گسترش استفاده از اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و خدمات آنلاین در سال‌های اخیر، اگرچه زندگی روزمره را ساده‌تر کرده، اما همزمان زمینه افزایش جرایم سایبری را نیز فراهم کرده است؛ جرایمی که امروز دیگر محدود به هک‌های پیچیده نیست و اغلب با ساده‌ترین شگردها و از طریق بی‌احتیاطی کاربران رخ می‌دهد، از پیامک‌های جعلی گرفته تا آگهی‌های وسوسه‌انگیز فروش و وام‌های فوری، همگی به ابزارهای رایج کلاهبرداران در فضای مجازی تبدیل شده‌اند.

در این میان، کارشناسان بارها تاکید کرده‌اند که بخش قابل توجهی از قربانیان جرایم سایبری نه به دلیل ضعف فناوری، بلکه به علت نبود آگاهی کافی، اعتماد بیجا و سهل‌انگاری در رعایت نکات امنیتی گرفتار می‌شوند، واقعیتی که نشان می‌دهد مقابله با این جرایم صرفاً با اقدامات فنی و پلیسی ممکن نیست و نیازمند ارتقای سواد دیجیتال عمومی است.

استان کردستان نیز مانند بسیاری از نقاط کشور با روند رو به رشد این نوع جرایم مواجه است؛ موضوعی که به گفته مسئولان پلیس فتا، بیشترین سهم آن به کلاهبرداری‌های مالی و برداشت‌های غیرمجاز از حساب‌های بانکی مربوط می‌شود.

در چنین شرایطی، آگاهی‌بخشی عمومی، آموزش خانواده‌ها و افزایش حساسیت کاربران نسبت به تهدیدات فضای مجازی، به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های نهادهای مسئول تبدیل شده است؛ چرا که پیشگیری همچنان موثرترین راه مقابله با جرایم سایبری محسوب می‌شود.

رشد ۷ درصدی جرایم سایبری در کردستان

در همین راستا رئیس پلیس فتا استان کردستان با هشدار نسبت به روند رو به رشد جرایم سایبری، گفت: با وجود اقدامات گسترده پیشگیرانه و آموزشی، همچنان بی‌توجهی، اعتماد بیجا و سهل‌انگاری کاربران مهم‌ترین عامل قربانی شدن شهروندان در فضای مجازی است.

سرهنگ فیض‌الله منصوری در گفت‌وگو با ایسنا در تشریح آخرین وضعیت جرایم سایبری استان اظهار کرد: در بازه زمانی ۱۰ ماه و ۲۵ روز گذشته، میزان وقوع جرایم سایبری نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۷ درصد افزایش داشته است؛ آماری که نشان می‌دهد تهدیدات فضای مجازی همچنان جدی است و نیازمند افزایش آگاهی عمومی و دقت کاربران است.

وی در عین حال از بهبود روند مقابله پلیس خبر داد و افزود: در حوزه کشف جرایم، اقدامات تخصصی همکاران ما موجب شده میزان کشف نسبت به سال گذشته ۱۸ درصد افزایش یابد و تاکنون حدود ۹۲ درصد پرونده‌های جرایم سایبری در استان به نتیجه رسیده است.

جرایم مالی؛ سهم ۷۵ درصدی از پرونده‌ها

رئیس پلیس فتا کردستان با اشاره به نوع جرایم بیان کرد: بیشترین فراوانی جرایم مربوط به حوزه مالی است که حدود ۷۵ درصد کل پرونده‌ها را تشکیل می‌دهد، پس از آن سایر جرایم با ۱۴ درصد و جرایم اخلاقی و اجتماعی با ۱۱ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

منصوری تصریح کرد: مهم‌ترین مصادیق جرایم مالی، کلاهبرداری‌های اینترنتی در قالب درج آگهی‌های جعلی فروش کالا در سایت‌های آگهی‌محور و شبکه‌های اجتماعی است، در بسیاری از این موارد مجرمان با ارائه قیمت‌های پایین‌تر از عرف بازار، کاربران را ترغیب به پرداخت بیعانه می‌کنند و پس از دریافت وجه، ارتباط خود را قطع می‌کنند.

وی تاکید کرد: شهروندان باید توجه داشته باشند تا زمانی که کالا را دریافت نکرده‌اند از پرداخت هرگونه وجه خودداری کنند و در صورت خرید از سایت‌های آگهی، فقط از درگاه‌های پرداخت امن داخل همان پلتفرم استفاده کنند.

