با فرا رسيدن تابستان، فرزندان ما پس از پشت سرگذاشتن يک سال تحصيلي توام با تلاش، در پي آنند که از زمان فراغت تابستاني خود بيشترين بهره را ببرند. پدران، مادران و مسوولان تعليم و تربيت نيز با دغدغه چگونگي گذراندن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان، به دنبال برنامه ريزي صحيح در اين زمينه هستند. اوقات فراغت پديده‌اي است که از يک سو مناسب‌ترين بستر براي رشد و شکوفايي استعدادهاي گوناگون و ابعاد مختلف وجود نوجوانان و جوانان به شمار مي‌آيد و از سويي ديگر مي‌تواند زمينه ساز بسياري از مشکلات اجتماعي و بزه‌کاري‌هاي فردي و اجتماعي باشد. بنابراين اگر با آگاهي و دانش با آن رو به رو نشويم و برنامه‌اي سنجيده و منظم براي رويارويي با آن نداشته باشيم، دچار صدمات و ضررهاي جبران ناپذيري خواهيم شد. امروزه بيشتر وقت جوانان، به ويژه در فصل تابستان به اوقات فراغت اختصاص مي‌يابد. طبق استانداردهاي بين‌المللي، تعداد روزهاي فراغت کشورهاي ديگر در سال، 80 روز و اين رقم در کشور ما 10روز بيشتر، 90روز است. اما بررسي‌هاي انجام گرفته نشان مي‌دهد که تنها 61 درصد جوانان ايراني اوقات فراغت خود را کافي مي‌دانند. با گسترش دامنه اوقات فراغت بايد دستگاه‌ها و نهادهاي متولي براي گذران مناسب اين ايام به فکر برنامه ريزي مناسب براي کودکان و جوانان و نوجوانان باشند. با توجه به اهميت اوقات فراغت در زندگي آينده سازان کشور، ضرورت برنامه ريزي در اين زمينه بسيار حائز اهميت است.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) تحقيقات اجتماعي نشان مي‌دهد يكي از عوامل مهم بزهكاري در نوجوانان خالي بودن اوقات فراغت آنهاست و در اين ايام است كه زمينه‌هاي پذيرش رفتارهاي ناهنجار، اعتياد و انجام جرايم شكل مي‌گيرد. كمال مطلوب اجتماعي در اين مورد آن است كه تمام وسايل مادي، معنوي و فضاي سالم جهت بهره‌جويي عمومي آماده شود و با حذف زمينه‌هاي فقر اقتصادي، فرهنگي و تربيتي، انگيزه‌هاي سالم در ميان طبقات مختلف جامعه پرورش يابد. جهت پر كردن اوقات فراغت بچه‌ها نبايد آنها را با اصرار به كلاس فرستاد، بلكه مي‌توان از خودشان پرسيد كه چه چيزي خستگي‌شان را برطرف مي‌كند و آنها را به سمت كارهاي مورد علاقه‌شان سوق مي‌دهد. اوقات فراغت به نظر برخي از والدين و مسوولان چيزي زايد‏‎ ‎است‎ .‎طبيعي است كه اگر براي اوقات فراغت بچه‌ها هدف‌گذاري نشود، به طور حتم اين اوقات زايد به نظر مي‌رسد و والدين روزشماري مي‌كنند كه تابستان هرچه زودتر‎ ‎به پايان برسد‎.

به نظر مي‌رسد اوقات فراغت يكى از معضلاتى است كه با وجود افزايش جمعيت هنوز چاره‏اى جدى براى آن انديشيده نشده است. در صورتى كه در ايران نسبت به 40 سال گذشته جمعيت گروه سنى 24 ـ 15 سال نزديك به 5 برابر شده است مى‏توان انتظار داشت كه اين جمعيت نياز بيشترى به معنى افزايش تقاضا براى غنى سازى اوقات فراغت را داشته باشد. عدم بهره‏گيرى از اوقات فراغت موجب ناپختگى‏هاى دوران نوجوانى خواهد شد و او فرصت و تجربه و آزمون را پيدا نخواهد كرد و هنگام ورود به اجتماع ناكارآمد و نارسا خواهد بود. بنابراين ضرورت احساس مسووليت نهادهاى حكومتى بيشتر مى‏شود كه جوانان نيازهاى خود را از طريق مجارى صحيح برطرف نمايند و نه مجارى خلاف و غير مجاز كه اين خود زمينه بزهكارى و انحراف اجتماعى را موجب مى‏شود. پژوهش‏ها در ايران نشان مى‏دهد كه بسيارى از انحرافات جوانان به واسطه عدم برنامه‏ريزى صحيح در گذران اوقات فراغت جوانان پديد مى‏آيد.

