یک مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران گفت: درباره این که برخی رویکردها به دنبال تصویب برجام هستند ما ملاحظات کارشناسی و حقوقی داریم.

به گزارش خبرنگار انرژی هسته‌ای خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، حمید بعیدی‌نژاد، مدیرکل سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه عصر دوشنبه در نشستی در خبرآنلاین با اشاره به اظهارات اخیر مقام معظم رهبری درباره بررسی برجام و برخی برداشت‌ها از این صحبت‌ها مبنی بر این که برجام باید به تصویب مجلس برسد تاکید کرد: با این که اظهارات ایشان روشن و گویا بود برخی رسانه‌ها بلافاصله از آن این برداشت را کردند که برجام باید در مجلس تصویب شود در حالی که ایشان به صراحت گفتند در این امر دخالتی ندارند که مجلس چه تصمیمی در رابطه با برجام می‌گیرد.

این عضو تیم مذاکره کننده هسته‌ای در پاسخ به این که مسوولیت تفهیم توافق در جامعه به عهده چه کسی است؟ با بیان این که ما انتظار داشتیم در این خصوص همه کمک کنند، اظهار کرد: این مسوولیت ما صرفا نیست چرا که تیم هسته‌ای از طرف نظام در مذاکره شرکت کرده است. هم‌چنین مذاکرات یک مساله است و تفاهمی که امروز به دست آمده مساله دیگری است و نباید خود را در چنبره بحث‌های فنی و تکنیکی گم کنیم و یا فکر کنیم که نمی‌توانیم درباره آن نظر دهیم. اصول این تفاهم روشن است و پیچیدگی خاصی ندارد و کسی نباید از آن بترسد و یا فکر کند نمی‌تواند درباره آن نظر دهد چون از آن چه در مذاکرات گذشته بی‌اطلاع است.

بعیدی‌نژاد گفت: آن چه که ما در میان مردم می‌بینیم این است که در کوچه و خیابان آن‌ها خیلی خوب برجام و تحولات را تحلیل می‌کنند.

این مقام وزارت خارجه با تاکید بر این که اساتید دانشگاه‌ها و مراکز مختلف پژوهشی و تحقیقاتی باید در مساله برجام وارد شوند و آن را به بحث بگذارند، گفت: اگر کارشناسان یا نخبگان کشور یا حقوقدانان درباره برجام الان بحث و بررسی نکنند پس چه وقت می‌خواهند وارد این موضوع شوند. من قبول دارم که در زمینه ارائه توضیح درباره برجام ضعف داریم اما این لزوما وظیفه ما نیست. شاید برجام برخی ابعاد فنی داشته باشد اما جالب است که بدانیم بخش‌های فنی خیلی مورد سوال نیست و سوالات نیز در جاهای مختلف مشابه هم است.

وی تاکید کرد: برجام موضوعی ملی است و همه باید در آن مشارکت کنیم.

این عضو تیم مذاکره کننده هسته‌ای درباره نتیجه بررسی‌ها در کشور بر روی برجام به ویژه تاکید بخشی از نمایندگان مجلس برای تصویب برجام، گفت: این که در نهایت برجام چگونه بررسی می‌شود چند سناریوی محتمل وجود دارد؛ اول آن که مجلس نقشی نداشته باشد و همان طور که بسیاری از کشورهای 1+5 برجام را به مجالس خود نبردند ما هم این کار را نکنیم. سناریوی دیگر این است که موضوع به مجلس برده شود تا تصویب شود که در این صورت عالی‌ترین و کامل‌ترین نوع اقدامی است که می‌توانیم در برابر برجام انجام دهیم که البته به نظر ما این دو دیدگاه دقیق و کامل نیست. ما نیاز داریم مجلس به طور کامل در بحث برجام درگیر باشد و در تمام زمینه‌های آن مشارکت کند. ما همواره از روز اول مذاکرات مجلس را در جریان مذاکرات قرار دادیم و حتی آقای بروجردی در جلسات هسته‌ای حضور داشته و مراحل کار را دنبال کرد.

