رييس نوزدهمين كنگره گياه پزشكي ايران گفت: اگر چه تحقيقات در گياه‌پزشكي راهگشاي حل برخي معضلاتي است كه با آن مواجه هستيم ولي كاربردي كردن دستاوردهاي تحقيقاتي به همكاري تنگاتنگ موسسات اجرايي نياز دارد و نتيجه مطلوب هنگامي به دست مي‌آيد كه كشاورزان و باغداران ما از آموزش كافي براي بهره‌گيري بهتر از دستاوردهاي علمي برخوردار باشند.

به گزارش خبرنگار كشاورزي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر علي رضواني امروز در افتتاحيه نوزدهمين كنگره گياه‌پزشكي ايران هدف از تلاش بشر در پيشرفت علم و دسترسي به فناوري جديد در زمينه‌هاي مختلف علمي را رسيدن به زندگي بهتر و راحت‌تر دانست و افزود: در اين رهگذر هدف تحقيقات در حوزه كشاورزي، از جمله آن گياه‌پزشكي، تهيه غذاي كافي و سالم براي مردم سراسر جهان است كه كشور ما نيز نمي‌تواند نسبت به اين قضيه بي‌اعتنا باشد چرا كه تهيه غذاي كافي و سالم براي افراد بشر در حال حاضر مشكل جهاني و بسيار مهم است به طوري كه اكنون بخش بزرگي از جمعيت جهان به ويژه در قاره آفريقا غذاي كافي و لازم براي گذران روزمره خود در اختيار ندارند.

رضواني گفت: كشور ما به دليل اينكه در منطقه كم باران و تقريبا خشك جهان قرار گرفته است براي توليد مواد غذايي به نسبت با مشكلات بيشتري دست به گريبان است و در اين ميان ضعف و ناكارآمدي نظام كشاورزي و كم تجربگي كشاورزان خرده مالك نيز بر اين مشكلات مي‌افزايد.

وي در ادامه يكي از كاراترين راه‌ها براي تامين مواد غذايي را جلوگيري از هدر رفتن فراورده‌ها دانست و افزود: چنانكه از منابع برمي‌آيد يك سوم مواد غذايي از هنگام داشت، برداشت و انبار كردن توسط آفات از بين مي‌رود و ميزان خسارت آفات در كشورهاي توسعه نيافته و يا كمتر توسعه يافته نسبت به كشورهاي پيشرفته و صنعتي بيشتر است.

رضواني با تاكيد بر اينكه اهميت و نقشي كه گياه‌پزشكي در جلوگيري از زيان‌هاي وارده توسط عواملي مانند آفات، بيماري‌هاي گياهي و علفهاي هرز دارد بر هيچ كسي پوشيده و پنهان نيست، افزود: موسسات تحقيقات گياه‌پزشكي در طول تاريخ موجوديت خود توانست نقش خود را در مبارزه با عواملي چون كرم خاردار پنبه، ساقه‌خوار برنج، سياهك هندي، بيماري بلاست برنج و ده‌ها عوامل ديگر زيان‌آور به محصولات زراعي و باغي به خوبي با سربلندي ايفا كند.

رييس نوزدهمين كنگره گياه‌پزشكي ايران اظهاركرد: امروزه به دليل آسان شدن ارتباطات بين كشورها و قاره‌ها ضمن اينكه تبادل اطلاعات علمي زيادتر و آسان‌تر شده است خطر انتقال عوامل خسارت‌زا نيز افزايش يافته است. به طوري كه در طول چند سال گذشته ورود آفاتي همچون مگس ميوه در شمال، مگس انجير آفريقايي در استان فارس روي انار و انجير ومگس زيتون در استانهاي گيلان، زنجان و قزوين مشكلات فراواني براي باغداران به وجود آورده است.

رضواني خاطرنشان كرد: در سال گذشته بيش از 70 درصد نارنگي‌هاي اونشو و خرمالو در شمال به مگس ميوه آلوده شده و از بين رفتند و به همين نحو زيتون مناطق آلوده نيز خسارات بسياري را متحمل شد و به ناچار بيشترين حجم اين محصول براي استفاده در تهيه كنسرو به كار مي‌رود.

وي ادامه داد: بر اساس گزارش رسيده 14 استان در سال 84 به مگس زيتون آلوده بودند كه در حال حاضر به علل نامعلوم در اغلب استان‌ها اثري از اين آفت ديده نمي‌شود كه اين رويداد به هر دليلي كه باشد بسيار خوشحال‌كننده است و البته اكنون آلودگي به مگس زيتون به همان سه استان ياد شده محدود مي‌شود.

