سمينار يك روزه بررسي جايگاه رسانه‌هاي جهان اسلام در انتشار اخبار بين‌المللي چهارشنبه ـ 27 بهمن ماه ـ با حضور تعدادي از كارشناسان و مديران رسانه‌يي برگزار شد.

به گزارش خبرنگار سرويس تلويزيون و راديو خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، داوود نعمتي اناركي ـ عضو هيات علمي گروه ارتباطات دانشگاه صدا و سيما و دبير اجرايي همايش رسانه‌ جنگ نرم ـ در اين سمينار به بررسي مباني نظري كاركرد رسانه‌هاي جهان اسلام در انتشار اخبار بين‌المللي پرداخت.

نعمتي با بيان اينكه ما بايد به سمت شبكه‌ها و رسانه‌هاي متعدد و تشكيل اتحاديه‌هايي برويم كه رسانه‌هاي جهان اسلام را در برابر جريان نابرابر اخبار به تغيير بكشاند، عنوان كرد: جريان انتشار اخبار با توجه به ديدگاه‌هاي مختلف صاحب‌نظران بعد از جنگ جهاني دوم به سه مدل شمال ـ جنوب، مركز ـ پيرامون و مدل مثلثي متكي است. اما شريان غالب در انتقال اخبار مدل شمال ـ جنوب و مركز ـ پيرامون است. در اين دو مدل بيشترين حجم انتقال خبرها از شمال به جنوب اتفاق مي‌افتد و سهم چنداني از جنوب به شمال مشاهده نمي‌كنيم؛ اين اتفاق هنوز هم در جريان است.

وي ادامه داد: اتفاقاتي كه در حال حاضر در جهان اسلام رخ مي‌دهد، به طور عمده از طريق اين جريان خبررساني انتقال پيدا مي‌كند و رسانه‌هاي غربي با امكانات متعددي كه در اختيار دارند هرگاه اراده كنند مي‌توانند از نقطه نظر خود اخبار را منعكس كنند. جامعه اول به واسطه در اختيار داشتن حلقه‌ي رسانه‌ها اين قابليت را پيدا كرده تا چنين موجي را ايجاد كند.

نعمتي در ادامه به گام‌هاي برداشته شده از سوي جهان اسلام در چند سال اخير كه منجر به تغيير اين وضعيت مي‌شود، اشاره كرد و افزود: اين گام‌ها نشان مي‌دهند كه ما حرفي براي گفتن داريم تا بتوان به لحاظ پوشش اخبار نياز مخاطب را برآورده كنيم. ما در يك وضعيت نامتعادل در حوزه انتشار اخبار قرار داريم و تا زماني كه اين جريان نامتعادل وجود داشته باشد نمي‌توانيم حضور فعالي در اين عرصه داشته باشيم، بايد اين معادله به هم بخورد.

عضو هيات علمي گروه ارتباطات دانشكده صدا و سيما در ادامه به تحليل دلايل اين جريان نامتعادل خبري پرداخت و گفت: تفاوت‌ ميان كشورهاي پيشرفته و جهان سوم كه در حوزه ارتباطات و رسانه معنادار است، يكي از دلايل شكل‌گيري اين جريان نامتعادل است. بنگاه‌هاي رسانه‌يي غرب در كشورهاي جهان سوم با راه‌اندازي شبكه‌هاي تلويزيوني و روزنامه به مخاطبان اين كشورها سرويس‌دهي مي‌كنند. بخش ديگري از اين عدم تعادل به وابستگي برمي‌گردد كه از فعاليت‌ كشورهاي مستقل جلوگيري مي‌كند.

وي عامل ديگر اين نابرابري را باور به نظام سرمايه و سيستم كل دانست و گفت: باور به اينكه يك سيستم كل وجود دارد كه همان نظام سرمايه‌داري ليبرال است، ما را به عقب مي‌كشاند و اذعان كردن به اين مساله است كه ما داراي ضعف هستيم. اين نگرش در برخي از كشورهاي جهان سوم وجود دارد گرچه بيداري در كشورهاي اسلامي در حال به وقوع پيوستن است.

نعمتي در پايان سخنانش به بررسي راهكارهاي ممكن در خصوص رفع اين نابرابري پرداخت و عنوان كرد: ما نبايد به شبكه‌هاي اندك بسنده كنيم؛ ارتباطات رسانه‌يي در جهان اسلام بايد شكل بگيرد و همان‌طور كه رييس‌جمهور گفته اتحاديه‌هاي رسانه‌هاي جهان اسلام بايد تاسيس شود تا از نابرابري‌هاي موجود كاسته شود.

