شركت پالايشگاه نفت تبريز آخرين شركت نفتي و آخرين شركت واگذار شده در راستاي اصل44 در سال 89 است كه روند عرضه اوليه اين سهم و ادامه عرضه آن تكميل كننده راه كج خصوصي سازي در كشور و تضاد اجراي اين اصل با سياستهاي ابلاغ شده است.

به گزارش خبرنگار بورس خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، بعد از واگذاري سهام16 شركت از سال‌هاي 85 تا 89 و بررسي روند عرضه و سرنوشت شركت‌هاي واگذار شده، شركت پالايشگاه تبريز به عنوان آخرين شركت واگذار شده در راستاي اين اصل مورد بررسي قرار مي گيرد تا سرنوشت هفدهمين شركت نيز نمايانگر راه كج خصوصي سازي در كشور و لزوم اصلاح آن باشد.

سازمان خصوصي‌سازي بعد از عرضه سهام شركت‌هاي ملي مس، فولاد مباركه، آلومينيوم، فولاد خوزستان، پتروشيمي فن آوران در سال‌هاي 85 و 86، سهام شركت كشتيراني، پالايشگاه نفت اصفهان، مخابرات و بانك ملت در سال 87، بانك تجارت، صادرات، حفاري شمال ،بيمه البرز و بيمه آسيا در سال 88 و بيمه دانا و پست بانك در سال 89، سهام دومين شركت پالايشگاهي را بعد از گذشت دو سال از واگذاري اولين پالايشگاه و پس از مقاومت هاي فراوان وارد بورس كرد كه با ورود اين شركت در بورس، آخرين و هفدهمين شركت صدر اصل 44 نيز به جرگه ديگر شركت هاي اصل چهل و چهاري پيوست.

بررسي وضعيت سهام شركت‌هاي واگذار شده نشان مي دهد كه گرچه برخي از سهام اين شركت‌ها با سود آوري مواجه شدند ولي هر يك از آنها به نحوي با ايرادات عديده خصوصي سازي رو به رو شده و همچنان بعد از گذشت5 سال در حال دست و پنجه نرم كردن با آن هستند كه در اين ميان شركت بيمه دانا و پست بانك وضعيت خاص تري در بين شركت‌هاي واگذار شده پيدا كردند و به عنوان پديده عجيب در تاريخ خصوصي سازي كشور به ثبت رسيدند.

**اشكالات اجراي اصل44 در 17 شركت واگذار شده

به اين ترتيب سهام ملي مس و فولاد مبارکه با مديريت دولتي، سهام شركت آلومينيوم با زيان هنگفت و عدم حمايت دولت، سهام فولاد خوزستان با بازگشت بلوك واگذار شده به دولت و ناكام ماندن بخش خصوصي واقعي، شركت پتروشيمي فن آوران با مقاومت شديد نفتي ها در واگذاري سهم، سهام شركت كشتيراني با عرضه قطره‌اي، كاهش شديد قيمت و پابرجايي مديريت دولتي، سهام پالايشگاه اصفهان با كشف قيمت نادرست، سهام مخابرات با خريداري سهم توسط نهادهاي شبه دولتي و سهام بانك ملت، تجارت، صادرات و حفاري شمال با پابرجايي مديريت دولتي، سهام بيمه البرز با قيمت گران و مديريت دولتي، سهام بيمه آسيا با خارج شدن سهم از دست مردم عادي، سهام بيمه دانا با تكميل اين مسير و زيان ميليوني سهامداران و كشف قيمت كاملا نادرست و سهام پست بانك در سايه مخالف هاي شديد وزارت ارتباطات براي واگذاري و در نتيجه عدم عرضه مابقي سهم،مشخص نبودن مدير عامل و افزايش كاذب قيمت سهم هر كدام به انواع مشكلات خصوصي سازي در كشور دچار شدند و زيربناي كج خصوصي سازي را با اشكالات عديده خود بنا كردند.

اما علي رغم مسير نادرست اجراي اصل44 كه هر يك به نحوي در شركتهاي واگذار شده نمايان شد، سازمان خصوصي بدون برطرف كردن مشكلات مسير، دومين شركت پالايشگاهي وآخرين شركت اصل 44 را بعد از واگذاري عجيب و غريب بيمه دانا و پست بانك در آبان 89 وارد بورس كرد تا حلقه ايرادات اصل 44 را كامل تر كند.

**اولين و آخرين مهمان بورس در سال 89

به اين ترتيب پالايشگاه نفت تبريز در روز 11 ارديبهشت 89 به عنوان اولين مهمان تازه وارد بورس در سال 89 و به عنوان 455 شركت پذيرفته شده در تابلوي اصلي بازار اول درج شد ولي به علت مقاومت در واگذاري و عدم ارائه برگ سهم به عنوان آخرين مهمان در سال 89 وارد بورس شد.

