حميدرضا حاجي‌بابايي عضو هيات رييسه مجلس شوراي اسلامي در ادامه اين گفت‌وگو با بقيه پرسش‌هاي خبرنگار پارلماني ايسنا پاسخ داد كه در ادامه مي‌خوانيد.

‌

خبرنگار ايسنا: گفتيد كه ترجيح داده‌ايم با كساني مذاكره كنيم كه تصميم‌گير هستند. هم‌چنين گفتيد كه سايه‌ي سياست آمريكا بر آژانس سايه دوانده و از سوي ديگر اروپا نيز استقلال خود را در مذاكره با ايران از دست داده است. در جمع اين گفته‌ها ممكن است كساني تصور كنند، حال كه تصميم‌گير آمريكاست، شما تلويحا گفته‌ايد كه بايد با آمريكا مذاكره كنيم. اين تصور درست است يا نه؟

حاجي بابايي: مشكل ما با آمريكا خيلي جدي‌تر از اين حرف‌هاست. طي 27 سال گذشته آنها با ما دشمني كرده، خصومت ورزيده‌اند و حتي يك‌بار هم حسن نيت از خود نشان نداده‌اند. ديوار بي‌اعتمادي ميان ما و آمريكا روز به روز زيادتر شده است. چرا كه آنها زورگو و فرصت‌طلب هستند و قواعد بازي را رعايت نمي‌كنند. تا آمريكا مشكلش را با ما حل نكند، نمي‌توانيم با آنها مذاكره كنيم. تنها در صورت عملياتي شدن رعايت حقوق ما و احياي حقوق ملت ايران است كه ديگر مشكلي براي مذاكره با آمريكا نخواهيم داشت. يعني زماني كه تعامل پاياپاي ميان ما و آمريكا ايجاد شود.

خبرنگار ايسنا: برخي اين باورند، آن زمان كه آلبرايت وزير امور خارجه‌ي آمريكا از ايران عذرخواهي كرد زمان خوبي براي آغاز روابط مسالمت‌آميز ميان ايران و آمريكا بود. نظر شما چيست؟

حاجي بابايي: عذرخواهي ملاك نيست. ملاك عمل كردن است. مثلا آنها اموال بلوكه‌ي ما را آزاد كنند و حق ما را در فناوري هسته‌يي به رسميت بشناسند، سازمان منافقين را تروريست بنامند. در غير اين صورت، ما قطعا نمي‌توانيم با آنها ارتباط و يا مذاكره داشته باشيم.

مشكل از طرف آمريكاست نه ما. مذاكره با آنها هم در شرايط كنوني بي‌مفهوم است، چرا كه ما به آنها اعتمادي نداريم و آنها را غيرمنصف و ظالم مي‌دانيم. آمريكا بايد نشان دهد كه ظالم و مستبد نيست و نمي‌خواهد در امور داخلي ما دخالت كند و ارتباط و تعامل دو جانبه‌ي ما را مي‌پذيرد. حتي اگر يك مورد حسن نيت از آنها ببينيم زمينه‌ي مناسب‌تري براي ارتباط و مذاكره با آنها فراهم مي‌شود، ولي آنها روز به روز بر خصم خود نسبت به ايران مي‌افزايند تا آنجا كه امروز اروپا عمله و كارگزار آمريكاست.

خبرنگار ايسنا: با اين حساب تنها راه پيش‌روي جمهوري اسلامي ايران استفاده از موارد اختلافي ميان آمريكا و اروپاست؟

حاجي بابايي: بله، ما تاكنون نيز از اين اختلاف استفاده كرده‌ايم. بايد هم‌چنان نيز همين راه را ادامه دهيم، كما اين‌كه راه مذاكره را نبسته‌ايم. اروپا نيز اين نياز را درك مي‌كند و براي اين منظور نبايد زياده‌روي و افراط كند.

ما هم بايد از ديگر فرصت‌ها ميان اروپا و آمريكا و غير متعهدها نهايت استفاده را براي طولاني كردن مذاكرات در حين غني‌سازي و ادامه‌ي فعاليت هسته‌يي خود به‌كار ببنديم و حسن نيت خود را نيز در اين رابطه نشان دهيم.

خبرنگار ايسنا: برخي ضعف مذاكرات ايران و اروپا را متوجه تيم مذاكره كننده‌ي آن مي‌دانند و از اين رو قائل به تغيير تركيب آن هستند. به نظر شما نيز چنين است؟

حاجي‌بابايي: فشار سنگين اروپا و آمريكا را نبايد به حساب تيم مذاكره كننده بگذاريم. البته اين به آن معنا نيست كه تيم مذاكره كننده‌ي ايراني هيچ اشكالي ندارد. مهم‌ترين ايرادي كه به برخي از اعضاي اين تيم وارد است آنست كه علي‌رغم اشراف كافي به ديپلماسي، باور ندارند كه ما مي‌توانيم به خواست خود مبني برخورداري از فناوري صلح‌آميز هسته‌يي جامه‌ي عمل بپوشانيم.

