بيش از پنج ماه است تحولات در خاورميانه و شمال آفريقا روي داده و هر روز شاهد گسترده شدن دامنه آن‌ها هستيم. اين تحولات بسياري از معادلات سياسي منطقه‌يي و بين‌المللي را دستخوش تغييرات كرده است. بدون شك مهمترين و موثرترين عامل و بازيگر اين تحولات ملت‌هاي منطقه هستند. ملت‌هايي كه با توجه به ساختار اجتماعي، فرهنگي و تاريخي‌شان و نيز ساختار سنتي و غيردموكراتيك كشورهايشان كمتر كسي انتظار تحرك سياسي اجتماعي از آن‌ها داشت.

با بروز تحولات منطقه دومينويي از تغييرات و جابجايي‌هاي سياسي و اجتماعي در بين بازيگران اصلي (دولت‌ها) و گروه‌هاي مختلف موثر و پر نفوذ فعال و غير فعال روي داده است كه هر روز ابعاد اين تغييرات و تاثير مثبت و منفي آن‌ها بر كشورهايي ديگر منطقه بيش‌تر خود را نشان مي‌دهد.

خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) با يكي از كارشناسان و پژوهشگران ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه درباره تحولات خاورميانه با تاكيد بر مساله فلسطين، مصر، سوريه و ... گفت‌وگو كرده است.

نيروهاي مبارز فلسطيني به آينده سوريه اميدوار نيستند

حماس و جهاد اسلامي در حال مهاجرت به مصر هستند

پژوهشگر مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه در گفت‌وگو با خبرنگار سياسي خارجي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) درباره تاثير تحولات منطقه بر صلح خاورميانه به ويژه مصر به عنوان حامي اسراييل گفت: مصر به عنوان متحد اسراييل و پايبند به تعهدات كمپ ديويد و سرزمين حائل (صحراي سينا) رژيم‌اش دستخوش تغييرات شده است و سوريه كه مهد نيروهاي مبارز فلسطين بود نيز دستخوش تحولاتي شده است. در حال حاضر نيروهاي مبارز فلسطيني (حماس، فتح و ...) ديگر به آينده سوريه اميدوار نيستند و نيروهاي فلسطيني در حال مهاجرت به مصر هستند و متوجه شدند كه ديگر نمي‌توان بر روي سوريه حساب كرد و بايد كشور مادر ديگري را براي تحقق آرمان‌هاي فلسطين انتخاب كنند. به نظر مي‌آيد حماس و جهاد اسلامي در حال مهاجرت به مصر هستند.

حماس ناگزير است براي استقرار در مصر با سازمان آزادي‌بخش توافق داشته باشد

وي در پاسخ به اين پرسش كه به نظر اين گروه‌ها به لحاظ تشكيلاتي براي مهاجرت آماده شده‌اند با تاييد اين مطلب گفت: علاوه بر تاثير شرايط و تحولات منطقه، گروه‌هاي فلسطيني به لحاظ تشكيلاتي براي اين جابجايي آماده شدند، هم‌چنين آن‌ها با احساس خطر از شرايط منطقه و خاورميانه نوعي آشتي ملي را از سر گرفتند، زيرا حماس ناگزير است براي استقرار در مصر با سازمان آزادي‌بخش توافق داشته باشد تا بتواند پشتوانه خوبي براي غزه از سوي مصر ايجاد كند.

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه گفت: مشكل فلسطين مربوط به جغرافياي امنيتي و ژئواستراتژيك است.

وي با بيان اين‌كه دولتي غاصب در محدوده‌اي بسيار كوچك در خاورميانه مثلث امنيتي بين حيفا، تل‌آويو و قدس ايجاد كرده كه در آن تمدني يهودي قرار گرفته است، گفت: اين دولت براي بقايش به امنيت نياز دارد و امنيت از نگاه اسرائيلي‌ها سخت‌افزاري و در سرزمين تعريف مي‌شود. اطراف اين مثلث دايره‌اي 60 كيلومتري تعريف شده است و مثلث داخل آن همواره بايد امنيت‌اش برقرار باشد. يعني اگر ارتش عربي از مرزهاي شمالي، شرقي و جنوب حركت كند اسرائيل 24 ساعت براي بسيج نيروهاي نظامي‌اش زمان نياز دارد، بنابراين مناطق مذكور به عنوان عمق امنيتي اسرائيل محسوب مي‌شوند.

