شانزدهم دی در تقویم رسمی ایران بهعنوان «روز شهدای دانشجو» نامگذاری شده است؛ روزی که یادآور نقش دانشگاه و دانشجویان در مقاطع سرنوشتساز تاریخ معاصر، از مبارزه با استبداد و سلطه خارجی تا دفاع مقدس است. شهدای دانشجو در این مسیر، نماد پیوند علم، آگاهی و مسئولیت اجتماعی بودهاند و روایت حضور آنان، طی دههها به بخشی از سرمایه نمادین و اجتماعی دانشگاه و نظام سیاسی تبدیل شده است.
با این حال، تحولات نسلی، تغییر الگوهای کنشگری دانشجویی و دگرگونی فضای دانشگاه، پرسشهایی تازه درباره نسبت دانشگاه امروز با میراث شهدای دانشجو مطرح کرده است؛ از چگونگی بازتولید این سرمایه نمادین گرفته تا میزان اثرگذاری آن در شکلدهی به کنش سیاسی و اجتماعی نسل جدید. همزمان، محافظهکاری مدیریتی و انتقال بخشی از کنشگری به فضای رسانهای و مجازی و برخی محدویتها، نقش دانشگاه را بهعنوان کانون تولید معنا و مطالبهگری در معرض بازخوانی قرار داده است.
در چنین بستری، بررسی دیدگاههای اساتید علوم سیاسی درباره ویژگیهای کنشگری دانشجویان، نسبت ساختار و کارگزار و امکان تداوم نقش تاریخی دانشگاه، میتواند به درک دقیقتری از جایگاه شهدای دانشجو در دانشگاه امروز و آینده کنشگری دانشجویی منجر شود.
دانشجو؛ کنشگر آگاه در تعامل ساختار و زمانه
علیاصغر امیدی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه اصفهان با اشاره به ویژگیهای ساختاری و اجتماعی دانشجویان به ایسنا میگوید: دانشجو بهطور کلی واجد مؤلفههایی است که او را به یک قشر آگاه و کنشگر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تبدیل میکند.
وی میافزاید: دانشجو برخلاف بسیاری از اقشار جامعه، معمولاً مسئولیت مستقیم خانواده، اشتغال دائمی و الزامات معیشتی را ندارد و همین مسئله باعث میشود بخش عمدهای از وقت و انرژی خود را صرف مطالعه و فعالیتهای فکری کند. از سوی دیگر، حضور در یک محیط علمی بالنده و نسبتاً آزاد، آمادگی دانشجویان برای کنشگری سیاسی و اجتماعی را افزایش میدهد.
این استاد دانشگاه اصفهان با تأکید بر «مصونیت نسبی دانشجویان» در نگاه عمومی جامعه ادامه میدهد: در نگاه کلی جامعه این انتظار وجود دارد که دانشجو در کنشگری سیاسی، اجتماعی و فرهنگی از نوعی مصونیت برخوردار باشد. انتظار این است که مسئولان دانشگاه و کشور، مطالبات دانشجویان را از مسیر گفتوگو و گفتمان دنبال کنند.
امیدی سومین ویژگی مهم دانشجویان را سطح بالای آگاهی اجتماعی آنها میداند و میافزاید: این آگاهی، در مقایسه با برخی اقشار جامعه بالاتر است و وقتی آگاهی افزایش پیدا میکند، جهان ذهنی بر جهان عینی اثر میگذارد و کنشگری دانشجویان رنگوبوی خاصی به خود میگیرد.
وی با اشاره به عامل سن و نسل تصریح میکند: دانشجویان عمدتاً جوان هستند و در گذار از نوجوانی به جوانی قرار دارند. این قشر، پرشور و آرمانگراست؛ چراکه هنوز سرد و گرم روزگار را نچشیده و برای آرمانهای خود انرژی زیادی صرف میکند. در مقابل، با افزایش سن، افراد محافظهکارتر میشوند و تمایل دارند وضعیت بهدستآمده را حفظ کنند، اما دانشجویان بهدلیل شرایط سنی، آمادگی بیشتری برای چالشگری دارند. به همین دلیل، در مقاطع مختلف تاریخی میبینیم که دانشجویان در صف مقدم تحولات اجتماعی قرار گرفتهاند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با رد نگاه تکعاملی به نقش دانشجویان در تحولات سیاسی و اجتماعی اظهار میکند: این موضوع را نمیتوان صرفاً به شرایط تاریخی تقلیل داد. در علوم سیاسی از مفهومی به نام «تعامل متقابل ساختار و کارگزار» یاد میشود؛ اگر ساختار را شرایط سیاسی ـ اجتماعی جامعه و کارگزار را دانشجویان بدانیم، این دو بهصورت متقابل بر یکدیگر اثر میگذارند. هم باید موقعیت سیاسی ـ اجتماعی برای کنشگری فراهم باشد و هم دانشجویان با مختصات خاص خود در این فضا ایفای نقش کنند.
