قبلا گفته بود، «جسد نیمه‌جان صنایع دستی» را تحویل گرفته، اما حالا می‌گوید، خیلی نمی‌خواهد به نقد گذشته بپردازد. با این حال هر از گاهی میان صحبت‌هایش، فلاش‌بکی به 10 سال پیش می‌زند و از جفایی که به صنایع دستی شده، ابراز ناراحتی می‌کند.

«بهمن نامورمطلق» مهرماه 1392 بود که با حکم محمدعلی نجفی به معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آمد. گزینه‌ای که معلوم بود به همخوانی‌اش با صنایع دستی فکر شده، اتفاقی که شاید دست‌ کم در 40 سال گذشته کمتر رخ داده باشد.

او مرد بی‌حاشیه‌ی این سازمان است و ظاهرا به کار گروهی قائل است. مصداق این ادعا نیز اظهاراتش در روزهایی است که نجفی، سازمان را ترک کرد و قائم‌مقام سازمان هم رفتن را به ماندن ترجیح داد و شایع شد، دیگرانی را هم که نجفی به کار دعوت کرده، شاید قراری برای ماندن نداشته باشند؛ اما نامورمطلق در همان روزها گفت که آمده است تا به صنایع دستی، ثبات ببخشد و برای گرفتن هر تصمیمی باید نظر مدیرانش را هم جویا شود و خودش به‌تنهایی در این‌باره تصمیم نمی‌گیرد. او حالا با همین نگرش و روحیه، 15 کارگروه تخصصی و اتاق فکر تشکیل داده تا با خرد جمعی، صنایع دستی را از برزخ نجات دهد.

معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی وقتی به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) آمد، گفت که حرف تازه‌ای ندارد و فقط کمی برنامه دارد که می‌خواهد درباره‌ی آن‌ها حرف بزند. او بیشتر زمان را به توضیح این برنامه‌ها اختصاص داد که به اعتقاد‌اش، حلقه‌ی مفقوده‌ی صنایع دستی بوده است و در مواجهه با پرسش‌های خبرنگاران ایسنا تلاش کرد از جایگاه معاون صنایع دستی کشور به‌زعم خودش، پاسخ‌های آکادمیک و عملی بدهد.

خسته شدیم ...

او در این گفت‌وگو ترجیح داد تا چندان به گذشته نپردازد و درباره‌ی این قصدش هم توضیح داد: از بس درباره‌ی گذشته حرف زدیم‌، خسته شدیم‌. هرچند نباید خسته شد و باید اتفاقات گذشته را دائم یادآوری کنیم، نه به‌خاطر این‌که بهانه یا توجیهی شود برای کارهایی که نمی‌کنیم‌، بلکه آ‌نقدر باید گفت که به «متن» تبدیل شود تا آن شرایط دیگر تکرار نشود. ما اصولا از شرایط بد زود می‌گذریم و چون آن‌ها را به تاریخ و تجربه تبدیل نمی‌کنیم‌، چند وقت بعد آن اتفاق‌ها دوباره تکرار می‌شود. پس مرور گذشته به‌خاطر کم کردن دردها نیست، بلکه برای تکرار نشدن تجربیات بد گذشته در نسل آینده است.

نامورمطلق که در فرانسه تحصیل کرده و بین سال‌های 1381 تا 1388 معاون پژوهشی فرهنگستان هنر بوده است، اعتقاد دارد: مهم‌ترین و عمیق‌ترین مشکل صنایع دستی، جدایی آن از دانش است.

او گفت: وقتی علم نباشد هنر، پدیده‌ای ایستا می‌شود‌؛ اما گفتمان علمی‌، پدیده‌ها را پویا می‌کند و علم، مخالف تکرار است. بنابراین ما تلاش کردیم در نخستین گام، پیوندی بین علم و هنرهای دستی و صنعتی پدید آوریم.

