بيش از 10 سينماگر و مستندساز كشورمان در گفتوگوهايي جداگانه ، روند برگزاري جشنوارههاي مختلف سينماي ايران را ارزيابي كردند.
*عليرضا رئيسيان گفت: در حوزه فرهنگ كه نياز به توجه دارد، كميت جشنوارهها هيچ وقت بيانگر كيفيت آنها نيست.
اين كارگردان سينما در گفتگو با خبرنگار بخش سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، درباره تراكم جشنوارههاي فيلم در سه، چهار ماه اول سال 90 مطرح كرد: در برگزاري جشنوارهها نكته مهم اين است كه جشنواره با چه ساختار، سياست و روشي آغاز به كار كرده و نقطه عزيمت جشنوارههاي موضوعي با توجه به رويكرد آنها چه خروجي به دست ميدهد. به نظرم اين سياستگذاري حلقه مفقوده ما در اين حوزه است. اگر سياستگذاري و برنامهريزي صحيحي صورت گيرد، برگزاري تعداد زياد جشنواره مشكلي را ايجاد نميكند، همچنان كه در فرانسه هفتهاي يك جشنواره برگزار ميشود.
وي افزود: اگر سياستگذاري، ساختار و روش اجرا به نحوي باشد كه بتواند تداوم جشنواره را تضمين كند مشكلي نخواهد بود. جشنوارهها بايد به گونهاي پيش روند كه به همه جنبههاي جامعه با ابزار فرهنگي نگريسته شود.
كارگردان «چهل سالگي» با بيان اينكه اكثر جشنوارهها با ژانرها و بخشهاي يكساني اجرا ميشوند خاطرنشان كرد: اكثر جشنوارهها در همه ژانرها و بخشها آثاري را ميپذيرند كه اين ساختار بسيار شبيه جشنواره فجر است و به دليل تكراري بودن فيلمها خواص آن جشنواره ناديده گرفته ميشود. به نظرم وظيفه نظارت اين وضعيت بر عهده سازمان جشنوارههاي وزارت ارشاد است.
وي در بخش ديگري از سخنانش مطرح كرد: مهم آن است كه يك جشنواره خروجي مناسب و در خور هزينه آن داشته باشد كه متاسفانه در بيشتر جشنوارهها چنين چيزي ديده نميشود.
* پوران درخشنده دربارهي برگزاري جشنوارههاي مختلف فيلم معتقد است: به نظرم هر ميزاني كه بودجه در جهت توليد فيلم و آثار فرهنگي هزينه شود، تأثير بيشتري از برگزاري جشنوارههاي مختلف دارد.
اين تهيهكننده و كارگردان سينما ادامه داد: اگرچه جشنوارهها رويدادهاي فرهنگي مهمي هستند و فضاي آگاهي را گسترش ميدهند اما بايد منطقي هم براي برگزاري جشنوارهها وجود داشته باشد. در بسياري از جشنوارهها ميبينيم كه فيلمهاي توليدي آنها خيلي كم است. به طور كل به نظر من بايد در كنار جشنوارهها، بودجهاي نيز براي توليد فيلمهايي مخصوص آنها اختصاص يابد.
درخشنده با بيان اينكه «طبيعتا برگزاري بدون برنامه جشنوارهها به كيفيت آنها لطمه ميزند» تأكيد كرد: بايد درباره جشنوارهها از مدتها قبل اطلاعرساني شود. درحال حاضر ميبينيم كه بعضي از جشنوارهها به دليل كمبود آثار فيلمهايي را كه زمان ساخت آنها به پنج سال قبل بازميگردد را در جشنواره ميپذيرند. بايد هدف اول ما به توليد استوار باشد و بعد از آن به فكر برگزاري فستيوال بيافتيم.
اين تهيهكننده و كارگردان سينما عدم تداوم برگزاري جشنوارهها را يكي از مشكلات مهم آنها توصيف كرد.
* علي محمد قاسمي معتقد است: اگر هر روز هم جشنواره سينمايي برگزار شود ارزشمند است، چرا كه اين جشنوارهها باعث رفع دل مردگي در فيلمسازي امروز ما خواهد شد.
اين كارگردان، فيلمبردار و مستندساز در گفتوگو با خبرنگار بخش سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، درباره برگزاري جشنوارههاي مختلف فيلم در چند ماههي اول سال و تاثيرش بر روند سينما گفت: در كشور ما كه همه چيز تابع سياست است علي الخصوص كار فرهنگي و مردم گرفتاريهاي روزمره بسياري دارند، برگزاري جشنواره در هر دقيقه و هر روز خوب است. به عنوان مثال به نظرم اگر جشنواره موسيقي، در پايان هر هفته برگزار شود براي اين مردم كم است.
