حضرت آيتالله خامنهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي صبح روز پنج شنبه در اجتماع بسيار عظيم و پرشور علما، فضلا، اساتيد، مديران مدارس و طلاب حوزه علميه قم در سخنان مهمي به تبيين ابعاد مختلف تحول و مديريت تحول در حوزهها پرداختند و با تشريح مغالطههايي که درباره ارتباط متقابل حوزههاي علميه و نظام اسلامي وجود دارد، تاکتيکهاي دشمنان اسلام را براي تضعيف نظام اسلامي و منزوي کردن حوزهها و روحانيت بيان کردند.
قم ميتواند معرفت، بيداري و بصيرت را در پيكر امت اسلامي جاري سازد
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، رهبر انقلاب اسلامي در اجتماع عظيم علما، اساتيد، فضلا و طلاب در شبستان امام خميني(ره)، صحن صاحب الزمان – مسجد اعظم و صحن اتابکي حرم حضرت فاطمه معصومه سلام الله عليها، شهر مقدس قم را مرکز معرفتي دنياي اسلام خواندند و افزودند: قم، امروز هم، مانند دوران پس از حضور مبارک حضرت معصومه سلام الله عليها، پايگاه اصلي معارف اهل بيت (عليهم السلام) است و ميتواند مانند قلبي فعال و پرتحرک خون «معرفت و بيداري و بصيرت» را در سراسر پيکر امت اسلامي جاري سازد.
ايشان تلاش و مجاهدت دهها هزار طلبه را در قم براي فراگيري و ترويج معارف اسلام، پديده بينظيري دانستند و با اشاره به توجه «نگاه جهاني» به حوزه علميه قم افزودند: قم هيچگاه به اندازه امروز در تحولات و سياستهاي بينالمللي مؤثر نبوده و به علت همين موقعيت ممتاز، هيچگاه به اندازه امروز دوست و دشمن نداشته است.
هرگز هيچ مجموعه باارزشي به علت انزوا مورد احترام قرار نميگيرد
حضرت آيتالله خامنهاي در همين بحث به مغالطهاي اشاره کردند که ورود حوزه علميه به مسائل سياسي و چالشي را باعث افزايش دشمنيها و کاهش احترام به حوزه، معرفي و تبليغ ميکند.
رهبر انقلاب اسلامي در پاسخ به اين مغالطه به تشريح اين واقعيت پرداختند که هرگز هيچ مجموعه با ارزشي به علت انزوا و گوشهگيري و خنثي حرکت کردن، مورد احترام واقعي قرار نميگيرد چراکه فقط موجودات زنده، فعال و منشأ اثر هستند که احترام حقيقي دوستان و حتي دشمنان را بر ميانگيزند.
ايشان در ادامه استدلال براي رد مغالطهاي که انزوا و بيتحرکي حوزه علميه قم را دنبال ميکند حاشيه گزيني و انفعال حوزه علميه قم را منجر به حذف تدريجي آن دانستند و خاطرنشان کردند: روحانيت شيعه در کليت خود همواره در متن حوادث اجتماعي و سياسي بوده است و به همين علت داراي عمق و نفوذي است که هيچ مجموعه روحاني اسلامي و غيراسلامي در جهان از آن برخوردار نيست.
اگر روحانيت منفعلانه حركت كند قطعا دين ضربه خواهد خورد
رهبر انقلاب اسلامي دومين دليل ضرورت تحرک و پويايي حوزه علميه در مسائل سياسي و جهاني را تقويت دين اسلام برشمردند و افزودند: روحانيت سرباز و خادم دين است و اگر منفعلانه حرکت کند قطعاً دين ضربه خواهد خورد و اين مسئله با فلسفه وجودي روحانيت در تضاد است.
