي عاديسازي روابط بين توليدكنندگان نفت باشيم. اين نمايندهي دانشكده ديپلماتيك وزارت خارجهي روسيه تصريح كرد: براي پايداري صلح و ثبات در خاورميانه مناقشات اعراب و اسراييل بايد حل و فصل گردد و ما قويا معتقديم كه سرزمينهاي اشغالي بايد به اعراب واگذار شود ضمن آن كه تضمينهاي امنيتي نيز بايد به طرفهاي مختلف اين مسئله ارايه گردد و روسيه در اين زمينه آمادهي ايفاي نقش ميباشد. وي با انتقاد از رويكرد آمريكا در مواجهه با رژيم صهيونيستي افزود: متاسفانه طرف ديگر اين جريان كاملا مدافع اسراييل است و ظاهرا پيروي از سياستهاي تلآويو به صورت بخش لاينفكي از فرهنگ آمريكا در آمده و اين امر تا آنجا پيش رفته كه هيچ دولتي در اين كشور جرات مخالفت با مواضع تلآويو را به خود راه نميدهد. باگداميان با تاكيد بر لزوم تعديل مواضع تمام كشورهاي خاورميانه تصريح كرد: سلاحهاي كشتار جمعي كه يكي از اساسيترين خطرات اين منطقه است بايد نابود شود و مسكو در پي انهدام كامل اين تسليحات برآمده است. البته اين مساله موضوعي دراز مدت است كه بايد تمام تلاشمان را براي تحقق آن به خرج دهيم. وي در پايان اظهاراتش با بيان اين كه مشكلات بسياري در خاورميانه و به خصوص خليج فارس وجود دارد كه به يكديگر گره خوردهاند گفت: متاسفانه برخي از بازيگران در عوض فرونشاندن آتشهاي اين منطقه به آن دامن ميزنند، اما به هر صورت ما براي حل تمامي اين مشكلات آمادگي داريم. به گزارش ايسنا، دكتر داريو كانتيك، استاد دانشگاه زاگرب از كرواسي در سخناني با اشاره به منافع سرشار خاورميانه افزود: خليج فارس يكي از مهمترين مناطق دنيا است كه به واسطهي وجود نفت فراوان يكي از عوامل شكل دهندهي سياست هاي آمريكا در خاورميانه نيز گشته است. وي در اظهاراتي با عنوان « منافع ژئواستراتژيك آمريكا در خليج فارس: آيا ايران حلقهي گم شده است؟» گفت: جمهوري اسلامي ايران يكي از مهمترين كشورهاي خاورميانه است. اين استاد دانشگاه زاگرب با طرح اين سوال كه چرا ايران براي آمريكا مهم است؟ ادامه داد: ايران از سويي كنترل توليد گاز و نفت را در خاورميانه و تا حدودي در جهان در دست دارد، از ديگر سو بر لولههاي انتقال نفت تسلط داشته و علاوه بر آن در منطقهي شمال خليج فارس جايي كه كنترل تنگهي هرمز را در اختيار دارد واقع شده است. كانتيك همچنين گفت: ايران نقشي اساسي و مهم را در خاورميانه داشته و كشوري با نقش تعيين كننده در منطقهيي غني بوده؛ ضمن آن كه ميتوان ايران را به عنوان راه ارتباطي بين شرق و غرب دانست كه ميتواند نقش كنترل جريان نفت در سراسر دنيا را بر عهده بگيرد. وي با اشاره به توافق كشورمان با ساير كشورهاي منطقه از جمله هند و پاكستان براي انتقال گاز به اين كشورها اظهار داشت: آمريكا در تلاش است تا اين تفاهمات را تحت تاثير قرار دهد و در همين چارچوب شاهديم كه آنها در خصوص خط لولهي ايران و پاكستان ابراز نگراني كردهاند. اين به آن دليل است كه چنين اقدامي ميتواند بر كنترل جريان نفت و گاز در منطقه تاثير بگذارد. اين استاد دانشگاه زاگرب با تاكيد بر اينكه بدون ايران نميتوان چنين منطقهيي را كنترل كرد گفت: اگر آمريكا كنترل شمال خليج فارس را در دست داشته باشد علاوه بر تمام دنياي عرب تنگهي هرمز كه 40 درصد نفت از آن ميگذرد را نيز در اختيار دارد و ميتواند از آن به عنوان اهرم فشاري براي كشورهاي مخالفش بهره جويد. وي همچنين با طرح اين سوال كه آمريكا چگونه ميخواهد ايران را كنترل كند؟ افزود: آمريكا در اين خصوص راههاي بسياري را ـزموده كه از آن جمله ميتوان كمك به نيروهاي مخالف ايران اشاره كرد كه البته اين روش موثر نيست؛ چرا كه مشخص نيست اپوزيسيون ايران چه كساني هستند. كانتيك ادامه داد: از ديگر سو آمريكا راه استفاده از اهرم نظامي و به عبارتي حمله به ايران به بهانهي فعاليت هاي هستهيي اين كشور را نيز مد نظر دارد كه بعيد به نظر ميرسد اين راه نيز جوابگو باشد. اين استاد دانشگاه زاگرب همچنين گفت: آژانس بينالمللي انرژي اتمي بر فعاليتهاي هستهيي ايران نظارت كامل دارد و در اين شرايط آمريكا فكر ميكند كه تسلطش بر منطقه دچار ضعف گشته و لذا بهانهيي تحت عنوان احتمال توسعهي تسليحات اتمي از سوي ايران را مطرح ميكند كه به اعتقاد من آمريكا در حقيقت خود نيز به چنين ادعايي باور ندارد، بلكه تنها در پي تسلط بر خاورميانه است. وي در پايان تاكيد كرد: ايران به واسطهي قدرت، ثروت و نفوذي كه در خاورميانه دارد حلقهي مفقودهيي است كه ميتواند ضمن اتصال شرق و غرب در راستاي يكپارچگي اين دو قطب عمل نمايد. همچنين، مايكل رايان كرگ، مدير تحليلهاي سياسي و گفتگوي بنياد استنلي آمريكا در سخناني با عنوان "شكلگيري نظم جديد امنيتي در خليج فارس" اظهار داشت: امروز وضعيت آمريكا در خاورميانه و به ويژه خليج فارس تغيير كرده و اين كشور نيز رويكرد جديدي را نسبت به آن مبذول داشته است. وي با بيان اين كه آمريكا سعي دارد سيستم جنگ سرد اروپا را در خليج فارس پياده كند افزود: عامل اصلي در جنگ سرد مسئلهي همكاريهاي جمعي بود كه البته پس از حملهي صدام به كويت اين مسئله متحول گشت و نگاه جديدي در خاورميانه مطرح شد. رايان كرگ ادامه داد: ما نميتوانيم دنيا را سياه و سفيد ترسيم كنيم يا مثلا عنوان كنيم كه كشورها يا دموكراتند يا توتاليته، ضمن آن كه امروز هيچ كشوري به معناي گذشته منزوي نيست. مدير تحليلهاي سياسي و گفتگوي بنيان استنلي آمريكا همچنين گفت: امروز به نظرم امنيت در نظام جديد جهاني در بلوكها و اتحادهاي رقيب مبتني نيست و ديگر آن گونه نيست كه يكي بخواهد با برتري جويي بر ديگري تاثير بگذارد. امروز كشورها در پي ايجاد روابط بينالمللي با يكديگر هستند. وي تحليل بسياري از تحولات بينالمللي با نگرش سياه و سفيد را يكي از مشكلات جهان امروز عنوان كرد و با اشاره به مشكلات فراوان ايالات متحده اظهار داشت: جامعهي مدني در آمريكا امروز همچنان در حال تحول است و ما در اين زمينه با مشكلات فراواني مواجه بوده و هستيم؛ به عنوان مثال سازمان مدافع حقوق بشر بارها و بارها آمريكا را به نقض حقوق بشر متهم كرده است. رايان كرگ با اشاره به مسئلهي هستهيي كشورمان افزود: به اعتقاد من مسئلهي هستهيي ايران اولين آزمايش مثبت و به هنجاري است كه ان.