صحراي سينا در آينده هم منطقه عاري از سلاح خواهد ماند

وي ادامه داد: از طرف صحراي سينا اسراييلي‌ها هيچ مشكلي ندارند و اسراييل براي مقابله در برابر هرگونه حمله از اين منطقه فرصت تجهيز و مقابله دارد. البته اسراييلي‌ها با مصر توافق كردند که صحراي سينا منطقه عاري از سلاح باشد، مصري‌ها حق حمل سلاح و استقرار نيروي نظامي در صحراي سينا را ندارند و اين مساله در آينده هم به همين شكل باقي خواهد ماند. منطقه شرم‌الشيخ هم ويژگي عاري از سلاح بودن را دارد و براي اسرائيل استراتژيك محسوب مي‌شود.

اين استاد دانشگاه درباره منطقه استراتژيك بلندي‌هاي جولان گفت: در منطقه جولان كه اسراييل بخشي از خاك سوريه را اشغال كرده است، بر روي قله‌هاي آن نيروهاي اسرائيلي مستقرند و هر نوع تحرك نظامي از سوي سوريه در برد سلاح‌هاي اسراييلي است. در شرق هم تپه‌ها و جبل قدس اهميت استراتژيك دارند و اسرائيل حاضر نيست اين منطقه را به لحاظ استراتژيك ترك كند.

اين استاد دانشگاه گفت: به لحاظ ديني اسراييل با قدس مشكلي ندارد. الان اديان مختلف در اين منطقه حضور دارند.

وي با اشاره به مخالفت اسراييل با تقسيم قدس تصريح كرد: اگر نيروي نظامي متخاصم در تپه‌هاي قدس عليه اسراييل قرار گيرد تل‌آويو، حيفا و بخش يهودي‌نشين قدس در معرض خطر قرار خواهند داشت، از اين رو اسراييلي‌ها با تقسيم قدس موافقت نمي‌كنند، هم‌چنين با در اختيار داشتن سلاح از سوي فلسطيني‌ها مخالفت مي‌كنند.

اين پژوهشگر مركز مطالعات و استراتژيك خاورميانه تصريح كرد: از لحظه شكل‌گيري، دولت اسراييل نگران بقا و امنيتش بوده است؛ اين خصوصيت و شكل از وضعيت امنيتي كمك مي‌كند مثلث امنيتي اسرائيل حفظ شود.

وي گفت: تنها امكاني كه اسراييلي‌ها را متزلزل مي‌كند، نيروي زميني است. عمق سرزمين‌هاي اشغالي بسيار كم است به همين دليل اين منطقه نسبت به سلاح‌هاي بالستيك حساسيت دارد. بايد مساله فلسطين را تابع زور نيروي نظامي زميني ببينيم، بنابراين مذاكرات صلح و يا راه‌حل ديگر براي به دست آوردن و يا آزادسازي سرزمين‌هاي اشغالي امكان‌پذير نيست.

اسراييل سرزمين‌ فلسطيني‌ها را مثل يك پنير سوراخ شده مي‌خواهد

هدف از شهرك‌سازي‌ اسراييل قطع ارتباط بين‌ شهرهاي فلسطيني است

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه در ادامه با بيان اين‌كه اسراييل از شكل‌گيري يك دولت عربي يا وحدت سرزميني در كنار خود وحشت دارد، اظهار كرد: اسراييل بر اين نظر است كه سرزمين فلسطيني‌ها بايد مثل يك پنير سوراخ شده باشد يا تعدادي جزيره كه ارتباطشان از طريق اسرائيل صورت گيرد. فلسطيني‌ها سعي داشتند از طريق شهرك‌نشيني با اين مساله مقابله كنند و در مسير كار خود شروع به خانه‌سازي كردند و همان جا مستقر شدند، اما اسراييل در مقابل از طريق شهرك‌سازي اين ارتباطات و پيوستگي سرزميني را قطع كرد.

