يکي از اساتيد جامعه‌شناسي دانشگاه پيام نور چهارمحال و بختياري گفت: در طول تاريخ بشر،جنگ‌هايي به وقوع پيوسته که تفاوت‌هاي ماهويي و ظاهري غير از ماهيت دفاع دارد اما شعارها، ميزان همبستگي گروهي در جنگ و شيوه تبعيت از رهبري موجب شده تا از دوران 8 سال جنگ تحميلي با نام دفاع‌مقدس ياد کنيم. مسيح‌الله کيهاني، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) – منطقه چهارمحال و بختياري – افزود: عمده دلايل جنگ‌ها در طول تاريخ ريشه در مباحث اقتصادي دارند و يک کشور براي دستيابي به منابع طبيعي،آب و خاک و بهره‌مندي از آن کشور ديگر را مورد تجاوز قرار مي‌دهد. ولي در جنگ تحميلي دشمن نه تنها براي دستيابي به آب و خاک و منابع اقتصادي بلکه براي تغيير آرمان، ارزش‌ها و دين و فرهنگ، اعتقادات و عقايد اقدام به برپايي جنگ کرد،ايدولوژي جنگ تحميلي نسبت به بعد اقتصادي آن به مراتب قوي‌تر است. چرا که اگر دشمن تنها به دنبال تصرف خاک ما بود مي‌توانست پيش از اين جنگ به وقوع بپيوندد اين امر باعث مي‌شود که دفاع ما دفاع از ارزش‌هايي باشد که براي دستيابي به آن تلاش کرديم آرمان‌هاي يک گروه شايد با ارزش‌ترين دارايي يک کشور است که در زمان خطر دست‌اندازي به آن توسط ساير کشورها دفاع از آن بسيار ارزشمند است و واژه مقدس را به دنبال دفاع به همراه مي‌آورد. وي با طرح سؤالاتي چون آيا جنگ ذاتا مخرب است و آسيب به شمار مي‌رود و براي زندگي اجتماعي بشر تهديد به حساب مي‌آيد يا نه؟ مي‌تواند آثار مثبت و منفي را در کنار هم به دنبال داشته باشد؟ خاطرنشان کرد: هر رويداد و پديده اجتماعي داراي پيامدهاي مثبت و منفي است. جنگ به ظاهر مخرب و آسيب‌رسان است و افراد تمايل به آن ندارند جنگ به ما تحميل شد پس مي‌شود تفاوت گذاشت بين جنگ‌هايي که صرفا دفاع از عقايد،ارزش‌ها و آرمان‌هاست تا شروع کننده جنگ از اين جهت که جنگ با دفاع از جهات زيادي متفاوت است و جنگ تحميلي براي کشور ما آثار مخرب زيادي داشته است که از جمله پيامدهاي منفي در دروان جنگ تحميلي مي‌توان به از دست دادن عزيزان و جواناني اشاره کرد که جزو نيروهاي متخصص و متعهد و نيروي انساني کارآمدي کشور محسوب مي‌شدند. بحث ديگر تخريب‌هاي صورت گرفته که بعد از گذشت 20 سال بازسازي آن هزينه بسيار براي کشور به دنبال داشته و از نظر زماني کشور 10 سال از اهداف خود عقب مانده است. کيهاني با بيان اينکه عوارض روحي و رواني خانواده‌هاي شهدا و اسرا و آثار جراحات بر جسم جانبازان نيز به عوارض جنگ افزوده مي‌شود، افزود: بايد توجه داشت که هر زماني که انقلابي صورت مي‌گيرد آن جامعه از لحاظ فرهنگي دچار تغيير و تحول بسيار شده است. بعد از پيروزي انقلاب نظام در مرحله گذار از انقلاب بين نيروهاي انقلاب بود ممکن است از نظر شيوه تفکر و عمل اختلافاتي پيش بيايد، بلافاصله بعد از پيروزي انقلاب بايد با اين پديده روبه‌رو مي‌شديم جنگ يک نعمت بود که جلوي اين اتفاق را گرفت و وحدت و اتحاد ايجاد کرد و اين انقلاب با اختلافات چنداني روبه‌رو نشد و کمتر اختلاف و تفاوت بينشي و رفتاري مورد توجه قرار گرفت و کشور به يک وحدت و انسجام کاملا متعالي دست پيدا کرد که از مهمترين فوايد جنگ به شمار مي‌رود. وي پي بردن به نقاط ضعف نيروهاي انقلابي بعد از پيروزي و شناسايي ضعف نظامي، فرهنگي و سياسي را يکي از عوامل مهم پيشرفت امروز کشور و از پيامدهاي مثبت جنگ تحميلي دانست و گفت: موفقيت‌هاي امروز مطمئنا حاصل دوران دفاع مقدس است. اگر امروز ايرانيان به ايراني بودن خود افتخار مي‌کنند و به لحاظ علمي،پزشکي و هسته‌اي در جهان حرفي براي گفتن دارند حاصل دفاع مقدس و خون شهدا است.