بعد از درج شبريز در بورس، مراسم معارفه اين شركت نيز در ارديبهشت ماه برگزار شد ولي به دليل تكميل اطلاعات و با توجه به اعلام تعديل سود شركت در جلسه معارفه، اين شركت ملزم شد تا ابتدا صورت‌هاي مالي حسابرسي نشده 88 را ارائه كند و سپس وارد بورس شود ولي ارائه صورتهاي مالي بهانه اي شد تا وزارت نفت نيز از ارائه برگ سهم اين شركت خودداري كند و عرضه شبريز را تا آبان ماه به تاخير بياندازد.

با اين حال بعد از ماه ها كشمكش براي ارائه برگه سهم و صورتهاي مالي، 97 ميليون و 105 هزار و 275 سهم معادل پنج درصد از سهام شرکت 194 ميليارد توماني پالايش نفت تبريز در روز 22 آبان ماه در بورس عرضه شد.

عرضه اين سهم در حالي صورت گرفت كه كه پيش بيني هاي شركت از نوسانات قابل توجهي برخوردار بود به طوري كه اين شركت در ابتداي سال16 تومان سود و در شهريور ماه 81 تومان سود پيش بيني و اعلام كرد ولي طبق آخرين اطلاعات كه 17 آبان ماه به بورس ارائه كرد، پيش‌بيني سود را 15 تومان اعلام كرده و دلايل تعديل پيش بيني را نيز اعلام نكرد!

**طولاني ترين و متفاوت ترين عرضه شركت‌هاي دولتي

با اين حال در روز 22 آبان ماه رقابت براي خريد سهام پالايشگاه تبريز در قيمت 120 تومان آغاز شد كه بعد از يكساعت از عرضه 54 ميليون سهم اين شركت به قيمت هزار و 402 ريال فروخته شد و مابقي سهم به علت گران بودن قيمت به كندي فروش مي‌رفت كه در نهايت با پايان يافتن زمان معاملات بيش از هفت ميليون سهم اين شركت روي زمين ماند و ادامه آن به روز بعد موكول شد.

به اين ترتيب بعد از اتمام زمان معاملات 4.6 درصد سهام پالايشگاه تبريز و بيش از 60 درصد سهام شركت به قيمت140 تومان و 2 ريال معامله شد و به دليل اينكه تمايل بازار در قيمت 120 تومان بود، 7 ميليون و 765 هزار و 471 سهم روي ميز فروش باقي ماند.لذا به دليل اختلاف قيمت، افراد خاص و سهامداران خاصي اين شركت را خريداري كردند زيرا تعدادي از فعالان بازار به اين سهم خوش بين نبودند و اطمينان لازم را نداشتند.

اين شركت دو هزار و 722 ميليارد ريال به ارزش كل بازار سرمايه اضافه كرد ولي عرضه سهام اين شركت را نمي توان عرضه موفقي قلمداد كرد زيرا 5 درصد از سهام اين شركت به دليل قيمت غير منطقي و گران آن نتوانست به فروش برسد و سازمان خصوصي سازي كه همواره در فروش شركتهاي دولتي به فروش دقيقه اي سهام شركتها افتخار مي كرد،در پي طولاني شدن فرآيند عرضه پالايشگاه تبريز اعلام كرد كه زمان در عرضه ها مهم نيست و به هر حال سهام يك شركت عرضه شده و به فروش رفته است! به اين ترتيب دراين عرضه نيز نارضايتي سهامداران از قيمت كشف شده اين شركت با توجه به نوسانات اطلاعاتي شركت پالايشگاه تبريز ادامه يافت.

از ابتداي واگذاري سهام شركتهاي اصل 44 از سال 85 تا كنون اين اولين باري بود كه فروش 5 درصد سهام يك شركت بيش از يكساعت به طول مي انجامد و همين ميزان نيز به دليل گران بودن قيمت آن به طور كامل به فروش نمي رسد.

عرضه سهام دومين پالايشگاه مشمول اصل 44 در حالي انجام شد كه به دليل چالش هاي موجود در اين عرضه و گران بودن قيمت، هيچ يك از مسئولان شركت بورس، ناظر معاملات و همچنين سازمان خصوصي سازي و حتي پالايشگاه تبريز در بورس حاضر نشدند تا به ابهامات موجود پاسخ دهند.

بعد از عرضه اوليه مدير عامل شركت بورس نيز به كشف قيمت اين سهم اعتراض كرد و گفت:‌عرضه سهام پالايشگاه تبريز عرضه موفقي بود زيرا بيش از 60 درصد سهم فروخته شد ولي براي عرضه‌ قيمت سازمان خصوصي‌سازي با قيمت مورد نظر بازار تفاوت داشت و اگر خصوصي‌سازي سهم را به قيمت بازار ارائه مي‌كرد تمام سهم در روز اول جذب مي‌شد.

