• چهارشنبه / ۳۰ آذر ۱۳۸۴ / ۱۸:۴۳
  • دسته‌بندی: علمی2
  • کد خبر: 8409-17667

خاتمي در اختتاميه‌ي جشنواره‌ي طريق جاويد: حضرت امام (ره)، انديشمند، عارف، معلم اخلاق، فقيه، فيلسوف، هنرمند و هنرشناس بودند

هنر زاينده‌ي انديشه است و هنرمند با رسوخ در متن هستي، زمينه را براي انديشيدن انديشمند فراهم مي‌كند. از جهت ديگر، دوام و بقا و ماندگاري انديشه در سايه‌ي هنر است. هنر هم انديشه‌ساز است و هم انديشه‌پرداز و هم نگاه‌دارنده‌ي انديشه و منتقل‌كننده‌ي آن به آينده. هم‌چنان كه انديشه خود منشا پيدايش هنر و باروري آن است. اين نسبت ميان هنر و انديشه وجود دارد. حجت‌الاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي با بيان اين مطالب در مراسم پاياني پنجمين جشنواره طريق جاويد، از هنر، انديشه و اخلاق سخن گفت. رييس موسسه بين‌المللي گفت‌وگوي فرهنگ‌ها و تمدن‌ها عنوان كرد: انديشه به معناي خاص كلمه همان كه در تقسيم‌بندي فيلسوفان اسلامي در حوزه‌ي فلسفه نظري قرار مي‌گيرد، با هنر به معناي خاص كلمه كه در جهان امروز مطرح شده، متفاوت است. هنر در اصطلاح اديبان گذشته به معناي آرت نيست، بلكه به معناي جوهر برجسته‌ي هر شيء است. هنر و انديشه به معناي خاص كلمه از دو سنخ و دو مقوله‌اند. خاتمي گفت: نسبت ميان امور تكليفي و علوم توصيفي - كه به درستي گفته‌اند - نسبت توليدي نيست، يعني گزاره‌هاي اخلاقي نمي‌توانند در مقدمات يك برهان قرار بگيرند و به نتيجه‌ي علمي برسند. از اخلاق، علم توليد نمي‌شود و از علم، اخلاق. اما در وراي اين بحث‌ها به نظر مي‌رسد كه بين هنر و انديشه يا اخلاق و انديشه، اگر رابطه‌ي توليد مفهومي نيست، اما رابطه‌ي علي و معلولي وجود دارد، كه همان اخلاق است. اخلاق و ارزش‌هاي اخلاقي، خود منشا توليد يك نوع علم مي‌شوند و در جان انسان مي‌گذارد، به انسان نگاه مي‌دهد، و نگاه او منجر به انديشه مي‌شود يا برعكس. انديشه، نوع نگاه به جهان و هستي، جان انسان را آماده‌ي پذيرش نوعي از ارزش‌ها مي كند. اين رابطه، رابطه‌اي است كه ميان هنر و انديشه وجود دارد. خاتمي متذكر شد: به تعبير امروزي، ميان انديشه و هنر يك نوع ديالكتيك برقرار است. انسان صاحب انديشه كه درباره‌ي هستي انسان و طبيعت انديشيده است، برداشت خاصي از وجود و هستي دارد، اين در دل هنرمند يك نوع احساس هنري خاص را پديد مي‌آورد كه منجر به خلق اثر هنري مي‌شود. بنابراين ما مي‌توانيم در تاريخ هنر، دوره‌هاي هنري را بسته به مباني و اصول مدني و فرهنگي جامعه تقسيم‌بندي كنيم. هنر يوناني، هنر رومي، هنر اسلامي و هنر مدرن و ساير امور كه يك نوع تلازم ميان نوع جهان‌بيني – جهان‌بيني هم در تعبير اسلامي غلط است و جنبه‌ي منفي دارد، به معناي جهان‌داري است، بهتر است بگوييم جهان‌شناسي – نوعي تناسب ميان نوعي هنر و جهان‌شناسي و بينش و انديشه‌اي كه انسان نسبت به هستي دارد، وجود دارد و يا برعكس. به گمان خاتمي: هنر بيش از بيان انديشه ساده كه به صورت علم و فلسفه بيان شده است، باعث انتقال واقعيت‌هاي مدني و فرهنگي از گذشته به امروز بوده است. بسياري از انديشه‌ها اگر با قالب هنر منتقل نمي‌شدند، از صحنه خارج شده بودند يا اثر