• چهارشنبه / ۳۰ آذر ۱۳۸۴ / ۱۲:۵۹
  • دسته‌بندی: ادبیات و کتاب
  • کد خبر: 8409-17037
  • منبع : نمایندگی خراسان رضوی

/گزارش كامل مراسم بزرگداشت محمد قهرمان/ سخنان محمدرضا شفيعي كدكني، اميربانو كريمي، محمدرضا راشد محصل، محمدرضا خسروي و محمود فتوحي و...

مراسم نكوداشت "محمد قهرمان" - شاعر و پژوهشگر ادبيات - ديروز در مشهد برگزار شد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، استاد محمد قهرمان در سال 1308 در تربت حيدريه متولد شد. تحصيلاتش را تا مقطع ليسانس در تربت، مشهد و تهران به پايان برد. از سال 1320 در دبيرستان با مهدي اخوان ثالث آشنا شد. اين آشنايي به رفاقت و دوستي نزديك آن دو منتهي شد كه تا پايان كار اخوان ادامه داشت.

شاعري را از دوران دبيرستان آغاز كرد. غزل‌هايش نزديك به شيوه هندي است. شعر محلي او كم‌نظير و پژوهش‌هايش در قلمرو شاعران سبك هندي برجسته و ممتاز است.

«حاصل عمر»، مجموعه شعرهاي رسمي و «خدي خلدي خودم»، نام دفتر شعرهاي تربتي قهرمان است.

از او 16 كتاب در زمينه‌هاي تصحيح و تحقيق انتشار يافته است.

در كتاب «حاصل عمر» - مجموعه شعرهاي محمد قهرمان - 323 غزل از سروده‌هاي اين شاعر آمده است.

شعر زير با عنوان «خنده و گريه» نمونه‌اي از شعرهاي اين شاعر خراساني است:

عادتم شده در عشق، گاه گفت‌وگو كردن

خنده بر لب آوردن، گريه در گلو كردن

مي‌شود ز دستم گم رشته‌ي سخن صدبار

گر شبي شود روزي با تو گفت‌وگو كردن

از تو گوشه‌ي چشمي ديد چشم و حاشا كرد

بايدش چون آيينه با تو روبه‌رو كردن

دردمند عشقت را حال از دو بيرون نيست

يا ز عشق جان دادن، يا به درد خو كردن

كاش صد زبان باشد همچو شانه عاشق را

تا تواند از دستت شكوه مو به مو كردن

اي اميد جان گفتي چيست آرزوي تو؟

گر وصال ممكن نيست، ترك آرزو كردن

محمود فتوحي:

اصرار نداشتن به دشوارگويي، «قهرمان» را شاعر منحصر به‌فرد سبك هندي كرده است

دكتر محمود فتوحي رودمعجني - استاد دانشگاه تربيت معلم تهران - در همايش نكوداشت محمد قهرمان درباره «غزل شعر قهرمان» سخن ‌گفت.

به گزارش رايسنا وي اظهار داشت: غزل‌هاي محلي قهرمان در حقيقت ظرفي است براي بيان احساسات طبيعي و صادقانه وي كه اين صداقت از تجربه دقيق عاطفي جرياناتش سرچشمه مي‌گيرد.

او با بيان اين مطلب گفت: امروز و در عصر معاصر سبك هندي در شعر فارسي به يمن حضور استاد محمد قهرمان به درخت تناوري تبديل شده است كه رويش اين درخت تناور به واسطه استغراق و تأمل قهرمان در اين سبك بوده است.

وي با تأكيد بر اين‌كه شعر قهرمان را بايد به مطالعه گرفت، افزود: برخي مي‌گويند كه روزگار سبك هندي به‌سر آمده و پاسخ من به مدعيان اين است كه بايد به دموكراسي ادبي پاي‌بند بود و به‌هيچ عنوان ظهور و پررنگي يك سبك نبايد به معناي انحلال و اضمحلال سبك‌هاي ديگر ادبي باشد.

فتوحي با بيان اين مطلب كه حضور «حزن» در شعر محمد قهرمان از شاخصه‌هاي اصلي شعر اوست، اظهار كرد: اندوهي كه در شعرهاي استاد قهرمان حضور دارد يك اندوه انساني و شبه رمانتيك است، به اين معنا كه فراتر از اندوه و حزن شخصي است؛ قهرمان در شعرهايش با بياني رسا و شيرين به اموري چون ناكامي انسان، ترس، پيري، زوال عمر و ... مي‌پردازد و اين نگاه كلان او در غزل‌هايش همواره بيان‌گر نوعي پاييز جاويد است.

