پارک ملي تندوره با 73 هزار هکتار مساحت در سال 48 به عنوان منطقه حفاظت شده مشخص شد و امروز مساحت آن 37 هزار و 800 هکتار است!
افزايش تعداد دام و تعرض دامداران، افزايش تخلفات، ناباوري تصميمگيران ذيربط به لزوم حفاظت از منابع طبيعي و عدم توجه ساير ارگانهاي دولتي به ارزشهاي غيرقابل جايگزين اين پارک، مرزهاي اين بهشت بکر را سال به سال محدودتر و کوچکتر کرد؛ اين در حالي است که پارکهاي ملي در تمام دنيا رو به توسعه و گسترشاند. آيا ارزش پارکهاي ملي ما کمتر از آنهاست يا نگاه مسوولان و تصيمگيران ما بر روي ارزشهاي طبيعي کشور بسته و محدود است؟
بنا بر ماده 8 آييننامه اجرايي قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست، تجاوز و تخريب محيط زيست و به طور کلي انجام هر عملي که موجب از بين رفتن رستنيها و تغيير اکوسيستم باشد از جمله احداث جاده در پارکهاي ملي ممنوع است، با اين وجود مسوولان براي اينكه بتوانند جاده را در دل پارك ملي تندوره احداث کنند و هيچ منع قانوني براي اين كار نداشته باشند، طي يك تصميم عجيب پارك را به دو قسمت تقسيم كردند: يك پارک ملي و يك منطقه حفاظت شده! با اين اوضاع، جاده در حاشيه منطقه حفاظت شده و پارك ملي تندوره احداث شد و قانون هم نتوانست جلوي اين كار را بگيرد، چون به طور قانوني جاده از درون پارك احداث نشد بلکه با دو نيم شدن پارک در حاشيه پارک ملي و منطقه حفاظت شده جاي گرفت. اکنون ديدن آثار جاده بر طبيعت و حيات وحش تندوره به قدري واضح است که ديگر نياز به هيچ قانوني ندارد و بايد به اين همت بالا در تخريب محيط زيست دست مريزاد گفت!
به دليل ملاحظات اجتماعي 28 هکتار از اراضي پارک با حکم دادگاه به مردم واگذار شده است؛ در حالي که بنا بر قانون - واگذاري اراضي ملي به سايرين غيرقانوني است. اين 28 هکتار با پيشروي مردم به سمت مرزهاي پارک تندوره عملا بيش از اين ميزان است.
از آتشسوزي، نابودي پوشش گياهي، تلفات حيات وحش به دليل تصادف با خودروها، کمبود نيرو و امکانات حفاظتي و تعرض شکارچيان و دامداران که بگذريم، اکنون بلاي تازهاي در راه است: ساخت تفرجگاه با اعتباري بالغ بر 8 ميليارد ريال؟!!
تندوره به لطف کوهستاني و صعبالعبور بودنش تاکنون بکر و دستنخورده باقي مانده است، اما ساخت تفرجگاه يعني احداث جاده، احداث مراکز اقامتي و تفريحي، سرويس بهداشتي و دفع زباله و فاضلاب، افزايش حضور مردم و افزايش تخريب طبيعت؛ يعني ايجاد تنش براي حيات وحش منطقه و راحتتر کردن حضور شکارچيان به دليل افزايش راههاي دسترسي؛ يعني حضور مردمي كه به ظاهر توريستاند و در واقع تخريبچيان طبيعت و در يک کلام يعني «خداحافظ تندوره».
تندوره بهترين زيستگاه پلنگ ايراني است، آيا بايد پلنگ را هم مثل ببر و شير ايراني از دست بدهيم تا متوجه اشتباهات خودمان بشويم؟
تفرجگاه عليبلاغ و چرلاق به زودي در اين منطقه احداث ميشود و انجام ارزيابي زيستمحيطي بر آن مهر تاييد زده است در حالي که چند سال پيش تفرجگاه چهلمير با انجام ارزيابي زيستمحيطي ساخته شد و عواقب آن امروز بر پيکر حيات وحش منطقه غيرقابل انکار است. با اين وصف آيا ميتوان به ارزيابيها اعتماد کرد؟ کارشناساني که خودشان اين ارزيابيها را انجام ميدهند بر ظاهري، غيرمسوولانه و غيرکارشناسانه بودن اين ارزيابيها گواهي ميدهند.