وی همچنین اظهار کرد: فکر می‌کنیم اگر جوانان دیگر به استفاده از صنایع دستی رغبت نشان نمی‌دهند،‌ به‌خاطر شناخته نشدن ذائقه‌ی علمی است‌، برای همین در زیبایی‌شناسی صنایع دستی ایستایی ایجاد شده است و دیگر نمی‌توان با ترمه، قلم‌زنی یا خاتم‌کاری چند صد سال پیش، اتاق یک نوجوان را تزیین کرد یا نسل جوان را نسبت به کاربرد یا برقراری ارتباط با آن متقاعد کرد.

صنایع دستی نوستالژیک شده است

او گفت: صنایع دستی به صنایع نوستالژیک تبدیل شده است و ما فقط به خاطر حس مسوولیتی که نسبت به گذشته داریم، ارتباط‌مان را با صنایع دستی حفظ کرده‌ایم. هنگامی که به موضوعی یا اثری فقط حس مسوولیت داشته باشید، یعنی آخرین ارتباطات، که آن هم در حال از بین رفتن است.

معاون صنایع دستی معتقد است: تغییر این شرایط و سطح رابطه‌ی مردم با صنایع دستی فقط در صورتی امکان‌پذیر است که مردم احساس کنند، صنایع دستی و هنرهای سنتی، زیباست و با زیباشناسی آن‌ها مرتبط است‌، نه این‌که فقط با هویت آن‌ها ارتباط دارد و صرفا یک حس نوستالژیک است. ما به دانش و بازاندیشی در نگرش و خلق آثار نیاز داشتیم و این امکان‌ناپذیر نمی‌شود، مگر آن‌که ارتباط عمیق علمی ایجاد شود.

هیچ کشوری به اندازه ایران تحصیل‌کرده صنایع دستی ندارد

نامورمطلق ایران را موفق‌ترین کشور از نظر کمیت دانش‌ در حوزه‌ی صنایع دستی دانست و گفت: هیچ کشوری در دنیا به اندازه‌ی ایران تحصیل‌کرده‌ی آموزش تکمیلی در صنایع دستی ندارد، حتا هند و چین که در خلق اثر از ایران جلوتر و بهتر هستند، در حوزه‌ی آموزش ضعیف‌ترند. با این همه فارغ‌التحصیلان صنایع دستی در ایران خیلی در جایگاه واقعی خود قرار ندارند، یا به کارهای دیگری مشغول‌اند یا بیکارند. ما اکنون به این فکر می‌کنیم که چگونه از این ظرفیت در تولید و بازرگانی صنایع دستی می‌توان استفاده کرد.

وی سپس به مجموعه برنامه‌هایی که برای ایجاد صنایع دستی دانش‌محور پیش‌بینی کرده‌اند، اشاره و اظهار کرد: از جمله‌ی این برنامه‌ها، راه‌اندازی کارگروه‌های تخصصی است. تا کنون 15 کارگروه راه‌اندازی شده‌، دسته‌ای از آن‌ها به هنرهای تخصصی مانند شیشه‌، نساجی‌، مبلمان و چوب اختصاص دارد و از حضور اساتید‌، کارشناسان و متخصصان این رشته‌ها بهره برده شده است و به‌طور کلی با 150 هنرمند و استاد دانشگاه در ارتباطیم که آن‌ها به‌نوعی اتاق فکر صنایع دستی را تشکیل می‌دهند که مشکلات را با تحقیقات میدانی و پژوهشی بررسی می‌کنند و راهکار ارائه می‌دهند. در واقع این همان حلقه‌ی مفقود صنایع دستی بود.