رضواني افزود: مشكل آلودگي باغات مركبات شمال به مگس ميوه و نيز مگس آفريقايي انجير در جنوب را بايد با ورود بي‌رويه مركبات از كشورهايي مانند مصر كه به آفت‌هاي ذكر شده آلوده هستند مربوط دانست. متاسفانه پرتقال‌هاي وارداتي در تمام فصول در ميدان‌هاي اكثر مناطق ايران و از جمله مازندران كه قطب توليد مركبات است به فراواني به چشم مي‌خورد.

وي تاكيد كرد: براي جلوگيري از ورود آفات و عوامل بيماري‌زاي قرنطينه‌اي بايد وزارتخانه‌ها و موسسات ذي‌ربط سياستي اتخاذ كنند تا از ورود ميوه‌ها به ويژه پرتقال به داخل كشور كه كاملا خودكفا هستيم جلوگيري شود. البته همكاران ما در موسسه گياه‌پزشكي راههاي كارآمد و باهزينه قابل قبول براي كنترل اين آفت پيدا كردند كه اميد است با همكاري موسسات اجرايي و آموزش باغداران تا حد ممكن از ايجاد خسارت جلوگيري شود.

رضواني اضافه كرد: شپشك قهوه‌اي مركبات كه تا چند سال پيش آفت كليدي مركبات در شمال كشور بود در حال حاضر به ندرت به چشم مي‌خورد كه اين پديده مي‌تواند بيشتر به دليل كاهش مصرف سموم روي اين محصول و بهبود وضعيت دشمنان طبيعي باشد.

رييس نوزدهمين كنگره گياه‌پزشكي ايران به بيماري جاروك ليموترش اشاره كرد و گفت: مساله آلودگي به بيماري جاروي جادوگر روي درختان ليموترش كه در چند سال اخير دامنگير كشور شده است هنوز با شدت نگران‌كننده‌اي ادامه دارد و تاكنون نيز بخش بزرگي از درختان ليموترش كشور در استان هرمزگان نابود شده و متاسفانه هنوز راه حل مناسبي براي فائق آمدن اين مشكل و يا مهار كردن آن پيدا نشده است. البته در اين اواخر روزنه‌هاي اميدي در جهت كنترل اين بيماري خطرناك پيدا شده و گامهاي نخستين توسط موسسه تحقيقات گياه‌پزشكي برداشته شده است. همچنين گسترش پسيل مركبات نيز پديده‌ ناميموني است كه در معضلات باغ‌هاي جنوب كشور افزوده شده است.

وي تصريح كرد: اگرچه تاكنون براي كنترل آفات و بيماري‌ها بشر توانسته است با روش‌هاي غير شيميايي مانند به‌زراعي، استفاده از ارقام مقاوم، مديريت تلفيقي و كنترل بيولوژيكي پيشرفت قابل توجهي به دست آورد ولي روش كنترل شيميايي هنوز آسانترين و ظاهرا موثرترين روش كنترل به حساب مي‌آيد. ليكن استفاده بي‌رويه و يا ناآگاهانه از آفت‌كشها مشكلات متعددي همچون مقاومت حشرات زيان‌آور و عوامل بيماري‌زا و نيز حشرات نامطلوب روي حشرات مفيد و يا باقيمانده سموم روي محصولات را در پي دارد.

رضواني با بيان اينكه بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهاني سالانه حدود 200 هزار نفر در نتيجه استفاده از آفت‌كش‌ها از بين مي‌روند افزود: متاسفانه بسياري از آفت‌كش‌هاي ممنوع شده هنوز در كشورهاي در حال توسعه در سطح قابل توجهي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

وي خاطرنشان كرد: در كشور ما مطابق آمار مصرف سم در سال زراعي 85 ـ 86 ، 26 هزار تن و در سال زراعي 87 ـ 88 حدود 19 هزار و 500 تن بوده است كه با مقايسه اين دو رقم شاهد كاهش 25درصدي مصرف سموم در طول دوسال هستيم كه البته علت اين كاهش شديد مي‌تواند به عوامل بسياري از جمله آگاهي‌هاي كشاورزان در استفاده بهينه از سموم، توجه بيشتر به مبارزه تلفيقي، افزايش بهاي آفت‌كش‌ها باشد.

رييس نوزدهمين كنگره گياه‌پزشكي ايران ادامه داد: سهم محصولات باغي از مصرف سموم در سالهاي زراعي ياد شده حدود 25 درصد بوده است و با توجه به اينكه بخش چشمگيري از محصولات باغي صادراتي هستند باقيمانده سموم روي اين محصولات براي صادرات آنها مشكل بزرگي ايجاد مي‌كند.

او ادامه داد: اثرات كنه‌كش‌ها روي دشمنان طبيعي كنه‌ها در طول دو دهه گذشته باعث بروز بيش از 30 گونه كنه خسارت‌زا شده است كه 28 گونه از آنها روي اندامهاي هوايي و دو گونه از آنها بر روي اندام‌هاي زيرزميني مطرح هستند و اگرچه در طول اين دو دهه مصرف كنه‌كش‌ها به طور قابل ملاحظه‌اي كاهش داشته است ولي ميزان مصرف آن هنوز در حد نگران كننده است و اگر به همين روند ادامه داشته باشد ضمن افزايش تنوع گونه‌ها ميزان خسارت به محصولات تا يك دهه ديگر به مراتب زيادتر خواهد شد.