***

به گزارش ايسنا، در بخش ديگري از اين سمينار يك روزه، محسن شريف‌زاده ـ مدير كل صداي آشناي ـ سهم رسانه‌هاي جهان اسلام در انتشار اخبار بين‌المللي را مطرح كرد و گفت: امروز دنياي جنگ نرم و رسانه‌يي است و روزگاري كه كشورها با لشگركشي كشورگشايي مي‌كردند سپري شده است. امروز دنياي عبور از مرزها گذشته و نفوذ درمرزها جريان پيدا كرده است.

شريف‌زاده در ادامه جنگ نرم و جنگ فرهنگي را مقايسه كرد و افزود: امروز با مسائل پيچيده‌اي در اين مورد مواجه هستيم. روزگاري گيرنده‌هاي تلويزيوني و راديويي ساده‌اي در اختيار مردم بود اما امروز در دنياي جديد رسانه‌ها سرعت تحولات بسيار زياد شده به طوري كه آثار و بازتاب اين سرعت را در تحولات جهاني مي‌بينيم. در گذشته انحصار راديو و تلويزيون در اختيار دولت‌ها و وابسته به قدرت بود، اما در حال حاضر اين‌طور نيست و فكر و ايده را مي‌توان به راحتي در تمام دنيا گستراند.

وي سپس به تاثير رسانه‌ها در جريانات اخير مصر اشاره كرد و با مقايسه آن با انقلاب اسلامي گفت: انقلاب اسلامي در سيزده ماه به پيروزي رسيد ولي مصر 18 روزه پيروز شد. چيزي كه اين فشردگي زمان را ايجاد كرده است سهم رسانه‌هاست.

مدير شبكه صداي آشنا در بخش ديگري از سخنانش به انتقاد از رسانه‌هاي جهان اسلام پرداخت و خاطرنشان كرد: ايرادي كه ما در قالب و فرم در كنار محتواي بسيار غني كه داريم تامل‌برانگيز است و بايد بتوانيم با استفاده از صحنه و فرم فارغ از محتوا مخاطب را جذب كنيم.

شريف زاده در پايان عنوان كرد: بايد سهم جهان اسلام را در پوشش رسانه‌يي افزايش دهيم و طبق فرموده‌ي مقام معظم رهبري نبايد به آنچه داريم قانع شويم. درست است كه ما شبكه‌هاي زيادي داريم اما راه كمال بي‌ پايان است و بايد افق‌هاي پيش‌رو را مدنظر داشته باشيم.

***

به گزارش ايسنا، در بخش ديگري از سمينار يك روزه بررسي جايگاه رسانه‌هاي جهان اسلام در انتشار اخبار بين‌المللي، محمدمهدي شريعت‌مدار ـ معاون مطالعات راهبردي اتحاديه راديو و تلويزيون‌هاي اسلامي ـ چالش‌ها و فرصت‌هاي فراروي جهان اسلام در انتشار اخبار بين‌المللي را برشمرد.

شريعت‌مدار گفت: رسانه‌هاي امروز عليرغم وجود فرصتي كه در اختيار ما قرار داده‌اند، باعث شدند در ميداني بازي كنيم كه از آن ديگري است و اين مورد يك تهديد به شمار مي‌رود؛ به عنوان مثال در حوادث ميدان التحرير مصر تصاوير با مديريت كامل در اختيار فايل رسانه‌ها قرار داده مي‌شد.

وي سه دسته از رسانه‌ها را در دنياي اسلام برشمرد و گفت: رسانه‌هاي اسلامي اكثرا دولتي هستند در كنار آنها رسانه‌هاي خصوصي هم وجود دارند كه به شدت افزايش پيدا كرده‌اند و روبه گسترش هستند. دسته سوم از رسانه‌ها هم رسانه‌هاي اقليت‌هاي اسلامي در كشورهاي غيراسلامي هستند، اين رسانه‌ها بيشتر به مسائل درون گفتماني و مسائل درون اقليت‌ها مي‌پردازند. در اين شبكه‌ بخش‌هاي خبري بسيار محدود است. البته يك موضوع ديگر را هم نبايد از ياد ببريم كه رسانه‌هايي را شامل مي‌شود كه از آن ديگري است اما مخاطبانشان از جامعه ما هستند.

