گاهي در يك برهه زماني مشخص رسانههاي مختلف در يك گرايش خاص يا متفاوت خبري را در تعداد بالا بهطور مكرر منتشر ميكنند كه در عالم ارتباطات و رسانه با موج خبري از آن ياد ميشود؛ موجي كه بايد ديد چه تاثيري بر افكار عمومي دارد و يا در اصول حرفهيي به ويژه در روزنامهنگاري استفاده از آن صحيح است يا خير؟
به گزارش خبرنگار رسانه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، روزنامهنگاري و القاي خبر آنگونه كه هست و يا حتي نيست با تكنيكها و تاكتيكهايي همراه است كه در علم ارتباطات تعاريف مشخصي داشته و استفاده از آن با قواعد خاص خود را دارد.
براي اينكه مخاطب با اطلاعات واقعي مواجه نشود و آن چيزي را بپذيرد كه مورد نظر رسانه است به وسيله بازي با تاكتيك هاي خبري اطلاعات طوري عنوان ميشوند كه شايد خيلي به واقعيت نزديك نباشند. مثلا با استفاده از تاكتيك حذف بخشي از خبر را اعلام ميكنند كه معناي اصلي آن از دست ميرود.
يك استاد دانشگاه با اعتقاد به آنچه در بالا آمد در گفتوگو با خبرنگار ايسنا، با بيان اينكه در تعداد تاكتيكهاي خبري نظرات متفاوتي مبني بر تعداد آنها وجود دارد، گفت: دروغ بزرگ، اطلاعرساني قطره چكاني، حذف، پيچيده كردن خبر براي عدم دريافت حقيقت از سوي مخاطب، استفاده از احساسات گيرندگان پيام و... از جمله تاكتيكهاي خبري هستند كه در عالم ارتباطات براي القاي خبر استفاده ميشود.
سعيد خال تاكيد دارد كه بنگاههاي خبري و رسانه اصولا از تكنيكهاي خبري براي قلب واقعيت استفاده ميكنند تا به اهداف خود از انتشار اطلاعات در راستاي خواست از پيش تعيين شده دست يابند، اما در رسانههايي كه صداقت وجود دارد و اطلاع رساني واقعي به مردم صورت بگيرد، نيازي به استفاده از اين تكنيكها نيست.
براي ايجاد موج خبري كه شامل تمركز چند رسانه بر يك موضوع خاص ميشود، تاكتيكهاي خبري مورد استفاده قرار ميگيرند تا موضوع مورد نظر در سطح وسيع و با تمركز در يك زمان مشخص اطلاعرساني شود و بيشترين تاثير در باز خورد از مخاطبان دريافت شود.
تاكتيكهاي خبري براي تغيير واقعيات از سوي بنگاههاي اطلاعرساني منتشر ميشوند؛ اطلاعرساني به صورت موج خبري ميتواند با شايعهپراكني، ترور شخصيت، اغراق و... همراه باشد و مقاومت در برابر آن نياز به آگاهي و سواد رسانهيي از سوي مردم، مسوولان و كارشناسان دارد.
به اعتقاد خال اگر موج خبري از سوي رسانههاي آشنا با رسالت اطلاعرساني، درست و در زماني به جا و در مناسبتي خاص با خبري ويژه همراه باشد، ميتوان براي ايجاد آن توجيه حرفهيي آورد. البته در شرايطي كه با خبري ايجاد شده از سوي رسانههاي خارجي مواجهيم، موج خبري براي مقابله الزامي به نظر ميرسد و به اين ترتيب ميتوان با خبرسازيها يا اخبار تحريف شده مقابله كرد. اگر استفاده از موج خبري در زمان مناسب انجام نشود، نتيجه عكس بر مخاطب خواهد داشت و از اعتبار رسانه خواهد كاست.
اما اميدعلي مسعودي درباره موج خبري تاكيد دارد كه موج خبري اصطلاحي است كه در تحريريهها شنيده ميشود و در كتب خبري زياد به چشم نميخورد.
اين استاد ارتباطات در گفتوگو با ايسنا، با بيان اينكه موجآفريني در تحريريه است، ادامه داد: رسانه اطلاعرساني ميكند، باعث بيداري و آگاهي مردم ميشود و اين منجر به تغيير نگرش، رفتار و حركت جمعي و تحركات اجتماعي ميشود كه اگر در جهت منافع ملي باشد، اصلاح امور و اگر با اغراض منفي صورت بگيرد تخريب را باعث خواهد شد.
به گفته او موجآفريني در خبر بهمعناي جريانسازي در خبر است و اين در تحريريه اتفاق ميافتد زيرا خبرنگاران با اطلاع از وقايع مختلف درصدد تاثيرگذاري اطلاعات توليدي خود بر مخاطب فعاليت ميكنند تا نتيجه اتفاقات پيش آمده را بين افراد جامعه ببينند و از انتشار اطلاعات آگاهي ايجاد شده را دريابند.
مسعودي تاكيد دارد كه موج خبري جزو تكنيكهاي خبري نيست ولي حاصل تكنيكهاي خبري است. مثلا برجستهسازي ميتواند موج خبري ايجاد كند. تبديل تكنيك خبري به موج خبري ميتواند جريان خبري ايجاد كند.
به اعتقاد او ايجاد موج خبري جزو ذاتي اطلاعرساني است. ايجاد جريان خبري برآيند تمام فعاليتهاي تحريريه است. عكس، تيتر، محل قرار دادن خبر، دروازهباني خبر،... در ايجاد و چگونگي تاثيرگذاري موج خبري اثرگذار است.
اين استاد دانشگاه درباره توافق جمعي از رسانه براي مانور دادن روي يك موضوع خاي در يك برهه زماني مشخص با بيان اينكه اين كار در رسانههاي خارج از كشور هم ديده ميشود، گفت: اين اتفاق بيشتر در مطبوعات حزبي ديده ميشود. به گونه اي كه در يك حزب خاص رسانههاي مختلف وابسته و متمايل به آن جريانهاي مختلف را ايجاد ميكنند.
به اعتقاد او رسانهها با گرايش فكري متفاوت نيز زماني كه مصالح جامعه و يا منافع ملي مطرح است و نياز به اتفاق نظر وجود دارد در زمينههايي چون اجتماعي، بهداشتي، سياسي و... به نقطه اشتراك ميرسند و از قدرت رسانه بدون نگاه جناحي در جهت حل مشكلات بهره ميبرند.
او يادآوري كرد: در جريان واترگيت در آمريكا واشنگتن پست اطلاعرساني را آغاز كرد اما اگر نيويورك تايمز نبود خلاءهاي خبري اين جريان پر نميشد و افزايش آگاهي عمومي به جايي نمي رسيد كه رييس جمهور ايالات متحده به پاي ميز محاكمه كشيده شود.
انتهاي پيام
نظرات