امیدی در پاسخ به پرسشی درباره نقشآفرینی سیاسی دانشجویان در دهه ابتدایی انقلاب اسلامی میگوید: در آن دوره، دو اولویت اصلی وجود داشت؛ تثبیت انقلاب و جنگ تحمیلی. طبیعی بود که اولویت دانشجویان نیز در همین چارچوب تعریف شود. پیش از انقلاب فرهنگی، بهدلیل چنددستگیهای موجود در دانشگاهها، ایجاد نظم دشوار شده بود و همین مسئله به تعطیلی موقت دانشگاهها انجامید. در دوران دفاع مقدس، جنگ بهعنوان یک حادثه بزرگ و فراگیر، بر همه امور سایه انداخت و کنشگری دانشجویان نیز عمدتاً معطوف به نحوه مواجهه با جنگ شد.
وی ادامه میدهد: بسیاری از دانشجویان مسئولیت اجتماعی خود را در حضور داوطلبانه در جبههها تعریف میکردند. برخی با توجه به تخصص خود، مانند دانشجویان پزشکی، خدمات درمانی و پرستاری ارائه میدادند و دانشجویان رشتههای علوم انسانی همچون جامعهشناسی، تاریخ و علوم سیاسی، در حوزه آگاهیبخشی و بصیرتافزایی نقشآفرینی میکردند. در آن شرایط اساساً فضایی برای طرح مطالبات چندصدایی یا سیاسی دانشگاهی وجود نداشت.
این استاد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان میگوید: پس از پایان جنگ، شرایط تغییر کرد و مطالبات دانشجویان نیز دچار تحول شد: در دوره پس از جنگ، موضوعاتی مانند توسعه اقتصادی، توسعه سیاسی و توسعه فرهنگی در دستور کار قرار گرفت و بهویژه در دوره دولت اصلاحات، جنبش دانشجویی تحرک بیشتری پیدا کرد.
امیدی با اشاره به نقش رسانهها و شبکههای اجتماعی مجازی در کنشگری دانشجویان بیان میکند: امروز شاهد نوعی گروهبندی در فعالیتهای دانشجویی هستیم؛ برخی بهصورت کنشگران انفرادی در فضای مجازی فعالیت میکنند و کانالها و مخاطبان خاص خود را دارند. این مسئله ماهیت جنبش دانشجویی را تحت تأثیر قرار داده، اما در عین حال آگاهی وجود دارد که کنشگری صرفاً در فضای مجازی کفایت نمیکند و دانشجویان باید در عرصه میدانی نیز مشارکت داشته باشند تا مطالبات خود را به گوش مسئولان برسانند.
وی میگوید: در شرایط فعلی، ایثار و فداکاری دانشجویان نسلهای گذشته بیشتر به یک نماد تاریخی تبدیل شده است. هنرمندان و نویسندگان میتوانند با روایتهای تازه، توجه مخاطبان را جلب کنند، زیرا امروز جامعه و دانشجویان با مطالبات متنوع و گستردهای روبهرو هستند و این مفاهیم عمدتاً در شرایط خاص دوباره برجسته میشوند.
استاد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان با اشاره به هیجانی بودن بخشی از کنشگری دانشجویان تأکید میکند: اگر بخواهیم کنشگری دانشجویان بهعنوان یک کنشگری مسئولانه و اثرگذار اجتماعی تلقی شود، لازم است نهادسازی دانشجویی در دانشگاهها تقویت شود. این نهادها باید چندصدایی باشند، تثبیت شوند و بهصورت مقطعی و زودگذر عمل نکنند. کنشگری از مسیر نهادهای دانشجویی، هم شانس اثرگذاری اجتماعی را افزایش میدهد و هم به هیجانات دانشجویی، عقلانیت بیشتری میبخشد. نهادسازی دانشجویی نباید تکصدایی باشد؛ صداهای مختلف دانشجویی باید امکان بازنمایی داشته باشند تا عقلانیت در فعالیت دانشجویی تقویت شود.
