تاريخ 500 ساله کوبا كه در 1492 ميلادي توسط کريستف کلمب کشف شد، داستاني کلاسيک از شرح حملات، استعمار، انقلاب و تولد دوباره است كه ميراث غني معماري، خيابان‌هاي سنگفرش شده، نخل‌هاي زيبا و مجسمه‌ها و سازه‌هاي منحصر به فرد را در خود جاي داده است.

به گزارش خبرنگار اعزامي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) به كوبا، هيات رسانه‌يي ايران به رياست رامين مهمان‌پرست ـ سخنگوي وزارت امور خارجه کشورمان ـ 6 ارديبهشت‌ماه عازم کوبا شد.

علاوه بر ملاقات‌ها و مذاكرات مقامات ايران و كوبا، اين سفر حاشيه‌هاي جالب بسياري را به همراه داشت. گرچه پرداختن به تمامي آن‌ها به دليل طولاني شدن گزارش ممكن نيست اما پرداختن به بخشي از حاشيه‌هاي اين سفر همراه با نگاهي مختصر به تاريخچه و ويژگي‌هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي کوبا خالي از لطف نيست.

ـ ديدار و گفت‌وگو با مقامات کوبا، بازديد از رسانه‌ها و ملاقات با مديران رسانه‌هاي مهم اين کشور و مصاحبه مطبوعاتي و اختصاصي و هم‌چنين بازديد از اماکن تاريخي هاوانا از برنامه‌هاي سفر به اين کشور آمريکاي لاتين بود.

ـ كوبا سرزمينى به وسعت 110 هزار و 860 کيلومترمربع و در مغرب درياي كاراييب است كه 29 کيلومتر با پايگاه دريايي گوانتانامو آمريکا در شرق جزيره کوبا مرز خشکي دارد.

ـ کوبا پس از کشف، بسيار زود تبديل به مستعمره اسپانيا و مقصد شمار زيادي از بردگان آفريقايي براي کار در مزارع شکر و قهوه شد. بندر هاوانا نيز با توجه به موقعيت جغرافيايي که دارد، به‌تدريج تبديل به مرکز اصلي براي انتقال ثروت ساير مستعمرات اسپانيا شد. استعمار توام با استبداد و خفقان ايجاد شده از سوي اسپانيايي‌ها، سبب رشد يافتن جنبش‌هاي استقلال طلبانه در کوبا شد و سرانجام با جنگ ميان آمريکا و اسپانيا در سال 1898 ميلادي به حاکميت چهارصد ساله اسپانيا در اين سرزمين پايان داده شد. پس از سپري شدن يک دوره انتقالي سه ساله و براساس معاهده پاريس، در سال 1902 ميلادي کوبا به استقلال دست يافت. از آن زمان تا انقلاب سوسياليستي 1959 ميلادي کوبا داراي روابط گسترده اقتصادي و تجاري با آمريکا بود به طوري که بعضا از اين دوره به عنوان دوره جانشيني استعمار اسپانيا توسط مردم آمريکا ياد مي‌شود.

ـ در سال 1959 ميلادي پيروزي مبارزين چپ‌گرا به رهبري فيدل کاسترو به نفوذ همه جانبه پنجاه ساله آمريکا و نظام سرمايه‌داري در کوبا پايان داد و دوران جديد و کاملا متفاوتي در حيات سياسي ـ اقتصادي اين سرزمين به عنوان يکي از اعضا اصلي نظام کمونيسم بين‌الملل، آغاز شد که تاکنون هم‌چنان ادامه دارد.

ـ پس از فروپاشي بلوک سوسياليستي اتحاد جماهير شوروي در سال 1991 ميلادي، به دليل قطع کمک‌هاي اين کشور (سالانه معادل 4 تا 6 ميليارد دلار و عمدتا از طريق خريد شکر با قيمت‌هاي تضميني بالاتر از بازار بين‌المللي)، کوبا يک‌باره با شوک اقتصادي شديدي روبه‌رو شد و در اوايل اين دهه دولت و ملت اين کشور سال‌هاي بسيار سختي را پشت سر گذاشتند. در حال حاضر اگرچه کوبا هم‌چنان با مشکلات اقتصادي بسياري روبه‌رو است اما با توسعه نسبي صنعت جهانگردي در سال‌هاي اخير، به تدريج وضعيت اقتصادي اين کشور تا حدود زيادي بهبود يافته است.

ـ نظام حقوقي کوبا برگرفته از نظام حقوقي اسپانيا و آمريکاست که نظريات حقوقي ايدئولوژيي مارکسيسم به طور گسترده‌اي در آن وارد شده است. براساس قانون اساسي کوبا رييس‌جمهور و معاون وي براي يک دوره پنج ساله در انتخابات سراسري توسط مردم انتخاب مي‌شوند. رياست جمهوري، رياست شوراي وزيران، رياست شوراي حکومتي و دبيرکلي حزب کمونيست پس از انقلاب 1959 ميلادي بر عهده فيدل کاسترو بوده و از فوريه 2008 ميلادي رائول کاسترو، برادر فيدل که تا اين زمان معاون وي بود، رياست جمهوري و رياست شوراي حکومتي را بر عهده گرفته است. مجلس قوه ملي خلق نيز متشکل از 601 کرسي پارلماني است که از سوي کميسيون‌هاي انتخاباتي محلي انتخاب مي‌شوند و همگي از اعضاي حزب کمونيست به شمار مي‌روند.