وي تبليغاتي بودن جشنوارهها را مهم ندانست و خاطرنشان كرد: در بخش جشنوارههاي فيلم، جداي از اينكه ممكن است بعضي از نهادهاي برگزار كننده ديدي تبليغاتي به فستيوالها داشته باشند، اما برگزاري جشنوارههايي با موضوعات متفاوت حائز اهميت است و انرژياي در فيلم سازي مرده ما ايجاد ميكند.
* جواد مزدآبادي دربارهي برگزاري جشنوارههاي مختلف فيلم در چند ماههي اول سال گفت: به نظرم اين تراكم به كيفيت جشنوارهها صدمهاي نميزند. تنها نكتهي مهم جشنوارههاي فيلم، عدم تداوم آنها براي دورههاي بعدي است.
اين كارگردان معتقد است:من موافق برگزاري جشنوارههاي مختلف هستم، اما آنچه كه تجربهام در زمينههاي مختلف نشان داده اين است كه تنها مشكل برگزاري جشنواره در كشور ما عدم تداوم آنها براي سالهاي بعد است. يعني در حال حاضر جشنواره موضوعي برگزار ميشود و سالهاي بعد به دليل تغيير مديريت از بين ميرود.
وي افزود: در كلكسيون من بيش از 10 تنديس جشنواره فيلم موجود است كه همه در همان دوره اول متوقف شدهاند. البته اين بدان معنا نيست كه تمام جشنوارهها چنين مشكلي دارند. جشنوارههاي بسيار خوبي مانند جشنواره فيلم پليس و جشنواره حقيقت نيز در سالهاي گذشته برگزار شدهاند و اين دوره نيز برگزار خواهند شد چرا كه اين جشنوارهها درست پايهگذاري شده و مسئولان آن صرفا به فكر نمايش چند فيلم و دادن چند جايزه نبودند و به داوريها اهميت ميدادند.
مزدآبادي تصريح كرد:اگر جشنوارهاي ميخواهد جشنواره خوبي باشد بايد به تمام ابعاد توجه داشته باشد.
* محسن خانجهاني پيرامون برگزاري جشنوارههاي مختلف سينمايي معتقد است: تا هدف از برگزاري از يك جشنوارهي سينمايي براي برگزاركنندگان و دستاندركاران يك جشنواره مشخص نشود، نميتوان به برگزاري مطلوب آن جشنواره اميد داشت.
اين مستندساز ادامه داد:برگزاري جشنوارههاي مختلف سينمايي در سالهاي اخير با عناوين مختلف به يك امر عادي تبديل شده است اما در اين ميان بحث مهم هدفگذاري اين جشنوارههاست كه اگر بدستي هدفگذاري شده باشد، ميتوان تداوم و مطلوب بودن برگزاري آن را پيش بيني كرد.
كارگردان مستند «ياردبستاني» در عين حال مطرح كرد: متاسفانه در سالهاياخير جشنوارههاي مختلف فيلمي كه برگزار ميشود،درست هدفگذاري نميشوند و فقط براي پر كردن بيلان كاري مديران سازمانهاي مربوط برگزار ميشوند. اي كاش جشنوارهها با هدفگذاري درست،تاثيرگذارتر و با تداوم بيشتر ادامهي مسير بدهند.
* رضا برجي دربارهي برگزاري جشنوارههاي مختلف فيلم تصريح كرد:تا وقتي كه جشنوارهها كاربردي نشده و صرفا يك فستيوال براي كف زدن و پر كردن گزارشهاست، راه به جايي نخواهيم برد.
اين مستندساز در گفتگو با خبرنگار بخش سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با اشاره به كاربردي نبودن جشنوارهها، در عين حال گفت:بايد در كنار برگزاري جشنواره، كارگاه آموزشي هم برگزار شود. به هرحال تا برگزاري كارگاههايي براي آموزش فيلم سازان جوان جدي گرفته نشود، برگزاري جشنوارههاي مختلف معني ندارد.
* مهدي جعفري دربارهي تراكم جشنوارههاي فيلم در نيمهي اول سال 90 گفت: به نظر من اگر ترافيك جشنوارهها زياد باشد و در عين حال اين مطلب موجب كاهش كيفيت آنها شود، تعدد جشنوارهها پديدهي خوبي نيست.