امیدی با در پاسخ به این پرسش که اگر شهدای دانشگاه امروز حضور داشتند چه میکردند؟ میگوید: قطعاً شرایط زمانه بر مطالبات و کنشگری آنها اثر میگذاشت. در دوره پهلوی، مطالبه اصلی مقابله با استبداد و سلطه خارجی بود؛ در دوران دفاع مقدس، مشارکت مسئولانه در جبههها اهمیت داشت؛ پس از جنگ، توسعه پایدار، عدالت اجتماعی و حفظ محیط زیست مطرح شد و در دوره اصلاحات، توسعه سیاسی و فرهنگی در اولویت قرار گرفت. در هر دوره، شرایط سیاسی ـ اجتماعی، اولویت کنشگری دانشجویان را تعیین میکند.
وی خاطرنشان میکند: ساختار مدیریتی در برخی دانشگاهها محافظهکارانه است و این مسئله محدودیتهایی برای کنشگری دانشجویی ایجاد میکند. من در بیش از دو دهه فعالیت دانشگاهی، شاهد این محدودیتها بودهام. مدیران دانشگاهها معمولاً تاب و تحمل فعالیت جوانان پرشور را ندارند و گاه با برچسب افراطگرایی، فعالیت دانشجویی را محدود میکنند، در حالی که باید به دانشجویان اجازه داد مطالبات خود را در چارچوب قانون، نظم دانشگاه و جامعه، بهصورت اصلاحطلبانه و ساختارسازانه مطرح کنند.
شهدای دانشجو؛ از الگوی پیوند علم و تعهد تا سرمایه اجتماعی در جنگ شناختی
مسعود جعفرینژاد، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان) در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان از شهدای دانشجو بهعنوان بخشی از شکلگیری سرمایه نمادین و مشروعیت سیاسی در ایران یاد کرد و این سرمایه امروز چگونه بازتولید یا تضعیف شده است، به ایسنا اظهار میکند: جایگاه علم و دانشگاه، جایگاهی ویژه و متمایز است. اگر بخواهیم به شهدای دانشجو نگاه کنیم، نباید صرفاً به این بسنده کنیم که این افراد جان خود را از دست دادهاند، بلکه باید مجموعهای از شاخصها و ویژگیها را در وجود آنها ردیابی کنیم.
وی میافزاید: این ویژگیها میتوانند در فرایند بازتولید، تربیت و الگوسازی برای نسلهای بعدی، بهعنوان یک سرمایه اجتماعی منشأ عمل قرار گیرند. برای نمونه، وقتی به الگوی شهید علمالهدی نگاه میکنیم، میتوانیم ویژگیهای متعددی را در شخصیت ایشان شناسایی کنیم. او تجسم عینی همگرایی علم دینی و علم جدید بود؛ از یکسو در دانشگاه نماینده علم جدید بهشمار میرفت و از سوی دیگر، حضور در حوزههای علمیه داشت. این امر نشان میدهد که میان اسلام و علم نهتنها تعارضی وجود ندارد، بلکه اسلام تقویتکننده، توصیهکننده، گسترشدهنده و حتی پشتیبان و جهتدهنده علم است.
این دانشیار علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان اشاره به جایگاه علم در متون دینی بیان میکند: وقتی در متن دین، علم بهعنوان «سلطان» معرفی میشود و ائمه اطهار(ع) بر یادگیری آن تأکید دارند و یک ساعت تفکر را برابر با ۷۰ سال عبادت میدانند، این نشاندهنده اهمیت بنیادین علم است، همچنین رهبر معظم انقلاب نیز بارها در بیانات خود بر نقش کلیدی علم تأکید کردهاند. از این منظر، شهدای دانشجو میتوانند گسترش گفتمان انقلاب اسلامی در فضای آکادمیک را برای ما قابل ردیابی کنند.
