يك استاد علوم ارتباطات گفت:نوعي روح تكرار در مطبوعات دفاع مقدس حاكم است.

دكترمحمدعلي الستي،دكتري تخصصي علوم ارتباطات درگفت‌وگو با خبرنگار سرويس فرهنگ و حماسه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در خصوص وضعيت فعلي مطبوعات دفاع مقدس گفت: نوعي روح تكرار بر مطبوعات دفاع مقدس حاكم است. برخورد با مفهوم دفاع مقدس تبديل به برخورد كليشه‌اي شده است. البته وقتي اين چرخه دائما در حال تكرار است جذابيت كمتري براي مخاطب دارد و ميزان آگاهي‌بخشي آن براي نسل‌هايي كه دفاع مقدس را تجربه نكرده‌اند،كم است.

به گفته وي، در ناخودآگاه بعضي از فعالان اين حوزه، گويي تاريخ دفاع مقدس سپري شده و به مقطعي از تاريخ اختصاص داشته كه در حال حاضر آن مقطع را پشت سرگذاشته‌ايم و به پايان رسيده است و دفاع مقدس را يك امر فلسفي و دائما حاضر در عرصه حيات تاريخي ملت ما نمي‌بينند، از اين رو چيزي را كه تاريخ مصرف‌دار در نظر مي‌گيرند جنبه‌هاي ذاتي, فلسفي, حياتي و ضروري آن را نمي‌توانند بيان كنند.

دكتر الستي نظر خود را در رابطه با فقر سوژه در مطبوعات دفاع مقدس بيان كرد و گفت:بايد ديد فقر سوژه چه وقت اتفاق مي‌افتد؟زماني كه ما تعداد سوژه‌هايي را كه با آنها برخورد مي‌كنيم كم ببينيم و زماني اين اتفاق مي‌افتد كه موضوع دفاع مقدس را محدود به زمان و مكان خاصي كرده باشيم و در اين صورت مصاديق آن دائما كم وكمتر مي‌شود.

وي در ادامه گفت: دفاع مقدس را بايد در يك بافت و زمينه كلان مورد بررسي قرار داد. بايد از اين زاويه به دفاع مقدس نگاه كرد كه نوعي تلاش براي استمرار حيات يك ملت اسلامي بوده است و به مصداق كل يوم عاشورا كل ارض كربلا. در واقع تلاشي براي وسعت دادن به مفهوم دفاع مقدس و يافتن ريشه‌هايش در طول تاريخ و استمرار آن و نيز توسيع مفهومش در گستره جغرافياست. وقتي ما به اين شكل دفاع مقدس را مورد تحليل قرار دهيم ديگر براي ما تاريخ مصرف‌دار نخواهد بود. مثلا ما مي‌گوييم آدمي بود به نام صدام حسين در يك تاريخي حمله كرد به ايران يك عده از جوانان را به شهادت رساند بعد از مدتي جنگ پايان يافت.

وي ادامه داد: هر قدر از هشت سال دفاع مقدس دور و به زمان حال نزديك مي‌شويم. هر قدر از منطقه خوزستان و كردستان و كلا خط جبهه دور مي‌شويم باعث مي‌شود درگيري ذهني مردم راجع ‌به موضوع جنگ كمتر ‌شود. مثلا از تاريخ شهادت شهدا مي‌گذرد فرزندانشان بزرگ مي‌شوند. آثار جنگ از بين مي‌رود. آمريكا با حمله به عراق صدام را دستگير و محاكمه و اعدام مي‌كند. چون روايتي بوده است با تعدادي عناصر. هر قدر از اين عناصر دورتر مي‌شويم، اين عناصر كمرنگ‌ مي‌شود و ضرورت درك دفاع مقدس هم براي ما كمتر مي‌شود. اما اگر دفاع مقدس را مصداقي از مصاديق تلاش ارگانيزم جامعه اسلامي براي مقابله با دشمنان خود براي حفظ و حيات بدانيم در اين حالت با تكيه بر اين مصداق به مسائل جديدمان از اين منظر مي‌نگريم.

دكتر الستي اظهار داشت: امروز در بسياري از عرصه‌هاي اقتصادي و فرهنگي و سياسي ادامه دفاع مقدس را مي‌توان ديد. اگر بتوانيم ريشه‌هاي اين موضوع را در زمان حال ادامه دهيم ديگر با معضل فقر سوژه مواجه نيستيم. به اين ترتيب هر كدام از پديده‌هايي كه در اطراف خود مشاهده مي‌كنيم به گونه‌اي با واكنش‌هاي ارگانيزم ارتباط پيدا مي‌كنند و برجسته‌ترين واكنش اين ارگانيزم هم جنگ بوده است و نوع ادبيات خود را مي‌توانيم به اين گونه بيان كنيم كه همانگونه در سال‌هاي دفاع مقدس ما در يك مورد خاص اينگونه عمل مي‌كرديم در زمان حال هم مي‌توانيم اينگونه عمل كنيم.