ـ تنها حزب مجاز به فعاليت در جمهوري کوبا حزب کمونيست است.

ـ آن‌چه به عنوان تحولي مهم براي دولت و مردم کوبا محسوب مي‌شود برگزاري ششمين اجلاس کنگره حزب کمونيست کوبا در 27 فروردين‌ماه و پس از 14 سال وقفه طولاني است. اين اجلاس هم زمان با برگزاري پنجاهمين سالگرد پيروزي نيروهاي انقلابي اين کشور بر نيروهاي آمريکايي در خليج کوبا بر گزارشد. در چهارمين روز اجلاس پس از حدود 50 سال عهده‌داري دبيرکلي حزب توسط فيدل کاسترو در يک راي‌گيري حزبي و درون سازماني مسووليت دبيرکلي حزب کمونيست کوبا از فيدل کاسترو 85 ساله به برادر 79 ساله‌اش رائول کاسترو واگذار شد.

ـ چند روز پيش از برگزاري ششمين اجلاس کنگره حزب کمونيست، فيدل کاسترو در مقاله‌اي نوشت: من از سال 2006 که بيمار شدم از دبيرکلي حزب کمونيست و ديگر سمت‌هاي دولتي استعفا کرده بودم و در هيچ يک از اين امور دخالت نداشتم، اما مراجعه‌کنندگان و ملاقات‌کنندگان همگي من را با همان عناوين قبلي خطاب مي‌کردند.

ـ مقامات کوبا مي‌گويند در اجلاس کنگره ششم موضوعات و برنامه‌هاي زيادي براي اصلاح ساختار اقتصادي و اجتماعي و سياسي به تصويب رسيد که در صورت عملي شدن تحولات عمده‌اي در کوبا به وقوع خواهد پيوست. آن چه از بررسي ساختار اقتصادي کوبا مي‌توان دريافت اين است که کوبا براساس يک برنامه آرام و تدريجي در حال عبور از سوسياليزم اقتصادي با الگوهاي مشابه ويتنام و چين است. همان طور که از اوايل سال 2010 در تمام سخنراني‌ها و گردهمايي‌هاي حزبي و دولتي سخن از ضرورت انجام اصلاحات اقتصادي با حفظ اصول سوسياليزم مطرح است.

ـ در اين کنگره طرح‌هايي تصويب شد که براساس آن دولت قصد دارد براي کاهش فشارهاي اقتصادي ناشي از پرداخت يارانه‌ها و در جهت کوچک‌سازي خدمات دولتي، 500 هزار نفر که تقريبا 10 درصد نيروهاي شاغل و حقوق‌بگير دولت هستند را از کار برکنار کند و مجوز 500 هزار شغل آزاد را براي انواع مشاغل (خود اشتغالي) صادر کند.

ـ در مورد جزييات و اجراي اين طرح از چند ماه قبل از مردم نظرخواهي شده بود.

ـ آگاهان مسائل کوبا معتقدند مصوبات اجلاس کنگره حزب باعث تغييرات زيادي در کوبا خواهد شد و سال 2011 را سرآغاز فصل جديدي در اوضاع اجتماعي و اقتصادي کوبا ارزيابي مي‌کنند.

ـ کوبا تحريم‌هاي 50 ساله سخت مالي، بازرگاني و اقتصادي آمريکا را تحمل کرده است.

ـ اين کشور 11 ميليون و 500 هزار نفر جمعيت دارد که از اين تعداد 60 درصد سفيد پوست و 15 درصد سياه پوست و 25 درصد دورگه هستند. 97 درصد مردم اين کشور با سواد هستند.

ـ شکر، تنباکو، نيکل، قهوه، ماهي، مرکبات و محصولات پزشکي از مهم‌ترين اقلام صادراتي کوبا است.

ـ مهمان‌پرست در جريان سفر به کوبا با دو معاون وزير خارجه اين کشور و مقامات ارشد حزب کمونيست ديدار و گفت‌و‌گو کرد. وزير خارجه کوبا که آذرماه گذشته در تهران با مقامات کشورمان ديدار کرده بود براي انجام ديداري رسمي به خارج از اين کشور سفر کرده بود و در کوبا حضور نداشت.

ـ تمام ديدارها در فضايي گرم و صميمي برگزار شد و مواضع دو کشور در زمينه تحولات بين‌المللي و به ويژه تحولات شمال آفريقا و خاورميانه و تاکيد بر لزوم افزايش روابط دو جانبه بسيار به هم نزديک بود.

ـ در ملاقات با معاون رييس اداره روابط بين‌الملل کميته مرکزي حزب کمونيست کوبا، نسخه‌اي از مصوبات کنگره ششم و اصلاحات اقتصادي و اجتماعي به هيات ايراني ارائه شد.

ـ مقامات سياسي کوبا انتقادات شديدي به اقدامات ايالات متحده آمريکا و به ويژه رسانه‌هاي اين کشور نسبت به کوبا و مردم آن داشتند.

ـ با توجه به اجراي اصلاحات اقتصادي در کوبا شنيدن تجربيات ايران در زمينه اجراي طرح هدفمندي يارانه‌ها و خصوصي‌سازي و نحوه اجراي آن بسيار جالب و شنيدني بود.

