سجاد انتشاری در گفت‌وگو با ایسنا در توضیح این پژوهش انجام‌شده که به‌عنوان رساله برتر در یازدهمین کنفرانس الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت برگزیده شد، اظهار کرد: در این پژوهش در مورد اینکه چه اتفاقاتی باید بیافتد و چه ساختارهایی باید تغییر کند تا مدیریت آب بهبود یابد، صحبت شده است.

به گفته این دانش‌آموخته دکترای مهندسی آب، برای مدیریت بهتر باید فرایندهای توسعه اصلاح شود و مشارکت ذینفعان در تصمیمات بیشتر شود و توزیع عادلانه آب صورت گیرد.

وی با بیان اینکه برای مدیریت مؤثر منابع آب، ضروری است دستگاه‌های طبیعی و انسانی، به‌خوبی شناخته شوند و اثرات متقابل آن‌ها در نظر گرفته شود، تصریح کرد: به همین دلیل در سال‌های اخیر چارچوب هیدرولوژی اجتماعی توسعه‌یافته است. پویایی دستگاه‌ها یکی از روش‌های دستگاهی است که می‌تواند به‌خوبی سیستم‌های فیزیکی را با سیستم‌های انسانی در چارچوب هیدرولوژی اجتماعی کوپل کند، اما تعریف مرزهای سیستم و توسعه‌ فرضیات دینامیکی در رویکرد پویایی سیستم با چالش مواجه است.

انتشاری افزود: در این رساله، با تلفیق روش کیفی تئوری زمینه‌ای با رویکرد پویایی سیستم‌ها، این ضعف پوشانده شده است. در مرحله‌ اول تحقیق از روش کیفی تئوری زمینه‌ای برای شناخت کلی سیستم، مؤلفه‌های مهم آن و فرضیات دینامیکی حاکم بر آن استفاده‌ شده است.

وی ادامه داد: طبق نتایج این مرحله، کاهش سطح آب زیرزمینی و نشست زمین، فصلی شدن رودخانه، کاهش جریان ورودی به تالاب گاوخونی و عدم تعادل بین مصارف و منابع آب مهم‌ترین مشکلات سیستم طبیعی در حوضه‌ زاینده‌رود هستند. این مشکلات ریشه در سیستم اجتماعی-اقتصادی دارند و به دلیل افزایش جمعیت، مهاجرت، بالا بودن سرانه مصرف آب، رشد نامناسب صنعت و کشاورزی، توسعه‌ نامناسب سیستم‌های آبیاری تحت‌فشار و عدم مدیریت الگوی کشت به وجود آمده‌اند.

این دانش‌آموخته دکترای مهندسی ببا بیان اینکه این مشکلات همچنین پیامدهایی برای سیستم اجتماعی-اقتصادی از جمله بیکاری و بی‌عدالتی در توزیع آب داشته است، گفت: در قسمت دوم رساله با داشتن فرضیه‌های دینامیکی، مؤلفه‌های اثرگذار بر سیستم به‌صورت کمی وارد مدل پویایی سیستم‌ شد تا اندرکنش بین سیستم طبیعی و سیستم اجتماعی-اقتصادی شبیه‌سازی شود. برای صحت‌سنجی مدل پویایی سیستم‌، از آزمون‌های ارزیابی ساختار، سازگاری واحدها و تکرار رفتار برای دوره‌ آماری ۱۳۷۰-۱۳۹۵ استفاده شد و از مدل ایجاد شده برای ارزیابی سناریوهای سیاستی برای دوره ۱۳۹۵-۱۴۰۴ استفاده شد.

به گفته انتشاری، چهار سناریوی «ادامه روند موجود»، «مدیریت تقاضا»، «توسعه‌ صنعت» و «مدیریت توسعه» توسط مدل مورد ارزیابی قرار گرفت. برای ارزیابی سناریوهای سیاستی با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند شاخصه، از شاخص‌های سطح آب زیرزمینی، جریان آب ورودی به تالاب گاوخونی، میزان مصرف آب و جریان آب رودخانه به‌عنوان معیارهای زیست‌محیطی و از شاخص‌های ذخیره آب پشت سد، اشتغال و تولید ناخالص منطقه‌ای(GRP) به‌عنوان معیارهای اجتماعی-اقتصادی استفاده شد.

وی توضیح داد: نتایج نشان می‌دهد صرفاً با اعمال اقدامات کاهش مصرف آب، سیستم منابع آب حوضه‌ زاینده‌رود به پایداری نمی‌رسد، از طرفی طبق مطالعات قبلی، انتقال آب به حوضه با چالش‌های جدی همراه است. به همین دلیل ضرورت دارد سیاست‌های توسعه در این حوضه مورد بازبینی قرار گیرد.

انتشاری خاطرنشان کرد: البته همچنان جریان آب رودخانه در شهر اصفهان و جریان ورودی به تالاب گاوخونی، به ترتیب کمتر از ۳۰۰ و ۱۱۰ میلیون مترمکعب خواهند ماند، درنتیجه نیاز است قواعد حاکم بر سیستم تغییر یابد که در تحقیق حاضر علاوه بر خود مدل توسعه‌یافته، درس‌هایی که در طول فرآیند مدل‌سازی به‌دست‌ آمده نیز از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار است، به دلیل اینکه پروسه‌ مدل‌سازی دانش محقق را نسبت به سیستم افزایش داده است.

وی توضیح داد: از جمله‌ این درس آموخته‌ها عبارت‌ هستند از اینکه انتقال آب بین حوضه‌ای به حوضه‌ زاینده‌رود، مهاجرت به این حوضه را افزایش داده است و ۲۰ درصد افزایش جمعیت را می‌توان ناشی از انتقال آب دانست. بین میزان  بارندگی و سطح زیر کشت اراضی کشاورزی دیم و همچنین بین میزان آب رهاشده از سد و سطح زیر کشت اراضی کشاورزی آبی همبستگی قوی وجود دارد و ضریب تعیین آن‌ها به ترتیب ۰.۷۷ و ۰.۷۸ است. قیمت هر محصول صیفی با ضریب همبستگی منفی از سطح زیر کشت آن محصول در همان سال  اثر می‌پذیرد و با ضریب همبستگی مثبت بر روی سطح زیر کشت آن محصول در سال بعد اثر می‌گذارد.

رساله «تدوین چارچوب مدیریت منابع آب در حوضه آبریز زاینده‌رود با تأکید بر جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی» موفق به کسب عنوان رساله برتر در یازدهمین کنفرانس الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت شد.

انتشاری، دانشجوی ممتاز علمی و فعال جهادی دانشگاه صنعتی اصفهان، با بیش از ۱۰ مقاله‌ی ISI، علمی - پژوهشی، سابقه ۷ سال پژوهش‌های کاربردی را در کارنامه علمی خود دارد. وی، در حال حاضر مشاور معاون عمرانی استاندار اصفهان و دبیر علمی پروژه احیای زاینده‌رود در اصفهان است.

گفتنی است در کنفرانس اخیر، از میان کلیه رساله‌های دکتری نوشته‌شده بعد از سال ۱۳۹۷، تعداد ۴۰۰ عنوان رساله انتخاب و داوری شدند که از میان این ۴۰۰ رساله،  ۷ رساله با نمره عالی به‌عنوان برتر دست یافتند و ۹ رساله نیز شایسته قدردانی در نظر گرفته شدند.

انتهای پیام.