حضرت آيتالله خامنهاي، حضور روحانيت در صحنه را موجب تحريک دشمنيها برشمردند اما افزودند: بايد توجه کرد که اين دشمنيها در جمعبندي کلي، و در صورتي که ما زنده و آگاه باشيم فرصت آفرين است، چراکه انگيزه تحرک نظري و غيرت پاسخگويي به شبهات را تقويت ميکند و به شهادت نمونههاي فراوان تاريخي، موجب ترويج و تعميق معارف اسلامي ميشود.
بيتحركي حوزه دشمن را به خصومت بيشتر تشويق ميكند
ايشان در استدلالي ديگر براي رد مغالطه لزوم دوري حوزه علميه قم از سياست و مسائل جهاني به اين واقعيت اشاره کردند که اين بيتحرکي و خنثي بودن، باعث متوقف شدن دشمن نميشود بلکه او را به تعدي و خصومت بيشتر تشويق ميکند.
سخنان رهبر انقلاب اسلامي در اجتماع بسيار عظيم علما، فضلا و طلاب قم با تبيين ضرورت هوشياري در مقابل دو مفهوم غلط و انحرافي يعني «حکومت آخوندي» و نيز «تقسيم روحانيت به آخوند حکومتي و غيرحکومتي» ادامه يافت.
ايشان در تشريح اهداف دشمنان اسلام و نظام در تبليغ و پيگيري اين دو مفهوم انحرافي تأکيد کردند: آنها مي خواهند نظام را از پشتوانه عظيم فکري، عقلي و استدلالي علما محروم کنند و به خيال خود روحانيت انقلابي و حاضر در صحنه را منزوي و بدنام سازند که بايد با اين اهداف، هوشيارانه مقابله کرد.
حضرت آيتالله خامنهاي براي روشن شدن ابعاد تاکتيک دشمن در طرح اين دو مفهوم انحرافي به تشريح نسبت متقابل روحانيت و نظام اسلامي پرداختند و تأکيد کردند: نسبت حوزههاي علميه با نظام اسلامي، «حمايت و نصيحت» و «دفاع در کنار اصلاح» است.
ايشان در همين بحث، نسبت دادن حکومت آخوندي به جمهوري اسلامي را تهمت و دروغي آشکار دانستند و افزودند: نظام اسلامي، حکومت دين و ارزشهاي ديني است نه حکومت افراد روحاني.
روحاني بودن به تنهايي صلاحيتآور نيست
رهبر انقلاب اسلامي افزودند: در نظام اسلامي، صرف روحاني بودن براي به دست گرفتن مسئوليتهاي حکومتي کافي نيست چراکه «روحاني بودن» به تنهايي صلاحيتآور نيست، همچنانکه موجب سلب صلاحيت هم نميشود.
رهبر انقلاب اسلامي تقسيم روحانيت به آخوند حکومتي و غيرحکومتي را غلطي فاحش دانستند و خاطرنشان کردند: رفتن به سمت حکومت و مسئوليتهاي حکومتي مانند هر هدف ديگر اگر براي مسائل دنيوي و هواي نفس باشد مردود است، اما اگر يک روحاني با اهداف معنوي و الهي، از نظام حمايت و يا مسئوليتهاي حکومتي قبول کند اين کار، از برترين مصاديق امر به معروف و نهي از منکر و مصداق بارز مجاهدت في سبيل الله است.
نظام اسلامي محتاج علماي دين و حوزههاي علميه است
سخنان مهم حضرت آيتالله خامنهاي، در اين اجتماع عظيم با تبيين «دو مفهوم و حقيقت ارزش آفرين» يعني «تکيه نظري و علمي نظام به حوزههاي علميه» و «عدم بي تفاوتي حوزه و روحانيت در قبال نظام» ادامه يافت.
ايشان در باب نکته اول خاطرنشان کردند: نظام اسلامي به لحاظ نظري و علمي، محتاج علماي دين و حوزههاي علميه است و به تلاشهاي آنها مستظهر و پشتگرم است.
