اينجا اوكراين است، زمستان سال 2004. مردم به نتايج انتخابات رياست جمهوري اعتراض كردهاند و براي حدود 15 روز نيم ميليون نفر در خيابانها ماندهاند و انقلاب نارنجي متولد شده تا با يك تغيير آرام ملي گراهاي اوكرايني قدرت را در دست بگيرند و انتخابات ديگري را سازماندهي كنند.
در آن زمان يولیا تیموشنکو در خط مقدم انقلاب نارنجی و اعتراضات گسترده مردم به نتایج انتخابات ریاست جمهوری و تخلف و تقلب انتخاباتی حزب حاکم به نمایندگی ویکتور یانوکویچ بود.
ویکتور یوشچنکو در انتخابات بعد از انقلاب نارنجي، رييس جمهور شد، تيموشنكو هم در فوريه 2005 صاحب پست نخست وزيري شد، اما دولتش هشت ماه بيشتر دوام نياورد.
تيموشنكو براي بار دوم در دسامبر سال ۲۰۰۷ به نخست وزیری انتخاب شد اما دولتش حمايت رییس جمهور یوشچنکو، متحد پیشینش در انقلاب نارنجی را، دريافت نكرد.
ملي گراها تلاش ميكردند كه زبان اوكرايني را در تمام كشوري كه بخشي از آن روسي زبان بودند، جا بياندازند، زمزمههايي هم در مورد پيوستن به اتحاديه اروپا و ناتو مطرح شده بود كه البته خوشآيند تمام مردم اوكراين، به خصوص بخشهاي شرقي نزديك به روسيه نبود. با اين حال اين مساله تنها بخشي از مشكلات دولت جديد بود.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) "يوليا تيموشنكو" كه از وي به عنوان "بانوي آهنين" اوكراين ياد ميشد، اين روزها، روزگار سختي را در زندان سپري ميكند. وي زماني نخست وزير دولتي بود كه خود و همراهش "ويكتور يوشچنكو"، با انقلابشان آن را سر كار آوردند اما ورق براي آنها خيلي زود برگشت.
• بحران دولت تيموشنكو، هديهاي از روسيه
در دوران استالين، اتحاد جماهیر شوروی، شبکه گستردهای از خطوط لوله را در شرق این کشور تاسيس كرد تا گاز به تجهیزات گسترده ذخیره سازي گاز در مرز غربی منتقل و امکان صدور آن به اروپا فراهم شود؛ تجارت گاز بين شوروي و اروپا حتی در زمان جنگ سرد هم ادامه داشت.
همين حالا هم کشورهای اتحادیه اروپا یک چهارم گاز خود را از روسیه وارد میکنند که 80 درصد آن از مسیر اوکراین ميگذرد؛ يعني از همان تجهيزاتي كه بخش بزرگي از آن مربوط به دوران شوروي سابق است. اوکراین با دریافت گاز ارزان قیمت به مسکو اجازه میداد تا خطوط لوله و سیستم ذخیره سازی گاز در اوکراین را كنترل كند و منشا دردسر دولت تيموشنكو هم همين بود.
هر چند در آغاز انقلاب نارنجي، ویکتور یوشچنکو، به روشنی اعلام کرد که دیگر نمیخواهد مطابق با خواستههای کرملین عمل کند اما در زمستان 2009، اين ولاديمير پوتين، نخست وزير وقت روسيه بود كه كييف را متهم كرد كه پول گاز خريداري شده از روسيه را پرداخت نكرده و گاز صادراتی به اروپا را سرقت میکند. نتيجه اين ادعا قطع گاز صادراتي روسيه به اوكراين بود كه اروپا را نيز در مضيقه گذاشت.
بيست كشور اروپايي از جمله بلغارستان، مولداوي، بوسني و كرواسي در نتيجه اين قطع صادرات گاز روسيه گرفتار سرما شدند و به جيره بندي روي آوردند.
تلاشها براي حل مشكل آغاز شد، نخست وزیر روسیه اصرار داشت كه براي باز كردن شيرهاي گاز به سمت اروپا باید ناظران بینالمللی در اوکراین استقرار یابند.
در نتيجه بعد از پنج ساعت مذاكره، میرک توپولانک، نخست وزیر جمهوری چک به نمایندگی از جانب اتحادیه اروپا و ولاديمير پوتين در مسكو، موافقتنامه چگونگي نظارت بر انتقال گاز روسيه به اوكراين را براي صدور به اروپا امضا كردند، اما رضايت اوكراين هنوز باقي مانده بود.
قرار شد ناظران اتحادیه اروپا، اوکراین و روسیه بر انتقال گاز نظارت كنند تا نگرانیهای روسیه از این بابت که اوکراین گاز ترانزیت به مقصد اروپا را به مصرف داخلی خود میرساند، برطرف شود.