بعیدی‌نژاد گفت: پس از تفاهم وین ما بیش از آن که بخواهیم در کمیسیون برجام وقت بگذاریم در مجلس و در کمیسیون‌های انرژی، حقوقی، سیاست خارجی و امنیت ملی وقت گذاشته‌ایم.

وی با بیان این که ما نسبت به این دیدگاه که می‌گوید نقش مجلس باید رسمی و کامل باشد یعنی تصویب برجام را مدنظر دارد، ملاحظات کارشناسی و حقوقی داریم، افزود: اصولا برجام یک معاهده بین‌المللی نیست و هیچ یک از اعضای گروه 1+5 هم به این سند به عنوان یک معاهده نگاه نکرده‌اند بلکه برجام سندی سیاسی است و واجد تعهدات داوطلبانه است از این رو ضرورتی در تصویب آن نمی‌بینیم.

این عضو تیم مذاکره کننده هسته‌ای خاطرنشان کرد: اطمینان داریم با بحث‌هایی که بین تیم مذاکره کننده، نمایندگان مجلس، شخصیت‌های سیاسی و با نفوذ کشور در نهادهای مختلف صورت خواهد گرفت در نهایت به این نتیجه می‌رسیم که به تصویب برجام نیاز نیست. در عین حال اگر به این جمع‌بندی برسیم که باید تصویب شود و نهادهای رسمی کشور از این دیدگاه نیز حمایت کنند ما هم به عنوان تیم مذاکره کننده و دولت با تصویب آن در مجلس موافقت خواهیم کرد. این اقدام را نه به اعتبار این که مخالفت با تصمیم مجلس برای تصویب برجام مشکل‌ساز است بلکه برای ما مجلس در راس امور است و هر تصمیمی بگیرد قابل اجراست اما تصویب برجام در مجلس ایران به این معنی نیست که سایر اعضای 1+5 به آن نگاهی دیگر داشته باشند بلکه آن‌ها به برجام نگاه سیاسی خواهند داشت.

بعیدی‌نژاد با بیان اینکه امروز مخالفت‌های جدی در آمریکا نسبت به برجام وجود دارد، خاطرنشان کرد: از نظر مخالفان برجام، بدترین سیاست اوباما این بوده است که ایران را از انزوا خارج و مخالفان یا همان جمهوریخواهان را منزوی کرده است. امروز بین جناح‌های میانه‌رو در آمریکا یا جناح‌های منتسب به لابی صهیونیست اختلاف‌های جدی وجود دارد و معتقدم ما در ایران نباید با طرح مسائل اختلافی یا مقایسه دوره‌های مختلف مذاکرات، کشور را متوجه یک التهاب کنیم بلکه باید با وحدت نظر ولو اینکه انتقاداتمان را مطرح می‌کنیم این بحث را اثبات کنیم که موضوع هسته‌ای همیشه فراتر از دولت‌ها در ایران بوده است. از این‌رو ما طرح سوالات و موضوعاتی که باعث شود بین جریان‌های کشور و نهادها اختلاف ایجاد شود را مناسب نمی‌دانیم.

بعیدی‌نژاد در پاسخ به ایسنا مبنی بر اینکه نظر ایران درباره برجام چه وقت ارائه خواهد شد، گفت: این منوط به نظر مجلس است. باید ببینیم که در نهایت آنها تصمیم به تصویب برجام می‌گیرند یا بررسی‌های خود را تکمیل می‌کنند. در عین حال کمیسیون برجام گزارشش را به طور خاص به مجلس خواهد داد و احتمالا اواخر شهریور این گزارش ارائه می‌شود. بعد از آن هم بستگی دارد که مجلس چه موضعی در برابر گزارش برجام بگیرد و نتیجه از الان قابل پیش‌بینی نیست.

این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ادامه داد: از طرفی بحث شورای عالی امنیت ملی است. همان طور که می‌دانید شورای عالی امنیت ملی از ابتدای شکل‌گیری موضوع هسته‌ای در جریان این مساله بوده است و در دوره اخیر هم این روند ادامه داشته بنابراین شورا در این خصوص صاحب‌نظر است و حتی می‌تواند سریع‌تر به جمع‌بندی برسد و نظرش را اعلام کند. پس از اعلام نظر شورا و مجلس، نظر نهایی اتخاذ خواهد شد و تا جایی که می‌دانم آقای لاریجانی رئیس مجلس اعلام کردند که نهایتا در مهرماه نظر نهایی مجلس ارائه خواهد شد. در عین حال هرچه به جلو پیش می‌رویم فضا روشن‌تر می‌شود. فکر می‌کنم کمیسیون برجام بعد از تعطیلات مجلس نظر خود را ارائه دهد.