رهبر انقلاب در تشريح بيشتر اين حقيقت افزودند: به علت ذات و ماهيت ديني جمهوري اسلامي، نظريه پردازي در همه عرصهها از جمله سياست، اقتصاد – مديريت، مسائل تربيتي و ديگر مسائل مطرح در اداره کشور، بر عهده علماي دين يعني کساني است که اسلام را مي شناسند و متخصص اين امر هستند.
حضرت آيتالله خامنهاي، خلاء نظريه پردازي ديني در عرصههاي مختلف اداره کشور و جامعه را موجب نفوذ و جايگزيني نظريههاي غربي و غيرديني دانستند و خاطرنشان کردند: تأکيد مکرر اينجانب بر ضرورت توجه به علوم انساني در دانشگاهها، ناشي از همين واقعيت است.
ايشان افزودند: علوم انساني رايج، متکي بر جهان بيني ديگري غير از جهان بيني الهي است و مديران آينده کشور را براساس اهداف جهان بيني غربي و مادي تربيت مي کند که لازم است حوزههاي علميه و علماي دين براي جلوگيري از اين انحراف، نظريههاي اسلامي را در زمينههاي مختلف مشخص و براي برنامهريزي در اختيار مسئولان بگذارند.
پاسخگويي حوزههاي علميه به شبهات از مصاديق تكيه نظام اسلامي بر علماي دين است
رهبر انقلاب اسلامي، پاسخگويي حوزههاي علميه به شبهات مختلف را از ديگر مصاديق تکيه نظام اسلامي بر علماي دين خواندند و افزودند: هدف دشمنان نظام از تزريق مستمر شبهات گوناگون ديني، سياسي و اعتقادي به جامعه، مخدوش کردن مباني نظام اسلامي است، لذا اقدام علما و فضلاي حوزهها در برطرف کردن اين شبهات غبارانگيز از ذهن جامعه، کمک به نظام اسلامي است و نظام در واقع از اين زاويه نيز به حوزهها، متکي است.
حوزه علميه قم مادر و بوجود آورنده نظام است
حضرت آيتالله خامنهاي، در تشريح يک حقيقت ديگر يعني بياعتنا نبودن حوزههاي علميه به نظام اسلامي، روحانيت و حوزهها بخصوص حوزه علميه قم را «مادر و به وجود آورنده» نظام خواندند و بر اين نکته تأکيد کردند که يک مادر، هرگز نميتواند نسبت به فرزند خود غافل و بيتفاوت باشد و يا در هنگام لزوم از او دفاع نکند.
ايشان در جمع بندي اين بخش از سخنانشان خاطرنشان کردند: نسبت حوزههاي علميه و نظام، «حمايت، همکاري و کمک متقابل» است.
علماي دين هرگز در قبضه حكومتها قرار نگرفتند
مسئله «استقلال حوزهها» از ديگر نکاتي بود که حضرت آيتالله خامنهاي با طرح يک سؤال به تبيين ابعاد مختلف آن پرداختند: آيا حمايت نظام از حوزههاي علميه، به استقلال آنها خللي و لطمهاي وارد مي کند يا نه؟
رهبر انقلاب اسلامي براي پاسخگويي به اين سؤال به حفظ استقلال تاريخي حوزهها چه در دوران حکومتهاي معارض با دين و چه در زمان حکومتهاي شيعي اشاره کردند و افزودند: علماي دين حتي هنگامي که به برخي حکومتهاي شيعه کمک ميکردند هرگز در قبضه حکومتها قرار نگرفتند و روحانيت شيعه همچنان که در تاريخ خود مستقل بوده امروز و در آينده نيز به فضل الهي، مستقل خواهد بود.
ايشان ضمن تأکيد بر استقلال حوزهها، هوشياري در مقابل برخي تلاشها براي ايجاد مغالطه در اين زمينه را ضروري خواندند و افزودند: عدهاي ميخواهند به نام «استقلال»، رابطه حوزهها را با نظام قطع کنند اما واضح است که وابستگي غير از حمايت و همکاري است و ميتوان در عين استقلال، به همکاري متقابل نيز پرداخت.
