حجتالاسلام والمسلمین هادی سروش- استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم- در گفتوگو با ایسنا، به تبیین بخش مهمی از نهجالبلاغه درباره رابطه دوسویه مردم و حاکمیت پرداخت.
وی با استناد به خطبه ۲۰۷ نهجالبلاغه، گفت: امام علی(ع) مردم را صاحب حق میداند، نه صرفاً دارای تکلیف برای حمایت از حاکمیت. مردم نسبت به شرایط زندگی و رفاه خود دارای حق مسلم هستند.
این استاد حوزه با اشاره به مجموعهای از آموزههای نهجالبلاغه در این زمینه، چند محور اساسی را برشمرد و گفت: محور اول؛ توانایی مردم برای مطالبه حق است.
حجت الاسلام سروش" توانایی و جرأت سخن گفتن و مطالبه حق" را اولین آموزه حضرت علی(ع) و از شاخصههای مهم فرهنگ شیعه عنوان کرد و به نقل قول معاویه از یک زن شیعه اشاره کرد که گفت: «علی بن ابیطالب این جرأت را به شما آموخته است.»
وی گفت: محور دوم: حضور مستقیم و بیواسطه مسئولان در میان مردم است.
وی دومین وظیفه حاکمیت را حضور شخصی مسئولان برای شنیدن مستقیم سخن، مطالبات و اعتراضات مردم دانست و به فرازهایی از عهدنامه مالک اشتر استناد کرد که بر لزوم مواجهه مستقیم با مردم و ایجاد امکان گفتوگوی بیدغدغه مردم تأکید دارد؛ «تقعد عنهم جندک و اعوانک من احراسک و شرطک حتی یکلمک.» ، و خصوصا امام علی (ع) مالک اشتر را مکلف میکند که شخصا باید به مشکلات و مطالبات مردم رسیدگی نمایی؛ «واجعل لذوی الحاجات ... تفرغ لهم شخصک.»
این استاد فقه و فلسفه محور سوم را چنین برشمرد: خویشتنداری و بردباری حاکمیت در برابر مردم محور سوم در امر حکومت داری از منظر نهج الابلاغه است.
حجت الاسلام سروش خاطرنشان کرد: بر اساس نهجالبلاغه، حاکمیت موظف است در برابر مردم، حتی اگر تحت فشارهای اقتصادی سخنان تندی بر زبان آورند، خویشتندار، بردبار و صبور باشد و بر اساس احساسات و خشم زودگذر تصمیم نگیرد. امام علی (ع) به مالک اشتر فرمود : «فّاملک هواک.»
وی گفت: محور چهارم؛ پاسخگویی شفاف به اتهامات و رفع سوءتفاهمها است.
به گفته وی، اگر مردم نسبت به حاکمیت دچار سوءظن یا اتهامی شوند، حاکمیت موظف است در فضایی باز و شفاف، پاسخ منطقی و مناسب ارائه دهد تا آن سوءظن برطرف شود. در این مهم در عهدنامه مالک اشتر چنین آمده؛ إِن ظَنَّتِ الرَّعِیَّةُ بِکَ حَیفًا فَأصحِر لَهُم بِعُذرِکَ، وَ اعدِل عَنکَ ظُنُونَهُم بِإِصحَارِکَ.»، استفاده از تعبیر "صحرا"، بدین نکته اشارت دارد که امور مردمی و مسائل حکومتی باید مانند صحرا، در برابر دید همگان قرارگیرد و آشکارباشد، همانطوریکه در صحرا همه چیز روشن و آشکار است.
وی گفت: محور پنجم؛ پذیرش خطا و تعهد به جبران است. اگر اتهامات یا انتقادات مردم، منشأ درست و ناظر بر خطا یا کاستیای باشد، حاکمیت باید آن را بپذیرد و متعهد به جبران شود.
حجتالاسلام سروش تأکید کرد: اگر این دستورات امام علی(ع) که بخش عمدهای از آن در عهدنامه مالک اشتر آمده، در حکومت دینی پیاده شود، اعتراضات در فضایی منطقی و محترمانه مطرح و پاسخ مناسب میگیرد. در این صورت، جامعهای پویا و رو به رشد شکل میگیرد و دست بدخواهان داخلی و خارجی برای سوءاستفاده از فضای اعتراض بسته میشود.
انتهای پیام
نظرات