پيشرفتهاي علمي يکي از ثمرات ايثارگري‌ها، فداکاري‌ها و تلاش رزمندگان است که امروز به ثمر نشسته است. به عبارت ديگر دشمن ناخواسته زمينه پيشرفت ما را فراهم کرد. هرچند در اين هزينه‌هاي زيادي بر ما تحميل شد اگرچه جامعه بايد از عوايد اين پيشرفت به نفع خود استفاده کند. استاد جامعه‌شناسي دانشگاه پيام نور استان گفت: فرهنگ ايثار و شهادت يکي از مهمترين دستاوردهاي دوران دفاع مقدس است و ملت بايد بتواند از اين فرهنگ به نحو مطلوب استفاده کند. اين فرهنگ چيزي نيست جز الگوهاي رفتاري که رزمندگان اسلام، شهدا، جانبازان و ساير ايثارگران در طول 8 سال ابداع کردند. براي جامعه ما تداوم و رشد فرهنگي جامعه بشريت ضروري است و ما به آن احتياج داريم اما موانعي وجود دارد که مانع گسترش اين فرهنگ در سطح جامعه بوده که بايد با تلاش اين موانع هرچه زودتر کنار زده شود. وي افزود: طي تحقيقات انجام شده،موانع ترويج و گسترش فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه طي سال‌هاي گذشته شامل بحث دولتي کردن اين فرهنگ است. شايد ناخوسته دولت مردان ما در طول اين مدت با دولتي کردن اين فرهنگ مانع گسترش آن شده‌اند. يک عنصر فرهنگي زماني در جامعه به راحتي جا باز مي‌کند و به عنوان الگوي رفتاري خودش را مطرح مي‌کند که مردمي و عمومي باشد. عمومي بودن يکي از ويژگي‌هاي فرهنگ‌سازي است و دولت به نوعي در اين دوران اين کار را کرده به اميد اينکه زمينه گسترش را فراهم آورد و اين خود نياز به اصلاح دارد. کيهاني اظهار داشت: مردم بايد شهدا را از خود بدانند و ما نبايد شاهد جدا کردن خانواده شهدا از ساير مردم باشيم. پيامبر اکرم (ص) بين فرزندان شهدا و فرزندان يتيم در جامعه تفاوتي قائل نمي‌شدند و اين موجب ايجاد حس همبستگي بين مردم مي شد.عدم هماهنگي بين مروجين فرهنگ و آثار شهدا، ايثارگران،سپاه پاسداران، بسيج و وزارت ارشاد و ستاد تبليغات و نهادهاي غيردولتي و مردمي و وجود تفاوت و تنوع بين اين نهادها موجب تناقض‌هاي بسياري مي‌شود که لازم است هماهنگي در شيوه ترويج وجود داشته باشد و از شيوه‌هاي علمي استفاده شود. ساخت فيلم‌ها،نگارش داستان‌ها که در آنها نسبت به شخصيت شهدا و رزمندگان غلو زيادي مي‌شود از اين نوع هستند. او ادامه داد: مردم ما اگر حس کنند که شهدا داراي نيروي متعالي دروني بوده‌اند که موجب ايجاد برخي رفتارهاي شهادت‌طلبانه شده که آنها قادر به دستيابي به اين نيروي الهي نيستند قطعا نمي‌توانند از آنها الگو پذيري کنند. الگو زماني قابل دستيابي است که عمل به رفتارش امکانپذير باشد. وي افزود: بايد در فيلم‌ها، نمايشنامه‌ها و داستان‌ها آموزش و نظارت بشود که شخصيت‌ها معقول باشد و شخصيت فراانساني ساخته نشود و مردم بدانند که شهدا انسان‌هايي هستند که با