نظام موظف است بدون دخالت به حوزهها كمك نمايد
حضرت آيتالله خامنهاي، نظام اسلامي را مديون حوزهها دانستند و افزودند: نظام موظف است بدون اينکه در مسائل حوزهها دخالتي کند به آنها کمک نمايد، چراکه مسائلي در اين مجموعهها وجود دارد که جز با کمک بيتالمال، حل آنها ممکن نيست.
ايشان، موضوع معيشت طلاب را از کمکهاي نظام به حوزهها، جدا دانستند و تأکيد کردند: معيشت طلاب بايد براساس همان سنت پرمعناي حوزهها از طريق وجوهات مردم اداره شود چراکه اين مسئله، يکي از رموز ارتباط دلنشين و مستحکم مردم با حوزههاست.
رهبر انقلاب اسلامي، حمايتهاي گوناگون نظام اسلامي از حوزهها را فقط به کمکهاي مالي محدود نکردند و خاطرنشان کردند: امروز به فضل الهي و با حمايت نظام، مهمترين و عموميترين تريبونهاي ملي در اختيار علما و مراجع معظم است و افزايش پشتيبانيهاي مختلف از نظام، وظيفه همه دولتهاست.
سرنوشت نظام و حوزههاي علميه يكي است
حضرت آيتالله خامنهاي با اشاره به لزوم مرزبندي مسئله «استقلال» با «ارتباط متقابل نظام و حوزهها» خاطرنشان کردند: نظام اسلامي و در دل آن حوزههاي علميه، دو جريان عظيمي هستند که از زوايا و ابعاد فراوان به هم مرتبط و متصلند و در واقع سرنوشت آنها يکي است.
ايشان خاطرنشان کردند: اگرچه هرگونه ضربه به نظام اسلامي، موجب لطمه شديد به حوزهها و اهل دين خواهد بود اما نظام اسلامي، زنده و قوي است و مطمئناً بر همه چالشهاي پيش رو پيروز خواهد شد.
شيوه رايج اجتهاد در حوزه از قويترين و منطقيترين شيوهها است
حضرت آيتالله خامنهاي در آخرين بخش از سخنانشان در جمع علما، اساتيد، فضلا و طلاب قم، به تبيين موضوع مهم «تحول در حوزههاي علميه» پرداختند.
ايشان در تشريح تفاوتهاي اساسي «تحول صحيح و مثبت» با «تحول غلط و انحرافي» به بعضي مصداقهاي روشن اشاره کردند و افزودند: اگر تحول را، به معناي تغيير خطوط اصلي حوزهها مثلاً تغيير متد اجتهاد بدانيم اين برداشت کاملاً انحرافي است و تحولي به سمت سقوط خواهد بود.
رهبر انقلاب اسلامي شيوه رايج اجتهاد در حوزه را از قويترين و منطقيترين شيوه ها خواندند و تأکيد کردند: امروز هرکسي و تحت هر نامي اگر در اجتهاد، به شيوههاي غيراصولي و غيرمتعارف روي آورد، کار او غلط و مردود است.
حضرت آيتالله خامنهاي با اشاره به برخي افراد که براي رعايت پسند و عرف عمدتاً مادي دنيا و حتي براي خوش آمد استکبار، فتوا صادر مي کنند افزودند: کسي فتوا داده است که تلاش صلح آميز هستهاي ايران به خاطر اينکه مورد سوءظن قدرتهاي بزرگ است مشروع نيست، اما ما مي گوييم استکبار غلط کرده است که به ملت ايران سوءظن دارد.
حضرت آيتالله خامنهاي افزودند: البته اگر اجتهاد افراد، براساس شيوههاي رايج و صحيح حوزهها به فتاوي متفاوت منجر شد هيچ ايرادي ندارد بلکه موجب بالندگي و پيشرفت حوزهها خواهد بود.