ـ در کوبا اقلام خوراکي مانند شکر، برنج، گوشت و .. به صورت سهميه‌بندي بين مردم توزيع مي‌شود. دست‌مزدها پايين است اما قيمت‌ها معمولا ارزان و مناسب است. البته قيمت محصولات فرهنگي کوبا نيز براي استفاده عموم بسيار پايين و خدمات عمومي نيز در کوبا کاملا رايگان است.

ـ هر پزو (واحد پول كوبا) با يك دلار آمريكا برابري دارد.

ـ از نظر معيشتي و برخورداري از امکانات زندگي تمام اقشار در سراسر هاوانا از سطح زندگي همانندي برخوردارند. به راحتي مي‌توان وزيران و مقامات بالاي اين کشور را ديد که مانند ساير مردم و با برخورداري از امکاناتي مشابه زندگي مي‌کنند. حتي وزيران دولت نيز ممکن است وقتي سوار ماشين خود هستند مردمي که به دنبال ماشين هستند را سوار کنند. اين بخشي از فرهنگ مردم کوباست که مقامات ارشد حکومتي و حزبي خود را در کوچه و خيابان با پوششي بسيار ساده و بدون محافظ ببينند و براي آن‌ها امر غريبي نيست.

ـ در کوبا عموما امکانات شامل خانه، وسايل آن، اتومبيل و ... توسط دولت توزيع مي‌شود و مالکيت خصوصي وجود ندارد. در صورت تخريب و مستهلک شدن اموال نيز مردم با گزارش کردن آن به دولت منتظر مي‌مانند که دولت براي بازسازي آن اقدام کند.

ـ در اغلب ادارات و فروشگاه‌ها و اماکن عمومي مي‌توان عکس‌ها و تصاويري از فيدل کاسترو، رائول کاسترو، چه‌گوارا و خوزه مارتي و هم‌چنين 5 کوبايي ربوده شده توسط آمريکا که در آن عباراتي در تجليل انقلاب مردمي اين کشور و تاريخ مبارزات‌شان عليه آمريکا نوشته شده را به وفور ديد.

ـ حضور و نقش‌آفريني خوب زنان در پست‌ها و مناصب بالاي دولتي و حزبي در کوبا جالب است. وقتي در اين‌باره از آن‌ها پرسيده شد گفتند انقلاب کوبا به زنان اين کشور فرصت داده تا توانايي‌هاي‌شان را بروز دهند.

ـ مترجم جوان کوبايي هيات ايراني که چندين سال نيز در ايران درس خوانده است در تمام ملاقات‌ها حضور داشت که با علاقه و هيجان خاصي مذاکرات دو طرف را ترجمه مي‌کرد. گاهي آن‌چنان تحليل‌هاي مهمان‌پرست براي وي جالب بود که وي در حالي که با مهارت جملات را ترجمه مي‌کرد احساس خود را نيز به وضوح نشان مي‌داد.

ـ سادگي در پوشش و پذيرايي و در عين حال خونگرمي و صميميت مردم کوبا، بسيار به يادماندني است.

ـ هيات ايراني ديدارهايي نيز با تعدادي از مديران رسانه‌ها از جمله رييس موسسه راديو و تلويزيون کوبا داشت که تجربيات ايران در زمينه کار با رسانه‌ها و لزوم همکاري ميان رسانه‌هاي مستقل مورد توجه آن‌ها قرار گرفت.

ـ مديران رسانه‌هاي کوبا تاکيد داشتند که هيچ‌گاه مطبوعات و رسانه‌هاي گروهي کوبا اخبار و مطالبي را عليه جمهوري اسلامي ايران چاپ و منتشر نکرده و نخواهند کرد.

ـ از آن‌جا که عموما رسانه‌ها متعلق به دولت هستند، اغلب ملاقات‌ها در محل وزارت امور خارجه و سالن نشست‌هاي اين کشور برگزار شد.

ـ 150 نماينده از حدود 100 خبرگزاري دنيا در كوبا حضور دارند.

ـ در حال حاضر در کوبا تعدادي روزنامه و مطبوعات نيز چاپ مي‌شوند:

* روزنامه "گرانما" که يک روزنامه چهار برگي و به زبان اسپانيايي است که نام خود را از نام يک فروند کشتي گرفته است که فيدل کاسترو و هم‌رزمانش از آن براي رسيدن به سواحل کوبا در دسامبر 1956 و پيش از انقلاب 1959 استفاده کرده بودند. اين روزنامه در حال حاضر ارگان رسمي حزب کمونيست است. در سال گذشته ميلادي تيراژ اين روزنامه 500 هزار نسخه بوده است. البته مديران اين رسانه در نشست با هيات ايراني ابراز اميدواري كردند تا نسخه‌اي به زبان فارسي نيز منتشر كنند.

* روزنامه "خوبنتوده ربلده" به زبان اسپانيايي چاپ مي‌شود. اين روزنامه ارگان رسمي جوانان حزب کمونيست در کوبا است. در سال 2010 ميلادي اين روزنامه با تيراژ حدود 70 هزار نسخه به چاپ رسيده است.

اين دو روزنامه اصلي‌ترين روزنامه‌هاي کوبا و منعکس‌کننده ديدگاه‌ها و نظريات حزب کمونيست است.

* هفته نامه "گرانما اينترنشنال" نيز به زبان‌هاي انگليسي، اسپانيايي، فرانسه، پرتغالي، ايتاليايي، آلماني و ترکي استانبولي چاپ مي‌شود که زير نظر روزنامه گرانماست.

