روزنامه‌ي نيويورك‌تايمز به نقل از مقامات عالي رتبه‌ي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي گزارش داد، بازرسان آژانس نتيجه گرفته‌اند كه ظاهرا ايران اغلب مشكلات فني را حل كرده است و اكنون در حال آغاز غني‌سازي در مقياسي بسيار وسيع‌تر از گذشته است. به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اين روزنامه افزود: اين يافته ها ممكن است محاسبات ديپلماسي در اروپا و واشنگتن را كه هدفش تحميل تعليق فعاليت‌هاي غني‌سازي ايران كه دليل عمده‌ي آن جلوگيري از دانستن چگونگي توليد مواد قابل استفاده در سلاح است جلوگيري كند. اين روزنامه به نقل از ديپلمات‌ها و كارشناسان هسته‌يي در وين افزود: در يك بازرسي كه روز يكشنبه در فاصله‌ي كوتاهي از زمان درخواست انجام آن و پيش از ارايه‌ي گزارش به شوراي امنيت كه اوايل هفته‌ي آينده انجام خواهدشد از تاسيسات هسته‌يي نطنز در روز يكشنبه صورت گرفت بازرسان متوجه شدند كه مهندسين ايران تقريبا 1300 سانتريفوژ را مورد استفاده قرار مي‌دهند و سوخت كافي براي راكتورهاي هسته‌يي را توليد مي‌كند. اين روزنامه افزود: تا همين اواخر ايراني‌ها در حفظ سانتريفوژهاي حساس كه با سرعت بسيار بالاي لازم براي توليد سوخت كاركنند مشكل داشتند و اغلب آن‌ها را به شكل خاصي به حركت در مي‌آوردند يا اصلا اين كار را انجام نمي‌دادند. اكنون به نظر مي‌رسد همه‌ي اين مشكلات فائق آمده‌اند. محمد البرادعي، مديركل آژانس بين‌المللي انرژي اتمي كه چهار سال پيش پس از اعلام اين كه هيچ مدركي وجود ندارد كه نشانگر ازسرگيري فعاليت هسته‌يي در عراق باشد با آمريكا درگيري داشت گفت: ما معتقديم آن‌ها تقريبا از دانش چگونگي غني‌سازي برخوردارند. وي افزود: از حالا به بعد مساله فقط تكميل آن دانش است؛ كسي دوست ندارد اين را بشنود؛ اما اين يك واقعيت است. نيويورك تايمز نوشت: مشخص نيست كه آيا ايران مي‌تواند پيشرفت اخيرش را حفظ كند يا خير. موانع مهمي در غني‌سازي اورانيوم مشتركند و كارشناسان مي‌گويند خيلي امكان دارد كه محاسبه‌ي اشتباه، نقص تجهيزات يا خرابكاري مانع از رسيدن ايران به هدفش براي توليد سوخت هسته‌يي شود. به نوشته‌ي اين روزنامه، منطق درخواست تعليق بر اين بود كه رسيدن ايران به دانش توليد سوخت هسته‌يي يعني در آنچه كه اسراييل آن را « نقطه‌ي بدون بازگشت» مي‌خواند، تاخير ايجاد شود. آن‌هايي كه تعامل بي‌قيد و شرط به ايران را خواستارند اين بحث را مطرح مي‌كردند كه استراتژي جاري بن بستي را ايجاد مي‌كند كه ايران از آن بهره برداري مي‌كند و به آن‌ها اجازه داده مي‌شود در حالي كه شوراي امنيت تحريم‌ها را افزايش مي‌دهد، جهش فن‌آوري داشته باشند؛ دولت بوش كه همواره گفته است هرگز در حالي كه ايراني‌ها به قابليت سلاح هسته‌يي نزديك مي‌شوند باآن‌ها مذاكره نمي‌كند مي‌گويد بايد مادامي كه گفت و گوها ادامه دارد توقف انجام شود. نيكلاس برنز، معاون امور سياسي رايس در تماسي تلفني گفت: با وجودي كه از يافته‌هاي جديد آژانس مطلع نيست اما اين تاثيري بر سياست آمريكا نخواهد داشت. وي افزود: ما با اين فرض ادامه مي‌دهيم كه همچنان براي كار كردن ديپلماسي زمان وجود دارد. وي در عين حال گفت كه اگر ايراني‌ها تا زماني كه كشورهاي صنعتي بزرگ جهان در ماه آينده با هم ديدار مي‌كنند تعليق نكنند « ما به سوي سومين سري تحريم‌ها حركت خواهيم كرد» . البرادعي همواره نسبت به اين استراتژي ترديد داشته و به وزيران امور خارجه‌ي اروپايي مي‌گويد كه ترديد دارد ايران فعاليت‌هايش را به طوركامل تعليق كند و بايد براي حل اين مساله راهي آبرومندانه پيدا شود. وي گفت: به طور كاملا