برنامه‌ريزي اوقات فراغت نبايد چيزي مستقل و بي‌ارتباط با ساير اوقات باشد

برنامه‌ريزي اوقات فراغت نمي‌تواند چيزي مستقل و بي‌ارتباط با ساير اوقات باشد، بلكه بايد در كنار برنامه كلان زندگي، مفيد، راهگشا و زمينه‌ساز باشد. در غير اين صورت خواه ناخواه بخش‌هايي از عمر پر ارزش انسان در وادي پوچي و بي‌ثمري از بين مي‌رود و صرف كارهاي بيهوده مي‌گردد.‏

امسال نيز با تعطيلي مدارس موضوع پر کردن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان داغ شده و نهاد‌ها و دستگاه‌هاي مرتبط، شروع به اعلام برنامه‌هاي خود در اين راستا کرده‌اند.

برنامه‏هاي اوقات فراغت بايد هم شادي‏آفرين، سرگرم کننده و لذت‏بخش باشد و هم ضامن رشد و کمال انسان

مدير کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان آذربايجان غربي در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا در خصوص اهميت غني سازي اوقات فراغت کودکان و نوجوانان گفت: برنامه‏هاي اوقات فراغت بايد هم شادي‏آفرين، سرگرم کننده و لذت‏بخش باشد و هم ضامن رشد و کمال انسان. اين برنامه‏ها بايد سعادت‏فردي و سلامت اجتماعي را به همراه داشته باشد. از سوي ديگر بايد در تقويت ارزش‏هاي اخلاقي، عقيدتي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، هنري و سياسي زندگي انسان مؤثر باشد.

وي در خصوص فوايد شرکت در کلاس‌هاي گروهي و برنامه‌هاي اوقات فراغت به خبرنگار ايسنا گفت: بايد به کودکان و نوجوانان فرهنگ با هم بودن همفكري ،همكاري و گروهي بودن را بياموزيم كودك يا نوجوان بايد خود را بشناسد، او مي‌تواند از طريق تجربه‌هاي صحيحي که با حضور در گروه‌هاي مختلف بدست مي آورد، خود را بشناسد و به قدرت ذهني و جسمي خود پي ببرد. در امر تربيت، نه تنها شناخت كودك از ديدگاه مربي مهم است بلكه "خويشتن‌شناسي" كودك از نظر خود و در ارتباط با ديگران اهميت خاصي دارد.

وي افزود: خود‌شناسي موجب مي‌شود كودك بتواند به موفقيت خود در اجتماع و ارتباط با ديگران، بيشتر پي برده و دريابد ديگران او را چگونه مي‌بينند، در نتيجه نسبت به حدود توانايي، استعدادها، قدرت هاي ذهني و جسمي خود شناخت صحيح‌تري پيدا مي‌كند؛ به عبارت ديگر، در شناخت خود به واقعيت نزديكتر مي‌گردد و اين خودشناسي عامل مهم در امر يادگيري است.

وي بالا رفتن عزت نفس، كنترل خود و قبول مسووليت، کاهش استرس، برخورداري از تجربيات مختلف، کسب مهارت در کارهاي گروهي و توانايي‌هاي مديريتي و رهبري را از ساير تاثيرات قرار گرفتن کودکان و نوجوانان در محيط کار گروهي دانست.

وي خاطرنشان کرد: بايد براي برنامه ريزي مناسب و تقويت و توسعه كمي و كيفي فعاليت‌هاي فرهنگي نسبت به رشد و پرورش تزكيه دانش آموزان و گسترش فضاي معنوي و روحاني توجه كرد.

وي افزود: در تعريف و ساماندهي برنامه‌هاي غني سازي اوقات فراغت، جنبه‌هايي چون فضايل اخلاقي و مقابله با ترويج افكار و عقايد انحرافي و تهاجم فرهنگي، همچنين ايجاد بستري مناسب براي بهره گيري مطلوب از دانش آموزان در عرصه‌هاي مختلف فرهنگي حوزه برنامه ريزي و ساماندهي فعاليت‌هاي فرهنگي و فراغتي برخي از اهداف را بايد مورد توجه قرار داد.