* روزنامه "تراباخودرس" و دو هفته‌نامه "بوهميا" نيز هر دو به زبان اسپانيايي چاپ و منتشر مي‌شوند.

* هفته‌نامه "تريبونا دلا هابانا" نيز که اخبار محلي شهر هاوانا را پوشش مي‌دهد به زبان اسپانيايي به چاپ مي‌رسد.

ـ وظيفه رسانه‌هاي گروهي در کوبا صرفا اطلاع‌رساني از سوي دولت و حزب کمونيست کوباست.

ـ بر خلاف ايران که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بخشي از امور خبرنگاران را برعهده دارد، در کوبا وظيفه هماهنگي و انجام تمام امور رسانه‌ها و خبرنگاران داخلي و خارجي بر عهده وزارت امور خارجه اين کشور است.

ـ البته تعدادي سايت و خبرگزاري نيز در کوبا وجود دارد که هيات ايراني با مديران خبرگزاري کوبا (پرنسا لاتينا) و سايت کوبادباته ديدار و گفت‌وگو کردند.

ـ سخنگوي وزارت خارجه كشورمان در طول اين سفر مصاحبه‌هايي با رسانه‌هاي اين کشور انجام داد. اظهارات و مواضع وي بسيار مورد توجه خبرنگاران قرار مي‌گرفت از جمله يكي از خبرنگاران باسابقه كوبايي كه براي مصاحبه با سخنگوي وزارت امور خارجه به رزيدانس سفير كشورمان در هاوانا آمده بود پس از پايان مصاحبه و در تاييد سخنان مهمان‌پرست گفت: "مبارک يك آمريکايي بود که در مصر متولد شده بود."

ـ تلويزيون کوبا بسيار اخبار فلسطين را پوشش مي‌دهد و به مسائل غزه و فلسطين به طور جزيي مي‌پردازد.

ـ استفاده از خدمات اينترنت براي کوبايي‌ها ممنوع است. با وجود رفع برخي محدوديت‌ها از سوي دولت محدوديت استفاده از اينترنت هم‌چنان به قوت خود باقي است و تعداد اندک کاربران اينترنت در کوبا نه فقط ناشي از محدوديت استفاده از اينترنت بلکه عمدتا ناشي از نبود امکان خريد کامپيوتر براي اتباع کوبايي است.

ـ کوبا به دليل تحريم‌هاي سخت و پنجاه ساله آمريکا امکان استفاده از کابل‌هاي اينترنتي که از اطراف اين کشور مي‌گذرد را نيافته است ولي موفق شده است تا با مساعدت دولت ونزوئلا کار ساخت و کابل‌گزاري شبکه فيبر نوري از زير درياي آتلانتيک توسط يک شرکت فرانسوي را پايان دهد و اخيرا سيستم مخابراتي کوبا به سيستم مخابراتي ونزوئلا متصل شد. قرار است در تيرماه امسال شبکه فيبرنوري راه‌اندازي شود و به بهره‌برداري برسد که در اين صورت شرايط استفاده از تلفن و شبکه اينترنت در کوبا بهبود مي‌يابد.

ـ در کوبا 169 ايستگاه راديويي با موج متوسط و 55 ايستگاه راديويي با موج اف. ام وجود دارد.

ـ 4 شبکه تلويزيوني در اين کشور وجود دارند که بر اساس قانون در اختيار دولت هستند و تحت نظارت حزب کمونيست برنامه اجرا مي‌کنند که از اين تعداد 2 شبکه آن آموزشي هستند.

ـ گرچه انجام مصاحبه مطبوعاتي شيوه‌اي معمول در کوبا نيست اما مهمان‌پرست يك نشست خبري در محل سفارت ايران و در جمع خبرنگاران داخلي و خارجي کوبا برگزار کرد. نمايندگان تمام رسانه‌هاي آمريکايي که در کوبا حضور داشتند در اين نشست حاضر شدند و پرسش‌هاي خود را مطرح کردند. سخنگوي دستگاه ديپلماسي كشورمان در جمع خبرنگاران نسبت به شيوه‌هاي کار رسانه‌هاي غربي و آمريکايي در تحريف واقعيت‌ها و برخوردهاي دوگانه با وقايع منطقه به شدت انتقاد کرد که مورد استقبال خبرنگاران رسانه‌هاي کوبا قرار گرفت.

ـ انعکاس اخبار مربوط به انتقادات مهمان‌پرست به آمريکا بخش زيادي از اخباري بود که از سفر سخنگو به کوبا در رسانه‌هاي اين کشور از جمله راديو و وتلويزيون آن بازتاب يافت.

ـ به مناسبت حضور هيات ايراني در کوبا، معاون وزير خارجه اين کشور ضيافت ناهاري با حضور تعدادي از مسوولان رسانه‌يي اين کشور ترتيب داد. در جريان اين ضيافت ناهار، يکي از جديدترين دسرهاي کوبا به نام "آجيل" که نامي ايراني است، نامگذاري و ثبت شد تا نشان‌دهنده پيوند دوستانه و روابط صميمي دو ملت ايران و کوبا باشد. براي توضيح اين که آجيل در ايران دقيقا چيست با آجيلي که به طور اتفاقي همراه هيات بود پذيرايي مختصري انجام شد.

ـ بازديد از بخشي از مجموعه‌هاي تاريخي و فرهنگي کوبا از ديگر برنامه‌هاي هيات ايراني بود.