روشن تعليق مطالبه‌ي شوراي امنيت است و من اميدوارم ايراني‌ها به جامعه‌ي جهاني گوش كنند. البرادعي گفت: از منظر اشاعه واقعيت موضوع اين است كه وقايع بر يكي از اهداف تعليق - دور نگهداشتن آن‌ها از رسيدن به اين دانش - غالب شده است. اكنون بايد تمركز بر متوقف كردن آن‌ها از رسيدن به توليد صنعتي باشد تا به ما اجازه دهد بازرسي كامل انجام دهيم و اطمينان يابيم آن‌ها هم چنان در چارچوب معاهده قرار دارند. انتظار مي‌رود گزارش هفته‌ي آينده شوراي امنيت بگويد كه از فوريه 2006 تاكنون كه ايراني‌ها توافق بازرسي‌هاي گسترده در سراسر كشور به وسيله‌ي آژانس را متوقف كردند درك آژانس از « دامنه و محتوي» فعاليت‌هاي ايران رو به وخامت گذاشته است . بازرسان نگران هستند كه ايران از پاسخ گويي به سري سوالاتي كه بيش از يك سال پيش درباره اطلاعاتي كه ايران احتمالا از عبدالغدير خان دريافت كرده است سر باز مي‌زند. بازرسي‌هاي روز يكشنبه درحالي صورت گرفت كه دو ساعت قبل از انجام آن به ايران اطلاع داده شد زماني كه به نظر خيلي كوتاه مي‌رسد تا ايراني‌ها بتوانند سانتريفوژها را براي تحت تاثير قرار دادن بازرسان روشن كنند. به گفته‌ي ديپلمات‌هاي آگاه از گزارش بازرسي‌ها علاوه بر 1300 سانتريفوژ در حال فعاليت، 300 سانتريفوژ ديگر در حال آزمايش شدن بودند و به نظر براي تزريق سوخت هسته‌يي تا پايان هفته‌ي جاري آماده بودند. گزارش شده است كه 300 سانتريفوژ ديگر در حال ساخت به آژانس بيش از يك هفته قبل گزارش داد كه تقريبا 1300 سانتريفوژ نصب شده است، اما كارشناسان هسته‌يي در وين گفتند كه اكنون آنچه آن‌ها را نگران مي‌كند اين است كه همه‌ي سانتريفوژها غني‌سازي مي‌كنند و به آرامي كار مي‌كنند. يك ديپلمات آشنا به تحليل فعاليت‌هاي ايران كه از ذكر نامش خودداري كرد گفت: آن‌ها در مرحله‌يي هستندكه ظرف يك هفته يك آبشار راه‌اندازي مي‌كنند. هر آبشار 164 سانتريفوژ را شامل مي‌شود و كارشناسان مي‌گويند كه با اين آهنگ ايران مي‌تواند تا ماه ژوئن 3000 سانتريفوژ را داشته باشد. ديپلمات ياد شده گفت: ممكن است تهران قادر باشد 5000 سانتريفيوژ ديگر را تا پايان سال بسازد تا تعداد به 8000 تا برسد. بازرسان محصول خروجي را آزمايش كرده و نتيجه گرفته‌اند ايران اورانيوم در سطح استفاده راكتور توليد مي‌كند كه كمتر از 5 درصد غني شده است، اما اين هم چنان آمريكايي‌ها و كارشناسان آژانس را نگران مي‌كند؛ اگر ايران اورنيوم را ذخيره كند و بعد آنرا به سانتريفوژها وارد كند به مدت چهار يا پنج ماه مي‌تواند سطح را به 90 درصد كه براي توليد سلاح ضروري است برساند. برخي مقامات دولت بوش و كارشناسان هسته‌يي در آژانس و ديگر اماكن مي‌گويند شك دارند ايران به دنبال سلاح هسته‌يي باشد، بلكه مي‌خواهد توانايي داشتن ذخاير كافي اورانيوم كم غني شده را كه مي‌تواند ظرف چندماه پس از اخراج بازرسان به توليد بمب برسد در اختيار داشته باشد. يك ديپلمات ارشد اروپايي كه نامش فاش نشد گفت كه واشنگتن اكنون بايد با اين روش روبرو شود كه آيا مي‌خواهد ايران را از توليد هر گونه مواد هسته‌يي دور نگه دارد يا اين كه مي‌خواهد از قابليت ساخت بمب دور كند. وي افزود: ادامه‌ي بن بست كنوني به ايران اجازه مي‌دهد به سوي آن توانايي برود. اما جنگ طلبان دولت آمريكا مي‌گويند تنها موضعي كه دولت بوش مي‌تواند اكنون اتخاذ كند اين است كه به سراغ بحث گذشته برود مبني بر اين كه حتي يك سانتريفيوژ در ايران فعاليت نكند. اين اظهارات در حالي بيان مي‌شود كه مقامات كشورمان بارها تاكيد كرده اند كه استفاده از سلاح هسته‌يي در دكترين دفاعي ايران جايي ندارد. انتهاي پيام