حکیمان درباره صنایع دستی، خالی از فکرند

او ادامه داد: صنایع دستی زمانی دچار افول شد که ارتباط‌ش با مبانی حکمی‌، دینی‌ و علمی قطع شد. ما می‌خواهیم این خلأ برطرف شود، البته همه‌ی تلاش‌های‌مان در این زمینه موفقیت‌آمیز نبوده، در برخی ناکام بودیم، مثلا می‌خواستیم کارگروه فلسفه و زیبایی‌شناسی صنایع دستی راه‌اندازی کنیم؛ ولی موفق نبودیم، چون مشکل ما فقط صنایع دستی نیست، مشکل دانش است‌، در فلسفه عادت ندارند با صنایع دستی همنشین شوند، خالی از فکر هستند‌، حکیمان معاصر ما درباره‌ی صنایع دستی یا کلا صنعت‌، فکری نکرده‌اند، در حالی که حکیم «میرفندرسکی» در دوره‌ی صفویه‌، رساله‌ی صناعیه را نوشت و علت این‌که هنر دوره‌ی صفویه قوی‌، صادراتی و هویتی است، به‌خاطر داشتن چنین مبانی حکمی است.

به اعتقاد نامورمطلق، راه‌اندازی دانشکده‌های صنایع دستی یکی از راهکارهای موجود برای از بین بردن این خلأ می‌تواند باشد و در این‌باره، گفت: ما با دانشگاه‌های شهید بهشتی و شیراز و دانشکده‌ی علم و فرهنگ ارتباط‌هایی را برقرار کردیم. در بعضی از این دانشگاه‌ها مانند شهید بهشتی و علم و فرهنگ قرار است دانشکده‌ای راه‌اندازی شود و در برخی مانند دانشگاه هنر شیراز، مرکز رشد راه‌اندازی کردیم. دانشگاه هنر اسلامی تبریز هم در حوزه‌ی بین‌المللی با ما همکاری‌هایی را آغاز کرده است. سرفصل‌های درسی را در دانشگاه‌های مرتبط با صنایع دستی بازتعریف می‌کنیم و به تغییر وضعیت، تقویت هنرستان‌ها و فرهنگ‌سازی در دوره‌ی ابتدایی‌ می‌اندیشیم.

وی بیان کرد: قرار است هم‌اندیشی با حضور تمام فارغ‌التحصیلان صنایع دستی به‌منظور توجیه و تشویق آن‌ها برای ورود به حوزه‌ی خلاقیت و راه‌اندازی کارگاه‌های صنایع دستی با تسهیلاتی که داده می‌شود، برگزار شود.

فرشچیان قرعه را به نام ما زد

او سپس از راه‌اندازی دانشگاه‌ هنرهای سنتی خبر داد و گفت: راه‌اندازی دانشگاه هنرهای ایرانی - اسلامی پیشنهاد استاد فرشچیان بود که در زمان حضورم در فرهنگستان هنر‌، این پیشنهاد، مطالعه، پردازش و به شورای انقلاب فرهنگی ارائه شد. این اواخر، طرح را دوباره مطرح کردند و در شورای اقماری شورای انقلاب فرهنگی راه‌اندازی این دانشگاه مصوب شد. برای محل راه‌اندازی دانشگاه‌ها‌، بحث‌هایی شد که دانشگاه آزاد، ‌تهران و علم و فرهنگ داوطلب بودند و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز در آخرین مراحل، داوطلب شد. با استاد فرشچیان صحبت شد و ایشان به آقای روحانی که ریاست شورای انقلاب فرهنگی را برعهده دارد، اعلام کرد که ترجیح می‌دهد این دانشگاه در سازمان میراث فرهنگی،‌ صنایع دستی و گردشگری باشد.

نامورمطلق یقین دارد که تأسیس این دانشگاه مانند راه‌اندازی دارالفنون، در حوزه‌ی هنرهای سنتی و صنایع دستی تأثیر می‌گذارد و در این‌باره توضیح داد: در حال حاضر هیچ مرکزی وجود ندارد که این هنرها را با شیوه‌های اصیل و با هویت، آموزش دهد و متأسفانه آموزش‌ها بیشتر با شیوه‌ی غربی و پژوهش‌محور و کارشناس‌پرور است‌؛ ولی سیستم ما هنرپرور و خلاق‌محور است. با معاونت علمی و فناوری رییس‌جمهور در این زمینه صحبت‌هایی داشتیم و آن‌ها حتا از فعالیت‌های دانش‌محور ما حمایت مالی کردند که هرچند محدود است، اما برای آغاز و چشم‌انداز آینده، همین هم خوب است.