در نهايت بايد گفت سازماني که مسوول حفاظت از محيط زيست و حيات وحش است، اکنون با جديت و افتخار کمر همت به ساخت تفرجگاه در تندوره بسته است. کارشناسان، صاحب نظران و فعالان محيط زيست از هم اکنون نابودي تندوره را به دنبال ساخت تفرجگاه ميبينند. آيا مسوولان سازمان حفاظت محيط زيست توجهي به اين نظرت خواهند داشت؟
يک فعال زيست محيطي:
احداث تفرجگاه در پارک ملي تندوره خيانت است
با اين كار خيلي راحت راهها براي حضور شکارچي در منطقه باز خواهد شد
مديريت محيط زيست يک مديريت سنتي است
مهندس مهدي چلاني، يکي از کارشناسان و متخصصان محيط زيست در اين باره به خبرنگار محيط زيست ايسنا، منطقه خراسان، گفت: احداث تفرجگاه در پارک ملي تندوره بزرگترين خيانتي است که سازمان حفاظت محيط زيست در حق طبيعت اين منطقه انجام ميدهد.
وي با اشاره به اهميت تندوره به عنوان تنها پارک ملي خراسان و تنها منطقه پلنگخيز ايران، ادامه داد: مهمترين مشکل ايجاد تفرجگاه در تندوره اين است که خيلي راحت راهها براي حضور شکارچي در منطقه باز خواهد شد.
اين صاحبنظر و فعال زيست محيطي توضيح داد: متخلف تا قلب تفرجگاه با ماشين ميآيد و از آنجا تا بهترين زيستگاههاي کل و بز منطقه راهي نيست و اين يعني نابودي حيات وحش منطقه.
وي چهلمير را از بهترين زيستگاههاي گربه وحشي، گربه جنگلي، گربه پالاس، روباه و گراز عنوان کرد و گفت: آب چشمه چهلمير که نيازمنديهاي حيات وحش منطقه و مردم روستاهاي پايين دست را تامين ميکرد و بهترين آب منطقه بود، اكنون به سمت سرويسهاي بهداشتي تفرجگاه هدايت ميشود.
وي افزود: جاده دسترسي به تفرجگاه چهلمير بدون در نظر گرفتن مسايل زيست محيطي با بولدوزر عريض شده است که نابودي پوشش گياهي، گل و لاي شدن منطقه و نابودي حيات وحش در اثر تصادف با ماشينها را به دنبال دارد.
چلاني با اشاره به وعده مديركل محيط زيست استان مبني بر عدم آسفالت اين جاده گفت: 3 سال پيش هم در مورد مسير دودانلو تا اول چهلمير اين حرف زده شد، اما اين جاده در حال حاضر آسفالت است.
اين فعال زيست محيطي افزود: احداث جاده، ايجاد امکانات رفاهي، سرويس بهداشتي و ايجاد منابع آب مناسب به دنبال ساخت تفرجگاه، اجتناب ناپذير است و همه اين اقدامات به طبيعت آسيب ميزند.
وي خاطرنشان کرد: نبود فرهنگ طبيعت گردي و احترام به طبيعت در بين بازديدکنندهها خود معضلي بزرگ براي حيات وحش منطقه محسوب ميشود.
وي با اشاره به آتشسوزري تفرجگاه چهلمير گفت: چهلمير بهترين زيستگاه حيات وحش منطقه بود، هر بهار امکان نداشت زمين پوشيده از موسير نباشد، درختان انگور قديمي از صخرهها آويزان بود و تنه عظيم درختان خودنمايي ميکرد، اما امروز چهلمير عملا نابود شده است.
وي با اشاره به افزايش رفت و آمد مردم به تفرجگاه چهلمير طي 2 سال اخير و افزايش مرگ و مير حيوانات در اثر تصادف با ماشينها گفت: علي بلاغ و چرلاق هم با ساخت تفرجگاه با اين مشکلات روبرو خواهند بود.
چلاني با بيان اينکه ادارات محيط زيست شهرستانها عموما اختياري ندارند و دستورات از سوي سازمان به آنها ديکته ميشود، گفت: پارک ملي امانتي است که بايد براي نسلهاي آينده حفظ ميشود، ضوابط و قوانيني بر آن حاکم است و کسي حق ندارد با سليقه شخصي خود شرايط آن را تغيير دهد.
اين فعال زيست محيطي افزود: مديريت محيط زيست يک مديريت سنتي است و پژوهشها و پايان نامههاي علمي و کاربردي در گوشهاي از ادارات محيط زيست خاک ميخورند.