وي ادامه داد: از ديگر شاخصه‌هاي شعر استاد قهرمان يكنواختي و يك‌دستي شعرهاي ايشان است كه اين يكنواختي نوعي رواني و ساده‌فهمي را نيز به دنبال دارد.

محمود فتوحي، قهرمان را شاعر متن‌ها معرفي و خاطرنشان كرد: غزل‌هاي استاد در حقيقت الهام گرفته از مطالعات او در مثل‌هاي قديمي و جديد ادبيات است و جمله‌ها بازگوكننده حادثه‌ها هستند كه اين از مهم‌ترين شاخصه‌هاي سبك هندي است.

وي با اشاره با تفاوت‌هاي موجود در شعرها و غزل‌هاي قهرمان با سبك هندي نيز گفت : شعر قهرمان شعر قريحه و عاطفه است و بازگوكننده حالات دروني و احساسات صادقانه شاعر كه اين امر سبب ايجاد نوعي وحدت معنايي نيز در غزلهاي او شده است؛ در حالي‌كه در شعر سبك هندي اين صداقت عاطفه كمتر ديده شده و بيان احساسات با نوعي بزرگ‌نمايي و نازك‌خيالي همراه است.

وي افزود: ويژگي ديگر شعر استاد كه او را تا حدودي در سبك هندي منحصر به‌فرد مي‌سازد اين است كه دكتر محمود فتوحي، اصراري به دشوارگويي ندارد و شعر او كاملاً ساده و روان است و تصويرگري‌ها در شعرش با عاطفه نسبت صادقانه دارد، حال اين‌كه در شعر سبك هندي شاعران آن‌قدر به دشوارگويي مشغول هستند و حتا براي آن تلاش مي‌كنند كه مدعي هستند كه فهميدن شعر ما كمال است.

محمدرضا راشد محصل:

«قهرمان» از نادر شاعران امروز در سرودن شعرهاي محلي شيرين و قوي است

دكتر محمدرضا راشد محصل - استاد دانشگاه فردوسي مشهد - كه در مراسم نكوداشت محمد قهرمان درباره «پيشينه محلي‌سرايي در شعر فارسي» سخن مي‌گفت، اظهار كرد: در شعر قهرمان به لحاظ بيان احساسات طبيعي شاعر، مي‌توان تصويرسازي كرد و با آن تصوير پا به پاي شعر حركت كرد. در عصر امروز كمتر شاعري را مي‌توان يافت كه به اين صراحت و سادگي و همراه با غناي ادبي و پختگي شعر بگويد، به‌نحوي كه مخاطبان زيادي را نيز بتواند جذب خود كند.

وي افزود: به نظر مي‌رسد رواني شعر قهرمان به لحاظ تجربه تمام صحنه‌ها و احساساتي است كه او در شعرهايش آورده است، ضمن اين‌كه نگاه وي به موضوعات و طبيعت پيرامون، تجربه‌هاي شخصي وي از حوادث و احساسات شخصي و چگونه تصوير كردن اين احساسات در شعرهاي او كم نظير است.

راشد محصل سپس با اشاره به اين‌كه در محلي‌سرايي استاد قهرمان نيز همين خصوصيات به‌ چشم مي‌خورد، اضافه كرد: شعر محلي در حقيقت گوياي احساسات آدميان ساده‌انديش و صادق است و دغدغه‌هاي دل مسكين به صورت كلام موزون آورده شده كه اين كلام موزون گاه به منظور دوري و هجران، عقده‌گشايي، تسلي دل و بيان غم‌ها و شادي‌ها سروده شده است.

وي درباره تفاوت شعر رسمي و شعر محلي گفت: شعر رسمي بيان وقايع حوادث كلي و جزيي از شخصيت‌ها، حوادث و مقام‌هاي خاص است و به‌همين دليل مبالغه‌آميز نيز هست، در حالي‌كه در شعر عاميانه مسائل و دغدغه‌هاي روزمره و مردم عادي با درون‌مايه قوي و به‌صورت دل‌نشين عنوان مي‌شود.