البته هم‌چنان كه گفتم سياست‌هاي كلي نظام در مورد فناوري هسته‌يي ايران تعيين كننده است كه در شوراي عالي امنيت ملي با حضور روساي قوا در خصوص آن تصميم‌گيري مي‌شود و تيم مذاكره كننده ابزار عملياتي كردن اين تصميمات هستند. اگر در اين تيم كساني حضور داشته باشند كه علاوه بر رفتارهاي ديپلماسي خوب، باور بيشتري هم به احياي حقوق جمهوري اسلامي ايران داشته باشند قطعا موفق‌تر خواهيم بود. اگر قرار باشد در آينده نيز هياتي انتخاب شود كه همين اشكالات را داشته باشد، تغيير تركيب اين هيات تاثيري نخواهد داشت. چرا كه همين مذاكره كنندگان فعلي به روند كار آشنايي لازم را دارند.

خبرنگار ايسنا: به نظر شما تيم مذاكره كننده‌ي ايراني چند درصد در روند مذاكرات خود موفق بوده است؟

حاجي بابايي: ارائه‌ي درصدي دقيق براي موفقيت اين تيم مشكل است. چرا كه 60 – 70 درصد از مشكلات به اعضاي تيم برنمي‌گردد. هم‌چنان كه بيانيه‌ي اروپا نيز نشان داد كه تيم ما تنها مقصر نيست و آنها اصولا اراده‌اي به فناوري هسته‌يي در ايران ندارند. با وجود چنين اراده‌اي حتي قوي‌ترين تيم هم ممكن است موفق نشود. 30 درصد باقي مانده به تاكتيك‌هاي هيات مذاكره كننده‌ي ايراني، فعال بودن آنها و باور قلبي‌شان برمي‌گردد كه به نظر مي‌رسد در اين 30 درصد آنها 70 درصد موفق بوده‌اند.

خبرنگار ايسنا: اگر آن‌چنان كه اروپايي‌ها در تهديدات خود مطرح كرده‌اند به جاي ادامه‌ي مذاكره قائل به ارجاع پرونده‌ي ايران به شوراي امنيت باشند، چه تبعاتي را در نتيجه‌ي اين ارجاع متصور مي‌شويد؟

حاجي بابايي: اين تبعات به عملكرد طرف مقابل ما بستگي دارد كه چه فهمي از جمهوري اسلامي ايران دارند. اگر فهم‌شان به 27 خرداد و 3 تير (دو مرحله انتخابات رياست جمهوري امسال) برگردد، مي‌فهمند كه ملت ايران پشتيبان نظام است و از منافع خود عقب‌نشيني نمي‌كند. در اين صورت آنها محتاط‌تر عمل خواهند كرد و با منافع و حقوق ما كنار مي‌آيند. ولي به هر ميزان كه از چنين فهمي بي‌بهره باشند و به بي‌راهه بروند ممكن است دنبال روند‌هايي هم‌چون تحريم اقتصادي زمان‌دار جمهوري اسلامي ايران بروند كه البته در اين صورت نيز اراده‌ي ملت مي‌تواند اثرات چنين تحميلي را كاهش دهد.

هم‌چنان كه گفته‌ام چنانچه اروپا به همراه آمريكا اقدام به تحريم اقتصادي ايران در كوتاه‌مدت كند، تحمل جمهوري اسلامي ايران بيش از اروپاست، چرا كه مردم ما با عقايد ملي، اعتقادي و عاطفي خود خيلي چيزها را تحمل مي‌كنند. در عين حال اروپا نيز نمي‌تواند حتي در كوتاه مدت در مقابل سقوط بورسش تحمل كند. چون پس از مسائل عراق بازار بورس اروپا ورشكسته شد. در حال حاضر نيز هر موضوع مهمي هم‌چون پرونده‌ي هسته‌يي جمهوري اسلامي ايران كه ميزان تعامل ايران و اروپا در راستاي آن است، مي‌تواند بار ديگر هزينه‌ي سنگيني را بر اروپا تحميل كند. از اين‌رو اميدوارم تهديدهاي كشورهاي اروپايي تنها در حد بلوف باشد و آنها با نگاهي عاقلانه وارد بازي‌اي نشوند كه هيچ نفعي برايشان ندارد.