وی در پاسخ به اینکه برگشت‌پذیری ایران به فعالیت‌های هسته‌ای‌اش می‌تواند ایران را خیلی به عقب بیندازد، اظهار کرد: اگر مجبور به بازگشت به فعالیت‌های قبلی‌مان شویم و نقض برجام صورت گیرد لزوما به وضعیتی که از آن عبور کرده‌ایم برنمی‌گردیم و می‌توانیم گزینه‌های دیگری را جلوی روی خود داشته باشیم که از شرایط فعلی ایران بسیار جلوتر است.

بعیدی‌نژاد تاکید کرد: برگشت‌پذیری امر بسیار دشواری است و بیشتر ضمانت تداوم برجام است نه نقطه ضعف آن. طرف مقابل همواره در مذاکرات به ما می‌گفتند که شرایط با اجرای برجام و لغو تحریم‌ها برای ما سخت‌تر از ایران خواهد شد چرا که از روز اول ایران پول‌هایش را می‌گیرد و شرکت‌ها شروع به کار می‌کنند و محدودیت‌ها برداشته می‌شود و اجماعی که در سطح جهانی علیه ایران ایجاد شده از بین می‌رود.

این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در پاسخ به سوال دیگر ایسنا مبنی بر اینکه نگرانی مقام معظم رهبری نسبت به باقی ماندن چارچوب‌های تحریم‌ها به‌ویژه از سوی آمریکا و کنگره این کشور مبتنی بر چه مصداق‌هایی است، گفت: اظهارات ایشان در برابر برخی اظهارات مقامات آمریکایی صورت گرفت که بر مواضعی ادعا کردند چارچوب تحریم‌ها را حتی بعد از اجرای برجام حفظ می‌کنند یا اینکه با وجود برداشته شدن تحریم‌های مالی و بانکی آنها قابل بازگشت هستند. ما هم در زمینه اظهارات اخیر مقامات آمریکایی نگرانیم اما تفاهم ما این است که تمام تحریم‌های مالی و بانکی روز اجرای تفاهم باید برداشته شود.

وی ادامه داد: ما این نگرانی را داریم که ممکن است آمریکایی‌ها از مواضعی که در رسیدن به تفاهم اتخاذ کرده بودند عقب‌گرد کرده باشند و سعی دارند موضع جدیدی ارائه کنند که در این صورت خلاف برجام است یا اینکه این اظهارنظرها را برای آرام کردن مخالفان خود بیان می‌کنند. نکته‌ای که مقام معظم رهبری به درستی فرمودند این است که نباید در قبال این اظهارات مقامات آمریکایی سکوت کنیم چون این اظهارات به هر دلیلی که صورت گیرد می‌تواند باعث سوءاستفاده شود. اگر بخواهند در عمل در برجام دست‌اندازی کنند یا روش‌هایی اتخاذ کنند که با تفاسیر مختلف، تعهداتشان را زیر پا بگذارند از برجام فاصله گرفته‌اند و اگر در صحنه عمل مشاهده کنیم که به تعهداتشان عمل نمی‌کنند، متقابلا باید انتظار واکنش ما را داشته باشند.

بعیدی‌نژاد در پاسخ به سوال دیگر ایسنا مبنی بر اینکه چنانچه بعد از اجرای توافق آمریکایی‌ها زیر توافق بزنند و به شگردهایی تعهداتشان را انجام ندهند ایران چه واکنشی در قبال آن خواهد داشت، گفت: ما متناسب با نقض تعهدات اقدام متقابل را انجام می‌دهیم. تردیدی نداریم که ابزار کافی برای اقدام متقابل در هر بخش و در هر سطحی را در اختیار داریم. اگر نقض جدی صورت گیرد ایران به تعهدات خود در برجام وفادار نخواهد ماند و این مساله صراحتا در برجام آمده است.

