گزارش کميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي درمورد وضعيت اعزام زائران ايراني به عتبات عاليات امروز در صحن علني مجلس توسط ستار هدايت‌خواه سخنگوي كميسيون فرهنگي مجلس قرائت شد.

به گزارش خبرنگار پارلماني خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، متن كامل گزارش کميسيون فرهنگي درمورد گزارش سفر هيات اعزامي نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به عتبات عاليات كه به امضاي جواد آرين ‌منش نايب رييس كميسيون فرهنگي رسيده بود، و جهت بررسي وضعيت اعزام زائران ايراني - در اجراي بند 6 ماده 33 آيين‌نامه داخلي- تهيه شده بود، به شرح ذيل در مجلس قرائت شد:

بسمه تعالي

هيات رييسه محترم مجلس شوراي اسلامي

سلام عليکم

احتراما در اجراي بند(6) ماده(33) آيين‌نامة داخلي مجلس شوراي اسلامي درخصوص «بررسي وضعيت اعزام زائران ايراني به عتبات عاليات» با توجه به اعزام هياتي متشکل از اعضاي کميسيون‌هاي فرهنگي و امنيت ملي و سياست خارجي به کشور عراق و برگزاري جلسات با مسوولين ايراني و عراقي، اهم مسائل مربوطه مورد ارزيابي قرار گرفت.

اينک گزارش آن جهت قرائت در صحن علني تقديم مجلس محترم شوراي اسلامي مي‌گردد.

جواد آرين‌منش

نايب‌رييس کميسيون فرهنگي

مقدمه

کل يوم عـاشورا و کل ارض کـربلا

آنچه روز به روز در دل شيعيان شعله ور‌تر و پر فروغ‌تر مي‌گردد عشق به سرور و سالار شهيدان حضرت اباعبدالله الحسين (ع) است و شوق زيارت بارگاه ملکوتي آن امام همام آرزوي هر پير و جوان بوده و هست که به حمدالله پس از سرنگوني صدام اين راه هموار گرديده تا عاشقان زيارت مرقد مطهر معصومين (ع) به آرزوي ديرينه خود برسند.

شايد پس از قرن‌هاي متمادي اولين فرصت براي شيعه فراهم شده است تا از مأذنه خود يعني کربلا و نجف اذان بگويد، چرا که کربلا پايتخت معنوي شيعه است و اين حقيقت در نظرية جهان وطني ام‌القري مفهوم پيدا مي‌کند. بنابراين شايسته است با محوريت و تدبير حکومت اسلامي از فرصت بدست آمده استفاده شود.

در سال1389 هياتي متشکل از اعضاء کميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، نمايندگان سازمان حج و زيارت و شرکت مرکزي دفاتر خدمات زيارتي سراسر کشور(شمسا) جهت بررسي وضعيت اعزام زائران ايراني پس از ملاقات با مسؤولين استان ايلام و بازديد از منطقه مرزي، از مرز مهران وارد عراق شد و در طول سفر از شهرهاي مقدس نجف اشرف، کربلاي معلي، سامرا، کاظمين و هم‌چنين بغداد ديدن نمود.

اين هيات با کنسولگري جمهوري اسلامي ايران در کربلا، مديران راهنما و بازرسان و روحانيون کاروان‌هاي ايراني و تعدادي از زائران، ملاقات و گفت‌وگو نمود و هم‌چنين جلساتي را با استانداران نجف، کربلا، رييس سازمان سياحتي عراق، نماينده آيت اله سيستاني در کربلا، مشاور نخست وزير و وزير گردشگري عراق برگزار کرد و از هتل‌ها و آشپزخانه‌هاي مرکزي زائران ايراني بازديد به‌عمل آورد. اعضاء هيات با وجود فشردگي زمان سفر، به دقت تمام زواياي مربوط به خدمت رساني به زائران را بررسي نمودند و به حمدالله نتايج قابل توجهي بدست آمد که گزارش آن به‌شرح زير به مجلس شوراي اسلامي تقديم مي‌گردد:

وضعيت موجود:

برخي ناهماهنگي‌هاي داخل کشور عراق، موجب اذيت و‌ آزار زائران شده و سبب سوءاستفاده سودجويان و طرف‌هاي عراقي مي‌گردد. که ازجملة آنها نبود تدبيري واحد و متمرکز براي اداره امور زائران عتبات عاليات است. درحالي‌که از طرف جمهوري اسلامي ايران با عنايت به دستورات مقام معظم رهبري در جهت محوريت سازمان حج و زيارت بزرگترين گام براي تعيين تکليف دستگاه‌ها برداشته شده و شايد براي اولين بار، تلقي يکسان براي مديريت امور زائران بوجود آمده است.

