«فرهنگ» را مجموعهای به هم پیوسته از دانشها، آگاهیها، باورها، ارزشها، هنجارها و آداب و رسومهای ضروری برای یک جامعه دانستهاند که هویت اعضای آن را تعریف میکند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه همدان، «فرهنگ» مجموعه کامل ممیزهای روحی، مادی، فکری و عاطفی است که یک جامعه یا گروه اجتماعی را مشخص میکند و نه تنها شامل هنرها بلکه شامل اشکال زندگی، حقوق اساسی انسانی، نظامهای ارزش، سنتها و اعتقادها نیز میشوند.
توجه مقام معظم رهبری به «فرهنگ» در ارتباط مستقیم با ارزشها و آرمانهای اصلی پدیدآورنده انقلاب اسلامی است؛ ارزشهایی برآمده از فرهنگ ایرانی - اسلامی که در نهایت به دنبال آفرینش زندگی سربلند ملی متناسب با خواستههای دینی مردم مسلمان ایران است. به همین علت است که مقام معظم رهبری در فرمایشات خود بر مساله فرهنگ تأکید فراوان دارند.
با گذر زمان و رخنه تهاجم فرهنگی و جنگ نرم، شاهد بروز آفتهای مختلفی در حوزه فرهنگ هستیم، از آنجایی که فرهنگ به عنوان زیرساخت سایر عرصههاست بنابراین بررسی و شناسایی مشکلات و معضلات موجود در این حوزه امری ضروری و حیاتی است.
ارزشهای فرهنگی گذشته کمرنگ شده است
معاون سیاسی اجتماعی فرمانداری ملایر با اشاره به اینکه امروز فرهنگ منحط غرب، شهرها و روستاها و حتی تک تک افراد جامعه را مورد هجوم قرار داده است، گفت: آموزههای دینی، فرهنگ ملی و دفاع مقدس، سه سنگر مستحکم در برابر تهاجم فرهنگی است.
محمدقاسم عبدلی با اشاره به آفتهای حوزه فرهنگ، افزود: فرهنگ جامعه ما برگرفته از اعتقادات دینی و آداب و رسوم کهن این مرز و بوم است.
وی با اشاره به اینکه فرهنگ دفاع مقدس، گنجینهای به شمار میرود که بسیاری از رفتارهای اجتماعی ما در آن زمان در این بستر ماندگار ریشه زد و تقویت شد، گفت: وحدت ملی، فداکاری، ایثار، ساده زیستی، بیادعایی و توجه به حدود شرعی آثار پررنگی روی نسل جوان بر جای گذاشت؛ بهگونهای که اکنون موفقیتهای علمی و اقتدار سیاسی و نظامی ایران مرهون درسهای 8 سال دفاع مقدس است.
عبدلی افزود: احیای احکام شرعی چون جهاد و شهادت و توجه به واجبات به تأسی از قیام عاشورا در طول سالهای جنگ تحمیلی شکل گرفت و نهادینه شد؛ اما متأسفانه امروز برخی از روشنفکران که نان شب را مقدم بر دین خدا میدانند، به اشاعه فرهنگ غربی در جامعه تلاش میکنند.
وی رواج مصرفگرایی و اسراف و دوری از فرهنگ قناعت را یکی از آفتهای حوزه فرهنگ دانست و ادامه داد: تأکیدات مقام معظم رهبری بر تحقق اقتصادی مقاومتی برگرفته از آموزههای دینی است که میتواند در مقابل جریان اسرافگرایانه مؤثر باشد.
عبدلی با تأکید بر لزوم قطع وابستگی به کشورهای غربی و کاهش واردات، گفت: ایران دارای 75 میلیون جمعیت است، اگر به طور میانگین هر خانوار را شامل 3 نفر محاسبه کنیم، تقریباً با 25 میلیون خانوار مواجه هستیم، که اگر هر خانوار ماهانه یک کیلوگرم برنج و یک متر مکعب آب و گاز صرفهجویی کنند، پول ناشی از آن، رقم هنگفتی است که میتواند به عنوان سرمایه ملی صرف اشتغال و مسکن جوانان شود.
وی نسبت به رواج مدگرایی در بین مرفهین و حتی قشر متوسط جامعه هشدار داد و خاطرنشان کرد: بستر این آسیب فرهنگی، ماهواره و فضای مجازی است و متأسفانه تبعات اجتماعی منفی به همراه دارد.
معاون سیاسی اجتماعی فرمانداری ملایر به کمرنگ شدن پیوستگی در خانوادههای ایرانی و رنگ باختن تکریم و حفظ حرمت و احترام و حرف شنوی از بزرگان چون والدین، معلم و استاد اشاره و بیان کرد: در این راستا، شاکله خانوادهها مورد تهدید قرار گرفته و والدین قدرت مدیریت فرزندان خود را ندارند.