وی در عین حال تاکید کرد: ما اظهارات خلاف واقع مقامات آمریکایی را پاسخ خواهیم داد و آن را نمی‌پذیریم. در عین حال استنباط ما این نیست که آنها از همین حالا تصمیم دارند که به تعهداتشان وفادار نباشند. ما پاسخ خود را به مقامات آمریکایی به طور رسمی و غیررسمی اعلام خواهیم کرد و می‌گوییم که به هیچ‌وجه در صورتی که برجام نهایی شود به کمتر از لغو تحریم‌ها در روز اول اجرا رضایت نخواهیم داد.

این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در پاسخ به اینکه از نظر ایران ضمانت اجرایی‌شدن تعهدات آمریکا در چارچوب برجام چیست، گفت: اعلام رئیس‌جمهور آمریکا در چارچوب‌های حقوقی و قانونی خودش و نیز اعلام نظر اتحادیه اروپا برای ما مبنای اجرایی شدن تعهدات طرف مقابل است که این ضمانت را به ما می‌دهد که آنها قبل از رسیدن به روز اجرای توافق به تعهدات خود عمل می‌کنند.

وی در پاسخ به اینکه آیا برای ایران مهم است که برجام در آمریکا با فیلی باستر یا حق وتو یا رای‌گیری رد شود، گفت: به لحاظ حقوقی خیلی فرقی نمی‌کند که چگونه برجام در کنگره رد شود اما به لحاظ اقتصادی می‌تواند در نظر شرکت‌ها برای کسب اطمینان بیشتر موثر باشد. به هر حال وتو ضعیف‌ترین شکل تصویب برجام در آمریکاست چرا که عمق اختلافات در آمریکا را نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور را وادار به استفاده از حق وتو کرده است و ممکن است برای ورود به عرصه تعاملات اقتصادی، روند را کمی با کندی مواجه کند.

بعیدی‌نژاد در پاسخ به اینکه برخی کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا تهدید کردند که اگر رئیس‌جمهور شوند برجام را رد خواهند کرد، گفت: این اظهارات نباید موضع قطعی تلقی شود. هیچ رئیس‌جمهوری به راحتی نمی‌تواند در آینده زیر تعهدات دولت آمریکا در برجام بزند چرا که ما با دولت آمریکا صحبت کرده‌ایم، نه با شخص اوباما و این درباره ایران هم صادق است.

این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته ای در ادامه درباره برخی اظهارات درباره عدول کشور در برجام از حقوق هسته‌ای گفت: ایران برخلاف برخی اظهارات از هیچیک از حقوق خود در معاهدات و اسناد هسته‌ای بین‌المللی صرف‌نظر نکرده است بلکه حقوق خود را تثبیت کرده است که مهم‌ترین آن در خصوص تثبیت حق غنی‌سازی و تداوم تمامی برنامه غنی‌سازی مطابق برنامه‌های ملی خود است. ایران بر اساس برنامه غنی‌سازی خود که مورد تایید ترتیبات تفاهم‌شده در برجام نیز قرار گرفته است، نهایتا دو یا سه سال پس از پایان دوره ده ساله تثبیت زیرساخت تولید ماشین‌های جدید خود به‌ویژه سانتریفیوژ IR-8، قادر خواهد بود وارد دوره صنعتی غنی‌سازی شود.

وی تصریح کرد: دوستانی که فکر می‌کنند ایران بعد از 40 سال هم نمی‌تواند حتی با راه‌اندازی خط تولید ماشین‌های IR-6 و IR-8 به تولید میزان 190 هزار سو برسد، کاملا اشتباه می‌کنند و عمده دلیل این اشتباه آن است که یا به ریزه‌کاری‌های فنی متن برجام مسلط نیستند یا مورد مشورت‌های ناصحیح قرار می‌گیرند.