متاسفانه پس از گذشت قريب به يک دهه از باز شدن راه کربلا، هنوز پايانه‌هاي عراقي مرزي مهران و شلمچه از حداقل امکانات برخوردارند و ساير پايانه‌ها از همين حداقل نيز محروم مي‌باشند.

با وجود مشکلات عديده و بحران‌هاي کشور عراق، به‌ويژه در ايام خاص و مناسبت‌ها، متاسفانه اراده‌اي جدي براي حل اساسي مشکلات کمتر به‌چشم مي‌خورد و کوتاهي‌ها، چهره خدمتگزاري و ارزش زيارتي را در ذهن زائر مخدوش مي‌کند و رسيدگي به اين امر باتوجه به اولويت امور ديگر و مشغله‌هاي دولت، حل مشکلات اعزام زائران به عتبات که بسيار سهل و ارزان هم مي‌باشد مشمول مرور زمان ساخته و به‌دست فراموشي سپرده است.

نکته قابل توجه اين که وجود زائران ايراني در عراق سهم به‌سزايي در اشتغال و اقتصاد دولت و مردم اين کشور دارد و مسؤولين عراقي، به‌ويژه نخست وزير آن کشور، سعي و تلاش وافري براي حل مشکلات زائران مبذول داشته‌اند با اين وجود تا رسيدن به وضعيت مطلوب راه بسياري بايد طي شود.

براساس آمار، فقط در ايران اسلامي که حدود يک چهارم جمعيت شيعه جهان را داراست، تعداد متقاضيان تشرف به عتبات عاليات و سفر به کشور عراق به‌طور متوسط ماهانه 500.000 نفر است، اين در حالي است که حداکثر ظرفيت اسکان قابل قبول در شهرهاي مقدس عراق 150.000 نفر در ماه مي‌باشد. به‌اين معني که روزانه حدود 5000 نفر وارد عراق مي‌شوند که 4160 نفر آن در قالب 104 کاروان به صورت زميني از مرزهاي خسروي، شلمچه، مهران و چزابه و بقيه از طريق هوايي از شهرهاي تهران، اصفهان، مشهد، بندرعباس و زاهدان به فرودگاه‌هاي نجف و بغداد اعزام مي‌شوند.

بنابراين بدون محاسبه نرخ رشد جمعيت ازطرفي، تعدد سفر و تشرف شيعيان ديگر کشورها از طرفي ديگر و با فرض اين‌که تنها پنجاه درصد(50 %) مردم ايران فقط يک بار متقاضي زيارت عتبات عاليات باشند و طرف عراقي نيز با حداکثر ظرفيت سالانه يک ميليون و پانصد هزار نفر را پذيرش نمايد، عملاً، هر سي سال يک‌بار اين توفيق ميسر مي‌گردد. در حال حاضر اعزام متقاضيان منوط به ثبت نام حضوري و غيرحضوري در دوره‌هاي دوماهه است که بعد از قرعه کشي و تعيين اولويت در شش گروه قيمتي براي سفرهاي زميني از 3.916.000 ريال تا 4.966.000 ريال و براي سفرهاي هوايي از 5.200.000 ريال تا 6.806.500 ريال امکان پذير مي‌باشد.

و اما امکانات و خدمات

- خدمات نقل و اسکان در کشور عراق با وصف اين‌که نسبت به گذشته بهبود يافته، اما هنوز از وضعيت مطلوبي برخوردار نيست و تنها نظارت مستمر مي‌تواند روند اصلاح آن را سرعت بخشد.

- خدمات در مرزهاي دو کشور بسيار ضعيف است که اين وضعيت در خاک عراق به مراتب وخيم‌تر به‌نظر مي‌رسد.

- طبخ غذا در عراق از طريق آشپزخانه‌هاي مرکزي صورت گرفته و توزيع مي‌شود که بايد نسبت به بهبود کيفيت آن اقدامات مستمر صورت پذيرد.

با توجه به سطح پايين خدمات بهداشتي و درماني در کشور عراق، اين خدمات از طريق مرکز پزشکي حج و زيارت در شهرهاي مقدس ارائه مي‌گردد که قابل ارتقاء است.