جعفرینژاد ادامه میدهد: اگر جوانان ما در دانشگاه با چنین فرهنگی پرورش یابند، این امر به تولید سرمایه اجتماعی منجر میشود؛ سرمایهای که با سرمایه مالی متفاوت است. سرمایه مالی هرچه مصرف شود، کاهش مییابد، اما سرمایه اجتماعی هرچه بیشتر بهکار گرفته شود، فزونی پیدا میکند.
وی با اشاره به مفهوم جنگ نرم و جنگ شناختی میگوید: شهدای دانشجو میتوانند این مفاهیم را برای ما معنادار کنند. زمانی که جوانان ما بهعنوان یک نهاد علمی به نماد مقاومت تبدیل میشوند، همانند شهید علمالهدی، این امر مبنایی برای روشنگری و تنویر افکار در برابر توطئههای دشمن فراهم میآورد. در جنگ نرم، هدف دشمن انحراف فکری و ذهنی جوانان، بهویژه در محیط دانشگاه است و شهدای دانشجو میتوانند الگویی برای مقابله هوشمندانه با این توطئهها باشند.
این استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب میافزاید: دانشجو میتواند هم عالم باشد، هم مجاهد و هم اهل تقوا و در عین حال، از صحنههای اجتماعی غافل نماند. اساتید دانشگاه نیز باید چنین نقشی ایفا کنند. این مسیر در راستای تولید علم نافع، تحقق الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، دستیابی به تمدن نوین اسلامی و نهایتاً رسیدن به حیات طیبه تعریف میشود. براساس وعده الهی، زمین در نهایت به دست صالحان خواهد افتاد و این وعده، وعدهای حق و تغییرناپذیر است.
جعفرینژاد در ادامه در پاسخ به پرسشی درباره نسبت محدودسازی کنش دانشجویی و رادیکالشدن یا انفعال نسلهای بعدی دانشجویان بیان میکند: اگر به دوران محمدرضا پهلوی نگاه کنیم، میبینیم که نظامی وابسته به نظام سلطه حاکم بود. در چنین شرایطی، دانشجویانی که خواهان استقلال، هویتیابی و رهایی از سلطه بودند، با سرکوب مواجه شدند و حتی در محیط دانشگاه به شهادت رسیدند. خون دانشجو در متن علم گره خورد و همین امر زمینهساز تحولات بعدی شد.
وی ادامه میدهد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در دوران جنگ تحمیلی، دانشجو در مسیر حفظ وطن و دستاوردهای انقلاب اسلامی به میدان آمد و جان خود را فدا کرد. دانشجوی امروز بهدنبال حفظ همین دستاوردهاست؛ دستاوردهایی که با خون جوانان این سرزمین بهدست آمده است. بازتولید این گفتمان نیازمند جهاد، تلاش مستمر و پیوند علم و معنویت در دانشگاههاست.
دانشیار علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان با تأکید بر تعمیق اخلاقمداری، جهاد علمی و خودباوری ملی اظهار میکند: دانشگاه باید به محیط تولید علم نافع و فناوریهای راهبردی تبدیل شود. رهبر معظم انقلاب بارها بر حمایت از نخبگان علمی و تولید علم تأکید کردهاند و این روحیه باید تقویت و دنبال شود. نهضت نرمافزاری، تولید علم بومی و نقد آگاهانه علوم وارداتی، بخشی از این مسیر است.
جعفرینژاد در پاسخ به این پرسش که آیا شکاف نسلی باعث شده دانشجویان امروز خود را در تداوم تاریخی شهدای دانشجو تعریف نکنند، تصریح میکند: من چنین برداشتی ندارم. نباید با صدور احکام کلی، واقعیتهای میدانی را نادیده گرفت. دانشجوی امروز هوشمند، آگاه، بهروز و منتقد است. نقد داشتن، ویژگی ذاتی دانشجوست و نشانه زندهبودن و حضور فعال او در متن جامعه است.
وی ادامه میدهد: وظیفه دانشگاه، بصیرتافزایی، روشنگری و ارائه تحلیل درست از واقعیتهاست. شناخت تاریخ، سرنوشت کشور و نیروهای اثرگذار در تحولات گذشته، لازمه تحلیل درست امروز است. بدون این شناخت، قضاوت و کنشگری آگاهانه ممکن نیست.