کارگاه‌های شیشه، انبار شیشه‌های چینی شده‌اند

او به آسیبی که دانش‌محور نبودن صنایع دستی به تولید این آثار وارد کرده است، اشاره و اظهار کرد: مثلا در تولید شیشه با کوره‌های غیراستانداردی مواجهیم که نزدیک به 40 درصد پرت انرژی دارند. این در حالی است که افزایش قیمت سوخت حامل‌های انرژی، تولید شیشه را با چالش مواجه کرده و بسیاری از کارگاه‌های شیشه تعطیل شده‌اند و اسفناک‌تر این‌که پس از تعطیلی، این کارگاه‌های تولیدی به انبار شیشه‌های چینی تبدیل شده و این، وضعیت دردناک موجود است.

نتیجه‌ی نامه به دولت

وی همچنین درباره‌ی نتیجه‌ی نامه‌ای که به دولت فرستاده شده تا به کارگاه‌های تولیدی صنایع دستی، بویژه کارگاه‌های شیشه که پس از حذف یارانه‌ی حامل‌های انرژی ورشکسته یا تعطیل شدند، کمک شود، گفت: هنوز جوابی داده نشده، قرار شد نامه‌ی دوم را بفرستیم و چون مسوولیت هدفمندی یارانه‌ها با آقای جهانگیری - معاون اول رییس‌جمهور - است، قرار شد، آقای سلطانی‌فر نامه‌ای را برای ایشان بفرستد و بخواهیم یارانه‌ی تولید در اختیار بخش‌هایی که مصرف انرژی‌شان زیاد است، قرار گیرد.

نامورمطلق تأکید کرد: باید راهکاری برای خروج صنایع دستی از این بحران پیدا کنیم و مهم‌ترین راه‌، دانش‌بنیان شدن صنایع دستی و هنرهای سنتی است.

کارگاه‌های تعطیل و نیمه‌ورشکسته تسهیلات می‌گیرند

معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی در ادامه‌ی سخنانش به پرداخت تسهیلات به کارگاه‌های تولیدی برای بازگرداندن آن‌ها به چرخه‌ی تواید اشاره کرد و گفت: برای اولین‌بار پس از 10 سال، تسهیلاتی را به کارگاه‌های تولیدی که تعطیل شده یا نیمه ورشکسته‌اند، اختصاص می‌دهیم‌. این تسهیلات با سودی بین 8 تا 10 درصد در اختیار کارگاه‌های نیازمند قرار می‌گیرند تا دوباره به عرصه‌ی تولید و سپس صادرات وارد شوند.

او ادامه داد: تسهیلاتی از دولت گرفته شده که با سود کم در اختیار هنرمندان قرار می‌گیرد، بسیاری از هنرمندان اصلا این موضوع را باور نمی‌کردند، از آن‌ها خواستیم ما را امتحان کنند. خوشبختانه توانستیم به برخی از این افراد ناامید کمک‌هایی کنیم و دلگرمی‌هایی بدهیم و این، روح جدیدی به صنایع دستی وارد می‌کند.

وی همچنین به توافقی که با صندوق مهر امام رضا (ع) شده است، اشاره‌ای کرد و گفت: این صندوق اعلام آمادگی کرده که تا 50میلیارد ریال به هنرمندان صنایع دستی و هنرهای سنتی کمک کند. با بانک‌های دیگر نیز وارد مذاکره شدیم و از دولت هم تسهیلاتی می‌گیریم که طی برنامه‌ی فرآیندی، این تسهیلات در اختیار هنرمندان قرار می‌گیرد، چون قرار نیست همیشه با یک ریتم از آن‌ها حمایت کنیم.