پي.تي تا به امروز ديده است. مدير تحليلهاي سياسي و گفتگوي بنيان استنلي آمريكا با اشاره به تلاش كشورش براي جلوگيري از ساخت تسليحات اتمي از سوي كشورهايي چون تايوان و كرهي جنوبي گفت: آمريكا با گسترش چتر بازدارندگياش در بحث هستهيي موفق شد كه كشورهايي چون تايوان و كرهي جنوبي را در اين زمينه متوقف كند و آنها را از ساختن بمب هستهيي بازدارد. وي با اشاره به اين كه ان.پي تي با عنوان يكي از ابزارهاي بينالمللي تا به امروز به آزمايش جدي گذاشته نشده است اظهار داشت: فكر ميكنم اكنون و در بحث آمريكا و ايران در خصوص مسئلهي هستهيي اين ابزار مبتني بر هنجار بينالمللي به آزمايش گذاشته شده و البته اين مايه قوت قلب است. رايان كرگ در پايان اظهاراتش ضمن ابراز اميدواري براي خروج ان پي تي به صورت سربلند از مسئلهي هستهيي كشورمان كه با فشارهاي آمريكا مواجه شده گفت: اميدوارم با حل مثبت اين مسئله خليج فارسي امن را در خاورميانه شاهد باشيم. همچنين، دكتر ابراهيم متقي، عضو هيات علمي دانشگاه تهران در اين همايش گفت كه امروز قدرت هژمونيك آمريكا ترك برداشته است. اين عضو هيات علمي دانشكدهي حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران در نخستين جلسهي شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس با عنوان «هژموني ناقص و معماي امنيتي خليج فارس: درسهايي از منازعهي جولاي - آگوست در مديترانه شرقي» اظهار داشت: حضور نظامي آمريكا در خليج فارس در راستاي ايجاد هژموني منطقهيي در خاورميانهي جديد محسوب ميشود. وي افزود: اين امر در حالي تداوم مييابد كه نظم هژمونيك در منطقه با چالشهاي جدي رو به رو شده است؛ هژموني منطقهيي در شرايطي ايجاد ميگردد كه يك كشور بتواند بدون درگيري نظامي تعادل و ثبات را بين منازعهگران به وجود آورد . متقي ادامه داد: به عبارتي ديگر هژموني تابعي از چگونگي كنترل بازيگران، مكانيزم تاثيرگذاري بر حوادث منطقهيي و در نهايت فرآيند كنترل و تنظيم منابع در اقتصاد جهاني ميباشد. اين استاد دانشگاه تهران ادامه داد: در صورتي كه كنترل بازيگران با مناقشه همراه باشد و يا اينكه تحولاتي غيرقابل پيشبيني را به وجود آورد طبيعي است كه تحقق هژموني امكانپذير نخواهد بود به عنوان مثال آمريكا در عمليات شوك و بهت عليه عراق چنين تصور ميكرد كه تراكم قدرت منجر به حداكثر سازي مطلوبيت استراتژيك آن كشور در خاورميانه و خليج فارس خواهد شد. وي همچنين گفت: درسهاي جنگ مديترانهي شرقي بيانگر آن است كه تراكم نيروي نظامي آمريكا در منطقه به گسترش حساسيت واحدهاي منطقهيي منجر خواهد شد و اين امر ضريب واكنش متقابل بازيگران متعارض را افزايش ميدهد. متقي در ادامه اظهار داشت: اگرچه تمايز و برتري قدرت استراتژيك آمريكا نسبت به ساير كشورها امري اجتنابناپذير است؛ اما هژموني ناقص ميتواند بحران هاي منازعهآميز را در خليج فارس گسترش دهد. وي با بيان اين كه انگيزهي مقاومت بين بازيگران منطقهيي حوادث غيرقابل پيشبيني را به وجود ميآورد، خاطرنشان كرد: در چنين شرايطي