استاد علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان درباره نقش نهادهای رسمی در قالببندی تصویر شهدای دانشجو میگوید: ممکن است در برخی موارد، این نهادها در تبدیل مبانی به نظام معنایی و سپس به فهم رفتاری دچار ضعف یا خطا شده باشند، اما این مسائل قابل اصلاح است. نمیتوان همه مسئولیتها را متوجه یک نهاد خاص دانست؛ بلکه باید نقش خانواده، آموزشوپرورش، دانشگاه، رسانه، گروه همسالان و سایر نهادهای تربیتی بهصورت جامع بررسی شود.
جعفرینژاد در پاسخ به این پرسش که آیا تقدیس شهدای دانشجو ناخواسته آنها را به الگوهایی دستنیافتنی برای نسل امروز تبدیل کرده است، اظهار میکند: نگاه کلی و سیاهوسفید به این مسئله راهگشا نیست. جامعه، فرهنگ، سیاست و اقتصاد دارای پیچیدگیهای خاص خود هستند. ممکن است برخی رفتارهای نادرست یا ترک فعلها، فرایند الگوبرداری را کند کرده باشد، اما این مسیر تعطیل نشده و نخواهد شد.
وی در پایان در پاسخ به پرسشی درباره آینده دانشگاه بهعنوان کانون تولید معنا و کنش سیاسی ـ اجتماعی تأکید میکند: من این نگاه را که دانشگاه جایگاه ذاتی خود را از دست داده، نمیپذیرم. ممکن است در مقاطعی دچار کندی یا ضعف شده باشیم، اما دانشگاه ماهیت خود را از دست نداده است. با الگوسازی عملی، تبلیغ چهرهبهچهره، بازآفرینی روایت شهدا، تولید محتوای عمیق متناسب با نیازهای نسل جدید و استفاده از ابزارهای نوین، دانشگاه همچنان میتواند نقش محوری خود را در تحولات علمی، فرهنگی و اجتماعی ایفا کند؛ مگر آنکه خودمان نخواهیم این نقش ادامه یابد.
دانشجویان و آرمانهای انقلاب؛ نگرانی از رخوت و فاصله با میراث شهدای دانشجو
علی فاضل، دانشجوی علوم کامپیوتر و دبیر سیاسی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اصفهان با اشاره به وضعیت کنونی فضای دانشگاهها به ایسنا اظهار میکند: متأسفانه بخشی از دانشجویان، تحت تأثیر جنگ نرم دشمن، آرمانهای اصیل انقلاب اسلامی را که شهدای گرانقدر دانشجو نیز در راه آن به شهادت رسیدند، فراموش کردهاند یا با آن زاویه پیدا کردهاند. البته همچنان عدهای از دانشجویان وجود دارند که تلاش میکنند این آرمانها را زنده نگه دارند و دیگر دانشجویان را با آنها آشنا کنند.
وی با بیان اینکه جو عمومی دانشگاهها با نوعی رخوت و انفعال مواجه شده است، میافزاید: در عین حال، دانشجویانی هستند که همچنان روحیه کنشگری دارند و با وجود فشارهای ناشی از درس و مسائل زندگی، این روحیه را کنار نگذاشتهاند.
دبیر سیاسی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اصفهان ادامه میدهد: متأسفانه بخشی از دانشجویان امروز، خود را در تداوم حرکت دانشجویی انقلاب اسلامی نمیبینند، هرچند همچنان دانشجویان زیادی وجود دارند که ادامهدهنده این مسیر هستند یا دستکم در این جهت تلاش میکنند. به نظر من، مهمترین دلایل این فاصله، تحقق پیدا نکردن کامل آرمانهای انقلاب اسلامی و جنگ نرم دشمن است و این دو عامل متأسفانه یکدیگر را تشدید میکنند. بهعنوان مثال، در حوزه عدالت پیشرفتهای قابل توجهی داشتهایم، اما به دلیل ضعفهای موجود در این حوزه، امکان تبلیغات دشمن فراهم شده است.