ـ هاوانا يا "شهر ستون‌ها" مرکز کشور جمهوري کوبا، بندر اصلي، مرکز تجاري، يکي از چهارده ايالت اين کشور و بزرگ‌ترين شهر آن است. تاريخچه 500 ساله هاوانا داستاني کلاسيک از حملات، استعمار، انقلاب و تولد دوباره است و ميراث غني معماري، خيابان‌هاي سنگفرش شده، نخل‌هاي زيبا و ماشين‌هاي کلاسيک دهه 1950 از جمله شورلت، بيوک و اولدزموبيل را در اين شهر مي‌توان به وفور مشاهده کرد.

ـ هاوانا آب و هوايي گرمسيري دارد و با آب‌هاي گرم و درخشان کاراييبي سواحل خود، سالانه پذيراي بيش از 2 ميليون توريست است.

ـ بازديد از مجموعه تاريخي و نظامي "قلعه مورو ـ کابانيا" که به قلعه اسپانيايي‌ها معروف است از ديگر برنامه‌هاي سفر به کوبا بود. مورو به معناي فانوس دريايي است که در اولين نگاه نيز مي‌توان فانوس دريايي بزرگي را در حاشيه اين قلعه و کنار دريا ديد. اين دژ مجموعه‌اي از استحکامات و قلعه‌هاي نظامي است که در بالاي تپه‌اي 60 متري در شرق هاوانا قرار گرفته‌اند. از اين قلعه در طول 200 سال به عنوان پايگاهي نظامي استفاده مي‌شده است. اين قلعه و به‌خصوص ديوارهاي آن، جذاب‌ترين قلعه دوران استعمار است که در اواخر قرن 18 ساخته شده است. گفته مي‌شود پادشاه سوم اسپانيايي دستور ساخت اين قلعه را داده است. اين مجموعه هم اکنون بخشي از يک پارک تاريخي است و موزه‌هاي عمومي بسياري را در خود جاي داده است.

داخل قلعه مکاني بسيار بزرگ و ديدني است. نماي کلي هاوانا، ساحل زيباي ملکون، توپ‌هاي قديمي، سربازاني با قيافه سربازان اسپانيايي قرن 15، ساعت آفتابي، مراسم شليک توپ که هر شب ساعت 21 برگزار مي‌شود و شيوه‌هاي حفاظتي و نظامي به کارگرفته شده در اين قلعه از ويژگي‌هاي منحصر به فرد آن است.

اتاق‌هاي اين قلعه که محل سکونت سربازان اسپانيايي بوده است امروز تبديل به موزه‌هايي شده است که اشيا و آثار به جا مانده از سال‌هاي استعمار اسپانيا شامل ادوات نظامي، بقاياي کشتي‌هاي غرق شده، کليساهاي قديمي، را در درون آن حفظ کرده‌اند.

رودخانه بزرگي از اين قلعه مي‌گذشته است که محل مبارزه بردگان با کروکوديل‌ها بوده است.

در يکي از اتاق‌ها آثار و اشيا به جا مانده از زندگي ارنستو چه‌گوارا شامل ميز و صندلي کار، دوربين‌هاي عکاسي، خودکار، لوازم پزشکي مورد استفاده، گوشي تلفن و ماشين وي به نمايش گذاشته شده بود.

اين قلعه در برهه‌هاي زماني مختلفي که کوبا تهديد مي‌شده است براي دفاع از آن‌جا ساخته شده است و در هر مرحله بخش‌هايي به آن اضافه شده است که آخرين دوره ساخت آن در اواخر قرن 19 بوده است. نمايشگاه‌هاي بين‌المللي کتاب و توريسم و کنفرانس بزرگ نقاشي در اين قلعه برگزار مي‌شود و گردشگران زيادي براي بازديد از آن به کوبا مي‌آيند.

جواناني که دوره سربازي خود را مي‌گذرانند در اين قلعه کار مي‌کنند. قلعه در حال حاضر تحت حفاظت يونسکو است.

مراسم شليک توپ هر شب به رسم بسته شدن دروازه قلعه راس ساعت 9 برگزار مي‌شود. جوانان با لباس‌هاي سربازان قرن 15 مراسم ويژه آن را اجرا مي‌کنند.

به مناسبت حضور دستيار ويژه وزير امور خارجه کشورمان در کوبا مراسم به شکل کامل‌تري برگزار شد و سربازان به صورت نمادين در مقابل مهمان‌پرست اداي احترام کردند و رژه رفتند. پس از قرار گرفتن وي در جايگاه ويژه مراسم شليک توپ راس ساعت 9 برگزار شد.

ـ بازديد از بازارچه صنايع دستي واقع در منطقه هاواناي قديم از ديگر بخش‌هاي سفر به کوبا بود. هاواناي قديم قسمتي از شهر و شامل هسته اصلي هاوانا است و غني‌ترين مجموعه استعماري آمريکاي لاتين را در خود جا داده است. خيابان‌هاي باريک هاواناي قديمي مملو از ساختمان‌ها و کليساهاي قرن هفدهمي به سبک باروک و نئوکلاسيک است که بيش‌تر تخريب و بازسازي شده‌اند.