وي تعميق و تقويت هويت ديني و ملي از طريق احياي ارزش‌هاي اسلامي، تقويت و ارتقاي منزلت و جايگاه دانش آموزان به عنوان سرمايه‌هاي اصلي انساني و اجتماعي، تاكيد برمشاركت گروه‌هاي دانش آموزي در فعاليت‌هاي فرهنگي و افزايش روحيه، مسووليت پذيري آنان، آشنايي با مواريث فرهنگي و ديني از طريق اجراي برنامه‌هاي فرهنگي، توانمندسازي دانش آموزان با رويكرد ارتقاي دانش و مهارت هاي زندگي و ايجاد صميميت و تقويت روحيه كشور و نشاط و جلوگيري از رخوت و سستي ميان دانش آموزان را از جمله مزاياي توجه بيشتر به غني سازي اوقات فراغت دانست.

برنامه‌هاي اوقات فراغت بايد در جهت افزايش مشارکت جوانان، تربيت اجتماعي کودکان، مسووليت پذيري و با نشاط کردن جوانان جامعه، سوق داده شود

مصطفوي گفت: در شرايطي که دشمنان انقلاب ازهر فرصتي براي ضربه زدن به نسل جوان استفاده مي کنند، بدون شک کم کاري و بهانه تراشي مسوولان ذيربط در خصوص کمبود امکانات و وسايل لازم جهت پرکردن اوقات فراغت جوانان نمي تواند توجيه پذير باشد.

برنامه‌هاي اوقات فراغت بايد در جهت افزايش مشارکت جوانان، تربيت اجتماعي کودکان، مسووليت پذيري و با نشاط کردن جوانان جامعه، سوق داده شود.

وي با تاکيد بر نقش موثر خانواده‌ها در اين زمينه اظهار کرد: از ويژگي‌هاي اوقات فراغت، آزادي انتخاب و نوع فعاليت است، اما والدين به تصور اين كه بايد وقت فرزندان خود را لزوماً پر كنند، بدون توجه به علايق آنها، كلاس‌هاي مختلف درسي، هنري، ورزشي و اردو براي آنها تجويز مي‌كنند كه اين خود موجب دلزدگي جوانان مي‌شود.

خبرنگار ايسنا براي بررسي بيشتر ابعاد موضوع به سراغ يک کارشناس اوقات فراغت رفت و پاي صحبت‌هاي او نشست.

عوض خرم مسلك، کارشناس اوقات فراغت سازمان ملي جوانان آذربايجان غربي تقويت همه جانبه بنيان خانواده را يكي ازاساسي‌ترين راه‌هاي كاهش آسيب‌ها و از جمله ساير اهداف برگزاري برنامه غني سازي اوقات فراغت دانست و تصريح کرد: بايد همه نهادهاي اجتماعي را به تحركي گسترده براي به حداقل رساندن آسيب‌هايي كه خانواده و درنتيجه جامعه را درمعرض تهديد قرار مي‌دهد، واداشت.

وي ضمن جوان خواندن جمعيت كشورمان، هوشياري و توجه ويژه مسؤولان براي برنامه‌ريزي در حوزه جوانان بخصوص ساماندهي اوقات فراغت اين قشر را مهم بيان كرد و افزود: همان گونه كه استفاده صحيح از اوقات فراغت هم بر زندگي فرد و هم بر جامعه تاثير مثبت خواهد داشت، استفاده نادرست از آن نيز مي‌تواند باعث بروز مشكلات و خسارات جبران‌ناپذيري شود.

وي ادامه داد: اين مساله به خصوص در مورد جوانان و نوجوانان از حساسيت بيشتري برخوردار است، زيرا اين قشر آينده‌ساز، خود و نسل بعدي اجتماع هستند و بنابراين سرنوشت آنها با سرنوشت جامعه گره خورده است.

خرم مسلک با تأكيد بر لزوم كيفي شدن برنامه‌هاي اوقات فراغت جوانان يادآور شد برنامه‌ريزي بر اساس شاخص‌هاي مهم و مشاركت و همكاري دستگاه‌هاي مرتبط، در غني‌سازي برنامه‌هاي ستاد نقش بسزايي دارد.

