• چهارشنبه / ۱ شهریور ۱۳۹۱ / ۱۰:۴۷
  • دسته‌بندی: گردشگری و میراث
  • کد خبر: 91060100217
  • خبرنگار : 71191

قلعه گبري قم هنوز نفس مي‌كشد

قلعه گبري قم هنوز نفس مي‌كشد

در يك فرسنگي شرق شهر قم، پشت مسجد جمكران و درست در وسط بافت مسكوني روستاي جمكران، يك چهارديواري از خشت و گل قرار دارد كه حالا زمين بازي بچه‌هاي روستاي جمكران شده است و رد دوچرخه و توپ بچه‌ها هر روز، خشتي از ديوار را پايين مي‌ريزد.

در يك فرسنگي شرق شهر قم، پشت مسجد جمكران و درست در وسط بافت مسكوني روستاي جمكران، يك چهارديواري از خشت و گل قرار دارد كه حالا زمين بازي بچه‌هاي روستاي جمكران شده است و رد دوچرخه و توپ بچه‌ها هر روز، خشتي از ديوار را پايين مي‌ريزد.

به گزارش خبرنگار سرویس میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، اين چهارديواري از درون خالي، كه به حياط خلوت اهالي روستاي جمكران تبديل شده، از گذشته‌هاي دور كه حتا قديمي‌هاي اين روستا هم آن را به ياد نمي‌آورند، در همين شرايط بوده است و تنها تفاوتش با بچگي آن‌ها، خالي شدن كف محوطه از زباله و پر شدن‌اش با سنگ‌ريزه و شن است.

تابلوي معرفي اين بنا در سال‌هاي گذشته همراه در ورودي اين چهارديواري توسط معتادان از جا كنده شد و حالا ديگر نشاني براي معرفي اين بناي خشت و گلي باقي نماينده است؛ اما اگر بتوان به حافظه‌ي قديمي‌هاي كوچه‌پس‌كوچه‌هاي روستاي جمكران اعتماد كرد، نام اين چهارديواري «قلعه گبري» است، قلعه‌اي كه اهالي محل آن را به نام قلعه‌ي «گِلي» مي‌شناسند و ساخت آن را به زمان «جمشيدشاه» از شاه‌هاي پيشدادي نسبت مي‌دهند.

قلعه گبري در استان قم - سميه ايمانيان

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان قم درباره‌ي اين قلعه به خبرنگار ايسنا توضيح داد: تنها چیزی که از این قلعه باقی مانده، چهاردیواری آن است که در وسط آن زندگی جریان دارد. چیدمان دیوارهای این قلعه در نوع خود، خاص است، به‌گونه‌اي كه نیم متر چینه، چند رج خشت از بالا تا پايين ديوار را به ترتيب پر كرده است.

عمار کاووسی با بیان این‌که این قلعه در مرکز روستای جمکران قرار دارد، گفت: هرچند بعد از ثبت این مکان در 17 آذرماه 1379 در فهرست آثار ملی، برای این بنا در ورودی گذاشته شد و تابلویی با هدف معرفی، کنار آن نصب شد، ولی اين قلعه تا مدت‌ها زباله‌دانی روستا بود. سرانجام در هماهنگي با شهرداری منطقه برنامه‌ريزي‌هايي براي سامان‌دهی آن انجام شد و شهرداری طرح تبدیل قلعه به پارک را مطرح كرد که طرح آن بررسی و تثبیت شد؛ اما متأسفانه با وجود انجام اقداماتی مانند پاک‌سازی فضا از زباله‌ها، مسطح کردن کف قلعه با شن و ماسه، استحکام‌بخشی دیوارها و تقویت پایه‌های فرسوده‌ی آن توسط اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان قم، شهرداری تعهد خود را در قبال طرحي كه ارائه كرد، انجام نداد.

او ادامه داد: چهار دیوار قلعه به یکدیگر متصل هستند و ارتفاع آن حدود شش تا هفت متر با قطر حدود دو متر است و مصالح آن از خشت و چینه است. به نظر می‌رسد این دیوارها حالت دفاعی داشته‌اند و با توجه به اين‌كه یک سازه‌ی دفاعی از استحکام بیشتری برخوردار است، اين قلعه نيز آن استحكام را دارد. همچنين در داخل قلعه، خانه‌هايي كوچك براي استفاده‌ي مردم و اتاقک‌های نگهبانی بوده است.

قلعه گبري در استان قم - سميه ايمانيان

وي با بیان این‌که قم در متون قدیمی به‌دلیل داشتن قلعه‌ها و حصارهایي معروف به نام «چهل حصار» معروف بوده است، گفت: خان روستاي جمکران نیز به‌عنوان یکی از روستاهای اصلی قم برای مردم روستايش برج و بارویی دفاعی ساخته بود تا در مواقع لزوم از آن استفاده کند.

او با اشاره به این‌که از این قلعه‌ي ساساني، بعد از دوران اسلامی و حتا در دوران متأخر اسلامی نیز استفاده می‌شد، بيان كرد: به‌مرور به‌دلیل گسترش روستا، افزایش جمعیت و در نهایت، توسعه‌ي ساخت‌وسازها، اين قلعه مانند ديگر قلعه‌ها اهمیت خود را به‌عنوان یک مکان دفاعی از دست داد و كمتر كسي به آن توجه كرد؛ ولي خوشبختانه دیوارهای قلعه گبري تقریبا سالم هستند و از بیرون، نماي قلعه کاملا مشخص است كه گویای وجود تأسیسات دفاعی کامل و سابقه‌ي سکونت در منطقه است؛ اما در داخل محوطه متأسفانه چیزی وجود ندارد.

وی اين قلعه را از نظر اطلاعات تاريخی داراي اهمیت فوق‌العاده‌اي دانست و افزود: به‌دلیل از بین رفتن معماری قلعه که در لایه‌های سطحی قرار داشته است، اين محوطه‌ي تاريخي به کاوش باستان‌شناسي نياز ندارد.

به گزارش ايسنا، حتا اگر اين چهارديواري هيچ در و ديواري هم از قبل نداشت، با توجه به موقعيت قرار گرفتنش در روستاي جمكران كه مدتي پيش براساس مصوبه‌ي هيأت دولت، نام منطقه‌ي نمونه‌ي گردشگري را به خود گرفت، آن‌قدر پتانسيل براي جذب گردشگر دارد كه به آن به چشم ديگري نگريسته و توجه‌ها براي سامان‌دهي آن و محوطه‌ي اطرافش بيشتر شود.

قلعه گبري در استان قم - سميه ايمانيان

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
avatar
۱۳۹۱-۰۶-۰۱ ۱۸:۴۸

اگر این آثار تاریخی در کشورهای دیگر بود چنان اهمیت می‌دادن. متاسفانه ما میراث گذشتکان و پدرانمان را زباله‌دانی می‌کنیم و هیج اهمیتی نمی‌دهیم!

avatar
۱۳۹۱-۰۶-۰۲ ۱۰:۳۳

من که نظر دادم ولی شما آن را درج نمي‌کنید. شما سلیقه کارتان هست لطفا قسمت نظرات بینندگان را حذف کنید!