اين مستندساز در گفتوگويي با بيان اين كه يكي از مشكلات بسيار حاد جشنوارههاي موضوعي فيلم در كشور ما عدم تداوم آنهاست اظهار كرد: نميدانم بايد تا چه حد اساسنامهها محكم نوشته شوند كه تداوم برگزاري يك جشنواره به تغيير مديريت يك موسسهي دولتي يا غير دولتي بستگي نداشته باشد.
وي ادامه داد: تداوم يك جشنواره از بعد بينالمللي و مطرح بودن آن نيز بسيار مهم است. در سالهاي گذشته جشنواره سينما حقيقت، در بعد بينالمللي بسيار شناخته شده بود اما بعيد ميدانم در يكي دو سال گذشته اين شناخت افزايش پيدا كرده باشد. به طور كلي عدم تداوم، بر روي كيفيت برگزاري يك جشنواره تاثير ميگذارد و موجب آسيب ديدن اعتبار آن درسطح داخلي و خارجي ميشود.
اين مستندساز در پاسخ به اين پرسش كه آيا برگزاري مستقل جشنوارههاي مستند و فيلم كوتاه موثرتر از جشنوارههاي نيست كه فيلم بلند،كوتاه و مستند را با هم به نمايش ميگذارند،گفت: به نظر من راهحل اين مشكل عدم توجه به فيلمهاي كوتاه و مستند در جشنوارههاي گروهي، جدا كردن آن و به عبارت ديگر مستقل بودن آنها نيست. به نظر من يك جشنوارهي موضوعي به هيچ وجه نميتواند به صورت مستقل برگزار شود.
* عبدالحسن برزيده دربارهي ارزيابياش از برگزاري جشنوارههاي مختلف فيلم گفت: اگرچه خروجي جشنوارهها ميتواند بهتر باشد، اما برگزاري بعضي از آنها با همين شكل هم مثبت است.
اين كارگردان سينما در گفتوگويي با ايسنا يكي از محاسن برگزاري جشنوارههاي فيلم را تشويق فيلمسازان دانست و خاطرنشان كرد: تعدد جشنواهها در كشورهاي مختلف امري عادي است، به عنوان مثال در اسپانيا منتظر بهانهاي هستند كه فستيوال يا كارناوالي كه اسباب تفريح و ارتباط با مردم را فراهم ميكند، برگزار كنند.
وي ادامه داد:به نظرم اين جشنوارهها در كشور به خصوص براي سينما خوب است چرا كه سينما در برخي نقاط شرايط فقيرانهاي دارد. يعني اگر فيلم سازي فيلمي ساخته كه در جشنواره فجر ديده نشده باشد، شايد با گرفتن جايزه و تشويق شدن در جشنوارههاي موضوعي كمي از او دلجويي شود.
برزيده با اشاره به سخنان برخي از مخالفان تعدد جشنوارهها، مشكل آنها را در نحوه اجرا يا بازدهي يك فستيوال دانست و اظهار كرد: اگر يك جشنواره با انگيزههاي مختلف برگزار شود، ميتوان براي بهتر شدن بازده آن برنامهريزي كرد، در كل برگزاري جشنوارهها محاسن زيادي دارد. به عنوان مثال نقد و بررسي فيلمها در جشنواره باعث رشد آنها ميشود يا حتي گفتگوهاي دوستانهاي كه در لابي جشنوارهها بين هنرمندان اتفاق ميافتد نيز مفيد است.
برزيده مشكل عدم تداوم برخي از جشنوارهها را يك مشكل اجرايي دانست و عنوان كرد: مشكل عدم تداوم يك جشنواره به نيت آنها باز نميگردد. معتقدم جشنوارهها بايد دبيرخانه دائمي داشته باشند، جشنوارهاي كه ميداند قرار است سال آينده برگزار شود بايد دبيرخانه فعالي داشته باشد كه فيلمهاي مختلف را ببينند و حتي مسؤولان آن در جشنوارههاي مختلف حضور داشته باشند و فيلم انتخاب كنند.
اين كارگردان سينما و تلويزيون معتقد است:در كنار دبيرخانه دائمي، يك جشنواره بايد دبير دائمي نيز داشته باشد».
برزيده همچنين به نقش نظارتي وزارت ارشاد اشاره و تصريح كرد: وقتي يك جشنواره براي برگزاري به صورت سالانه يا دو سالانه به وزارت ارشاد معرفي ميشود، اگر فكر ميكنند كه برگزاري آن جشنواره مفيد است و يا ضرورت دارد، ميتوانند با جلسات، پيگيريها و حمايتهايشان برگزاري آن را تقويت كنند.