تلاش و خودسازي به درجات بالايي از تکامل دست يافته و انسان متعالي بوده‌اند. کيهاني به ضرورت ترويج اين فرهنگ در جامعه اشاره کرد و گفت: چيزي که آن را هويت ملي مي‌ناميم از چندين هويت شکل مي‌گيرد: هويت فردي، خانوادگي،مذهبي و هويت اجتماعي که سازنده هويت ملي و به نوعي تحت تأثير عناصر ديني قرار دارند. از آنجايي که دفاع‌مقدس يک دفاع ايدولوژيک بوده و يک فرهنگ ايجاد کرده که فرهنگ زندگي جمعي، رفع مشکلات، وحدت و انسجام و فرهنگ رشد و تکامل است و همه در اين فرهنگ گرد آمده‌اند، در اين فرهنگ عناصر بسيار غني از منابع انساني وجود دارد که مسير تکامل انسان را هموار مي‌کند. مردم کشور ما ساليان سال تلاش مي‌کنند تا تغييري در هويت ملي خود ايجاد کنند به شکلي که نتيجه آن تغيير پيشرفت جامعه باشد. ما با انبوهي از عناصر غني فرهنگي مواجه هستيم که خداوند در رويدادي تحت عنوان فرهنگ ايثار و شهادت گردآورده است. داروي حل تمام مشکلات اجتماعي وجود دارد. تمامي مشکلات جامعه با اين فرهنگ قابل رفع است. عنصر ساده گذشت و فداکاري مي‌تواند بسياري از مشکلات در جامعه را حل کند. عنصر تلاش و پشتکار است که مي‌تواند درمان همه عدم کارآيي‌ها و عدم وجدان کاري باشد. در مناطق جنگي کم کاري وجود نداشت. حاصل اين تلاش‌ها پيروزي رزمندگان در عمليات‌هاي دشوار بود. عدم همکاري و وحدت و انسجام عاملي است که امروزه تمام جوامع را تهديد مي‌کند و موجب ايجاد تفرقه و دودستگي مي‌شود. وي گفت: در انتخابات اخير شاهد برخي دودستگي‌ها بوديم که موجب وارد آمدن خساراتي به کشور شد. اطاعت از فرماندهان، تبعيت از ولايت و رهبري از عناصري هستند که موجب رشد پيشرفت و تکامل جامعه به شمار مي‌روند و در صورت بهره‌مندي از اين عناصر هويت ملي‌اي خواهيم ساخت که برگرفته از ارزش‌هاي ديني و سنت‌هاي والاي جامعه ما و يک فرهنگ بومي ايراني است. يکي از معضلات جامعه امروز از خودبيگانگي است. به اين دليل که انسان‌ها عناصر فرهنگي خود را ضعيف مي‌دانند و عناصر بيگانه را قوي. و به همين دليل گرايش به تبعيت از فرهنگ بيگانه پيدا مي‌کنند. امروز با گسترش رسانه‌ها و ابزار ارتباط جمعي و گسترش فرهنگ بيگانه در جوامع مختلف همين امر جامعه را تهديد و ضرورت ترويج فرهنگ ايثار و شهادت را بيشتر مي‌کند. با ابزار موجود خود بيگانگان سعي در بزرگنمايي و ظاهرسازي فرهنگي و تلاش براي جذب جوانان ما به فرهنگ بيگانه دارند و در صورت بروز چنين اتفاقي در جامعه دچار ضرر و زيان بسياري خواهيم شد که اگر نگوئيم تنها راه مقابله با تهاجم پرداختن به فرهنگ ايثار و شهادت است مي‌توانيم بگوئيم مهمترين راه است. اين استاد دانشگاه ادامه داد: يک عنصر فرهنگي زماني مي‌تواند در يک جامعه مورد استقبال قرار بگيرد که در درون آن فرهنگ در آن زمينه خلا وجود داشته باشد. مسئولان کشور بايد با ترويج اين فرهنگ ارزشمند خلاءهاي موجود در فرهنگ را پر کرده و مانع از نفوذ فرهنگ بيگانه در فرهنگ اصيل ايراني شوند. فرهنگ ايثار و شهادت به دليل دارا بودن مجموعه‌اي کامل از عناصر غني فرهنگي نه تنها براي جامعه خودمان بلکه قابليت تبديل شدن به يک فرهنگ جهاني را دارد و بايد از راه‌هاي علمي و کارشناسي شده به ترويج اين