اين استاد دانشگاه تصريح كرد: بنابراين شهرك‌سازي اسراييل در واكنش به شهرك‌سازي فلسطيني‌ها بوده است. ممكن است هيچ‌كس در شهرك‌ها زندگي نكند، هدف قطع ارتباط بين شهرهاي فلسطيني است، چون پيوستگي، قدرت ايجاد مي‌كند.

معامله بر سر جولان به لحاظ استراتژيك خودكشي است

اسراييلي‌ها ميانجيگري آمريكا بر سر جولان را نپذيرفتند

وي با اشاره به مساله استراتژيك بلندي‌هاي جولان ميان سوريه و اسراييل گفت: معتقدم هيچ وقت اسراييل حاضر به مذاكره بر سر جولان نخواهد بود. از سويي سوريه هم به دليل ناامني كه از سوي اسراييل بر روي بلندي‌هاي جولان احساس مي‌كند حاضر نيست دست از آن بكشد. سوري‌ها براي اين‌كه ناامني اسراييل را بيشتر كنند به حمايت از حزب‌الله لبنان، گروه‌هاي ده‌گانه فلسطيني عليه اسراييل دست زده‌اند. اما در حال حاضر سوري‌ها با بحران داخلي مواجه شدند و ديگر نگران جولان نيستند، بلكه نگران نظام حاكم خود هستند.

وي با اشاره به مذاكرات سوريه و اسراييل و احتمال نگراني حماس و فتح از سوريه در تعامل با اسراييل اظهار كرد: هيچ معامله‌اي بين اسراييل و سوريه صورت نمي‌گيرد. حيات استراتژيك دو طرف به جولان بستگي دارد و هر كس بر سر جولان معامله كند در واقع خودكشي كرده است. آن مذاكرات را آمريكايي‌ها هدايت مي‌كردند و سعي داشتند خط حايلي ميان سوريه و اسرائيل ايجاد كنند و در اصل نوعي ميانجيگري از سوي آمريكا بود. سوري‌ها اين مساله را پذيرفتند، اما اسرائيلي‌ها نه!

كمك‌هاي مصر به غزه وارد فاز سياسي و نظامي نخواهد شد

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه درباره آن‌چه اخير به عنوان توافق حماس و فتح خوانده مي‌شود، گفت: براي حماس كه در غزه مستقر است، مهاجرت به مصر و آزاد شدن امكان تردد در مزر‌هاي مصر به غزه فرصتي طلايي است، اما با وجود باز شدن مرز رفح، فشارهاي اسراييل مانع از آن شد تا ترددها شكل عميق‌تري به خود بگيرد. حمايت از فلسطيني‌ها اکنون در مصر وجود دارد و اين حمايت بيش از هر كس شامل حال اهالي غزه مي‌شود، اما بيش از حدود کمک انسان دوستانه و تحرك اقتصادي، اين حمايت وارد فاز سياسي و نظامي نخواهد شد.

تضعيف سوريه، تضعيف لبنان است

وي درباره حمايت ايران و حزب‌الله لبنان از گروه‌هاي فلسطيني گفت: حزب‌الله از مسائل و درگيري‌هاي داخلي سوريه آسيب مي‌بيند. تضعيف سوريه و در بدترين وضعيت يعني روي كار آمدن دولت سني در سوريه قاعدتا جريان‌هاي اهل سنت لبنان را تقويت خواهد كرد. سوريه كمك مي‌كند تا دولتي در لبنان باشد كه مورد توافق حزب‌الله است، اما اگر اقتدار دولت سوريه شكسته شود، اقتدار دولت لبنان هم شكسته مي‌شود.