هاوانا و به ويژه هاواناي قديم شهري پر از ميادين با مجسمه‌ها و طرح‌هاي هنري است. مجسمه‌ها و سازه‌هايي که هر کدام يادآور دوره‌اي خاص از تاريخ اين کشور است و البته به وضوح مي‌توان رد پاي استعمار 400 ساله اسپانيا را بر آن يافت. شايد کم‌تر شهري را مانند هاوانا بتوان يافت که تا اين ميزان در آن مجسمه‌ها و مياديني با طرح‌هاي گوناگون از شخصيت‌ها و آثار مربوط به دوره‌هاي تاريخي مختلفي که اين کشور تجربه کرده است بتوان يافت.

ـ کوچه "او بي سپو" نيز کوچه مشهوري ساخته شده به سبک معماري کهن اسپانيايي است که در منطقه هاواناي قديم واقع شده است. البته در تمامي خانه‌هايي که حتي قدمت تاريخي نيز دارند کوبايي‌ها زندگي مي‌کنند. تعداد خانواري که در هر خانه زندگي مي‌کنند قابل توجه است. در اين منطقه به طور متوسط در هر خانه 2 يا 3 خانوار و گاه در هر اتاق 8 يا 9 نفر زندگي مي‌کنند. اين بخش از شهر نسبتا پرترددتر از ساير نقاط شهر است و گردشگران زيادي نيز براي مشاهده اين بناها به اين منطقه مي‌آيند.

ـ ميدان کليسا، کليساي سن کريستوبل و رستوران افسانه‌اي "بودگيتا دل مديو" در اين منطقه واقع شده‌اند و دولت کوبا تمام تلاش خود را براي حفظ و نگهداري آن به کار گرفته است. زيرا همه ساله گردشگران زيادي براي بازديد از اين جاذبه‌هاي تاريخي به کوبا سفر مي‌کنند.

ـ کليساي سن فرانسيسکو نيز ساختمان ديگري است که مربوط به اواخر قرن شانزدهم است که در اوايل تا اواسط قرن هجدهم به سبک باروک بازسازي شده است. به دلايل سياسي، اين کليسا توسط دولت اسپانيا گرفته و سال‌ها استفاده از آن به عنوان کليسا متوقف شد. از آن جا که کيفيت صدا و آکوستيک داخل اين بنا در نوع خود بي‌نظير است، از اين کليسا در حال حاضر براي برگزاري کنسرت‌هاي موسيقي استفاده مي‌شود. برج ناقوس 42 متري آن نيز نمايي خيره‌کننده از هاوانا و دريا به نمايش مي‌گذارد.

ـ ساختمان کاپيتوليو که به گونه‌اي نسخه دوم ساختمان کاپيتال آمريکاست تا سال 1959 محل استقرار دولت بوده و امروزه وزارتخانه‌هاي فن‌آوري، محيط زيست و علوم در آن جاي دارند. اين ساختمان بنايي بسيار زيبا در مرکز هاوانا است که مي‌گويند معمار آن و معمار کاخ سفيد يکي بوده است. ساختمان کاپيتوليو که در سال 1929 افتتاح شد و معماري آن ترکيبي جالب از سبک‌هاي نئوکلاسيک و آرت دکو است. اين ساختمان با 92 متر ارتفاع از تمام نقاط شهر قابل رويت است. در ميداني که مقابل ساختمان کاپيتوليو قرار دارد درختي قديمي ديده مي‌شود که حصاري به دور آن کشيده شده است.

اين درخت در پاركي به نام پارک دوستي کشورهاي آمريکايي Parque de la fraternidad قرار دارد. در دهه 1940 تمام رييسان‌جمهور قاره آمريکا مقداري از خاک کشور خود را در اين نقطه ريخته و نهالي را به نام Ceibe که از خانواده "بوا بوا" است در آن كاشتند. اين درخت اکنون بيش از70 سال عمر دارد و نشان دوستي ملت‌هاي اين قاره است. روي حصار دور اين درخت هم نقوش برجسته‌اي از رييس‌جمهور کشورهاي مختلف قاره مانند آبراهام لينکلن ـ رييس‌جمهور ايالات متحده آمريكا ـ، سيمون بوليوار ـ رييس‌جمهور ونزوئلا ـ، سن مارتين از شيلي، ايدالگو از مکزيک و ... وجود دارد.

ـ به مناسبت حضور سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان در محل رزيدانس (محل اقامت) سفير ايران در كوبا مراسم ضيافت شامي برگزار شد. در اين مراسم معاون وزير خارجه كوبا، نمايندگان عالي‌رتبه حزب كمونيست و مديران و نمايندگان رسانه‌هاي اين كشور و تعدادي از شخصيت‌هاي برجسته و ايران دوستان كوبايي حضور داشتند. يكي از اساتيد دانشگاه كوبا نيز در اين ضيافت شام حضور داشت كه به تاريخ ايران علاقه داشت و آن را به شاگردان خود تدريس مي‌كرد. حاظران در اين مراسم ساعاتي را در فضاي گرم و صميمي با يكديگر گفت‌وگو كردند.

ـ رزيدانس سفير ايران خانه بزرگ و زيبايي است كه مدتي پيش از اين، محل اقامت فيدل کاسترو بوده است.

ـ بازديد و گردش در بازار كوبا نيز لطف خاصي دارد. البته نوع كالاهاي مورد استفاده در ايران و كوبا با يكديگر بسيار متفاوت است اما آن چه بيش‌تر توجه گردشگران را جلب مي‌كند بخش مربوط به صنايع دستي اين كشور است كه بيش‌تر با چوب، دانه‌هاي گياهان، چرم و ... ساخته شده است. البته كلاه‌ها، پيراهن‌ها و كارهاي چوبي زيادي مي‌توان يافت كه بر روي آن تصاوير چه‌گوارا و فيدل كاسترو حك شده است.