يک محيطبان پارک ملي تندوره:
هدف از ايجاد تفرجگاه چهلمير فقط کسب درآمد بوده است
تنها در 15 درصد تخلفات و تجاوزات به طبيعت موفق به دستگيري متخلف ميشويم
حميد جوان، يکي از محيطبانهاي پارک ملي تندوره نيز به ايسنا، منطقه خراسان، گفت: تفرجگاه چهلمير به يک شرکت خصوصي واگذار شده که هيچ نگاه زيست محيطي و حفاظتي ندارد و ما عملا ديدهايم که هدفشان از ايجاد تفرجگاه چهلمير فقط کسب درآمد بوده است.
وي با بيان اينکه 50 درصد درآمد حاصل از تفرجگاه به سازمان محيط زيست و 50 درصد به اين شرکت خصوصي ميرسد، افزود: قبلا سالي يک يا دو مورد آتشسوزي در منطقه رخ ميداد، اما تنها در 3 ماه تابستان امسال 4 مورد آتشسوزي در منطقه داشتيم که 2 مورد آن در گستره وسيعي از چهلمير بود و قسمت وسيعي از درختان و پوشش گياهي منطقه را نابود کرد.
وي افزود: ما گزارش آتشسوزي را به اداره كل داديم ولي هيچ برخورد درست و قانوني با عاملان آتشسوزي نکردند.
وي ادامه داد: از لحاظ قانوني شرکتي كه متولي تفرجگاه چهلمير است بايد خسارت آتشسوزي و نابودي درختان را متقبل شود، همانطور که يک متخلف که يک درخت ارس را قطع ميکند، 500 هزار تومان جريمه ميشود.
اين محيطبان افزود: در مجموع طي اين 4 آتشسوزي يک هکتار از جنگلها سوخت و درختان 30 ساله به راحتي نابود شدند.
وي احداث 3 تفرجگاه در پارک ملي تندوره را زمينهساز نابودي آن دانست و به ايسنا گفت: طبق قوانين و ضوابط تا حدود 7 کيلومتري پارکهاي ملي نبايد جاده آسفالت وجود داشته باشد، اما تا ابتداي چهلمير جاده آسفالت و باعث افزايش آسيب به منطقه و افزايش تخلفات در پارک ملي تندوره شده است.
جوان با بيان اين که با وجود منع قانوني تفرجگاه چهلمير در داخل پارک ملي ساخته شده است، افزود: عليبلاغ داخل منطقه امن حفاظت شده و چرلاق هم داخل پارک ملي تندوره قرار گرفته است.
وي خاطرنشان کرد: 28 هکتار از زمينهاي تندوره که مدت 30 سال به عنوان بخشي از پارک تحت اختيار سازمان بود، با راي و تصميم اداره منابع طبيعي و با کوتاهي محيط زيست 2 سال پيش به مردم واگذار شد.
وي ادامه داد: در حال حاضر عملا با پيشروي مردم به سمت پارک، زمينهاي تصرف شده بيش از اينهاست و ترتيب اثري نيز به گزارشهايي که به اداره دادهايم، نشده است.
اين محيطبان پارک ملي تندوره کمبود نيروي انساني و نبود تجهيزات و امکانات لازم را از مهمترين مشکلات براي حفاظت از تندوره برشمرد و گفت: چهلمير قلب پارک و مهمترين زيستگاه پارک ملي تندوره است ولي براي پوشش کل منطقه فقط يک موتور داريم و اغلب با اسب يا پياده به منطقه سرکشي ميکنيم.
وي افزود: تعداد ماموران محيطبان در هر شيفت فقط 2 نفر است که براي حفاظت از وسعت 10 هزار هکتاري چهلمير اصلا کافي نيست.
جوان خاطرنشان کرد: طبق آماري که کارشناسان سازمان ارائه کردهاند، به دليل کمبود نيرو و امکانات تنها در 15 درصد تخلفات و تجاوزات به طبيعت موفق به دستگيري متخلف ميشويم و در 85 درصد موارد اين افراد موفق به فرار ميشوند.