حوزه براي همه مسائل جهان پاسخ قانع كننده ارائه كند
رهبر انقلاب اسلامي حوزههاي علميه را به حضور فعال در عرصههاي جهاني، فلسفي، فقهي و کلامي توصيه کردند و افزودند: حوزه بايد با توجه به نظريات مکاتب گوناگون در مسائل مختلف، براي همه مسائل و نيازهاي مطرح در جهان پاسخهاي مستدل، قوي و قانع کننده ارائه کنند.
ايشان، وجود وسائل ارتباطاتي پيشرفته را فرصتي براي انتشار سريع پاسخهاي حوزههاي علميه به نيازهاي داخلي و جهاني دانستند و خاطرنشان کردند: تبيين «معرفت شناسي» و «تفکر سياسي و اقتصادي» اسلام، تشريح مفاهيم فقهي و حقوقي و بيان دقيق و علمي نظام اخلاقي و تربيتي اسلام از جمله مسائلي است که حوزهها ميتوانند در سطح جهاني به آنها بپردازند.
رهبر انقلاب اسلامي در ادامه بحث ضرورت تحول در حوزهها، حرکت نو به نوي اجتهادي را اساس اين تحول خواندند و افزودند: تحول و دگرگوني امري اجتناب ناپذير است و مراجع، بزرگان و انديشمندان حوزه بايد آن را برنامه ريزي و هدايت و مديريت کنند.
ايشان به عنوان مصداقي ديگر از برداشتهاي انحرافي از مفهوم تحول، به رها کردن شيوههاي سنتي بسيار کارآمد حوزه در بحث تعليم و تعلم اشاره کردند و افزودند: اين شيوههاي سنتي، به تدريج مورد توجه جهان نيز قرار گرفته است و اگر کساني به عنوان تحول، به دنبال تضعيف اين شيوهها باشند، اين حرکت قطعاً ارتجاعي و نتايج آن غيرقابل قبول است.
شيوه انتخاب آزادانه استاد – اشکال گرفتن به استاد – فکر کردن، مطالعه و پرهيز از حفظ صرف مطالب – مباحثه – احترام به استاد – و رعايت حقوق متقابل استاد و شاگرد از جمله روشهاي صحيح و سنتي رايج در نظام تعليم و تعلم حوزهها است که رهبر انقلاب اسلامي براي ايجاد تحول در حوزهها بر تقويت آنها تأکيد کردند.
در روند تحول در حوزهها، نظام «رفتاري و اخلاقي» مورد توجه قرار گيرد
حضرت آيتالله خامنهاي، انطباق تلاشها و فعاليتهاي علمي حوزهها با نيازهاي مردم و جامعه را از ديگر ضروريات تحول مثبت در حوزهها دانستند و افزودند: در روند تحول در حوزهها، بايد نظام «رفتاري و اخلاقي» نيز مورد توجه قرار گيرد.
رهبر انقلاب اسلامي، تکريم مراجع معظم تقليد را از نکات مثبت نظام رفتاري حوزه برشمردند و افزودند: مراجع، غالباً قلههاي علمي حوزهها هستند و هيچ کسي به راحتي به اين موقعيت دست نمي يابد، بنابراين مراجع جليلالقدر بايد همواره مورد تکريم و احترام همگاني حوزويون باشند.
تهذيب نفس از پايههاي اساسي استمرار تحول در حوزههاست
حضرت آيتالله خامنهاي، تهذيب نفس را از پايههاي اساسي استمرار تحول مثبت در حوزهها خواندند و افزودند: در نظام رفتاري و اخلاقي حوزهها، بايد گرايشها و احساسات انقلابي نيز مورد توجه کامل باشد چراکه دشمنان و دنباله روهاي آنان مي خواهند با شکسته شدن فضاي انقلابي، اهداف شوم خود را دنبال کنند.