وي ادامه داد: گسترش شبكه‌هاي عربي و فارسي زبان كه شبكه‌هاي جدي و خبري هم در آنها مشاهده مي‌شود از مواردي است كه گرچه جزو رسانه‌هاي جهان اسلام محسوب نمي‌شوند، اما به دليل اثرگذاري آنها بايد مورد توجه قرار گيرند.

شريعت‌مدار در ادامه در پاسخ به اين پرسش كه آيا رسانه‌هاي جهان اسلام در حد مطلوب هستند؟ عنوان كرد: رسانه‌هاي جهان اسلام چند مشكل و چالش اساسي دارند؛ يكي ويژگي‌هاي عمومي در جهان سوم است كه به رسانه‌هاي جهان سوم نيز منتقل مي‌شوند. وابستگي كشورهاي مختلف و توليد اطلاعات هم مساله قابل توجهي است. ممكن است در مباحث سياسي كشورهاي جهان اسلام استقلال داشته باشند اما در مسائلي مثل قدرت‌هاي اقتصادي شايد وابستگي كشورهاي اسلامي روز به روز افزايش پيدا كند.

معاون مطالعات راهبردي اتحاديه راديو و تلويزيون‌هاي اسلامي نارسايي‌هايي را كه در نظام حاكم كشورهاي اسلامي وجود دارد، دسته‌ي دوم اين مشكلات برشمرد و افزود: اين نارسايي‌ها، دولتي بودن رسانه‌ها و ترجيح مسائل ملي به معناي درون‌مرزي در مسائل اسلامي بخشي از مشكلات جهان اسلام در اين زمينه است. مشكلات ساختاري مثل مشكلات هويتي نيز مزيد بر علت مي‌شود تا با ناكارآمدي رسانه‌هاي جهان اسلام مواجه شويم.

شريعت‌مدار اولين راه حل برون‌رفت از اين مشكلات را ايجاد نوعي همگرايي، همكاري و هم‌افزايي عنوان كرد و گفت: ساز و كارهايي را ايجاد كرده‌ايم اما اين ساز و كارها مشكلاتي دارند. سازمان كنفرانس اسلامي، اتحاديه كشورهاي عربي و اتحاديه آسيا سازمان‌هايي هستند كه در آنها اتحاديه‌هاي راديو و تلويزيوني وجود دارد. اتحاديه‌ راديو و تلويزيون‌هاي اسلامي نيز شامل بيش از 212 عضو از راديوتلويزيون‌هاي غير دولتي و اسلامي است كه تلاش كرده‌ايم اين مشكلات را كمتر داشته باشيم.

وي چالشي جدي در حوزه رسانه‌يي را در بحث خبر دانست و افزود: درست است كه ما در مناطق حساس حضور داريم، اما اين مساله معطوف به اخبار سياسي است. ما در بازارهاي مالي و مسائل ورزشي كمتر حضور داريم و بايد اخبار آن را از رويترز و آسوشيتدپرس بگيريم.

وي همچنين به بررسي برخي مسائل جديد مثل مالكيت ماهواره‌يي پرداخت و آمار و ارقامي در خصوص خبرگزاري‌هاي مهم جهان ارائه داد و خاطرنشان كرد: جهان اسلام بيش از 80 درصد خبرهايش را از منابع خارجي دريافت مي‌كند، امروز ما در شرايطي قرار گرفته‌ايم كه بيشتر مصرف‌كننده هستيم.

شريعتمدار در پايان راهكارهايي را ارائه داد و گفت: همكاري شبكه‌هاي خبري به شكل تعاوني و ايجاد پرتابل جامع خبري كه اخيرا در صدا و سيماي جمهوري اسلامي پايه‌گذاري شده، راه‌حل‌هايي هستند كه مي‌توانند به گسترش رسانه‌هاي اسلامي در سطح بين‌المللي كمك كنند. راه‌حل آرماني و البته دست‌يافتني نيز ايجاد يك خبرگزاري بين‌المللي تصويري اسلامي است كه اتحاديه راديو و تلويزيون‌هاي اسلامي به سمت آن رفت، اما با مشكلاتي مثل سرمايه كلان، ‌اجرا و شبكه‌سازي مواجه شد.

انتهاي پيام