خبرنگار ايسنا: چه پيشنهادي براي رييس جمهور احمدي‌نژاد كه از اين پس بايد در مسئله‌ي هسته‌يي ايران تصميم‌گيري كند، داريد؟

حاجي بابايي: پيشنهاد مي‌كنم ايشان به مجموعه‌ي آنچه كه تاكنون گفته‌اند، عمل كنند و با اروپا و آژانس به زبان قدرت، منطق و روشنگري حرف بزنند و از حقوق ملت ايران دفاع كنند. در اين راه ايشان بايد از هر نوع افراط و تفريطي دوري كرده، روشي معتدل و در عين اقتدار بر اساس عزت، حكمت و مصحلت نظام برگزينند.

اميدوارم رييس جمهور محترم با همين ديدگاه، پرونده‌ي هسته‌يي ايران را دنبال كند و مشكلات را به نحو احسن حل نمايد.

خبرنگار ايسنا: وزارت امور خارجه نيز از جمله مراكز تصميم‌گير در خصوص مسئله‌ي هسته‌يي است، چه راهكاري و ديپلماسي را براي آينده‌ي اين وزارتخانه پيشنهاد مي‌كنيد و براي انتخاب وزيري كه بايد در راس آن قرار گيرد چه رهنمودي به رييس جمهور داريد؟

حاجي بابايي: از آنجا كه يكي از مسائل مهم در عرصه‌ي سياست خارجي كشور، چالش هسته‌يي است پيشنهادم آن است كه وزيري كه در راس وزارت امور خارجه قرار مي‌گيرد، در قد و اندازه‌ي اين وزارتخانه باشد و بتواند از يك موضع قدرتمند و مدبرانه مسائل را پيگيري كند. اين از جمله نكات مهمي است كه آقاي دكتر احمدي‌نژاد بايد در تركيب دولت آينده‌ي خود مدنظر داشته باشد.

رفتارهاي ما طي هشت سال گذشته در دنيا مثبت ارزيابي مي‌شود، ولي از اين پس بايد ديپلماسي فعال‌تري را در دستور كار خود قرار دهيم و از حالت انفعال خارج شويم. براي اين منظور بايد از موضع دفاعي بيرون بياييم و به يك موضع تعادل و فعال برسيم.

علاوه بر اينها در سياست خارجه خود بايد پيامي واحد منعكس كنيم. متاسفانه در سال‌هاي گذشته با تشتت پيام‌ها در اين عرصه مواجه بوده‌ايم تا جايي كه گاهي سيگنال‌هايي متعارض با آنچه كه در سياست‌هاي كلي نظام تدوين شده بود، منتشر مي‌شد. از اين رو وزارت امور خارجه در آينده نيازمند مديريتي يكپارچه، مقتدر، موثر و تعيين كننده است و بايد شخصيتي در خور اين ويژگي‌ها در راس آن قرار گيرد.

خبرنگار ايسنا: كمي بيشتر در خصوص اين‌كه چگونه بايد ديپلماسي خود را فعال‌تر از گذشته كنيم، توضيح دهيد.

حاجي بابايي: منظورم از اين‌كه موضع فعالي بايد داشته باشيم آن است كه از پوسته‌ي دفاعي خارج شويم و به جاي دفاع از اين كه چرا خواهان فناوري هسته‌يي صلح‌آميز هستيم، بحث جديدي را در آژانس مطرح كنيم. مثلا اين كه چرا آمريكا و اسرائيل اين فناوري را حتي در قالب غير صلح‌آميز آن دارند. مي‌توانيم حتي درخواست بررسي پرونده‌ي اين دو كشور را در سازمان ملل و آژانس مطرح كنيم.

به نظر من بهترين دفاع، حمله است. در فوتبال هم همين‌گونه است. اگر در محوطه‌ي 18 قدم دفاع كنيم، گل مي‌خوريم، ولي در صورت حمله، ميداني به وسعت كل زمين داريم كه احتمال گل خوردن‌مان كاهش مي‌يابد و حتي امكان گل زدن ما زياد مي‌شود. به نظر مي‌رسد تاكنون در سياست خارجه‌ي خود سياست گل زدن نداشته‌ايم و ناگريز از گل خوردن و يا اصابت توپ به تيرك دروازه‌مان بوده‌ايم. در حال حاضر نيز بايد پروژه‌ي هسته‌يي خود را به بازي‌اي در وسط زمين بكشانيم تا مدام با تهديد ارجاع پرونده‌مان به شوراي امنيت كه هم‌چون اصابت توپ به تيرك دروازه‌مان است مواجه نشويم.