اين استاد دانشگاه با اشاره به وضعيت جغرافيايي لبنان تصريح كرد: بيروت براي بقاء و ثباتش بايد با يكي از همسايگان قدرتمند منطقه‌اي‌اش يعني سوريه و اسراييل بسازد؛ با اسراييل كه در وضعيت جنگ سرد است، بنابراين تنها سوريه باقي مي‌ماند.

وي در پاسخ به اين پرسش كه چنان‌چه در لبنان تغيير سياسي صورت گيرد بر سوريه اثرگذار خواهد بود، اظهار كرد: سوري‌ها در ارتباط با لبنان يك قدرت فرامنطقه‌اي محسوب مي‌شوند و يك نيروي فعال و مداخله‌گرند و به طور تاريخي لبنان را جزو سرزمين خود مي‌دانند. تا يك سال پيش سوريه در لبنان سفارت نداشت و بيش از 30 هزار نيروي نظامي سوري تا چند سال پيش در اين کشور مستقر بودند. البته عقب‌نشيني نيروهاي نظامي سوريه از لبنان فضاي اين كشور را تغيير داد و موجب روي كار آمدن جريان سعد حريري شد، اما الان وضعيت متفاوت است و دولت مطلوب سوريه در لبنان بر سر كار است.

سرنوشت منطقه به سرنوشت سوريه گره خورده است

تغيير شرايط در سوريه بر لبنان، اردن، عراق و ايران تاثيرگذار خواهد بود

وي ادامه داد: اين مساله درباره ايران هم صادق است. تا زماني كه در سوريه دولت علوي بر سر كار باشد به لحاظ استراتژيك به سود ايران و حزب‌الله خواهد بود، اما اگر شرايط در سوريه تغيير كند، اين مساله بر لبنان، اردن، عراق و ايران تاثيرگذار خواهد بود.

اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: اگر دولت سني در سوريه بر سر كار آيد با تركيه متحد استراتژيك خواهد بود، بنابراين سرنوشت منطقه به نوعي به سرنوشت سوريه گره خورده است.

حماس به لحاظ تاكتيكي با ايران و سوريه همكاري مي‌كند

وي در پاسخ به اين پرسش كه در صورت استقرار دولت سني در دمشق اين دولت از گروه‌هاي فلسطيني و مقاومت حمايت خواهد كرد با اشاره به جريان‌هاي اهل سنت در جهان عرب تصريح كرد: روابط كشورهايي مثل ايران با جريان‌هاي فلسطيني مبارزاتي بوده است، نه ايدئولوژيكي. حماس جنبش سلفي است و اين جنبش به لحاظ تاكتيكي با ايران يا سوريه همكاري مي‌كند، اما ذاتا جنبشي سلفي و سني است.

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه با اشاره به نگراني گروه‌هاي مقاومت (حماس و فتح) از تغييرات در سوريه گفت: سوري‌ها تا به حال از جنبش‌هاي مذكور به خاطر مصالح و منافع‌شان حمايت كرده‌اند. اما اين‌كه در صورت حضور دولت سني در قدرت، دمشق از گروه‌هاي فلسطيني حمايت مي‌كنند يا نه مشخص نيست.

وي گفت: جريان‌هاي اهل سنت نوعي اسلام سياسي سلفي را ترويج مي‌كنند كه در آن نفوذ القاعده و بعث سني و جنبش اخوان‌المسلمين را مي‌تواند در زمان‌ها و مكان‌هاي مختلف تقويت كند.

اخوان‌المسلمين در صورت پيروزي در انتخابات پارلماني مصر، الگوي تركيه در دولت آينده پيش خواهد گرفت

اين پژوهشگر خاطرنشان كرد: مصر پشتيبان قدرتمندي براي حماس و فتح است به شرطي كه دولت آينده مصر متحد اسراييل نباشد يا مصالح جهان عرب را فداي منافع خودش در ارتباط با اسراييل نكند. اگر در مصر انتخابات شود، اخواني‌ها در پارلمان بيش از 50 درصد آراء را كسب مي‌كنند، در اين صورت دولت آينده مصر شبيه الگوي تركيه خواهد بود و مواضع‌اش درباره اسراييل هم به همان شكل خواهد بود.