**مابقي سهم كجا رفت؟

بعد از عرضه پر چالش 5 درصدي پالايشگاه تبريز، مابقي سهام اين شركت عرضه نشد و سهام به صورت متوازن و متقارن توزيع نشد در حالي كه اين شركت تعهد داشت 20 درصد از سهام را طي 6 ماه عرضه كند. به اين ترتيب 5 درصد سهم دست سهامداراني رفت كه به هر دليل سهم را عرضه نمي كنند لذا در اين سهم انحصار ايجاد شد.

بعد از انتظار سهامداران به عرضه مابقي شبريز،سازمان خصوصي سازي اعلام كرد كه پالايشگاه تبريز ديگر سهمي براي عرضه ندارد و ديگر سهمي از اين شركت عرضه نمي‌شود زيرا 40 درصد سهام پالايشگاه تبريز به سهام عدالت واگذار شده و سهام شناور بورس انجام شده است.

اين سازمان گفت كه چون 5 درصد سهام پالايشگاه تبريز به صورت اوليه عرضه شده و 5 درصد ديگر به كاركنان تعلق گرفته است لذا با واگذاري 40 درصد به سهام عدالت و باقي ماندن 20 درصد از اين سهم نزد دولت، ديگر دولت سهمي براي واگذاري ندارد. و مابقي سهام پالايشگاه تبريز بابت رد ديون واگذار شده و دولت منهاي 20 درصدي كه بايد نزد خود نگه دارد، ديگر سهمي براي عرضه ندارد لذا سهامداران در انتظار مابقي سهام اين شركت نباشند.

**شبريز بعد از واگذاري

بعد از عرضه 5 درصدي سهام اين شركت ديگر سهمي از پالايشگاه تبريز در بورس عرضه نشد و در حال حاضر 23،48 درصد از سهام پالايشگاه تبريز در اختيار شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي بوده و 11،5 درصد ان در اختيار شركت سرمايه گذاري نفت و گاز تامين است.10 درصد ديگر از سهام اين شركت وثيقه بوده و شركت گسترش نفت و گاز پارسيان 5،61 درصد از سهام اين شركت را در اختيار دارد.

دومين پالايشگاه نفتي در بورس بعد از 9 ماه حضور در بورس با قيمت 180 تومان و p/e ده مرتبه و پيش بيني سود 176 ريالي در حال معامله است و بالاترين قيمت ثبت شده آن 270 تومان بوده است. p/e پالايشگاه اصفهان 6 مرتبه است.

**عرضه مابقي پالايشگاه ها در ابهام

عرضه سهام شركت پالايشگاه تبريز كه از ابتدا با مخالفت و مقاومت مسوولان وزارت نفت همراه بود همانند ورود اولين پالايشگاه به بورس حاشيه‌هاي زيادي به همراه داشت كه اين حاشيه‌ها باعث شد كه عرضه اين شركت طولاني ترين و متفاوت ترين عرضه شركت‌هاي دولتي لقب بگيرد.

اين عرضه كه قرار بود بعد از عرضه پالايشگاه تبريز به بورس انجام شود،دو سال به تاخير افتاد و در نهايت به عنوان آخرين مهمان بورس در آبان 89 وارد بورس شد كه بعد از ان نيز تا كنوني سهامي از شركتهاي اصل 44 به بورس واگذار نشده است.

در حالي كه بعد از واگذاري پالايشگاه تبريز اعلام شد كه بعد از واگذاري شبريز راه براي واگذاري ساير پالايشگاه ها باز مي شود،ولي واگذاري اين پالايشگاه دو سال به طول انجاميد و اكنون نيز واگذاري ساير پالايشگاه ها كه ليست طولاني آن در اختيار بورس است در هاله اي از ابهام قرار گرفته است و مشخص نيست كه مقاومت شديد نفتي‌ها براي ادامه واگذاري پالايشگاهي چون بندر عباس،تهران وشيراز قرار است به كجا بيانجامد.

به اين ترتيب حلقه واگذاري شركتهاي اصل 44 با واگذاري آخرين شركت پالايشگاهي و هفدمين شركت اصل چهل و چهاري در آبان 89 تكميل شد و با واگذاري نصفه و نيمه اين شركت و مقاومت در واگذاري ها راه كج خصوصي سازي ادامه پيدا كرد و كج تر شد و با ايرادات متعدد مهر محكمي بر اشكالات فراوان اجراي خصوصي سازي در كشور زد كه براي هميشه جاي آن در دفتر خصوصي سازي باقي خواهد ماند.

انتهاي پيام