فرهنگ پرداخت. در صورتي که نهادي متولي ترويج اين فرهنگ است بايد زمينه رشد آن توسط مردم را فراهم کند و فرهنگ شهادت را در بين مردم عمومي کند. وي يکي از نتايج ناموفق بودن ترويج فرهنگ ايثار و شهادت را بروز شکاف بين نسل‌ها عنوان کرد که با رفع موانع برشمرده شده مي‌توان شاهد کم کردن و از بين رفتن اين شکاف و فاصله‌ها بود. کيهاني، از آموزش و پرورش به عنوان يکي از نهادهاي مروج در گسترش اين فرهنگ نام برد که مي‌تواند با تربيت معلمان فداکار و سرشار از روح گذشت و مردانگي بيش از پيش در اين زمينه موفقيت کسب کند و افزود: باد دانست در صورتي که افراد به دلايل مختلف به محافظه کاري سوق پيدا کرده و به دنبال منافع فردي خود باشند نمي‌توانيم در ترويج اين فرهنگ بزرگ موفق عمل کنيم بايد از ساختارهاي اداري و آموزشي شروع کرد و تلاش کرد تا عواملي که باعث ايجاد محدوديت مي‌شوند از بين برد و بعد شاهد هموار شدن راه رشد و تعالي فرهنگي بود. اگر بدون رفع اين موانع تلاش کنيم مانند آن است که هيچگونه اقدام و تلاشي در اين زمينه صورت نگرفته است. بايد توجه داشت عدم ساختار آموزشي متناسب و ساختار اداري نامناسب و گروه گرايي در مسائل سياسي مي‌تواند تاثير بسزايي در عدم گسترش فرهنگ ايثار و شهادت به جاي بگذارد. وي افزود: همه ما به عنوان مسئول مؤظف هستيم موانع رشد ترويج فرهنگ ايثار و شهادت را از بين ببريم. مردم بايد بدانند هيچ تفاوتي بين شهدا و ساير افراد نيست و شهدا افرادي از جنس مردم بوده‌اند که براي دفاع از خاک و ناموس خود از جان گذشتگي کردند. بايد همه بدانند هر ايراني يک شهيد بالقوه بزرگ است و در صورت لزوم و بروز کوچک‌ترين تهديد توسط ساير کشورها همانند شهدا در جنگ تحميلي از کشور دفاع خواهند کرد و نبايد در ارائه الگو به گونه‌اي عمل کرد که رسيدن به درجه شهادت را غيرقابل دستيابي نشان دهيم. بيان اينکه نسل اول انقلاب افرادي هستند که نيروي جوان ما توانايي رسيدن به مقام و موقعيتشان را ندارند بسيار مخرب است. بايد توجه داشت که شرايط اوايل انقلاب با شرايط فعلي يکسان نيست. وجود رسانه هاي جمعي و ترويج فرهنگ بيگانه از جمله تفاوت‌هاي عمده در اين زمان است. نااميدي از نسل آينده از اهدافي است که دشمن به دنبال آن است و بايد شرايطي براي نسل جوان فراهم کرد که مسير منطقي را طي کنند. اين استاد دانشگاه گفت: بنياد شهيد و امور ايثارگران، سپاه پاسداران و آموزش و پرورش جزو متوليان ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه به شمار مي‌روند که بايد بدانند شهدا متعلق به مردم‌اند و نبايد آنها را انحصاري دانست و بايد راه را براي ساير نهادها و ارگان‌ها باز بگذارند تا در اين زمينه آنها هم به فعاليت بپردازند. خانواده‌هاي شهدا به عنوان نزديکترين افراد به الگوي رفتاري شهدا به بيان الگوهاي رفتاري شهدا و بيان ناگفته‌هاي خود از فضايل اخلاقي آنها بپردازند و اطلاعات خود را در اختيار مسئولان و مروجين اين فرهنگ قرار بدهند. خانواده شهدا نيز به لحاظ نزديکي با شهيد و وابستگي به آن و تأثيرپذيري سايرين از آنها بايد رفتاري متناسب با الگوهاي رفتاري شهيد داشته و شهيد را متعلق به همه افراد جامعه بدانند. انتهاي پيام