اين استاد دانشگاه درباره جايگاه و رويكرد اخوان‌المسلمين به تحولات منطقه و خاورميانه تصريح كرد: شرايط فعلي مصر به سود اخوان‌المسلمين است و شاهد هستيم كه مسايل را سازماندهي مي‌كند. اما اين وضعيت در صورتي كه انتخابات پارلماني و رياست جمهوري مصر براي يك سال به تاخير افتد پايدار نخواهد ماند. جناح مقابل اخوان المسلمين (نيروهايي كه جنبش دموكراتيك را هدايت مي‌كنند) در اين مدت شخصيت‌هايي را براي رياست جمهوري و يا پارلمان معرفي مي‌كنند كه در آن صورت معادلات بر هم مي‌خورد. پيش‌بيني اين‌ كه مصر چگونه دولتي خواهد داشت و نسبت‌اش با اسراييل چه خواهد بود مشخص نيست. مصر فعلا نمي‌تواند در مسايل بيروني فعال باشد و در پي اين نيست كه افزايش تشنج در مرزهاي خود با اسراييل داشته باشند.

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه درباره روي كار آمدن احتمالي اخوان‌المسلمين در مصر و احتمال بروز مشكلات ايدئولوژيك و مذهبي با دولت‌هاي شيعي منطقه تصريح كرد: دولت سوريه، بعثي و به لحاظ ايدئولوژيك متفاوت با ايران است و هم‌زمان دولت عراق هم بعثي و داراي ايدئولوژي متفاوت از ايران بود، اما ايران با يكي اتحاد استراتژيك داشت و با ديگري دشمني. آن چه براي سياست خارجي ما تعيين كننده است خصومت با آمريكا و اسراييل ستيزي است. همان طور كه اين ويژگي دولت‌هايي مثل ونزوئلا، كوبا و ... را بدون اين‌كه سنخيتي با ايدئولوژي و مذهب ايران داشته باشند نزديك كرده است. اين مساله نكته‌اي است كه در ارتباط با الگوي تركي وجود ندارد، تركيه خود را در منظومه غرب تعريف مي‌كند ولو اين كه مسلمان است.

اخوان‌المسلمين داراي الگو و خواستار تشكيل حكومت است

وي درباره آينده اخوان‌المسلمين در منطقه تصريح كرد: در جريان اهل سنت جريان‌هاي اسلامي تابع جريان القاعده (راديكال)، اخوان‌المسلمين (معتدل) و جرياني سلفي وهابي هستند كه در رقابت با يكديگرند. در پاكستان و افعانستان الگوي القاعده و طالبان فعاليت مي‌كند و در تركيه الگوي اخواني دولت سازي كرد و عربستان هم الگوي سلفي خود را در برخي كشورهاي حاشيه خليج‌فارس و كشورهايي خارج از اين منطقه و خاورميانه ترويج كرده است. اخواني‌ها هميشه در اشكال مختلف خود را به عنوان رقيب سعودي‌ها بازتوليد كرده‌اند، اما معتدل و عقلايي. اين الگو وقتي در تركيه به موفقيت مي‌رسد، هم‌زمان هم به كشورهاي جهان عرب (فلسطين، مصر، عراق و ...) نزديك مي‌شود، بنابراين الگويي براي پياده كردن در اختيار دارد و خواستار تشكيل حكومت نيز است. سعودي‌ها در حال حاضر در ضعف هستند و قادر به فعاليت براي ترويج الگوي خود نيستند و به شكلي توسط شبكه الجزيره اهدافشان را پيگيري مي‌كنند.

وي گفت: جريان اهل سنتي كه به ايران نزديك بوده، خيلي قدرتمند نبوده و اغلب از جريان‌هاي مغلوب بوده است، مثل "جهاد اسلامي". تصميم استراتژيك ايران اين است كه يكي از اين جريان‌ها را به لحاظ اسلامي حمايت كند، البته ممكن است اين اتفاق نيفتد، اما در حوزه منافع فضا كاملا متفاوت است.