(الف) مشکلات ترانزيتي(عبوري)- حمل و نقلي موجود در ايران

1- نبود جايگاه اختصاصي براي سوار شدن زائران در پايانه‌هاي حمل و نقل کشور و بعضاً معطلي بيش از دوساعته در اعزام کاروان‌ها

2- عدم احداث مجتمع‌هاي پذيرايي مناسب با امکانات‌لازم مثل‌ نمازخانه، سرويس بهداشتي و رستوران در طول مسير شهرها تا مرزهاي زميني کشور

3- مناسب و کافي نبودن محل اسکان زائران در شهرهاي مرزي و نداشتن تجهيزات و امکانات لازم

4- ضعف در ارائه محصولات فرهنگي

(ب) مشکلات ترانزيتي(عبوري)- حمل و نقلي موجود در عراق

1- تاخير در تردد زوار به جهت کنترل شديد توسط اشغالگران در مرزها و هم‌چنين تزلزل امنيت مردم بدليل نبود حاکميت مستقل

2- عدم رعايت شؤون زائران از سوي عراقي‌ها

3- عدم پايبندي بعضي از مأموران دولتي نسبت به اجراي تعهدات

4- فرسودگي ناوگان حمل و نقل

5- خدمات رساني نامناسب در مسيرهاي تردد داخل کشور عراق

6- شبانه روزي نبودن مرزهاي زميني

7- معطلي بيش از حد و آزاردهنده و بعضاً غيرقابل تحمل در ورود به عراق و خروج از آن

8- بازرسي غيرمتعارف مأموران عراقي از وسايل زائران و بعضاً جهت أخذ رشوه

9- رفتار سليقه‌اي عوامل مرزي عراق با زائران، مديران و روحانيون کاروان‌ها

10- تعطيلي خودسرانه مرزها، توسط نيروهاي عراقي به بهانه‌هاي مختلف

11- نبود امکانات اوليه و ضروري براي زائران در فصول گرما و سرما و هم‌چنين نبود امکاناتي چون نمازخانه و سرويس‌هاي بهداشتي مناسب.

12- حضور نيروهاي اشغالگر، منافقين و بعثي‌ها در مرزها و اعمال نظرهاي خصمانه

13- حق تقدم بخشيدن در هر دو مرز به زائران عراقي و غيرايراني

14- سهل انگاري امور امنيتي زائران

15- عدم رعايت بهداشت در اکثريت هتل‌ها و بهداشت فردي

16- آشنا نبودن عوامل‌ عراقي به روش‌هاي‌ هتلداري و ارائه خدمات به زائران

17- ايراد گرفتن مأموران مرزي عراق از تشابه اسمي زائران ايراني و بعضاً ممانعت از ورود ايشان

18- عدم ارائه مجوز تردد آمبولانس از سوي مقامات عراقي براي بيماران اورژانسي

19- فاصله زياد هتل‌ها با حرم‌هاي مطهر معصومين(ع)

20- عدم استانداردسازي محيط پخت غذا و هم‌چنين نحوه پخت آن

راهکارهاي موجود جهت سامان‌بخشي و بهبود وضعيت اين سفر معنوي

1- تمرکز بخشي در مديريت اعزام زائران به عراق

2- در نظر گرفتن تناسب حجم زائر با خدمات مرز، اسکان، نقل و انتقال تغذيه در عراق

3- ممانعت از اعزام زائر به صورت انفرادي که عمدتاً از طريق بخش‌هاي غيررسمي ايراني و عراقي مديريت مي‌شود

4- ساماندهي پروازهاي هوايي زائران و رفع مشکلات جدي ديرينه آن

5- ضمانت بخشي بيشتر به اجراي تصميمات و مصوبات جلسات ستاد عالي هماهنگي امور زيارتي و برخورد سريع با دستگاه‌هايي که در اجراي مصوبات کوتاهي مي‌کنند

6- ايجاد اقامت‌گاه‌هاي مناسب در مرزهاي زميني جهت استراحت زائران

اقداماتي که دستگاه‌هاي ذي‌ربط بايد انجام دهند:

وزارت کشور

1- تجديد نظر در مفاد تفاهم نامه‌هاي مابين دو کشور براساس نيازهاي فعلي زائرين و اجرائي شدن مفاد با برگزاري جلسات جديد