ترفندهای رایج؛ از وام فوری تا مدارک جعلی

به گفته این مقام انتظامی، یکی دیگر از شگردهای رایج، تبلیغات دروغین درباره اعطای وام فوری، کم‌بهره یا بدون بهره در شبکه‌های اجتماعی است؛ در این روش کلاهبرداران با دریافت مبالغی تحت عنوان کارمزد یا پیش‌پرداخت اقدام به سرقت پول کاربران می‌کنند.

وی ادامه داد: همچنین فروش مدارک تحصیلی، گواهینامه رانندگی یا کارت پایان خدمت از دیگر ترفندهای متداول مجرمان است که علاوه بر غیرقانونی بودن، اغلب منجر به کلاهبرداری و از دست رفتن مبالغ قابل توجهی از شهروندان می‌شود.

لینک‌های آلوده؛ مهم‌ترین ابزار برداشت غیرمجاز

منصوری درباره برداشت‌های غیرمجاز از حساب‌های بانکی گفت: بخش زیادی از این پرونده‌ها ناشی از کلیک کاربران روی لینک‌های آلوده‌ای است که از طریق پیامک یا شبکه‌های اجتماعی ارسال می‌شود، این پیام‌ها معمولاً با عناوینی مانند ابلاغیه قضایی، بسته معیشتی، یارانه حمایتی یا ثبت شکایت طراحی می‌شوند.

وی هشدار داد: به محض کلیک روی این لینک‌ها، بدافزار روی گوشی نصب می‌شود و مجرمان می‌توانند به اطلاعات بانکی، پیامک‌ها و مخاطبان دسترسی پیدا کنند و حتی پیام‌های جعلی را از طرف قربانی برای دیگران ارسال کنند.

رئیس پلیس فتا کردستان تاکید کرد: ابلاغیه‌های قضایی واقعی هرگز حاوی لینک مستقیم نیستند و کاربران باید هر پیام حاوی لینک از شماره‌های شخصی یا ناشناس را جعلی تلقی کنند.

چرا مردم هنوز قربانی می‌شوند؟

منصوری درباره دلایل استمرار این جرایم گفت: سه عامل اصلی شامل کمبود آگاهی، سهل‌انگاری و اعتماد بیجا باعث می‌شود حتی افراد تحصیل‌کرده نیز در دام مجرمان سایبری گرفتار شوند.

وی توضیح داد: برخی افراد با وجود اطلاع از هشدارها به دلیل عجله یا وسوسه سودهای غیرواقعی، نکات ایمنی را رعایت نمی‌کنند؛ در مواردی نیز کاربران به تماس‌های تلفنی یا پیام‌های ظاهراً معتبر اعتماد می‌کنند و اطلاعات بانکی خود را در اختیار کلاهبرداران قرار می‌دهند.

اقدامات فوری پس از هک گوشی

این مقام انتظامی توصیه کرد: در صورت کلیک روی لینک مشکوک، کاربران باید بلافاصله اینترنت گوشی را قطع یا دستگاه را در حالت پرواز قرار دهند، به مخاطبان خود درباره هک اطلاع دهند، برنامه‌های ناشناس را حذف کنند، رمزهای بانکی را تغییر دهند و در نهایت گوشی را به تنظیمات کارخانه بازگردانند.

پویش ملی «کودکان سایبری»

منصوری در بخش دیگری از سخنانش از اجرای ششمین پویش ملی «کودکان سایبری» خبر داد و گفت: این برنامه از سال ۱۳۹۹ با هدف ارتقای سواد رسانه‌ای کودکان، نوجوانان و والدین آغاز شده و امسال نیز همزمان با سراسر کشور از ۲۵ تا ۳۰ بهمن در استان برگزار می‌شود.

وی افزود: در قالب این پویش، برنامه‌های آموزشی، مسابقات فرهنگی و فعالیت‌های آگاهی‌بخش اجرا می‌شود تا خانواده‌ها بتوانند خطرات فضای مجازی را بهتر بشناسند و از آسیب‌های احتمالی پیشگیری کنند.

رئیس پلیس فتا کردستان در پایان تاکید کرد: مهم‌ترین راه مقابله با جرایم سایبری، افزایش آگاهی عمومی و رعایت اصول ساده امنیتی در فضای مجازی است و شهروندان باید هرگونه مورد مشکوک را در سریع‌ترین زمان ممکن به پلیس گزارش دهند.

انتهای پیام