ايشان در همين زمينه خاطرنشان کردند: مخالفت فلان فرد با گرايشها و احساسات انقلابي، مسئلهاي نيست بلکه مسئله اين است که دشمن تلاش ميکند با تکيه بر اين مخالفتها فضاسازي کند و حوزهها بايد به اين مسئله توجه کامل کنند.
ايشان منزوي کردن روحانيون انقلابي و بسيجي، «تحقير شهادت و شهيدان» و زيرسؤال بردن دفاع مقدس ملت ايران را از جمله روشهاي مخالفان اسلام براي تضعيف فضاي انقلابي در حوزهها برشمردند و بزرگان حوزه را به حساسيت و مراقبت کامل در اين باب، توصيه کردند.
رهبر انقلاب اسلامي، جوانان و طلاب پرشور و انقلابي حوزهها را اميدهاي آينده کشور خواندند اما به آنان نيز توصيه کردند: مراقب هرگونه زياده روي باشند و به دور از افراط و تفريط، به گونهاي عمل کنند که کسي نتواند تهمت افراطيگري به آنها بزند.
ايشان افزودند: هر فرد انقلابي، ضمن حفظ شور و احساسات خود، بايد بصير و هوشيار، پيچيدگيهاي زمانه را درک کند و با پايداري در برابر فشارها و مشکلات، همواره رفتاري منطقي و عقلي داشته باشد.
ايشان، پرهيز از زدن تهمت افراطيگري به نيروهاي انقلابي را نيز، ضروري دانستند و خاطرنشان کردند: اين تهمت، انحرافي است که دشمن مستقيم و غيرمستقيم آن را دنبال ميکند.
تحول حوزه بدون مديريت صحيح امكانپذير نيست
رهبر انقلاب اسلامي در پايان بحثشان درباره ضرورت تحول در حوزهها، به لزوم مديريت اين تحولات پرداختند و افزودند: تحولِ پيچيده، گسترده و همه جانبه در حوزهها، بدون يک مديريت قوي و صحيح امکان پذير نيست و گروهي که مورد تأييد مراجع و بزرگان و صاحبنظران حوزه است بايد اين مديريت را به عهده داشته باشد.
حضرت آيتالله خامنهاي همچنين با تأکيد بر اهميت درس و رشته فلسفه، حوزهها را به توجه بيشتر به علوم عقلي و فلسفه و کلام و نيز رشته تفسير توصيه مؤکد کردند.
حضرت آيتالله خامنهاي درپايان سخنانشان در اجتماع بسيار عظيم اساتيد، فضلا و طلاب حوزه عليمه قم، حضور هزاران طلبه خواهر را پديدهاي عظيم و مبارک دانستند و افزودند: تربيت عالمان، پژوهشگران، فقيهان و فيلسوفان در حوزههاي علميه خواهران و حضور اين انديشمندان در عرصههاي جهاني ميتوانند همچون حضور دانشمندان دانشگاهي، براي انقلاب و ايران، مايه آبروي بيشتر جهاني باشد.
در ابتداي اين ديدار آيتالله مقتدايي مدير حوزههاي علميه با اشاره به جايگاه حوزه علميه قم به عنوان خاستگاه انقلاب اسلامي گفت: اساتيد، فضلا و طلاب با بصيرت کامل پيشتاز و پرچمدار دفاع از اين نظام اسلامي هستند و بر خود فرض ميدانند از جايگاه ولايت فقيه در مقابل توطئهها و جريانات انحرافي محافظت کنند و به شبهات پاسخ مناسب بدهند.
آيتالله مقتدايي ابراز اميدواري کرد: با توجه به درک عميق نسبت به ظرفيت علمي و معنوي حوزهها و نقش آن در تمدنسازي و دفاع از معارف ناب اسلام، گامهاي استوار و بلندي براي رسيدن به وضع مطلوب برداشته شود.
انتهاي پيام