رضواني در ادامه گفت: استفاده از سموم در گلخانه‌ها روي محصولاتي همچون خيار و گوجه فرنگي و نيز توت‌فرنگي و برخي ديگر از سبزيجات هنوز بسيار نگران‌كننده است و توليد‌كنندگان بدون توجه به ضرورت استفاده از سموم، نوع و دوره كارنس آنها هر تركيبي را كه در دسترس دارند تي در روزهاي نزديك به برداشت به كار مي‌برند. در صورتي كه در بسياري از كشورهاي در حال توسعه و براي نمونه در مراكش بيش از هزار هكتار از گلخانه‌هاي گوجه‌فرنگي تحت برنامه كنترل بيولوژيكي قرار دارد و در كشورهاي صنعتي كاربرد سموم در گلخانه‌ها كاملا منتفي است براي مثال در كشور آلمان 98 درصد محصولات گلخانه‌اي زير پوشش همين برنامه است كه البته در كشور ما نيز در گلخانه‌ها چنان كه در اين اواخر گزارش مي‌شود گام‌هاي موثري در جهت استفاده از عوامل بيولوژيك و قطع كاربرد سموم برداشته شده كه بسيار خوشحال‌كننده است.

رضواني يادآور شد: در طرح تحققياتي كه به صورت آزمايشات اوليه با استفاده از 12 عامل شامل حشرات مفيد و ميكرو ارگانيسم در گلخانه‌هاي مختلف و بيشتر در منطقه ورامين انجام و مورد ارزيابي قرار گرفته‌اند، نتايج چشمگير و اميدواركننده‌اي به دست آمد به طور يكه از آن به عنوان چراغ راهنما براي كنترل بيولوژيك مي‌توان ياد كرد و با توجه به پشتوانه بسيار قوي و از نظر تنوع زيستي به ويژه دشمنان طبيعي در كشور ما وجود دارد بايد بسيار اميدوار بود كه برنامه كنترل بيولوژيك در گلخانه‌ها با موفقيت كامل روبه‌رو خواهد شد.

رييس نوزدهمين كنگره گياه‌پزشكي ايران با اشاره به اينكه مبارزه بيولوژيك در ايران پيشينه 70 ساله دارد افزود: از ميان سال‌هاي 60 اين روش عليه كرم ساقه‌خوار برنج مورد توجه قرار گرفته و در سالهاي 70 با شدت و هدت زيادي با استفاده از زنبور تريكوگراما با موفقيت نسبي در زراعت برنج شمال كشور پيگيري شد و سطح رهاسازي زنبور تا حدود يكصدهزار هكتار رسيد و افزود: تلاش شد با استفاده از تجربيات به دست آمده در زراعت برنج اين روش مبارزه در زراعت‌هاي ديگر و باغها در مناطق مختلف كشور به مرحله اجرا گذاشته شود. براي اين منظور تعداد بسياري مراكز پرورش حشرات مفيد نيز در مراكز استانها يجاد گرديد ولي متاسفانه به دليل اينكه مطالعات لازم و كافي در زمينه زيست‌شناسي و كارايي حشرات مفيد مناطق به طور جداگانه صورت نگرفته بود گام‌هاي اوليه نتيجه مطلوبي را به دست نداد و اصل قضيه در بيشتر مناطق به فراموشي سپرده شد.

او تاكيد كرد: استفاده از زنبور تريكوگراما در زراعت برنج نيز به نظر مي‌رسد كه در اين اواخر تا حدود بسياري از تب و تاب گذشته افتاده و آن حرارت و تحرك سابق را از دست داده است كه در اين زمينه انتظار داريم با توجه به تجارب به دست آمده و با رفع كاستي‌ها تلاش جديدي در اين زمينه آغاز و با اميد به اينكه روزي از وابستگي به مصرف سم در اين محصول استراتژيك بي‌نياز شويم.

او در ادامه گفت: امروز محصولات ارگانيك و فرآورده‌هاي باغي و زراعي در كشورهاي رشد يافته طرفداران بسياري به دست آورده است ولي تاكنون در كشور ما مورد توجه قرار نگرفته است.

وي در پايان تاكيد كرد: نحوه استفاده از آفت‌كشها اثرات زيست محيطي، مشكل بروز مقاومت و بيش از هر چيز آموزش كشاورزان و باغداران در كاربرد بهينه آفت‌كشها اموري هستند كه بايد از جانب مسووليت ذيربط مورد توجه قرار گيرند.

انتهاي پيام