مديرکل محيط زيست خراسان رضوي:
محل تفرجگاه در حاشيه پارک ملي قرار دارد
پارک ملي تندوره از ضريب حفاظت خوبي برخوردار است
هدف سازمان حفاظت از عرصهها به عنوان ذخيرهگاه ژنتيکي براي نسل آينده است
اما سيد حسين آقاميري، مديرکل حفاظت محيط زيست خراسان رضوي در اين باره به خبرنگار محيط زيست ايسنا _ منطقه خراسان، گفت: در ارتباط با پارکهاي ملي هميشه اين نگاه متوجه سازمان است که ما اين عرصهها را به طور غيرانتفاعي براي خود يا براي افراد يا سازمان خاص نگهداري ميکنيم در حاليکه هدف سازمان محيط زيست حفاظت از اين عرصهها به عنوان ذخيرهگاه ژنتيکي براي نسل آينده است.
وي افزود: براي جلوگيري از بروز چنين ديدگاههايي در رابطه با کار سازمان، مطالعات طرح جامع و تفضيلي براي ايجاد تفرجگاه را در دستور کار خود قرار دادهايم.
وي ادامه داد: محل تفرجگاه در حاشيه پارک ملي قرار داشته و بر اساس نظر مشاور زيستمحيطي معتبر تعيين ميشود.
وي آتشسوزي، احداث راه و جاده، ساخت سکو، سرويس بهداشتي، آبرساني و مسائل دفن زباله را از معضلات حاصل از احداث تفرجگاه در طبيعت و حضور انسان در اين عرصهها برشمرد و گفت: در تفرجگاه چهلمير که 30 هکتار وسعت دارد، براي جلوگيري از ورود فاضلاب، محيط پارکهاي زيرزميني، سرويسهاي بهداشتي را به سپتيک تانک مجهز کردهايم، زبالهها نيز مرتبا جمعآوري ميشود تا از آسيبرساني به اين عرصهها کاسته گردد اما در اين که تفرجگاه مشکلاتي را براي محيط زيست ايجاد ميکند، شکي نيست.
مديرکل حفاظت محيط زيست خراسان رضوي با بيان اينکه احداث 2 تفرجگاه علي بلاغ و چرلاق براي جلوگيري از فشار ناشي از جمعيت زياد در تفرجگاه چهلمير ضروري بوده است، گفت: زيرساختهايي مثل آب، برق، سرويس بهداشتي، سکوي نشينمن، زمين بازي کودکان، پارکينگ و ساير ملزومات يک کمپ طبيعت گردي در تفرجگاه صد هکتاري چهلمير ايجاد شده است.
وي پراکنده کردن جمعيت حيات وحش و فشار به اکوسيستم در اثر افزايش ترددها را از معضلات زيست محيطي ناشي از احداث جاده مشهد به درگز برشمرد و گفت: حتي کساني که به منافع درگز بيش از منافع زيستمحيطي و مسئله پارک ملي تندوره اهميت ميدهند، اکنون اعتقاد دارند که محل عبور جاده کارشناسي نبوده و اگر از طرف گردنه اللهاکبر احداث مي شد، فاصله درگز و مشهد را 60 کيلومتر کمتر ميکرد و به طبيعت تندوره نيز آسيبي وارد نميشد.
آقاميري افزود: دره تيبان که اکنون به جاده تبديل شده است، زماني بيشترين تراکم حيات وحش تندوره را در خود جاي ميداد.
وي کفچه مار، دال، قرقاول بال سفيد و هما را از گونههاي در خطر انقراض تندوره عنوان کرد و گفت: نزديک به 60 قلاده پلنگ در منطقه تندوره حضور دارند که در وضعيت زيستي مطلوبي هستند.
مديرکل حفاظت محيط زيست خراسان رضوي عدم شناخت اهميت تندوره به عنوان يک پارک ملي و جايگاهي براي حفظ ذخاير ژنتيکي را از چالشهاي حفاظتي اين منطقه برشمرد و به ايسنا گفت: اين ناآگاهي منجر به چراي غيرمجاز دام در عرصههاي تحت حفاظت تندوره و يا شكار غيرمجاز توسط مجاوران منطقه ميشود که سعي ميکنيم با استقرار واحدهاي سازمان در پيرامون پارک اين نوع تجاوزات را کنترل نماييم.
آقاميري با بيان اينکه پارک ملي تندوره از ضريب حفاظت خوبي برخوردار است، افزود: در طول 6 ماه گذشته، 28 شکارچي غيرمجاز در تندوره دستگير شدهاند که به معناي افزايش شکار غيرمجاز نيست بلکه ناشي از تغيير مديريت، سازماندهي و افزايش ارتباطات بيسيم در 5 پاسگاه مستقر در تندوره است.