هرگونه تراكم نظامي آمريكا مخاطرات امنيتي بيشتري را براي آن كشور ايجاد خواهد كرد. وي افزود: اگرچه آمريكا بيشترين قابليت ابزاري را در اختيار دارد؛ اما امنيت سازي در حوزهي خاورميانه نيازمند كنترل حوادث و فرآيندهاي منطقهيي خواهد بود. اين استاد دانشگاه تهران ادامه داد: هرگونه تساعد بحران و ناپايداري امنيتي را بايد نشانهاي از هژموني ناقص خليج فارس دانست. شواهد نشان ميدهد كه كشورهايي با قابليت استراتژيك هژموني ناقص بيش از آن كه نيروهاي ثبات و تعادل منطقهيي را ايجاد كنند عامل تهييج بازيگران منطقهيي براي حداكثرسازي مقاومت ميشوند. وي تصريح كرد: هم اكنون قدرت هژمونيك آمريكا ترك برداشته و به كارگيري قدرت خاورميانه محدوديتهاي امنيتي آن كشور را افزايش داده و در نتيجه زمينه براي ايجاد فضاي نامتعادل كه غيرقابل پيشبيني است به وجود آمده است. وي با بيان اين كه در حال حاضر منطقهي خاورميانه در فضاي امنيتي پارادوكسيكال قرار گرفته گفت: اين فضاي ايجاد شده، نمايانگر آن است كه كشورهاي هژمون قدرت كافي را براي تثبيت اقتدارش در منطقه ندارد و در چنين فضايي نميتوان انتظار داشت كه صحنهي نبرد مشخص گردد؛ چرا كه به عنوان مثال اگر جدالي در خليج فارس رخ دهد دامن بسياري از مناطق ديگر را نيز خواهد گرفت. متقي در پايان راهكار خروج از شرايط كنوني براي آمريكا را درگير شدن با همكاريهاي مشاركتي و مشاركت امنيتي براي ايجاد امنيتي پايدار و ثبات در منطقه دانست. دكتر محمد علي امامي، كارشناس ارشد مركز مطالعات خليج فارس و خاورميانه نيز در اين همايش گفت: در امر پژوهش مقولهي جديد امنيت در خليج فارس توجه به عوامل تاثيرگذار داخلي و خارجي و همچنين پرهيز از نگرشهاي يك جانبه و تك بعدي اجتنابناپذير است. اين كارشناس ارشد مركز مطالعات خليج فارس و خاورميانه كه پيش از ظهر امروز در نخستين جلسهي شانزدهمين همايش بينالمللي خليج فارس با عنوان "خليج فارس: تحول در مفهوم امنيت" سخن ميگفت، با اشاره به دگرگوني مفاهيم امنيت و همچنين ويژگيها و پيچيدگيهاي جديد امنيتي در منطقه خليج فارس اظهار داشت: امروز بررسي ويژگيهاي چارچوب جديد امنيت بايد با ابزار و شيوههاي دقيق و علميتري صورت گيرد تا بتواند پاسخگوي مسايل امنيت حاد و رو به ظهور در منطقه باشد. وي افزود: در امر پژوهش مقولهي جديد امنيت در خليج فارس توجه به عوامل تاثيرگذار داخلي و خارجي و همچنين پرهيز از نگرشهاي يك جانبه و تك بعدي اجتنابناپذير است. اين كارشناس ارشد مركز مطالعات خليج فارس و خاورميانه ادامه داد: امروزه هر رويداد امنيتي در منطقهي خليج فارس چندين عامل گوناگون را در پي دارد كه بايد تمامي آن ها را به حساب آورد و سهم هر يك در پيدايي و روابط متقابل را سنجيد و مورد ارزيابي قرار داد. امامي همچنين با اشاره به برقراري مسالهي توازن ميان ويژگيهاي طرحهاي قديم و جديد امنيتي، گفت: به عنوان نوعي نتيجهگيري ميتوان چنين بيان كرد كه تحول در مفهوم امنيت به عنوان يك نظريهي توضيحي در هالهيي از ابهام قرار دارد. وي در پايان اظهار داشت: مسئلهي تحول در مفهوم امنيت