این مقام وزارت خارجه درباره تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران نیز خاطرنشان کرد: شدیدترین و گسترده‌ترین تحریم‌ها علیه ایران از سال ٢٠١٠ یعنی تابستان سال ۸۹ در سطح شورای امنیت با تصویب قطعنامه ۱۹۲۹ شروع و در سال ۹۱ در سطح تحریم‌های آمریکا و اروپا به اوج رسید. قطعنامه ۱۹۲۹در 18 صفحه هر تحریمی که فکر کنیم علیه ایران وضع کرد و حتی زمینه مجوز تهدید انفرادی نظامی از سوی کشورها به ایران را هم صادر کرد. تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و اروپا نیز درآمدهای صادرات نفت ایران و روابط مالی و بانکی را هدف گرفتند که در نوع خود در دنیا بی‌سابقه بوده‌اند.

بعیدی‌نژاد با اشاره به مذاکرات قبلی گفت: غربی‌ها متاسفانه از همکاری و همراهی ایران در مذاکرات هسته‌ای نهایت سوءاستفاده را کردند. در حالی که ایران در مذاکرات سعی در ارائه طرح‌های پیشنهادی مذاکراتی داشت و همکاری‌های خود با آژانس را ادامه می‌داد و برای باز نگهداشتن باب مذاکره از اقداماتی که به وخیم‌شدن شرایط بینجامد خودداری می‌کرد، در همین دوران بدترین محدودیت‌ها و تحریم‌ها را علیه ایران تحمیل کردند. در حالی که ایران بیشترین خویشتنداری را در این دوران از خود نشان داد.

این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان ادامه داد: در سال‌های ۸۹ - ۹۰ ایران تمامی مراحل غنی‌سازی از جمله غنی‌سازی 20 درصد و نصب تعداد زیادی سانتریفیوژ در نظنز را تکمیل کرده بود اما در این دوران با خویشتن‌داری کامل در حالی که هیچ تعهدی نداشت از نهایی‌کردن راه‌اندازی بیش از 10 هزار سانتریفیوژ نصب شده و متعاقبا تزریق گاز و وارد کردن آنها به مرحله غنی‌سازی خودداری کرد تا بدون آنکه هیچ تعهدی داشته باشد از تحریک غربی‌ها و وخامت شرایط خودداری کند. البته همان زمان یک نظر قوی وجود داشت که چرا در حالی که آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها سیاست تشدید فشارها و تحریم‌ها را در پیش گرفته‌اند ما به مذاکرات با آنها و خویشتنداری ادامه دهیم ولی حتما مسوولان محترم در آن مقطع صلاح کشور را براین می دانستند.

بعیدی نژاد در پاسخ به این سوال که گفته شده ایران در برجام از 100 حق مسلم خود صرفنظر کرده است، گفت: اگر حقی وجود داشته باشد هیچ نوشته‌ای نمی‌تواند آن را از بین ببرد. در حقوق بین‌الملل، حقی یا ذاتی است یا در یک معاهده بین المللی باید شناسایی شود. از این منظر، غنی‌سازی محل اختلاف است. ما آن را حق ذاتی خود می‌دانیم ولی غربی‌ها چنین اعتقادی ندارند. یکی از بحث‌های اختلافی در ان‌پی‌تی ماده 4 آن است که آیا به موجب آن حق غنی‌سازی به رسمیت شناخته می‌شود یا نه. ما به آنها گفته‌ایم اگر نباید غنی‌سازی ایران ادامه پیدا کند مذاکره نمی‌کنیم، ما با این فرض به مذاکره آمده‌ایم که شما این حق را به رسمیت بشناسید.

مدیرکل سیاسی و امنیتی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: اما اینکه این حق غنی‌سازی است یا اجرای غنی‌سازی، بین ما و آنها محل اختلاف بود. با این حال در برجام و طی تفاهمی سیاسی پذیرفتند که ایران غنی‌سازی را ادامه دهد و تمام حدود آن هم تعریف شده است.

بعیدی‌نژاد گفت: در مهم‌ترین اقدامی که دستگاه سیاست خارجی آمریکا اعمال کرد و از آن به عنوان shift policy یاد می‌شود، این بود که غنی‌سازی را در ایران پذیرفت. بیل برنز در مذاکرات عمان به طور شمرده و با تاکید بر هر واژه که از روی متن قرائت می‌کرد گفت که حاضریم برای اولین بار غنی‌سازی ایران را بپذیریم اما درباره حدود آن باید صحبت کنیم.

انتهای پیام