اسراييل براي مذاكره، گروه‌هاي فلسطيني را در موقعيت اعمال قدرت نمي‌بيند

وي درباره وحدت بين گروه‌هاي حماس و فتح به عنوان مهمترين عامل تاثيرگذار در حل مساله فلسطين گفت: معتقدم هر دو گروه فتح و حماس با توجه به دركي كه از موازنه قدرت دارند مي‌دانند در شرايط فعلي بدون يك قدرت عرب منطقه‌اي قادر به اعمال زور در ارتباط با اسراييل نيستند، از اين رو به حداقل‌هاي استراتژيك رضايت مي‌دهند، يعني يك دولت فلسطيني در همان مرزهاي 1967 و يا كمتر، اما اين دولت به لحاظ بين‌المللي به رسميت شناخته مي‌شود، ولو اين‌كه به لحاظ سرزميني ساختارش جزيره‌اي باشد. با اين‌ حال تاكنون اسراييلي‌ها با اين مساله موافقت نكرده‌اند.

اين استاد دانشگاه با اشاره به مطلب بالا تصريح كرد: اسراييل بر مبناي بحث توازن قوا وقتي دشمنش را در موقعيتي نمي‌بيند كه اعمال قدرت كند، طبيعي است تن به مذاكرات و امتيازدهي ندهد. جنگ‌هاي 33 و 22 روزه گرچه به لحاظ مقاومت نوعي پيروزي بوده است، اما بهاي مبارزات نظامي جبهه مقاومت با اسراييل را سنگين مي‌كند. وقتي در لبنان هزاران خانه ويران و مردم كشته مي‌شوند و مشكلات اقتصادي بروز مي‌كند، مردم محاسبه مي‌كنند كه درگيري دوباره فايده دارد يا نه.

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه با تاكيد بر اين‌كه اساس تحولات منطقه در مصر است، گفت: حضور مصر به عنوان يك قدرت بزرگ منطقه‌اي تاثيرگذار است. اگر مصر تاثيرات خود را در مذاكرات فلسطيني ـ اسراييلي وارد كند، طبيعي است اسراييلي‌ها اين بار فقط فلسطيني‌ها را نمي‌بينند، بلكه يك دولت عربي بزرگ را مي‌بينند.

وي افزود: مصر بدون مبارك دوران گذار را مي‌گذراند. در اين دوران تصميم‌گيري قاطع دشوار است و تا زماني كه پارلمان جديد تشكيل نشده و دولت شكل نگيرد نمي‌توان درباره مصر سخن گفت.

آمريكا قانع شده است كه تحولات در جهان عرب به ضررش نيست

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه درباره نقش آمريكا درباره تحولات حال و آينده منطقه گفت: آمريكا قانع شده است كه تحولات در جهان عرب به ضررش نيست؛ چرا كه تفكرات سنتي از منطقه در حال دور شدن است و با نسل جديدي از جوانان روبرو هستيم كه در امپراطوري "فيس‌بوك" زندگي مي‌كنند.

وي در پاسخ به اين پرسش كه تا چه اندازه آمريكا مطمئن است جوانان در فضاي فيس‌بوك و اينترنت نتايج مورد نظر او را در واقعيت محقق مي‌سازند، اظهار كرد:‌ تا الان نشانه‌اي مبني بر اين‌كه آمريكايي‌ها از حضور جوانان در فضاي اينترنت و استفاده از آن براي پيشبرد اهدافشان نگرانند، ديده نمي‌شود. ممكن است اسراييل از اين مساله نگران باشد، اما آمريكا نه.