ـ در محله هاواناي قديم فردي با بافتن برگ‌هاي درختان با سرعت و مهارت خاصي اشيايي را مي‌ساخت كه توجه عابران را به خود جلب كرده بود؛ البته او يكي از ساخته‌هاي خود را به هيات رسانه‌يي ايران هديه داد و وقتي از مهارتش تعريف شد گفت، براي ما باعث افتخار است شما كه فرش ايراني را به اين زيبايي مي‌بافيد از كارهاي دستي ما تعريف مي‌كنيد.

ـ در روزهايي كه هيات ايراني در كوبا حضور داشت مراسم روز اول ماه مه ـ روز جهاني کار و کارگرـ بود نيز برگزار شد. هيات ايراني نيز به اين مراسم دعوت شد. کوبا كشوري کمونيستي است و در برگزاري مراسم اين روز سنگ تمام مي‌گذارد. اين روز در كوبا از روزهاي تعطيلي رسمي محسوب مي‌شود و همه گروه‌ها در مراسم اين روز شرکت مي‌کنند. گرچه آغاز مراسم روز كارگر ساعت 7 و نيم صبح اعلام شده بود اما مشخص بود كه مردم از ساعت‌ها قبل براي شركت در اين مراسم به خيابان‌ها آمده بودند. هر ساله مراسم در ميدان انقلاب کوبا برگزار مي‌شود. 50 سال برگزاري روز جهاني کارگر در کوبا به آن تشخص خاصي داده است. قبلا فيدل کاسترو که رکورددار سخنراني‌هاي طولاني است در اين ميدان سخنراني مي‌کرده ولي او اکنون به عنوان آخرين بازمانده دست اول نظام‌هاي کمونيستي پير و سخت مريض است.

ـ پس از فيدل، رائول كاسترو در اين مراسم سخنراني مي‌كند؛ اما او نيز در مراسم روز كارگر امسال شركت نكرد و مقامات ارشد حزبي به جاي او در اين مراسم حاضر شدند. به نظر مي رسد عزم كاسترو براي واگذاري امور به جوانان همان طور كه مقامات اين كشور مي‌گويند، جدي است.

ـ جمعيت زيادي از اقشار مختلف كارگري در ميدان انقلاب حضور يافته بودند. سرودهاي انقلابي در اين مراسم پخش شد كه اجراي زنده يك گروه اركستر نيز بر نشاط و شادي اين مراسم افزوده بود. پلاكاردها و تصاوير و سخنان رهبران انقلابي كوبا در حمايت از انقلاب و با مضامين تاكيد بر "يکپارچگي، توليد، بهره وري"؛ "سوسياليسم، استقلال و امنيت داخلي" كه در نشست‌هاي حزب مورد توجه قرار گرفته در دستان مردم بود. رهبران و مقامات ارشد حزب نيز با تكان دادن دست به احساسات مردم پاسخ گفتند.

ـ حضور پرشمار سفيران و نمايندگان كشورهاي ديگر و خبرنگاران داخلي و خارجي در اين مراسم قابل توجه بود. پرچم هاي بسياري از كشورها نيز در اين مراسم به نشانه ابراز همبستگي با ملت و دولت كوبا به اهتزاز در آمده بود.

ـ ميدان انقلاب يکي از بزرگ‌ترين ميدان‌هاي دنيا است که با مساحت 72 هزار مترمربعي خود، همراه با مجسمه 18 متري و بناي يادبود خوزه مارتي با 109 متر ارتفاع، و تصوير چه‌گوارا که ساختمان وزارت امور داخلي كوبا را تزيين کرده در قلب شهر خودنمايي مي‌کند. ساخت اين ميدان و بناي خوزه مارتي در دوره رياست جمهوري باتيستا آغاز شد و در 1959 به اتمام رسيد.

ـ در پايان مراسم مي‌توان مسوولان و مقامات دولتي كوبا را در ميان مردم ديد كه بي‌هيچ تكلفي مانند ساير مردم به خانه‌هاي خود باز مي‌گردند. البته ما نيز توانستيم با وزير فرهنگ كوبا گفت‌وگويي كنيم. وي به گرمي حضور هيات رسانه‌يي ايران در كوبا را خير مقدم گفت و عكس يادگاري نيز با اين مقام كوبايي گرفتيم.

ـ مردم کوبا فيدل کاسترو را فيدل مي‌خوانند.

ـ خيابان‌هاي كوبا بسيار خلوت است و معضلي به نام ترافيك اصلا در اين كشور معنا ندارد. از سويي ناوگان حمل و نقل عمومي در کوبا بسيار فرسوده است. ماشين‌هايي که بيش از 50 سال از ساخت‌شان مي‌گذرد هنوز در حال ترددند. چند سالي است که با كمك چيني‌ها توانسته‌اند براي هاوانا اتوبوس‌هايي تهيه کنند. قبل از وارد كردن اين اتوبوس‌ها به ناوگان حمل و نقل عمومي با تغيير كاربري در کاميون‌هاي ارتش توانسته بودند بخشي از حمل و نقل را از اين طريق انجام دهند. البته هنوز مي‌توان اين كاميون‌ها را در سطح شهر به راحتي ديد كه با استفاده از ورقه‌هاي فلزي براي آن جاي صندلي تعبيه شده است ولي در حال حاضر بيش‌تر اين كاميون‌ها در مسيرهاي حاشيه شهر به جابه‌جايي مسافر مي‌پردازند. موتور سيکلت وسيله‌اي است كه بسيار بيش‌تر مورد استفاده قرار مي‌گيرد و استفاده از كلاه ايمني، فرهنگي كاملا پذيرفته شده است.