* جعفر صانعيمقدم نيز بهعنوان يكي از مديران سابق انجمن سينماي جوان و يكي از مديران سابق ادارهي ارزشيابي و نظارت كه اين روزها به دور از اين سمتها و در انجمن تهيه کنندگان سينماي مستند ايران مشغول فعاليت است دربارهي ارزيابياش از روند برگزاري جشنوارههاي مختلف سينمايي،نقطهنظراتش را مطرح كرد.
اين صاحبنظر تصريح كرد: ظاهرا هدف از برگزاري جشنوارههاي فيلم اين است كه فيلم خوب كشف شود و در واقع فيلمساز، تهيهكننده و عوامل خوب شناخته شوند و استعدادها پرورش يابند.
صانعيمقدم با بيان اينكه همهي جشنوارههايي كه برگزار ميشوند را بايد با اين معيارها ارزيابي كرد، ادامه داد: بنابراين جشنوارهها با نوع برگزاريشان و ميزان پولي كه خرج ميشود و شويي كه برگزار ميكنند، شناسايي نميشوند بلكه جشنوارهها با فيلم خوب، كشف استعدادها و برگزاري وركشاپها كه جنبههاي آموزشي دارند، شناخته ميشود تا در تقويت بهتر عوامل سينما براي توليد فيلم خوب كمك بكنند.
صانعيمقدم در بخش ديگري از سخنانش در ارزيابي جشنوارهها با بيان اينكه نحوهي اهداي جوايز جشنوارهها تابعي از نحوه داوري است، سخنانش را با اين پرسش ادامه داد:آيا داوراني كه انتخاب ميشوند داراي صلاحيت و شناخت كافي هستند؟! مثلا اگر كسي قرار است در حوزه بازيگري نظري ارايه دهد آيا در حوزه بازيگري صاحب نظر است؟! يا در حوزه مستند چقدر سابقهي فعاليت دارد يا موفق بوده است؟!مقبوليت داشتن داوران توسط مردم و هنرمندان جز امتيازات يک جشنواره است.
وي همچنين گفت:از طرفي اگر با سليقههاي يكسان جشنوارههاي مختلف برگزار شود امكان كشف استعدادها وجود ندارد. ملاك مهم است اين است كه داوران،ضمن ارج نهادن به فيلمهاي خوب كارگردانهاي صاحبنام، استعدادهاي جديد را كشف كنند.
اين صاحبنظر در بخش ديگري از اين گفتوگو در ارزيابي روند برگزاري جشنوارهها گفت: به نظرم دو اتفاق در جشنوارهها در حال تكرار شدن است يكي اسامي افراد برگزاركننده و تيم داوري و انتخاب جشنوارههاو دوم اينکه متاسفانه در برخي جشنوارهها كساني كه فيلم دارند جزو هيات داوران قرار ميگيرند و اين روند فاجعه است.
* سيد جمال ساداتيان دربارهي ارزيابياش از برگزاري جشنوارههاي فيلم در سه تا چهار ماه اول سال گفت: بدون شك هر سازماني براي برگزاري جشنواره فيلم اهدافي دارد، اما در هر صورت بايد معدل خروجيهاي هر جشنواره و ميزان تحقق اهداف فستيوالها بررسي و سنجيده شود.
اين تهيهكننده سينما ادامه داد:به نظرم برگزاري جشنوارههاي تخصصي موضوعي با برگزاري جشنوارههاي عمومي مانند «فجر» و «خانه سينما» متفاوت است.
به اعتقاد وي برگزاري جشنوارههاي موضوعي و تخصصي مانند «شهر»، «پليس» يا «رشد» باعث بهتر ديده شدن فيلم سازان ميشوند و وجود چنين جشنوارههايي باعث تشويق و ايجاد انگيزه بيشتر در افراد خواهد شد.
وي تصريح كرد: ممكن است توليدات برخي از فيلمسازان در جشنوارههاي عموميتر به دليل كثرت آثار ديده نشود اما جشنوارههاي تخصصيتر بستري است كه اين افراد بتوانند تاثيرات آثارشان را مشاهده كنند.
ساداتيان ادامه داد:از سوي ديگر فستيوالهاي مختلف به فيلمسازان انگيزه ميدهد كه در بازار رقابت، آثار كيفيتري توليد كنند تا بتوانند بهتر ديده شوند. اين مطلب باعث افزايش مداوم كيفيت فيلمها و آثار توليدي داخلي خواهد شد.