وي با اشاره به اينکه پيشرفت‌هاي علمي، فني، هنري و ادبي مسلمانان، معلول استفاده صحيح و مناسب از اوقات فراغت است، گفت: به طوركلي هيچ فرد، گروه، نهاد و سازماني ترديد ندارد كه غني‌سازي اوقات فراغت نسل رو به آينده داراي اهميت زيادي است و براي سالم سازي اين اوقات بايد برنامه‌ريزي مدوني كرد.

وي گفت: براي مقابله اصولي با وضع موجود و زمينه‌سازي جهت كاهش بروز پديده آسيب‌هاي اجتماعي به تحقيقات، برنامه‌ريزي و فعاليت‌هاي كارشناسانه بيشتري نياز است واميدواريم با تعامل بيشتر نهادهاي تصميم گيري و اجرايي، شاهد به حداقل رسيدن ناهنجاري‌ها و آسيب‌هايي باشيم كه نوجوانان و جوانان آينده‌ساز اين مرز و بوم را تهديد مي‌كند.

نبايد براي پرکردن اوقات فراغت الزامي وجود داشته باشد

وي با بيان اين که نبايد براي پرکردن اوقات فراغت الزامي وجود داشته باشد، گفت: بلکه مي‌بايست فضاي موجود جوابگوي نيازها و گرايش هاي قشرهاي مختلف باشد؛ تنها در اين صورت است که مي توان گفت دستگاه ها با يک نگرش واحد در اين زمينه متحدند.

وي با ابراز تاسف از اين که برخي دستگاهها براي پرکردن اوقات فراغت شهروندان لزوما تعيين تکليف مي کنند و نه بستر سازي، ادامه داد: مسوولان بايد تمامي فضاهاي لازم تفريحي، آموزشي (مدرن، الکترونيکي و...)، هنري و مذهبي را فراهم کنند تا شهروندان براساس سلايق، نگرش و گرايش هاي خود فعاليت مثبتي را که به اوقات فراغت شان تناسب دارد، انتخاب کنند.

اين کارشناس با انتقاد از نبود فضاهاي مناسب براي پرکردن اوقات فراغت تمامي لايه‌هاي مختلف جامعه خاطرنشان کرد: توجه به تفکيک و طبقه بندي براي پرکردن اوقات فراغت تمامي گروههاي سني و شغلي از مهم ترين مسايلي است که متوليان اين امر بايد در نظر داشته باشند.

خرم مسلک به شاخصه‌هاي اصلي در دنياي امروز براي پرکردن اوقات فراغت اشاره کرد و اذعان داشت: هويت ايراني، نگاه مسلماني، توجه به اين امر که در هزاره سوم و اقتضائات آن به سر مي‌بريم و همچنين نگرش واحد جامعه درعرصه اوقات فراغت از جمله مواردي است که بايد متوليان مقوله اوقات فراغت به آن توجه ويژه داشته باشد.

در پايان با توجه به تغيير نگرش مردم در اين جهت که اوقات فراغت صرفا استراحت کردن و بدون فعاليت کردن نيست، پيامد چنين نگرشي گاهي به مرز گريز از واقعيات زندگي نيز کشيده مي‌شود، حال آنکه اگر تعطيلات را بخشي ازفرآيند تربيت بدانيم، از اين فرصت بايد به صورت برنامه ريزي شده استفاده كنيم. در اين زمينه کميته‌هاي فرهنگي، هنري و همه مراکزي که به نحوي درپرکردن اوقات فراغت کودکان نوجوانان و جوانان دست اندرکارند بايد به شناسايي استعدادها وعلائق آنها پرداخته، براي به حداکثر رساندن استفاده از اين ايام برنامه ريزي کنند؛ به ويژه که بسياري از اين دانش آموزان همراه با پايان سال تحصيلي با مشکل گذراندن اوقات فراغت مواجه مي‌شوند؛ زيرا هيچ برنامه خاص و مشخصي براي اين ايام ندارند.

متاسفانه شاهد اين هستيم که برخي دستگاه‌ها براي پرکردن اوقات فراغت شهروندان لزوما تعيين تکليف مي‌کنند و نه بستر سازي، مسوولان بايد تمامي فضاهاي لازم تفريحي، آموزشي (مدرن، الکترونيکي و...)، هنري و مذهبي را فراهم کنند تا شهروندان براساس سلايق، نگرش و گرايش‌هاي خود فعاليت مثبتي را که به اوقات فراغت‌شان تناسب دارد، انتخاب کنند.

انتهاي پيام