راشد محصل در پايان با بيان اين مطلب كه شعر محلي پيشينه‌اي به درازاي ابديت دارد، اظهار داشت: شعر عاميانه شعري با مضمون نياز و هدفمند است و سرايندگان آن پاك‌دلاني هستند كه آواي دردشان را همه دوست دارند و استاد محمد قهرمان از نادر شاعران امروز است كه با سرودن شعرهاي محلي شيرين و قوي توانسته است اين خصوصيات را به خود اختصاص دهد.

اميربانو كريمي:

حضورم در بزرگداشت «قهرمان» يك حضور نوستالژيك است

دكتر اميربانو كريمي - مدرس دانشگاه تهران - كه قرار بود در همايش نكوداشت محمد قهرمان درباره «شعر سبك هندي» صحبت كند، گفت:

حضور من براي استاد قهرمان و دوستان ديگر حاضر در اين جلسه يك حضور نوستالوژيك است و يادآوري روزهايي كه پدر من در دهه‌هاي 40 و 50 به مشهد مي‌آمدند و با استاد قهرمان، مرحوم صاحبكار، قدسي، كمال و... هم‌زباني داشتند. ترجيح مي‌دهم به جاي موضوع مشخص شده كه كلاس درسي را مي‌طلبد، درباره حضور خود در اين مراسم سخن بگويم.

به گزارش ايسنا وي گفت: پدر من سال‌ها براي به كرسي نشاندن صائب و سبك او تلاش كردند و قبل از ايشان مرحوم زين‌العابدين موتمن بودند كه منتخبي از اشعار صائب را منتشر كردند.

كريمي در ادامه با اظهار تأسف از نگاه ناقدان به شعرهاي صائب گفت: داوري در مسايل ادبي و نقد ادبي نيازمند سينه وسيعي است، زيرا طبع انسان طبعي عادت‌پذير و خوگر است.

وي با انتقاد به اين‌كه تا به حال آن‌چه درباره نقد ادبي آثار صائب انجام شده است، چيزي جز كلي‌گويي نبوده، گفت: نقادي كار هر كسي نيست و نيازمند متد است.

اين استاد دانشگاه در ادامه به نگاه يكي از منتقدان در مورد شعرهاي صائب اشاره كرد و گفت: متأسفانه اين نگاه بغض‌آلود بيان‌گر چيزي نيست جز اين‌كه ذوق درك اشعار صائب براي منتقد فراهم نشده است.

وي به عنوان مثال به غزلي از صائب تبريزي در وصف باغ اشاره كرد و گفت: در شعر «ميخانه است باغ كه گل‌ها ساغرش / پركن دماغ جان ز مي روح‌پرورش»، نحوه فكر شاعر درباره باغ، تازه و نو است، در حالي‌كه منتقد در خصوص اين بيت وقتي غزل را مي‌خواند، شك مي‌كند كه چرا باغ، مي‌خانه باشد و چه شباهتي ميان اين دو است، غافل از اين‌كه بوي گل‌ها مثل مي انسان را مست مي‌كند.

اميربانو كريمي در پايان با اظهار خرسندي از فعاليت‌هاي پدرش و مرحوم گلچين معاني در اين خصوص گفت: طرح اين مسايل در حال حاضر از سوي استاد شفيعي كدكني و شاگردان ايشان در حال پي‌گيري است كه اميدواريم به سرانجامي برسد.

محمدرضا خسروي:

«قهرمان» با سرودن شعرهاي محلي زمينه‌ي ماندگاري گويش تربتي را فراهم كرد

محمدرضا خسروي - استاد دانشگاه فردوسي مشهد - در همايش نكوداشت محمد قهرمان، «شعر محلي استاد قهرمان» را دست‌مايه سخنراني خود قرار داد و گفت: استاد محمد قهرمان با سرودن شعرهاي محلي در حقيقت توانست زمينه‌هاي ماندگاري گويش تربتي را كه لهجه و گويش مادري اوست، آماده سازد. گشاده‌دستي و تبحر استاد قهرمان در استفاده از لهجه محلي خود براي شعرهايش بي‌بديل است.