پوتين و تيموشنكو، در اين زمان وارد مذاكراتي شدند كه چشم اروپا به آن خيره مانده بود، وقتي هر دو نخست وزير در مقابل خبرنگاران ظاهر شدند، پوتين اعلام كرد كه مذاكرات رضايت بخش بوده است: "به عقیده من امروز یک روز مثمره ثمر بوده است... و به تفاهم متقابل رسیدهایم"، اروپا نفسي به راحتي كشيد اما اين توافق براي ملي گرايان حامي انقلاب نارنجي چندان خوشآيند نبود.
در حالي كه سخنگوی وزرات خارجه اوکراین با بي بي سي مصاحبه كرد و گفت كه اوکراین قصد ندارد از فروش بخشی از شبکه خطوط گاز این کشور و همچنین تجهیزات ذخیره سازی به کمپانیهای خارجی از جمله گازپروم- شركت گاز روسيه- خودداری کند، ضمن اين كه براي به عهده گرفتن نقش بزرگترین انتقال دهنده گاز باید به فکر سیستمهای انتقالی موثرتری باشد که البته بدون كمك روسیه و سرمایه گذاری اروپا به سادگی امکان پذیر نبود، ويكتور يوشچنكو، رييس جمهور ملي گراي انقلاب، رضايت بخش بودن مذاكرات را قبول نداشت و جرقه ديگري از درگيري بين رييس جمهور و نخست وزير زده شد.
• رقابتهاي انتخاباتي اوكراين در تب و تاب
رييس جمهور ناراضي در ادامه اعلام كرد كه تيموشنكو بايد كناره گيري كند و خط مشي اقتصادي دولت عوض شود.
وي همچنين تهديد كرده بود كه اگر"رادا"، پارلمان علياي اين كشور، ظرف 100 روز آينده قانون اساسي جديد اوكراين كه از جمله اختيارات رئيس جمهوري را افزايش ميدهد، تصويب نكند، آن را منحل خواهد كرد.
هيچ دولتي، حتي اگر دولت انقلاب نارنجي هم باشد، هميشگي نيست. سال 2010 چالش ديگري براي انقلاب تازه نفس و ملي گراي اوكراين بود.
انتخابات دوباره براي دولت جديد، در مرحله اول با شش كانديدا انجام شد، "يوليا تيموشنكو"، "ويكتور يوشچنكو"،"ویکتور یانوکوویچ" ،"سرگئی تیگیپکو"، "آرسنیا یاتسنوک" و "ولادیمیر لیتوین". از اين ميان تنها چهار كانديداي اول به دور دوم راه يافتند تا براي پنجاه به اضافه يك درصد از آرا مردم رقابت كنند.
يوشچنكو كه قصد داشت تمام مظاهر حكومت شوروي را از چهره اوكراين پاك كند محبوبيت زيادي نداشت و نظرسنجيها نشان ميداد كه رقابت اصلي بين تيموشنكو و يانكوويچ است كه رهبر حزب مناطق، از احزاب مخالف دولت اوكراين بود.
با بالا گرفتن درگيريهاي انتخاباتي، دادگاه كييف كه نگران نارضايتيهاي بعد از اعلام نتايج بود، تصمیم گرفت به هیچ یک از دو نامزد مطرح، "یولیا تیموشنکو" و "ویکتور یانوکوویچ" اجاره ندهد از اول فوریه تا اول ماه مارس سال 2010 طرفداران خود را به میدان استقلال در مرکز پایتخت تظاهرات بکشانند كه نقطه آغاز انقلاب نارنجي در آنجا بود.
در حالي كه يوشچنكو از مردم ميخواست كه در مخالفت با تيموشنكو و يانكوويچ راي دهند، تيموشنكو او را به خيانت متهم ميكرد و يانكوويچ اعلام كرد كه در صورت پيروزي، انتخابات زودهنگام پارلماني را در مارس 2010 برگزار خواهد كرد.
• يانوكوويچ، رييس جمهور شاكي
انتخابات با پيروزي يانوكوويچ به پايان رسيد و اولين تبريكها از روسيه رسيد. در همان حالي كه رييس جمهور جديد خود را براي فصل ديگري در زندگي سياسياش آغاز ميكرد، تيموشنكو هم در راه جديدي افتاد.
وي كه يك بار در زمان نخست وزيرياش لقب سومين زن قدرتمند دنيا را گرفته بود و بارها از طرف مطبوعات به عنوان زيباترين سياستمدار جهان انتخاب شده بود، حالا ميرفت كه به عنوان رهبر اپوزيسيون در زندان شهر خاركف در شرق اوكراين باشد.