در حال حاضر ممكن است از كاربرد چنداني برخوردار نباشد، اما به صورت يك چهارچوب نظري مفيد ميتواند مورد استفادهي صاحبنظران امور منطقه قرار گيرد. به گزارش ايسنا، همچنين دكتر حسين پوراحمدي استاد دانشگاه شهيد بهشتي گفت: ظاهرا قرار است در نظام امنيت آيندهي خليج فارس رژيم صهيونيستي در بحث امنيت سياسي محوريت خاصي بيابد. اين استاد دانشگاه در سخناني با عنوان "اقتصاد سياسي نوين، امنيت در خليج فارس" اظهار داشت: امروز امنيت ضرورتا يك كالاي سنتي و كلاسيك مانند گذشته نيست، بلكه ميوهي تعامل حوزههاي قدرت ، اقتصاد و فرهنگ است. وي با تاكيد بر لزوم بازتعريف مفاهيم سياست خارجي و اقتصاد بينالمللي افزود: امروز جايگاه امنيت در خليج فارس به جايگاه منطقهي خليج فارس در نظام اقتصاد سياسي جهاني و نقش آن در بازارهاي پولي و جهاني و همچنين سهم خليج فارس در تعامل با قدرتهاي جهاني و جايگاه آن در روابط با نظام جهاني وابسته است. اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي ادامه داد: به نظر ميرسد آنچه كه به نام ساختار امنيت در خليج فارس در حال شكل گيري و تغيير است حالت پيشين است نتيجهي تعامل حوزههاي قدرت، اقتصاد و امنيت در منطقه به صورت داخلي و به صورت جهاني است. پوراحمدي همچنين گفت: شايد برخلاف ديدگاهي كه ممكن است ديدگاهي قالب هم باشد، امروز امنيت در خليج فارس ديگر صرفا يك كالاي داخلي و يا بيروني نيست و تنها قدرتهاي جهاني آن را شكل نميدهند، بلكه امنيت در خليج فارس همان گونه كه پيش از اين نيز ذكر شد نتيجهي تعامل حوزههاي جهاني قدرت، نفت و انرژي به معناي مولفههاي اقتصاد سياسي امنيت و نيز تاثير عوامل فرهنگي ، سياسي و اقتصادي كشورهاي منطقه است. وي با تاكيد بر اينكه فهم امنيت در خليج فارس تنها از رويكرد اقتصاد سياسي جهاني ممكن است اظهار داشت: امروز گذار از نگاه سنتي پيشين در خصوص نفت و انرژي يك ضرورت غير قابل انكار است؛ چرا كه ديگر نفت و انرژي را نميتوان به صورت پيشين نگريست. امروز نفت و انرژي سر پل حضور منطقه در اقتصاد سياسي نظام جهاني و بازارهاي پولي و مالي است. وي افزود: امنيت در خليج فارس پيش از هر چيز به سهم اين منطقه در توليد ثروت جهاني و همچنين جايگاه قدرتش و سهم آن در امنيت جهاني گره خورده و نهايتا پويايي عوامل داخلي در حوزههاي انرژي به عنوان اهرمي تاثيرگذار در شكلدهي ساختار امنيتي خليج فارس امري بسيار مهم و قابل توجه است. اين استاد دانشگاه همچنين با اشاره به اينكه به نظر ميرسد حاكميت نظام اقتصاد سرمايهداري جهاني چشمانداز آينده براي خليج فارس را در راستاي تدوين امنيتي رژيم صهيونيستي تنظيم كرده است ادامه داد: ظاهرا قرار است بر اين اساس در نظام امنيت آيندهي خليج فارس رژيم صهيونيستي در بحث امنيت سياسي نيز محوريت خاصي بيابد. وي در پايان نتيجه گرفت بر مبناي مسايل مذكور به نظر ميرسد كه امنيت ملي و جهاني امروز در تمام نقاط دنيا به هم گره خورده كه مسلما خليج فارس نيز بخشي از آن است و نميتوان به آن به صورت منطقهيي جداي از تحولات بينالمللي نگريست. انتهاي پيام