وزارت بازرگاني با تجربه بيش از يك قرن در حالي در شرف ادغام با وزارت صنايع است كه تجربههاي پييشين اين ادغام نشان ميدهد كه اين اشتراك كار كردن پس از چند سال مجدد به تفكيك اين دو وزارتخانه منتهي شده است.
به گزارش خبرنگار بازرگاني خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، هرچند پيشينه فعاليت وزارتخانه مرتبط با امور بازرگاني داخلي و خارجي كشور به دوره ناصرالدين شاه در سال 1275 با عنوان "وزارت فوائد و وزارت تجارت و زراعت" برميگردد اما عنوان "وزارت بازرگاني" تنها براي سالهاي پس از دهه دوم قرن چهاردهم شمسي است.
اولين بار در سال 1317 شمسي به پيشنهاد فرهنگستان ايران، وزارت تجارت به وزارت بازرگاني تغيير نام داد كه 9 سال بعد اين وزارتخانه تبديل به وزارت اقتصاد ملي شد و اداره امور صنايع و معادن دولتي را به اين وزارتخانه واگذار كردند.
به عبارتي سال 1326 را ميتوان اولين سال ادغام اين وزارتخانهها بازرگاني و صنايع تلقي كرد كه هشت سال بعد مجدد اين دو وزارتخانه از هم تفكيك شدند اما اين تفكيك نيز هفت سال بيشتر طول نكشيد و در 20 اسفند سال 1341 اين دو وزارتخانه مجدد با هم ادغام شدند و با عنوان وزارت اقتصاد فعاليت خود را ادامه دادند.
اما اين بار كار مشترك دو وزارتخانه بيشتر از يك دهه شد و در سال 1353، وزارت اقتصاد منحل و وظايف آن بين سه وزارتخانه بازرگاني، صنايع و معادن و اموراقتصادي و دارايي تقسيم شد.
* وزارت بازرگاني در سالهاي پس از انقلاب
پس از آن با پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357، تغييرات بسياري در وزارت بازرگاني از جمله در تشکيلات مرکزي آن ايجاد شد.
در 1360 چهار حوزه جديد معاونت (صادرات، تعاون، طرح و برنامه، خريد) به تشکيلات آن افزوده شد.
آخرين تشکيلات داخلي وزارتخانه شامل معاونتهاي اداري و مالي، هماهنگي و امور مجلس، بازرگاني داخلي، بازرگاني خارجي، طرح و برنامه و خدمات بازرگاني است.
پس از شروع جنگ تحميلي، طبق تصويب نامه هيات دولت مبني بر تشکيل ستاد جنگ در وزارتخانه، معاونتي با عنوان معاونت امور جنگ در سال 1364 در وزارت بازرگاني تشکيل شد که در واقع وظيفه آن پشتيباني در زمينه تجهيزات جبهه جنگ بود.
در سال 1368 اين معاونت به امور دفاعي و بازسازي تغيير نام يافت و در 1371 با انتقال کليه اختيارات آن به ستاد بازسازي مناطق جنگي منحل شد.
پس از انقلاب اسلامي، سازمانهاي وابسته به وزارت بازرگاني دستخوش تغييرات عمدهاي شدند؛ از جمله در 19 اسفند 1368، سازمان غله و قند و شکر و چاي کشور مجددا به صورت سه سازمان مستقل (غله کشور، قند و شکر کشور، چاي کشور) درآمد.
سازمان چاي به وزارت کشاورزي ملحق شد، اما امور بازرگاني و توزيع آن در اختيار وزارت بازرگاني باقي ماند و بعد، کاملا جدا شد.
صندوق ضمانت صادرات ايران و شرکت سهامي نمايشگاههاي بينالمللي ايران در مرکز توسعه صادرات ايران ادغام شد و طبق تصويب نامه هيات وزيران در 26 تير ماه سال 1365 شرکت سهامي نمايشگاههاي بينالمللي مجددا از مرکز توسعه صادرات منتزع شد، اما عملا بخشي از فعاليتهاي مرکز توسعه صادرات را انجام ميداد.
در 29 دي ماه سال 1358، با تصويب شوراي انقلاب، مرکز بررسي قيمتها با سازمان حمايت توليدکنندگان و مصرفکنندگان ادغام شد و سازمان حمايت از مصرف کنندگان و توليدکنندگان نام گرفت.
طبق تصويبنامه شوراي انقلاب در 15 دي ماه 1358، کشتيراني ملي آريا، ابتدا با نام کشتيراني ملي ايران و سپس کشتيراني جمهوري اسلامي ايران به وزارت بازرگاني وابسته شد.
سازمان مرکزي تعاون کشور که به منظور تفهيم و تعميم اصول تعاوني در سراسر کشور در 23 ارديبهشت ماه 1346 تصويب و در 25 خرداد ماه 1356 به وزارت بازرگاني وابسته شده بود، در 10 بهمن ماه 1358 به تصويب شوراي انقلاب رسيد، اما اين سازمان اکنون از وزارت بازرگاني جدا شده است.
همچنين با تصويب شوراي انقلاب، کليه سردخانههاي مصادره شده به شرکت سهامي گسترش خدمات بازرگاني واگذار شد و در اجراي اصل 44 قانون اساسي، قانون دولتي کردن بازرگاني خارجي، در 26 اسفند ماه 1359 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد.
بقيه مؤسسات، از جمله شرکت سهامي فرش ايران، سازمان تعاون مصرف شهر و روستا و شرکت سهامي بازرگاني دولتي ايران همچنان جزو سازمانهاي تابعه وزارت بازرگاني باقي ماند.
وزارت بازرگاني علاوه بر معاونتهاي تشکيلات مرکزي وزارتخانه، طبق تصويبنامه هيات وزيران در تاريخ ششم آذر ماه 1362، ادارات کل بازرگاني را در مراکز استانها و ادارههاي بازرگاني را در بسياري از شهرها ايجاد کرده است که وظيفه دارند کالا و مواد اساسي مورد نياز عموم را تهيه و به طور صحيح و عادلانه توزيع کنند. در شهرهايي که اداره بازرگاني ندارند، نماينده بازرگاني در فرمانداري آن شهر اين وظيفه را انجام ميدهد.
وزارت بازرگاني با اين پيشينه، حال بار ديگر در شرف ادغام با وزارت صنايع است كه بايد ديد اين بار اين مشترك كار كردن چند سال دوام ميآورد؟
انتهاي پيام