به گزارش ايسنا وي درباره سختي سرودن شعر محلي قوي خاطر نشان ساخت: سرودن شعر محلي به لحاظ نامأنوس بودن و صيقل‌ناخوردگي واژه‌ها بسيار مشكل است كه قهرمان به دليل آشنايي با واژه‌ها توانسته است از پس كار به خوبي برآيد، ضمن اين‌كه استفاده از واژگان غبارگرفته و زنده كردن واژه‌هاي خوش‌تراش از ياد رفته محلي نيز از ويژگي‌هاي برجسته شعر قهرمان است.

خسروي، چاپ كتاب «فريادهاي تربتي» را كه در آن بالغ بر 750 فرياد تربتي جمع‌آوري شده است، از ديگر خدمات قهرمان به اين گويش و زبان فارسي دانست.

وي افزود: در اين زمانه شاعراني كه مورد اقبال عمومي قرار گيرند، بسيار انگشت‌شمارند كه محمد قهرمان به لحاظ كيفيت و غناي شعرها و همچنين وقار و شخصيت خود جزو آن دسته از شاعران محبوب است.

محمدرضا شفيعي كدكني:

«قهرمان» فرد نخست لهجه‌ي خراساني است

همايش نكوداشت استاد محمد قهرمان با مراسم رونمايي كتاب‌هاي او توسط محمدرضا شفيعي كدكني انجام شد.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در اين مراسم محمدرضا شفيعي كدكني با انجام اين مراسم از محمد قهرمان به عنوان فرد اكمل و اول در لهجه خراساني ياد كرد و گفت: در اين خصوص حتا مرحوم ملك‌الشعرا بهار آن خصوصيت يك شاعر محلي را به صورت كامل، آن‌گونه كه قهرمان دارد، ندارد.

وي افزود: درباره تحقيقات ادبي درباره سبك اصفهاني نيز بعد از شادروان اميري فيروزكوهي و گلچين معاني، هيچ‌كس جز قهرمان نتوانسته است به اين پهنه گسترده خدمت كند.

در اين مراسم، كتاب‌هاي «پردگيان خيال» (ارج‌نامه محمد قهرمان)، «حاصل عمر» ( مجموعه شعرهاي محمد قهرمان) و «شناخت‌نامه محمد قهرمان» رونمايي شد.

«پردگيان خيال» ارج‌نامه‌اي براي محمد قهرمان منتشر شد

پردگيان خيال (ارج‌نامه محمد قهرمان) به درخواست و اشراف محمدرضا شفيعي كدكني و دكتر محمدجعفر ياحقي منتشر شد.

به گزارش ايسنا، اين كتاب در هفت فصل با عناوين «كارنامه دل و جان»، «آينه دار خورشيد»، «بازي گلبرگ و نسيم»، «بهار باغ تامل»،« ترنم آب»، «دفتر دريا» و «آويزه» فهرست‌بندي شده است.

در فصل «كارنامه دل و جان» مطالبي چون: سال‌شمار زندگي و آثار محمد قهرمان، محمد قهرمان در چشم من (دكتر مرتضي كاخي)، ياد باد آن روزگاران ياد باد (دكتر محمد سياسي)، قانون گردباد (محمدرضا خسروي) به چشم مي‌خورد.

مطالب فصل «آيينه‌دار خورشيد» نيز به اين شرح است: كلك سياه مست صائب (دكتر بهروز ثروتيان)، معني بيگانه در شعر صائب (دكتر حسين حسين‌پور آلاشتي)، صائب، صورتگر نقش‌آفرين (فرماه زعيم)، وطن در غزليات صائب (فريدون طهماسبي)، زشوره‌زار تمناي زعفران دارم (حسين مسرت)، خيال‌بندي بيدل در آيينه حيرت (دكتر علي‌محمد موذني).

در فصل «بازي گلبرگ و نسيم»: سبك نيشابوري و ديوان اسراري (دكتر محمدرضا شفيعي كدكني)، اشاره‌اي به رمزگشايي و رازگشايي در شعر عطار (دكتر محمدرضا راشد محصل)،محمود گاوان ستاره درخشان دكن (دكتر ابوالقاسم رادفر)، ز كوي سلامت گرفته كناري (دكتر مهدخت پورخالقي)، نگاهي كوتاه به شعر بلند عرفي (دكتر علي‌موسوي گرمارودي)، شاعري بشكوه در ژرفاي فراموشي (سعيد شفيعيون)، محوي همداني و ترانه‌هاي خيامي وي (دكتر محمد‌جعفر ياحقي)، واضع بخارايي و تذكره او (دكتر جمعه همراه)، اقبال و سبك هندي (محمد حسين ساكت)، نيما يوشيج و خيال‌هاي تازه (دكتر رضا افضلي)، رهي: صياد معني (مسعود تاكي) اريه شده است.