فاضل با اشاره به شرایط کنشگری دانشجویی در سالهای اخیر تصریح میکند: درست است که فضای دانشگاه و کشور برای نقشآفرینی و کنشگری دانشجویی نسبت به دهههای گذشته دشوارتر شده است، اما همچنان دانشجوی دغدغهمند میتواند کنش مؤثر داشته باشد. نمونههای اخیر آن، کنشگری مسئولانه دانشجویان در جریان برخورد با بانک آینده، مطالبهگری و همراهی با اعتراضات بهحق مردم و تلاش برای جلوگیری از انحراف مسیر اعتراضات به سمت اغتشاش و آشوب بود.
وی میافزاید: تلاش برخی سیاسیون برای سیاستزدایی از دانشگاه و بیاهمیت تلقیکردن دانشجویان از سوی بخشی از مسئولان، از جمله موانع پیشروی تشکلهای دانشجویی است. با این حال، مانع مهمتر در خود تشکلها نهفته است؛ فاصله گرفتن از روحیه جنگندگی، محافظهکاری و سیاسیبازی از مهمترین موانع کنشگری دغدغهمند و مسئولانه تشکلها بهشمار میرود.
این دانشجوی دانشگاه اصفهان یکی از مهمترین وظایف تشکلهای اسلامی را تبیین صحیح آرمانهای شهدای دانشجو میداند و میگوید: این تبیین باید در رفتار، کنشگری و برنامههای تشکلها نمود پیدا کند و اگر صرفاً به برگزاری یک برنامه مناسبتی محدود شود، تأثیرگذاری کمتری خواهد داشت. تشکلهای اسلامی امروز در این زمینه عملکردی عالی نداشتهاند، اما نمیتوان آنها را مردود دانست؛ چراکه تلاشهایی، هرچند ناکافی، در این مسیر صورت گرفته است.
فاضل با تأکید بر ضرورت احیای ویژگیهای «مسئول تراز انقلاب اسلامی» خاطرنشان میکند: سادهزیستی، عدالتخواهی و سایر شاخصهای مسئول تراز انقلاب اسلامی، از جمله ویژگیهایی است که متأسفانه با گذشت کمتر از نیمقرن از انقلاب، بخش قابل توجهی از مسئولان آن را فراموش کردهاند.
وی در پایان در پاسخ به پرسشی درباره برنامههای انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اصفهان در این زمینه میگوید: ما در انجمن اسلامی برنامه مشخص و مستقلی برای این هدف نداریم، اما از آنجا که همواره تلاش میکنیم فعالیتهای خود را در راستای آرمانهای انقلاب اسلامی تنظیم کنیم، این رویکرد بهصورت طبیعی در ذیل سایر برنامههای انجمن دنبال میشود.
به گزارش ایسنا، نسل امروز دانشجویان با میراث شهدای دانشجو مواجه است و نقش خود را در پیوند علم، تعهد و کنشگری بازخوانی میکند. این گزارش نشان داد که شهدای دانشجو همچنان بهعنوان نمادی از این پیوند در دانشگاهها مطرح هستند؛ هرچند بازتولید این سرمایه نمادین با چالشهایی مواجه است. از یک سو، فضای دانشگاه و کشور برای کنشگری نسبت به دهههای گذشته دشوارتر شده و برخی محدودیتهای مدیریتی و فشارهای ساختاری، بر فعالیت تشکلها اثرگذار بوده است. از سوی دیگر، جنگ نرم دشمن، زمینهای برای رخوت و انفعال ایجاد کرده است.
با این حال، هم اساتید و هم نمایندگان دانشجویان بر این نکته تأکید دارند که نسل فعلی دانشجویان، اگرچه با شرایط پیچیدهتری روبهروست، همچنان میتواند کنشگری مسئولانه و مؤثری در دفاع از آرمانها و دستاوردهای انقلاب اسلامی داشته باشد. تأکید بر نهادسازی دانشجویی، تبیین عملی آرمانهای شهدای دانشجو و بازآفرینی پیوند علم و معنویت در دانشگاهها، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای حفظ و تقویت کنشگری و سرمایه اجتماعی دانشگاهی محسوب میشود. این مصاحبهها نشان میدهد که دانشگاه هنوز میتواند کانون تولید معنا و کنشگری باشد، اما موفقیت در این مسیر نیازمند تلاش جمعی، بازخوانی آرمانها و بهرهگیری از ابزارهای نوین آموزشی و رسانهای است.
انتهای پیام
نظرات