ترك‌ها، آمريكايي‌ها را قانع كرده‌اند كه اخوان‌المسلمين مصر ضدآمريكايي نخواهد بود

وي اضافه كرد: از نظر اسراييل اين جريان گذار مي‌تواند به جريان‌هاي راديكال تبديل شود، ولي آمريكايي‌ها تجربه دولت تركيه براي الگوسازي در منطقه را مطلوب مي‌دانند. ترك‌ها در حال حاضر اجازه يافتند در مسايل مختلف منطقه نقش‌آفريني كنند و نقش كنترل‌گر دارند. ترك‌ها، آمريكايي‌ها را قانع كرده‌اند كه اخوان‌المسلمين مصر ضدآمريكايي نخواهد بود. ليبيايي‌ها و فرد مخالف قذافي كه از اخوان‌المسلمين است از سوي جامعه بين‌المللي حمايت مي‌شود. البته اين به معناي اطمينان كامل آمريكا از تحولات منطقه نيست.

آينده منطقه به ميزان فعاليت بازيگران فعال در آن بستگي دارد

احتمال دارد موج تحولات منطقه به كشورهاي آسياي مركزي هم كشيده شود

وي تصريح كرد: اين‌كه در آينده چه موجي در منطقه حاكم خواهد شد در اختيار هيچ يك از نيروها و كشورهاي تاثيرگذار در منطقه مثل ايران يا فرامنطقه‌اي مثل آمريكا نيست، بلكه آينده منطقه به ميزان فعاليت بازيگران فعال در آن بستگي دارد. معتقدم مرحله گذار در كشورهاي منطقه كه در آنها شاهد تحولات اساسي بوده‌ايم ادامه خواهد داشت و اين احتمال است كه موج تحولات به كشورهاي حوزه آسياي مركزي و حاشيه خليج‌فارس هم كشيده شود. اين موج هنوز آرام نگرفته است؛ تا تكليف ليبي، يمن، بحرين و عربستان مشخص نشود مرحله گذار تمام نمي‌شود.

مهاجرت مردم تحت تاثير تحولات منطقه ‌مرزهاي جهان عرب را متزلزل كرده است

اين استاد دانشگاه گفت: در حال حاضر شرايط به گونه‌اي است كه مرزها توسط مردم در حال شكستن است، مردم كشورهاي مختلف به كشورهاي همسايه‌شان در حال مهاجرتند، اين اتفاقات مرزهاي موجود جهان عرب را متزلزل ساخته است.

ايران دولت فعال منطقه است

براي ايران مهم است دولت مصر ضدآمريكايي و ضداسراييلي باشد

ايران به لحاظ انسجام داخلي نسبت به كشورهاي منطقه به مراتب در وضعيت بهتري است

وي با اشاره به نقش‌آفريني برخي كشورها در تحولات منطقه خاطرنشان كرد: تركيه الگوي اسلام تركي خود را بازاريابي مي‌كند و آمريكايي‌ها هم الگوهاي دموكراتيك‌شان و ايراني هم بايد الگوي خود را بازاريابي كند كه به اعتقاد من الگوي ايران ضدآمريكايي و ضد اسراييلي است. براي ايران مهم است دولت مصر ضدآمريكايي و ضداسراييلي باشد.

اين پژوهشگر ارشد مركز مطالعات استراتژيك خاورميانه در پاسخ به اين پرسش كه تغيير رويكرد سياست خارجي ايران از حالت تهاجمي به تنش‌زدايي و همكاري چه تاثيري در فضاي منطقه خواهد داشت؟ گفت: ايران تغييرات خود را داده است و دوران گذارهاي مختلف را پشت سر گذاشته و الان دولت فعال منطقه است. به نظر مي‌رسد ايران انسجام و وحدت داخلي‌اش به مراتب نسبت به اين كشورهايي كه در آنها تحولات در جريان است وضعيت بهتري دارد. ما به عنوان يك دولت فعال در تحولات منطقه شناخته مي‌شويم. ايران پيش از هر چيز از اختلافات داخلي رنج مي‌برد و با انسجام نه تنها منفعل نمي‌شويم، بلكه تاثيرگذاري خوبي هم خواهيم داشت.

انتهاي پيام