وی با تأکید بر اینکه «حجاب» به عنوان یک واجب شرعی، عامل مصونیت خانوادهها، هوّیت و کرامت و حرمت زن و تقویت کننده فرهنگ جامعه است، افزود: امروز شاهد بدحجابی و به دنبال آن آسیبهای اخلاقی در جامعه هستیم.
وی با بیان اینکه متأسفانه امروز «قانونگریزی» به یک ضدفرهنگ تبدیل شده، تصریح کرد: بقا و دوام هر جامعهای به کیفیّت و نوع قوانین و فراگیری و اجرای دقیق آن بستگی دارد، اما این روزها مشاهده میشود که قانونگریزی برای افرادی که از لحاظ اعتقادی ضعیف هستند، به یک خُرده فرهنگ تبدیل شده و اشاعه فساد اداری و روابط غیرمتعارف در حال شکلگیری است.
عبدلی با بیان اینکه جامعه ما در دوران گذار قرار دارد، افزود: بیگانه بودن نسل قدیم با تکنولوژیهای جدید و علم روز و عدم پذیرش آداب و رسوم گذشتگان توسط نسل جدید، باعث ایجاد خلأیی بین والدین و فرزندان شده به گونهای که قادر به درک یکدیگر نیستند.
وی نسبت به فاصله فکری ایجاد شده بین نسل دیروز و امروز هشدار داد و گفت: بسیاری از والدین به عنوان مربی نتوانستند در تربیت فرزندان، به وظایف خود عمل کنند.
وی به نفوذ آرام و خاموش فرهنگ غرب از طریق ابزار هنر در قالب فضای مجازی به درون اذهان ملتهای مسلمان اشاره و اظهار کرد: عملکرد حوزه هنر و سینمای ما باید برای تقابل با تهاجم فرهنگی ارتقا یابد.
وی استفاده از ظرفیتهای هنری موجود در حوزه تئاتر و سینما را خواستار شد و تأکید کرد: باید بلیتهای نمایشهای محلی در شهرستانها در حدّ وسع اقشار کم درآمد جامعه باشد تا همه بتوانند از امکانات موجود استفاده کنند.
عبدلی با بیان اینکه هدایت هنر باید متناسب با نیازها و ذائقه اکثریت جامعه باشد، گفت: افزایش تجهیزات و بودجههای دولتی باید در دستور کار قرار گیرد، به عنوان نمونه در حوزه فرهنگ و هنر باید برای 300 هزار نفر جمعیت ملایر برنامهریزی شود.
وی به ترویج رفتارهای غیرمتعارفی چون غیبت، تهمت، دروغ و بدبینی در لایههای جمعیتی اشاره کرد و افزود: امروزه افراد زیادی برای عبور از گِرههای زندگی از این ضدارزشها استفاده میکنند، از سوی دیگر این گناهان کبیره، تهدیدی جدّی برای کانون خانوادهها به شمار میرود.
شناسایی جامعه هدف، در اولویت است
مسئول اتاق فکر شورای فرهنگ عمومی ملایر نیز به خبرنگار ایسنا گفت: هرکدام از برنامههای فرهنگی، یک پروژه هستند و باید یک نگاه پنج مرحلهای به آنها داشته باشیم.
دکتر "هادی بیگینژاد" بر ضرورت تبیین هدف از اجرای برنامههای فرهنگی تأکید کرد و افزود: باید ریشههای مشکلات فرهنگی و علل بوجود آمدن آن بررسی شده تا مشخص شود دقیقاً ما به دنبال چه چیزی هستیم.
وی به اهمیت شناسایی جامعه هدف اشاره و اظهار کرد: در این قسمت، دایره عمل مشخص میشود و برنامههای طراحی شده باید بر اساس رده سنی، منطقه جغرافیایی، سطح تحصیلات افراد و ... تعریف شود.
عضو هیأت علمی دانشگاه ملایر تصریح کرد: باید بهترین راهکار اجرایی برای رسیدن به اهداف مورد نظر در جامعه هدف توسط متخصصان بررسی و توسط مسئولان اجرا شود.
وی اجرای برنامه کارشناسی شده در مراحل قبل با بهترین شیوه اجرایی ممکن و بررسی نتایج و تحلیل نقاط ضعف و قوت برنامه اجرا شده را از ملزومات رفع مشکلات فرهنگی دانست و گفت: باید به سوالاتی از قبیل اینکه آیا با برنامه اجرا شده به اهداف از پیش تعیین شده رسیدیم؟ نقاط ضعف و قوت برنامه اجرا شده چه بوده است؟ و چه عواملی موجب شده که نتایج مورد انتظار حاصل نشود؟ پاسخ داده شود و آنگاه پروژه جدید را با تجربیات قبلی و بهینه سازی آن انجام دهیم تا نتایج بهتری حاصل شود.