براي خروج از حالت انفعال مي‌توانيم از آژانس بين‌المللي هسته‌يي درخواست كنيم تا خارج از نوبت پرونده‌ي هسته‌اي اسرائيل را در دستور كار قرار دهد و هم‌چنين سازمان ملل در مجمع عمومي خود و به همراه سازمان حقوق بشر، پرونده‌ي هسته‌يي آمريكا و جنايات اين كشور در عراق به ويژه كشتار دسته‌جمعي عراقيان در زندان ابوغريب و جنايات مشابه آمريكا در افغانستان و اقدامات كودتاگرايانه‌ي اين كشور در اوكراين، قرقيزستان و ... را مورد بررسي قرار دهند. جنايات اسرائيل در فلسطين نيز قابل بررسي در اين مجامع بين‌المللي است.

چرا بايد مدام آمريكا سوال كننده و ما جواب دهنده باشيم. براي خروج از حالت انفعال در ديپلماسي خود بايد ميزان سوالات‌مان را آن‌قدر افزايش دهيم تا آنها فرصت سوال پيدا نكنند و يا به شكل پاياپاي از ما سوال شود و ما سوال كنيم.

خبرنگار ايسنا: به عدم انعكاس پيامي واحد در عرصه‌ي سياست خارجه به عنوان يكي از معضلات در سال‌هاي گذشته اشاره كرديد. پيش از اين نيز در اين خصوص اظهار نگراني‌هايي شده بود چرا كه برخي كساني كه هيچ وظيفه و نقشي در اين عرصه ندارند به خود اجازه‌ي اظهارنظر در هر زمينه‌اي حتي مسائل سياست خارجه و پرونده‌ي هسته‌يي ايران را مي‌دهند، كما اين‌كه در مورد عضويت ايران در NPT نيز اين گونه شد. براي انعكاس پيامي واحد در عرصه‌ي سياست خارجي چه پيشنهادي داريد؟

حاجي بابايي: وزارت امور خارجه به عنوان يك ديپلماسي بايد مواضع خود را از صدر تا ذيل يعني از سطح وزير تا سفرا، معاونين كل و ديگر معاونين در سطوح كلان و مياني، هماهنگ و يكسان منعكس كند و از آن نيز دفاع كند و به گونه‌اي مقتدرانه عمل كند كه هيچ كس خارج از اين دامنه سيگنال جداگانه‌اي ارسال نكند. چنانچه اين سياست اتخاذ شود و موضع‌گيري واحد و قدرتمندانه‌اي از سوي كليه‌ي نهادهاي تصميم‌گير در عرصه‌ي سياست خارجه به ويژه وزارت امور خارجه اتخاذ شود بيش از پيش به اهداف از پيش تعيين شده‌ي خود در اين عرصه دست خواهيم يافت.

خبرنگار ايسنا: پس از ارائه‌ي ليست تركيب پيشنهادي رييس جمهور براي كابينه به نمايندگان مجلس، برخي از نمايندگان و ديگر مسوولان با اشاره به ناشناس بودن اعضاي معرفي شده و يا عدم تجربه‌ي كافي آنها در سطوح عالي مديريتي و وزارتخانه‌اي، از تركيب آن ناراضي بودند. نظر شما راجع به آن ليست چيست؟

حاجي بابايي: آن ليست به شكل كتبي به مجلس ارائه نشده بود، بلكه به شكل شفاهي مطرح شده بود كه ليست واقعي نبود و از ابتدا نيز قرار بر تغييراتي در آن بود. به همين دليل موضع‌گيري راجع به ليستي كه هنوز كامل نيست را درست نمي‌دانيم. بايد صبر كنيم تا آقاي احمدي‌نژاد به شكل رسمي دولت خود را معرفي كند تا اعضاي آن مورد ارزيابي نمايندگان قرار گيرند.

خبرنگار ايسنا: با توجه به نشست مشترك كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس با رييس جمهور كه طي آن معيارهاي مدنظر كميسيون براي انتخاب وزراي تحت نظارت آن به ويژه وزارت امور خارجه مطرح شده بود؛ در ليست ارائه شده از سوي آقاي احمدي‌نژاد براي پست وزارت امور خارجه كسي را كه متناسب با آن معيارها باشد، يافتيد؟

حاجي بابايي: كساني كه بتوانند مسووليت اين وزارتخانه‌ها را بپذيرند در آن ليست به چشم مي‌خوردند، به نظر من براي وزارت امور خارجه آن هم در شرايط كنوني، آقاي لاريجاني بهترين گزينه است كه مي‌تواند موفق‌تر از ديگر گزينه‌ها عمل كند.

هم‌چنان كه اشاره كرديد نشانه‌هاي ناشناس در آن ليست وجود داشتند، ولي چهره‌هاي مقبول نيز در بين‌شان ديده مي‌شد. البته اظهار نظر قطعي مجلس پس از ارائه‌ي ليست كتبي و كامل آقاي احمدي‌نژاد با امضاي ايشان، ارائه خواهد شد.

تهيه و تنظيم گفت‌وگو از خبرنگار ايسنا: نسرين وزيري

انتهاي پيام