2- اصلاح ساختار مديريت مرزها و تعيين مسؤول تصميم‌گير براي مرزهاي زميني

3- اختصاص گيت‌هاي ويژه ايرانيان در مرزهاي زميني عراق و افزايش گيت‌ها جهت کاهش زمان کنترل گذرنامه و ساير تشريفات مرزي

4- أخذ موافقت در اعزام اتوبوس‌هاي ايراني به عراق و يا امکان اجاره مستقيم اتوبوس‌هاي مدل بالا در عراق بدون واسطه‌ي شرکت‌هاي عراقي و ايجاد يک شرکت نقل مستقل دوجانبه

5- شبانه‌روزي کردن حداقل يک مرز زميني در راستاي کاهش زمان توقف

سازمان حج و زيارت

1- داشتن چشم انداز فرهنگي براي زيارت عتبات عاليات، فرصت مغتنمي براي احياء ارزش‌هاي فرهنگ غني عاشورائي در ميان مردم است که حمايت تمام ظرفيت دستگاه‌هاي فرهنگي کشور را مي‌طلبد تا بتواند به‌نحو شايسته از فرصت‌هاي به دست آمده در ابعاد داخلي و خارجي استفاده نمود.

2- سازمان حج و زيارت به‌عنوان سازمان مجري عمليات اعزام زائر بايد از اختيارات بيشتري برخوردار باشد تا بتواند در شرايط بحراني عکس‌العمل مناسب نشان دهد.

3- سازمان حج و زيارت بايد تشکيلاتي منعطف و چابک ايجاد نمايد تا بتواند به موقع تغيير سياست‌ها و رويه‌ها را مديريت نمايد.

4- براي مکلف نمودن طرف عراقي جهت تأمين امنيت و آسايش زائران به سازمان حج و زيارت اختيار داده شود تا در صورت نياز با کاهش آمار اعزام در مقابل کمبودهاي ناشي از طرف عراقي، اعمال سياست نمايد.

5- اطلاع رساني به زائران به صورت مستمر و گسترده انجام پذيرد.

6- دفتر فعال سازمان حج و زيارت با اطلاعات و اختيارات جامع و بروز در نقطه صفر مرزي مستقر گردد.

7- راه‌اندازي پخت صنعتي غذا جهت رعايت بيشتر بهداشت

8- تامين بودجه جهت اجراي دو پروژه بيمارستاني در شهرهاي نجف و کربلا آغاز و براي بهره‌برداري زائران ايراني و هم‌چنين شيعيان محروم اين دو شهر که اين مهم از خواسته‌هاي مؤکّد مراجع معظم شيعه در عراق نيز بوده است.

9-رفع انحصار از ارايه خدمات توسط شركت‌هاي مجري تا بتوان از تمام ظرفيت‌هاي شركت‌هاي خصوصي استفاده كرد.

وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکي

1- وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکي بايد در مورد امداد جاده‌اي در مسير اعزام کاروان‌ها اقدامات مؤثرتري انجام دهد.

2- با اعزام نيروهاي توانمند در خدمات رساني به زائران ايراني سازمان‌هاي مجري را ياري نمايد.

3- نظارت مستمري بر وضعيت بهداشت هتل‌ها و رستوران‌ها داشته باشد.

وزارت راه و ترابري

1- وضع راه‌هاي منتهي به مرزها را به نحو مطلوب سامان‌دهي نمايد.

2- حمل و نقل ريلي را حتي‌الامکان توسعه بخشد.

3- عقد قرارداد با مقامات عراقي جهت اصلاح وضعيت جاده‌هاي منتهي به شهرهاي مقدس در عراق را در دستور کارخود قرار دهد.

4- وضعيت حمل و نقل هوايي را سامان بخشيده و طرف عراقي را به رعايت استانداردهاي لازم ملزم نمايد.

وزارت امور خارجه

وزارت امور خارجه بايد با جديت و پيگيري بيشتر، نسبت به امور زائران اهتمام ورزد و در بيشتر مذاکرات مسؤولين ايراني و عراقي براي طرح و دفاع از حقوق زائران از سازمان حج و زيارت دعوت به عمل آورد.

شرکت‌هاي خصوصي

1- طرح منطقه بندي سازمان حج و زيارت در عراق بايد در راستاي کارآمد سازي بخش خصوصي با هدف ايجاد رقابت مثبت با جديت و سرعت پيگيري شود.

2- بستر لازم براي سرمايه گذاري بخش خصوصي در عراق بيشتر و بهتر فراهم گردد.

انتهاي پيام