آن‌چناني نداشتند. وي افزود: آن‌چه كه در آيين ما و دين ما هست، كتاب آسماني ماست كه البته فلسفي نيست، كتاب علمي نيست، بلكه كتاب هدايت است كه خلط اين مسائل باعث اشتباهات بزرگي شده است و قرآن جهت‌دهنده‌ي يك نوع بينش و جهت به زندگي است و در مقام بيان و توصيف واقعيت‌ها آن‌گونه كه علم و فلسفه هستند، نيست. ولي سرشار از انديشه و ايجاد كننده‌ي انديشه است. اين كتاب معجزه‌ي خود را وجهه‌ي هنري قرار داده است. يعني علاوه بر والا بودن و رفيع بودن انديشه‌ها، آن‌چه كه معجزه‌ي انديشه است، فرم و نحوه‌ي بيان اين كتاب مقدس است، گرچه به لحاظ انديشه هم معجزه است. خاتمي تصريح كرد: در آيين اسلام، اولا معجزه‌ي آن كتاب است، دوم اگر نگوييم همه‌ي آن، بخش قابل توجهي از جنبه‌ي اعجاز آن در شكل هنري آن است. معجزه‌ي آيين اسلام، كتاب است و اگر نگوييم همه‌، حتما بخش قابل توجهي از جنبه‌ي اعجاز آن در شكل هنري آن است. وي درباره‌ي نمايشگاه و جشنواره طريق جاويد گفت: آن‌چه كه امروز در اين‌جا مي‌بينيم، اولا نمايشگاهي است كه مخاطب آن نسل جوان ما و كساني است كه مي‌خواهند در عرصه‌ي هنر و انديشه گام بگذارند، يا گام‌هاي اوليه‌شان است. البته فكر مي‌كنم همه‌ي هنرمندان براي شركت آزاد باشند؛ اما شايد نگاه اوليه، بيش‌تر به جوان‌ترها در عرصه‌ي فرهنگ و هنر باشد؛ يعني جان‌هاي آماده‌اي كه داراي اين ظرفيت و استعداد براي بالندگي هنري هستند. نكته دوم مورد اشاره خاتمي درباره اين نمايشگاه، اين بود كه همه‌ي حوزه‌هاي انديشگي و هنري در زمينه‌ي ادبيات، شعر، هنرهاي تجسمي و ساير رشته‌هاي هنري و هم پژوهش و علمي و تحقيقي را در بر مي گيرد و نيز به ياد و نام شخصيتي بزرگ و بي‌همانند در تاريخ معاصر و كم‌نظير در طول تاريخ اسلامي يعني حضرت امام (ره) برگزار مي‌شود. وي در ادامه تمجيدش از شخصيت امام (ره) گفت: امام (ره) خود يك انديشمند، عارف، معلم اخلاق و يك فقيه و فيلسوف و يك هنرمند، هنرشناس بودند و شگفتي نيست كه در كنار رهبري يك حركت وسيع اجتماعي كه زلزله‌اي در انديشه و ذهن و زندگي انسان امروز افكندند و يكي از بزرگ‌ترين نهضت‌هاي دوران تاريخ بشري را رهبري كردند و آن را به استقرار يك نظام و رهبري سياسي يك جامعه منجر كردند و نيز به عنوان كسي كه مربي و معلم فقه و اخلاق و فلسفه، يكي از برجسته‌هاي اين حوزه‌ها بوده است، در طول عمر ايشان شايد بهترين لحظات عمرشان لحظاتي بوده است كه غزلي بسرايند و شعري بگويند، شعري كه عين عرفان است و در عين حال برخورداري از جنبه‌هاي هنري و زيبايي شناسي كه هر هنري دارد روح و جان عارف و سالك امام (ره) را مي توانست از پرده‌ها و لايه‌هاي دست و پا گير زندگي طبيعي رها و به عمق وجود راهنمايي كند. رييس موسسه بين‌المللي گفتگوي فرهنگ‌ها و تمدن‌ها از برگزاركنندگان اين جشنواره تشكر كرد و متذكر شد كه برگزاري جشنواره فرصت مغتنمي است براي كساني كه دوست دارند در وادي انديشه و هنر گام بزنند و هم زمينه‌ساز انديشيدن و پروراندن ذوق‌ها و طرح‌هايي است كه بايد آثار خوبي را در موضوعات مختلف و نيز به ياد امام ايجاد كند. انتهاي پيام
  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.