اتهامها در ابتدا روشن بود: "سوء استفاده از قدرت" و "فراتر رفتن از اختيارات قانوني در جريان امضاي توافق گازي با روسيه"؛ اتهامي كه حكم زندان هفت ساله را با خود به دنبال آورد اما به همين جا ختم نشد.
اوايل سال جاري ميلادي دادگاهي در اوكراين تيموشنكو را به فرار مالياتي و اختلاس در زماني كه يك شركت گازي را اداره ميكرد متهم كرد كه ميتواند 12 سال زندان را به همراه داشته باشد، ضمن اين كه "يات كوزمين"، معاون اول دادستاني كل اوكراين به تازگي بررسيهايي را آغاز كرده است كه ميگويد ممكن است به اثبات دست داشتن تيموشنكو و پاول لازارنكو، نخستوزيران سابق اوكراين در قتل دو تاجر ختم شود، تا اين دو به حبس ابد محكوم شوند.
• حال تيموشنكو خوب نيست
مدتهاست كه وضعيت جسمي تيموشنكو مناسب نيست، ديسك كمر باعث شده است او حتي نتواند در جلسههاي دادگاه خودش حاضر شود، اين درحالي است كه از پذيرش درمانهاي دولتي هم خودداري ميكند.
ميگويد بهتر است دولت هزينههاي درمان وي را براي كودكان نيازمند صرف كند، اما تاكيد كرده است كه به خدمات درماني دولت اعتماد ندارد و ميخواهد پزشكان خارجي بر درمان وي نظارت داشته باشند.
مقامهاي بيمارستاني و پزشكي اوكراين در گزارشي اعلام كردند كه با وجود مهيا بودن شرايط براي درمان تيموشنكو، به دليل مشكلات خاص رواني، جسماني و گسترده شدن بيماري وي، درمان احتمالا موفقيتآميز نخواهد بود.
هر چند پزشكان آلماني توانستهاند با تيموشنكو ملاقات كنند اما "گوئيدو وستروله"، وزير امور خارجه آلمان، كمكرساني از راه پزشكان هموطنش را تنها "راهكاري گذرا" براي او ميداند و گفته است كه تيموشنكو بايد خدمات پزشكي مناسبي را دريافت كند كه به يقين در اوكراين شدني نيست.
"كارل ماكس اينهويپل"، پزشك آلماني در بازديد از بيمارستاني كه قرار بود تيموشنكو در آن درمان شود گفت كه امكانات براي درمان وي فراهم است اما مساله اين است كه "بيمار به پزشكان هموطنش اعتماد ندارد."
• خارجيها نگران وضعيت تيموشنكو
در حالي كه تيموشنكو در زندان كتك خورده است و به تازگي به يك اعتصاب غذاي 19 روزه پايان داده است؛ ديدهبان حقوق بشر، آمريكا و اتحاديه اروپا، اوكراين را براي رسيدگي به وضعيت تيموشنكو تحت فشار گذاشتهاند.
اتحاديه اروپا هشدار داده است كه اگر تيموشنكو همچنان در زندان بماند، به توافقات دوجانبه سياسي با اوكراين عمل نخواهد كرد و تجارت آزاد با اين كشور را متوقف ميكند.
روساي جمهور آلمان، اتريش، ايتاليا، اسلووني و جمهوري چك در اعتراض به وضع تيموشنكو از حضور در نشست ديپلماتيكي كه قرار بود در اوكراين برگذار شوند، سرباز زدهاند.
همچنين آنگلا مركل، صدر اعظم آلمان احتمالا در كميسيون مشترك مقامهاي ارشد اروپايي در تحريم بازيهاي جام ملتهاي اروپا در اوكراين كه ماه آينده برگزار ميشود، شركت خواهد كرد.
• حلال مشكلات انرژي اروپا در انتظار كمك
تيموشنكو، يك روز به خاطر مديريت در يك شركت بزرگ گازي "پرنسس گازي" لقب گرفت، بعد شد سومين زن قدرتمند جهان و زيبا ترين سياست مدار دنيا، حالا براي اتحاديه اروپا يك رهبر اپوزيسيون زنداني است و براي دولت اوكراين يك خرابكار!
او در 52 سالگي اين همه لقب را دارد و ندارد! و حالا در حالي روزهايش را در زندان به شب ميرساند كه موجب نگراني بسياري از سياستمداران جهان شده است.
تيموشنكو به عقيده بسياري توانسته است يكي از بزرگترين بحرانهاي انرژي در اروپا را پايان دهد و شايد لازم است كسي هم پيدا شود تا يكي از بزرگترين بحرانهاي سياسي زندگي وي را حل و فصل كند.
گزارش از خبرنگار ايسنا: فاطمه كريمخان
انتهاي پيام