بیگینژاد ادامه داد: متأسفانه در استان و در شهرستان ملایر اینگونه که گفته شد برای کارهای فرهنگی برنامهریزی نمیشود و به نظرم وقتی که طبق مراحل بیان شده برنامهریزی فرهنگی وجود ندارد اصلا نمیتوانیم بگوئیم آیا در برنامههای فرهنگی موفق بودهایم یا نه؟ چراکه شاخصی برای اندازهگیری نتیجه کار وجود ندارد.
مسئول اتاق فکر شورای فرهنگ عمومی ملایر افزود: در زمینه رفع آفتهای فرهنگی، دلسوزی و داشتن روحیه جهادی بسیار مهم است اما متأسفانه مسئولان و متولیان امر که کم هم نیستند، روحیه جهادی و دلسوزی ندارند یا لااقل در عمل نشان نمیدهند که این روحیه را دارند.
وی اظهار کرد: وقتی مسئولان روحیه تلاش فرهنگی و دغدغه آن را ندارند طبیعی است که در عمل هم خیلی مؤفق نباشیم، البته ناگفته نماند که عموم جامعه هم متأسفانه دغدغه فرهنگی ندارند و این موارد سرفصل مشکلات فرهنگی است که امروز وجود دارد.
افزایش سن ازدواج؛ هشداری جدی
یک کارشناس ارشد روانشناسی نیز با اشاره به جایگاه اثرگذار فرهنگ در عرصههای مختلف، بالا رفتن سن ازدواج و افزایش ناهنجاریهای اخلاقی را یکی از مهمترین آفتهای فرهنگی امروز جامعه عنوان کرد و گفت: متأسفانه به علت مشکلات اقتصادی و بیتوجهی والدین به نیاز جوانان، از این مهم چشمپوشی میشود، غافل از آنکه زمینه ساز بروز فساد و فحشا و بسیاری از جرائم است.
"مونا ایرانی" بر لزوم ترویج ازدواجهای آگاهانه، آسان و به هنگام، تأکید کرد و افزود: متولیان فرهنگی چون آموزش و پرورش، دانشگاهها، اداره فرهنگ و ارشاد، تبلیغات اسلامی، شورای فرهنگ عمومی، شهرداری و شورای شهر و حتی نمایندگان مجلس باید به طور جدّی وارد عمل شوند.
وی خطرات استفاده از ماهواره و اینترنت و شبکههای اجتماعی چون " وایبر و لاین" را برشمرد و اظهار کرد: متأسفانه امروز شاهد افزایش آمار خیانت در خانوادهها هستیم و این خطر دیگر استاد، معلم و پزشک و کارمند و کارگر، نمیشناسد.
این کارشناس روانشناسی با بیان اینکه امروز بین زن و مرد در کانون خانواده فاصله ایجاد شده، افزود: در بسیاری موارد مشاهده میشود مردان در سنین بالا، تنوع طلب شده و به فکر ارضای خواستههای خود در خارج از محیط خانه در بین دوستان و همکاران جنس مخالف هستند.
ایرانی با اشاره به اینکه این مشکل بیشتر در افراد تحصیل کرده مشاهده میشود، نسبت به برخی فیلمهای سینمایی تولید شده هشدار داد و گفت: بسیاری از این آثار، ترویج کننده روابط خارج از خانواده هستند و باید در تولید آنها نظارت بیشتری داشت.
به گزارش ایسنا، بیتردید فرهنگ، به عنوان شکل دهنده اذهان و رفتار عمومی جامعه، قدرت اثرگذاری فراوانی دارد. امروز بنا بر تأکیدات مقام معظم رهبری، کشور نیازمند نقشه مهندسی فرهنگی است تا همه دستگاههای اجرائی در جهت فرهنگ مطلوب، سمت و سو بگیرند و با ارائه یک مدل فرهنگی کارشناسانه شده تصمیمگیریها و برنامهریزیهای خرد و کلان بر اساس آن انجام شود.
باید اذعان داشت بسیاری از جلسات فرهنگی شهرستان و استانها صرفاً ارائه آمار و تقدیر و تشکر است؛ نبود دستور کارهای راهبردی و پرهیز از مطرح کردن تابوهای اجتماعی سبب میشود تا در درازمدت با آثار مخرب تهدیدات فرهنگی مواجه شویم بنابراین باید با نگاهی جدیتر و عزمی راسختر به این عرصه ورود پیدا کرد و متولیان امر به فکر انجام کار میدانی باشند نه بالابردن آمار برگزاری جلسات.
گزارش از خبرنگار ایسنا، منطقه همدان: مهناز روزبهانی
انتهای پیام