ـ موتورهاي ساخت روسيه در كوبا بسيار ديده مي‌شود. انواع سه چرخه نيز در كوبا به وفور به چشم مي‌خورد. تاكسي‌هاي زرد رنگ تخم‌مرغي شكل نيز در كوبا فراوان است گرچه بسيار كوچك است و حداكثر سه مسافر را در خود جاي مي‌دهد، اما يكي از وسايل مهم حمل ونقل عمومي است.

ـ يکي از مهم‌ترين تفريحات و سرگرمي مردم استفاده از مناظر و فضاي ساحل بود و حتي تمام طول شب مي‌توان افرادي را يافت که در کنار ساحل قدم مي‌زنند و يا در کنار ساحل استراحت مي‌کنند. وقتي از كنار آن‌ها عبور مي‌كرديم پرسش اول همه آن‌ها اين بود كه اهل كجاييد؟ وقتي مي‌گفتيم ايراني هستيم مي گفتند Iran-amigo de Cuba يعني ايران دوست کوبا.

ـ توجه و اهتمام خاص نوجوانان و جوانان كوبا به تحصيل در آمريكاي لاتين به ويژه در زمينه خدمات پزشكي و بهداشتي زبانزد است. دانشگاه‌هاي كوبا در زمينه رشته‌هاي مختلف پزشكي بسيار تخصصي و در سطوح عالي به فعاليت مشغولند.

در 1960 چه‌گوارا كه يک پزشک و انقلابي بود اهداف خود را براي آينده خدمات بهداشتي در کوبا در يک مقاله با عنوان "در باب پزشکي انقلابي" ارائه کرد. اين مقاله امروز به عنوان بخش مهمي از اصول و اهداف جامعه پزشكي كوبا محسوب مي‌شود. حکومت کوبا داراي يک سامانه بهداشتي ملي است و مسووليت‌هاي مالي و اجرايي ارائه خدمات بهداشتي به تمامي شهروندان کوبا به عهده اين سازمان است. هيچ بيمارستان يا درمانگاه خصوصي در کوبا وجود ندارد و ارائه تمامي خدمات بهداشتي توسط دولت صورت مي‌گيرد. در کوبا، مراقبت‌هاي پزشکي پيش‌گيرانه، آزمايش‌هاي تشخيص بيماري و داروها براي بيماران بستري در بيمارستان رايگان هستند. کوبا يکي از بالاترين آمارهاي "اميد زندگي" در منطقه را داراست و در آمريکاي لاتين رتبه بهداشت عمومي و آموزش کشور کوبا از همه بالاتر است.

ـ امكانات و تخصص و كادر آموزش ديده پزشكان كوبا در مواقع اضطراري به كمك كشورهاي ديگر نيز مي‌شتابند و از آنان به عنوان "ارتش سفيدپوش كوبا" ياد مي‌كنند.

همان طور كه زماني ده‌ها هزار نفر از مردم پاناما براساس برنامه‌اي موسوم به «عمليات معجزه» به كوبا رفتند تا به صورت رايگان تحت عمل جراحي چشم قرار گيرند. كوبا در حال حاضر هزاران نفر از مردم فقير آمريكاي لاتين را رايگان مداوا مي‌كند و هر سال 12 هزار بيمار پانامايي را تحت عمل جراحي قرار مي‌دهد.

ده‌ها هزار نفر از مردم ونزوئلا نيز در مقاطعي به صورت رايگان در كوبا تحت درمان چشم قرار گرفتند و كوبا يك پنجم پزشكان خود را به ونزوئلا فرستاد. در ازاي آن البته ونزوئلا روزي 90 هزار بشكه نفت با قيمت مناسب به كوبا ‌فروخت.

ـ دانشگاه كوبا قدمت 283 ساله دارد. اين دانشگاه در سال 1728 تاسيس شده و از سال 1906 در مکان فعلي در مرکز هاوانا قديم بنا شده است. ورودي اصلي دانشگاه بسيار زيبا با چشم‌انداز عالي است. دانشگاه كوبا يكي از مكان‌هايي است كه مورد توجه گردشگران قرار مي‌گيرد و يادگارهاي زيادي از دوره انقلاب کوبا در آن وجود دارد.

ـ روابط سياسي ايران و كوبا بسيار گسترده و عميق است و دو كشور در مجامع بين المللي از يكديگر حمايت مي‌كنند. نماد اين روابط خوب البته در فرودگاه‌ها و اماكن عمومي در توجه به پرچم ايران قابل مشاهده است. در فرودگاه كوبا پرچم ايران بزرگ‌تر از پرچم ساير كشورهاست و در كنار تعداد محدود پرچمي كه در مقابل هتل بزرگ اين كشور به اهتزاز در آمده، پرچم ايران نيز ديده مي‌شود.

ـ در بيست و هشتمين نمايشگاه بين‌المللي 5 روزه هاوانا که با حضور شرکت‌هايي از 58 کشور سراسر جهان برگزار شد، سومين روز نمايشگاه به نام روز جمهوري اسلامي ايران نامگذاري شده بود.

انتهاي پيام