فصل «بهار باغ تامل» هم: تعبيرات نقد ادبي در تذكره نصر‌آبادي (ايرج افشار)،علي‌اصغر خان حكمت شيرازي و هزاره فردوسي (دكتر منصور رستگار فسايي)، چيستي و چرايي شعريت نثرهاي عرفاني (دكتر رضا انزابي‌نژاد)، بحثي در تطور بلاغت تا قرن هشتم هجري (دكتر محمد‌علوي مقدم)، قالي در شعر شاعران صفوي (خسرو احتشامي هونه گاني)، افيون در ادبيات فارسي (دكتر محمد سياسي) و نوعي استعاره در شعر فارسي (مهرداد چترايي) را شامل مي‌شود.

در فصل «ترنم آب» نيز مطالبي چون: نويافته‌هاي باستان‌شناسي عصر ايلخاني در خراسان (رجبعلي لباف خانيكي)، سهم دولتمردان گوركاني هند در اعتلاي فرهنگ خراسان (مهدي سيدي)، شاه عباس آينه‌اي از اضداد (مصطفي كاوياني)، برداشت يك تاجيك بخارايي از ايران (پروفسور رحيم مسلمانيان قبادياني)، زروند كدكن زادگاه شيخ فريد‌الدين عطار (رضا نقدي) آمده و فصل «دفتر دريا» به اين شرح است: بيدل و نسخه برداري (دكتر يدالله جلالي پندري)، تذكره الاتقيا (سيد محسن ناجي نصر‌آبادي)، رساله در طريق ادهميه و كلاه چارترك (دكتر حسن چيفت‌چي)، سه نامه از منات محمد طاهر قزويني (سعيد خومحمدي).

در فصل پاياني با عنوان «آويزه» هم مبادلات فرهنگي فلاحتي ايران و هند از دكتر محمد حسن ابريشمي اريه شده است.

كتاب «پردگيان خيال» توسط موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسي مشهد در قطع وزيري در 468 صفحه و در 1200 نسخه منتشر شده است.

«شناخت‌نامه‌ي محمد قهرمان» منتشر شد

همزمان با همايش نكوداشت استاد محمد قهرمان، كتاب «شناخت‌نامه محمد قهرمان» تأليف دكتر رضا افضلي منتشر شد.

به گزارش ايسنا، اين كتاب در يازده فصل با عنوان‌هاي: عمرم كنار صائب شعر زمان گذشت، زندگي‌نامه استاد محمد قهرمان، استاد محمد قهرمان و شعر نو، قهرمان و غزل، قهرمان و شعر به لهجه تربتي، قهرمان و طنزپردازي ، قهرمان و ترانه‌سازي، قهرمان و پژوهش‌هاي ادبي، منزل استاد محمد قهرمان، شخصيت استاد محمد قهرمان و چند غزل از قهرمان فهرست‌بندي شده است.

كتاب «شناخت‌نامه محمد قهرمان» ازسوي انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگي خراسان رضوي با شمارگان ‌2000 نسخه منتشر شده است.

«حاصل عمر»، مجموعه‌ي شعرهاي محمد قهرمان، منتشر شد

كتاب «حاصل عمر»، مجموعه‌ي شعرهاي محمد قهرمان از سال 1338 تا 1382، منتشر شد.

به گزارش خبرنگار ايسنا در خراسان، اين كتاب مجموعه غزل‌ها، ابيات برگرفته از غزل‌هاي ديگر، رباعي‌ها، قطعه‌ها، مراثي و چند تسليت، ترجمه گونه‌ها، نمونه‌اي از شعرهاي محلي، تكمله و ملحقات است.

«حاصل عمر» توسط انتشارات شاهنامه‌پژوهي، چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي هم‌زمان با همايش نكوداشت استاد محمد قهرمان توزيع شد.

انتهاي پيام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.