وي يادآور شد:حركاتي هست كه تلاش مي‌كند جنگ را مقطعي نشان دهد. مثلا اينكه مطرح مي‌شود صرفه‌جويي مختص زمان جنگ بود. الان دوره‌اي است كه با افزايش مصرف‌گرايي مي‌توانيم توسعه در توليد ايجاد كنيم و صنايع خود را مورد حمايت قرار دهيم و اين القا ايجاد مي‌شود كه دوران جنگ گذشته و همه چيز در حال تغيير است و اين تغيير به طور ضمني دوران دفاع مقدس را تاريخ مصرف دار مي‌كند.

دكتر الستي در مورد چشم‌انداز مطبوعات دفاع مقدس از ديدگاه خود خاطرنشان كرد: من فكر مي‌كنم در اين ميان ما به يك نهضت فرهنگي نيازمنديم تا در توليد متن به ما راهكار نشان دهد. خيلي مواقع كه مي‌خواهيم فرهنگ دفاع مقدس را پاس بداريم اشتباها فضا را فضاي جنگي مي‌شناسانيم و ديگران ما را جنگ طلب و خشونت‌مدار تلقي مي‌كنند در حالي كه ابدا اينگونه نيست.

وي در اين خصوص تصريح كرد:تاريخ شيعه هم نشان داده است كه برخي ائمه شيعه جهاد كردند و بنا به اقتضاي سياسي و اجتماعي زمان خود بعضا راه صلح را برگزيدند و در عين حال همه آنها يك روح واحد داشتند. ما به اشتباه رويكرد جهادي را تا آنجا تسري مي‌دهيم كه مخاطب احساس مي‌كند ما هنوز هم در فضاي رزم هستيم. ما بايد نهضتي را آغاز كنيم كه به وسيله آن يك روح كل‌نگر به ادبيات انقلاب اسلامي خود بدهيم تا انسان‌هاي جنگ‌طلب در اين عرصه تعديل يابند كه اين روح كل‌نگر وضعيتي دارد كه در زمان نياز كشور به رزم،ريختن خون و جانبازي ضرورت دارد كه مردم آماده فداكاري باشند و در زمان و مكاني كه نياز به تلاش وكوشش شبانه‌روزي براي سازندگي اقتصادي وجود دارد مردم از همكاري دريغ نكنند.

دكتر الستي اضافه كرد: ما هنوز نتوانسته‌ايم در تنظيم شعائرمان طوري عمل كنيم كه حداقل كل نگري ما مشخص باشد.

وي در پاسخ به اين سوال كه ميزان حمايت نهادهاي مربوطه از مطبوعات دفاع مقدس را در چه سطحي مي‌بينيد؟گفت: من فكر مي‌كنم اين حمايت لازم است و نهادهاي مربوطه نبايد پشتيباني خود را در اين زمينه دريغ كنند. البته به غير از حمايت نهادها، متفكران ما نيز بايد راهكارهاي فرهنگي تازه را كه مسلح به آن نهضت كل نگر باشند در اختيار ما قرار بدهند.

وي در خصوص كافي يا ناكافي بودن حمايت نهادها گفت: بعضي جاها شنيدم كه حمايت از كساني كه آثار دفاع مقدس را توليد مي‌كنند مشروط شده به تبعيت از سياست خاص. كه اين يك جانبه‌گرايي و تك صدايي عمل كردن در اين حوزه مي‌تواند دافعه داشته باشد.

دكتر الستي در پايان گفت:آخرين حرف من به تمام كساني كه خاطرات دفاع مقدس را پاس مي‌دارند و مي‌خواهند روحش را زنده نگهدارند اين است كه با توجه به شرايط زمان و مكان اين روح را حفظ كنند و نخواهند در يك قالب صلبي مطالب را بيان كنند كه متهم به خروج از شرايط زمان و مكان و واپسگرايي و خشونت و جنگ‌طلبي نشوند و آنقدر روح دفاع مقدس را عميق ببينند و نشان دهند، عميق بشناسند كه با اين كم توجهي وافول در ارزش‌هاي دفاع مقدس مواجه نباشيم.

انتهاي پيام