كم كم از اوايل اسفند صداي گام‌هاي "چهارشنبه‌سوري" با انفجار‌هاي گاه و بي گاه از هر كوچه و خياباني به گوش مي‌رسد و آثار نارنجك‌ها بر در و ديوار خانه‌ها و آسفالت خيابان‌ها خودنمايي مي‌كند. در اين ميان هستند بيماران، پيرزنان و پيرمرداني كه از ميان اين همه صداهاي كر كننده و اعصاب خوردكن جايگاه امني را مي‌جويند و آرزو مي‌كنند كه اي كاش اصلا چهارشنبه‌سوري‌اي نبود!

امروز چهارشنبه سوري اين آيين كهن پارسي شكلي ديگر به خود گرفته و به ميدان جنگ تبديل شده و هر ساله نيز تلفات و مصدوميت‌هاي زيادي را به يادگار مي‌گذارد. چهارشنبه آخر سال، سالهاست كه به بستر وقوع تلخ‌ترين حوادث و فجايع تبديل شده و افراد با تن دادن به رفتارهاي آميخته به هرج و مرج، اين آيين مهرباني را تحريف كرده‌اند. به دنبال آن، آداب زيبا و معنادار چهارشنبه سوري جاي خود را به انفجارهاي مهيب و آزار دهنده‌اي داده كه طي سال‌هاي اخير در آغاز سال نو، اشك و ماتم را جايگزين شادي برخي خانواده‌ها مي‌كند و حتي عابران و افرادي كه دستي در آن ندارند هم از پيامدهاي مخرب آن در امان نيستند.

به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان ايسنا، متاسفانه ساليان سال است كه برگزاري مراسم چهارشنبه سوري به عنوان يك مراسم سنتي هيچ شباهتي با آيين كهن آن ندارد. ديگر از هفت بوته به عنوان نماد بركت و فراواني خبري نيست. ديگر گذر از انفجارهاي امروزي قدرت زدودن "زردي" و پيشكش "سرخي" را ندارد. امروز صداي كوفتن قاشق بر كاسه‌ها ميان انفجارهاي مهيب گم شده و نبايد منتظر به هم خوردن قاشق و كاسه پشت در خانه و پر كردن كاسه‌ها از آجيل و شيريني و پاياني خوش براي چهارشنبه آخر سال بود.

امروزه منسوخ شدن آيين‌هاي قديمي و جايگزين شدن آيين‌هاي پر خطر جديد، چهارشنبه سوري را از يك سنت دوست داشتني و زيبا به شبي وحشت‌آور و نازيبا تبديل كرده است و هر سال از يك ماه مانده به چهارشنبه آخر سال، جيب‌ها از انواع مواد منفجره پر شده و گل "جنون" در خيابان‌ها مي‌شكفد و با هر انفجار شب مثل روز روشن مي‌شود. در آخر هم بايد گوش بزنگ شنيدن اخبار و حوادث ناگوار بود.

ديگر زمان تحليل و بررسي ريشه‌هاي اين آيين كهن و اين كه چهارشنبه‌سوري آييني است پارسي، زرتشتي يا عرب و ... به سر آمده. اكنون نمي‌توان صدها مصدوميت و معلوليت به بار آمده از چهارشنبه آخر سال را ناديده گرفت؛ بايد به فكر چاره بود.

يک روانپزشك معتقد است افرادي كه جشن و آيين سنتي چهارشنبه سوري را به موقعيت‌هاي خطرناك تبديل مي‌کنند، به اختلال شخصيت ضداجتماعي Anti social مبتلا هستند.

پيش از اين دكتر مجيد صادقي با اشاره به ويژگي‌هاي شخصيتي اغلب اين افراد به ايسنا گفته بود: اين افراد با قوانين و مقررات اجتماعي ناسازگارند، هنجارهاي جامعه را زير پا مي‌گذارند و اقدامات مجرمانه و خلافكارانه انجام مي‌دهند و از انجام اين اعمال لذت مي‌برند.

به اعتقاد وي، اكثر اين افراد از انجام اعمال مجرمانه احساس ندامت و پشيماني ندارند و مجازات آنها چندان نتيجه‌بخش نيست و مانع از تكرار اين رفتارها نمي‌شود. برخي از اين افراد خشم و هيجان دروني خود را به شكل مستقيم و غيرمستقيم از جمله پاره كردن صندلي‌هاي اتوبوس و شكستن شيشه‌هاي اتوبوس و مغازه‌ها بروز مي‌دهند. روابط عاطفي ناپايدار و زندگي زناشويي مختل، نداشتن شغل ثابت، سوءمصرف مواد مخدر و الكل و دروغگويي نيز از ديگر مشكلات اين افراد است.