دبير تشكل زيستمحيطي طراوت بهار:
با احداث تفرجگاه در تندوره، اين منطقه به پارک گلستان تخريب شده ديگري تبديل خواهد شد
دکتر حميد طراوتي، دبير تشكل زيستمحيطي طراوت بهار با بيان اينکه به دليل رفت و آمد بيش از حد مردم، ساخت تفرجگاه و وقوع سيل چيزي از پارک ملي گلستان باقي نمانده است، افزود: با احداث تفرجگاه در تندوره، اين منطقه به پارک گلستان تخريب شده ديگري تبديل خواهد شد.
وي افزود: تندوره يک پارک ملي بکر و دست نخورده، منحصر به فرد و از داراييهاي ملي و موهبتهاي طبيعي کشور به حساب ميآيد و شايسته نيست با ساخت تفرجگاه آن را تخريب کنيم.
وي تصريح کرد: اين دليل قانع کنندهاي نيست براي اينکه يکسري افراد ديدگاه نامناسبي نسبت به سازمان نداشته باشند، پارک ملي با اين اهميت را با ساخت تفرجگاه تخريب کنيم، اين مسائل و اين نوع ديدگاهها بايد با کار فرهنگي اصلاح شود.
طراوتي با بيان اينكه ارزيابيهاي زيست محيطي سازمان دقت چنداني ندارد، ادامه داد: اين نوع ارزيابيها مدتي است در سازمان باب شده اما يکي از اصول ارزيابي شفاف بودن آن است. درپروسه ارزيابي بايد همه ذينفعان آن مورد مشاوره قرار بگيرند که با توجه به اين كه يکي از نيروهاي ذينفع در مسائل مربوط به محيط زيست مردم هستند، لازم است آنها نيز از گزارشهاي ارزيابي مطلع شوند اما اصلا معلوم نيست اين ارزيابيها را چه کساني انجام ميدهند.
يك کارشناس محيط زيست:
ساخت تفرجگاه در پارک ملي تندوره بيمعني است
اين در حالي است يکي از کارشناسان و فعالان محيط زيست که نخواست نامش فاش شود گفت: با توجه به سوابق طرحهاي تحقيقاتي سازمان، بعضي از پروژههاي ارزيابي غيرواقعي است.
وي مدعي شد: قيمت تمام شده براي ارزيابيهاي واقعي بسيار بالاست و نياز به کار ميداني دارد و اين در حالي است که در ايران به خصوص در ارزيابيهاي مربوط به حيات وحش يک منطقه اشتباهات فاحشي رخ ميدهد و کسي که ارزيابي را مينويسد هيچ سررشتهاي از آن نداشته و بدون مشاهده مستقيم فقط از روي کتاب و نقشه کار ميكند.
وي تصريح کرد: پارک ملي تندوره با هدف ايجاد محيطي امن براي زندگي گونههاي وحشي به عنوان پارک ملي انتخاب شده است و ساخت تفرجگاه در آن بيمعني است، ما مناطق آزاد زيادي داريم که ميتواند تفرجگاه باشد.
وي با بيان اين که متاسفانه بعضيها بيشتر به دنبال بهرهبرداري از مناطق هستند تا حفاظت آنها، افزود: زيستگاههاي ما اغلب جزيرهاي و محدود شدهاند و در وسط همين مناطق محدود هم به راحتي جاده، اتوبان و تفرجگاه ميسازند.
اين كارشناس و صاحب نظر مسائل زيست محيطي افزود: با ادامه اين روند چيزي از حيات وحش و طبيعت ايران باقي نخواهد ماند.
وي با اشاره به آلودگي صوتي ناشي از تردد اتومبيلها در جاده گفت: به شعاع حداقل يک کيلومتر از هر طرف جاده عوارض نامطلوب آن بر محيط زيست كاملا مشهود است. بسياري از پرندهها به محض ايجاد آلودگي صوتي نميتوانند در محيط زادآوري کنند.
وي جدايي اکولوژيکي گونهها را مهمترين تاثير جاده بر طبيعت عنوان کرد و گفت: با احداث جاده حيوانات دو سمت آن نميتوانند تبادل ژنتيکي داشته باشند، در نتيجه تنوع ژنتيکي کاهش مييابد و گونهها با کوچکترين تنش آسيب ميبينند و منقرض ميشوند.
انتهاي پيام