ساداتيان بر نقش نظارتي وزارت ارشاد در برگزاري جشنوارهها تاكيد كرد و افزود:هر جشنواره توليداتي دارد كه يك بار از چارچوب نظارتي وزارت ارشاد عبور كرده است، به نظر من وزارت ارشاد ميتواند در نظم بخشيدن به جشنوارهها نقش موثري ايفا كند.
* ابوالحسن داودي درباره تراكم جشنوارههاي فيلم در سه، چهار ماه سال 90 گفت: يكي از مشكلات اساسي، در حوزه فرهنگ اين است كه ما بسياري از پديدههايي كه ميتواند خيلي خوب باشد را از محتواي خود خالي ميكنيم.
اين كارگردان به ايسنا، گفت: جشنوارهها اصولا يكي از مجرايهاي ارتباطي مخاطب و سينماگر است. يعني برگزاري جشنوارههاي مختلف و تعدد آن به خودي خود بد نيست اما مسأله مهم، نحوه استفاده از خروجيهاي آن است. متأسفانه به جز چند جشنواره، ساير فستيوالها نتوانستهاند سازماندهي و خط مشي مناسبي داشته باشند.
وي يكي از مشكلات جشنوارههاي مختلف را ديد سياسي آنها دانست و عنوان كرد: بسياري از جشنوارهها هر سال از يك منظر و دريچه آثار دريافتي را مورد بررسي قرار ميدهند. تعداد زيادي از آنها تنها از منظر سياسي به آثار نگاه ميكنند. يعني كافي است فضاي سياسي جامعه كمي باز يا بسته شود، بالطبع فضاي جشنواره و نگاهها به آن نيز تغيير ميكند. در واقع ميتوان گفت بزرگترين مشكل اين است كه جشنوارهها با تلاطمهاي سياسي و اجتماعي تغييرات محسوسي را در خود مشاهده ميكنند.
داودي يكي از مشكلات ديگر جشنوارهها در كشور را وجود مديريتهاي ناپايدار دانست و تصريح كرد: بسياري از جشنوارهها به دولت بازميگردند و بالطبع در دورههاي مختلف دولت، مديريتها تغيير ميكنند. وقتي جشنوارهاي مديريت ناپايدار داشته باشد نميتوان خط مش مشخصي را براي آن تدوين كرد. به عنوان مثال جشنواره بينالمللي فيلم كودك اصفهان جزو فستيوالهاي درجه يك كشور محسوب ميشد، اما متأسفانه به دليل سياستگذاريهاي غلط گذشته، زماني كه محوريت مكاني خود را در اصفهان از دست داد و سالها در شهرهاي مختلف جابجا شد، با وجود اينكه اكنون ظاهرا به شكل مستمرتري در همدان برگزار ميشود، اما هيچگاه نتوانسته قدرت و غناي دورههاي اول را كسب كند.
كارگردان «نان و عشق موتور هزار» ادامه داد: البته مشكل ديگر اين است كه بعضي از جشنوارهها به محل رزق و روزي برخي تبديل شده و بودجههاي كلاني در آنها خرج ميشوند. اما معمولا خروجي اين جشنوارهها هيچ نيست.
* اما جهانگير كوثري معتقد است: برگزاري چند جشنوارهي فيلم در شش ماه، براي يك جامعه 73 ميليوني واقعا كم است.
اين تهيهكننده سينما دربارهي ارزيابياش از برگزاري جشنوارههاي سينمايي مطرح كرد: به نظرم برگزاري اين چند جشنواره بسيار مثبت است چرا كه هر كاري در كشور ما درباره اين سينما انجام شود جاي دوري نخواهد رفت. ما هر چه فيلمساز، دستاندركار سينما، كارگردان و جشنواره فيلم برگزار كنيم به غني شدن فرهنگمان كمك خواهد كرد.
وي برگزاري سه جشنواره در سه ماه آينده را بسيار كم توصيف كرد و گفت: براي جامعه سينمازدهاي كه حالا گرايش جديدي نسبت به سينما پيدا كرده اگر هفتهاي يك بار هم جشنوارهاي برگزار شود، باز هم براي جامعه مفيد خواهد بود.
كوثري افزود: بايد كمك كنيم تا طيفهاي مختلفي كه در سينما فعاليت ميكنند از طريق رويدادهاي فرهنگي و سينمايي بيشتر بتوانند فعاليت خود را افزايش دهند و همچنين بايد كمك كنيم كه سطح فيلمسازي فرهنگي در جامعه رشد كند.
انتهاي پيام
نظرات