وي به تاثير عوامل خانوادگي و اجتماعي بر اين افراد اشاره كرده و مي‌گويد: محيط خانوادگي نامناسب، فقر، حاشيه نشيني، تريبت نادرست، بيكاري و جمعيت زياد خانواده، امكان بروز اين گونه رفتارها را افزايش مي‌دهد. اپيدمي شدن يك رفتار از ديگر ريشه‌هاي رواني رفتارهاي خطرناك چهارشنبه سوري است. اكثر انسان‌ها درجاتي از ريسك كردن از كم تا زياد را دارند و در چنين موقعيت‌هايي، بخصوص هنگامي كه امكان تخليه انرژي به صورت مناسب نباشد از خود بيخود شده و رفتارهاي ناهنجار اپيدمي مي‌شود.

اين روانپزشك با اشاره به اينكه راه‌حل‌هاي فردي، برخوردهاي فرد به فرد، درمان‌هاي روانپزشكي و روانشناختي و مشاوره‌هاي روان‌درماني تاثير كم ولي هزينه بسيار زياد دارند، راه‌حل‌ها و راهكارهاي اجتماعي را بهترين راه‌ حل جهت كم شدن رفتارهاي خطرناك دانست.

سالهاست كه در آستانه برگزاري مراسم چهارشنبه آخر سال سازمان‌هاي مختلف اعم از اورژانس، آتش نشاني، نيروي انتظامي و ... براي به حداقل رساندن صدمات احتمالي بسيج مي‌شوند، هشدار مي‌دهند و از چند روز قبل برنامه‌هاي خود را به اطلاع عموم مي‌رسانند. عليرغم اعلام مسوولان مبني بر كاهش آسيب‌هاي ناشي از مواد محترقه طي دو - سه سال اخير، اما همين آمارهاي جور و واجور قطع انگشتان دست، تخليه چشم، سوختگي، پاره شدگي و... هم نگران كننده است.

به گفته رييس اداره پيشگيري از سوانح و حوادث اورژانس كشور به ايسنا، سال گذشته از يكهزار و 179 مصدوميت ناشي از حوادث گزارش شده از بيمارستان‌ها كه 761 مورد آن با اورژانس 115 منتقل شده است، 5 فوتي و 15 معلوليت به همراه داشت.

وي با بيان اينكه مصدوميت‌هاي سال 86 نسبت به سال پيش از آن 7/27 درصد كاهش داشته است، در عين حال بيشترين گروه آسيب‌پذير را محدوده سني 10 تا 24 سال با شيوع 7/61 درصدي بيان مي‌كند و مي‌گويد: 45 درصد آسيب‌ديدگان سال پيش دانش‌آموزان و دانشجويان بوده‌اند كه مهمترين علت رخ داد آن مربوط به استفاده از ترقه، بازي با نفت، بنزين، چوب و آتش و استفاده از نارنجك بوده است.

رييس اداره پيشگيري از سوانح و حوادث اورژانس كشور با بيان اينكه دستها با ميزان بروز 6/37 درصد اولين ناحيه آسيب ديده است، افزود: چشم‌ها با 1/26 درصد ميزان بروز در رتبه دوم و صورت با 1/14 درصد در مرحله سوم قرار مي‌گيرد.

دكتر حدادي نيز همانند ساير كارشناسان به نقش والدين در پيشگيري از بروز حوادث و ضرورت فرهنگ‌سازي براي برگزاري ايمن جشن جهارشنبه آخرين سال اشاره مي‌كند.

و كلام آخر، حفظ فرهنگ ايراني و ارزشگذاري به سنت‌ها بايد به گونه‌اي باشد که کمترين آسيب را به افراد رسانده و تهديدي براي سلامت جامعه نباشد. علاوه بر آموزش همگاني و فرهنگسازي، برگزاري اين مناسبت‌ها در مکان‌هاي از پيش تعيين شده و نظارت بر فعاليت جوانان توسط خانواده‌ها مي‌تواند از بسياري معضلات و رنج‌ها در اين ايام بکاهد.

انتهاي پيام