10سال به هیچ هنرمندی وام ندادند

نامورمطلق در ادامه درباره‌ی تغییر شرایط تخصیص تسهیلات بانکی و مالی نسبت به گذشته با توجه به تمدید یا تکرار برخی توافق‌ها با بانک‌ها، صندوق مهر امام رضا (ع) یا بنگاه‌های اقتصادی دیگر که در گذشته هم این توافق‌ها صورت گرفته بود، اما پرداخت آن‌ها با مشکل و ضعف همراه بود و تقریبا دست هنرمندان خالی از این تسهیلات بود، گفت: در این 10سال به هیچ هنرمندی، وام داده نشد؛ ولی ما در همین چندماه پرداخت تسهیلات داشتیم. فعلا پنج‌میلیارد ریال به بانک توسعه‌ی تعاون داده‌ایم، براساس تفاهم‌نامه، پنج‌میلیارد ریال هم بانک در نظر گرفته و ما به همین اندازه، پرونده‌ی صنایع دستی برای دریافت تسهیلات به این بانک معرفی می‌کنیم. تسهیلات بلاعوض هم پرداخت شده است.

وی ادامه داد: خوشبختانه 10میلیارد ریال دیگر هم آمده است. بانک هم به همین اندازه می‌تواند سرمایه بگذارد که فعلا مشخص نشده این پول در اختیار کدام بانک قرار می‌گیرد.

او تصریح کرد: اگر در این 10سال، یک مورد پرداختی از طریق بانک‌ها انجام نشده، ما در این چندماه این کار را انجام داده‌ایم. قبلا یک ریال برای پرداخت تسهیلات در اختیار بانک‌ها نبود؛ ولی ما این پول را در اختیار بانک‌ها قرار دادیم و کار را آغاز کردیم و چند لایه نظارت هم تعیین کردیم تا این وام‌ها در جای خود هزینه شود. حساب ما را باید از بقیه جدا کنید.

وی گفت: ما پس از بررسی، چند مورد خاص را برای پرداخت سریع‌تر تسهیلات مشخص کردیم، مثلا زلزله‌زدگان بوشهر، حصیربافان سیستان و بلوچستان که گرفتار خشکسالی شده بودند یا کارگاه 700ساله‌ی آقای عبادالهی در شهرستان نطنز که آتش گرفته بود. این تسهیلات بلاعوض پرداخت شدند.

او در ادامه‌ی سخنانش به توضیح رابطه‌ی اشتغال و صنایع دستی پرداخت و گفت: صنایع دستی ظرفیت زیادی برای اشتغال دارد، ضمن این‌که اشتغال‌زایی در صنایع دستی با اعتبار خیلی کم امکان‌پذیر است، برای همین طرحی را به ریاست جمهوری فرستادیم که اگر مصوب شود، می‌توان نقش مهمی را در اشتغا‌ل‌زایی ایجاد کرد.

وی افزود: در حال حاضر نزدیک به 300هزار هنرمند کارت صنعتگری دارند. امیدوارم به این جمعیت اضافه شود و نهادهایی مانند بهزیستی و کمیته‌ی امداد خمینی (ره) با ما مرتبط شوند. البته به‌تازگی تفاهم‌نامه‌ای را با کمیته‌ی امداد در این زمینه امضا کردیم.

می‌ترسند مانیفستی برای اقتصاد مقاومتی بدهند

او در ادامه با اشاره به همسویی صنایع دستی با اقتصاد مقاومتی، به بیان نگرانی‌های خود نسبت به این شرایط پرداخت و گفت: گاهی این موضوعات با برخوردهای شعاری‌، لوث می‌شود و دست آخر سال تمام می‌شود و نتیجه‌ای هم حاصل نمی‌شود. احساس می‌کنم امروز واکنش تفریطی داریم و برای این‌که برچسب شعاری بودن به آن‌ها زده نشود، هیچ بحثی نمی‌شود و می‌ترسند و مانیفستی برای اقتصاد مقاومتی نمی‌دهند. ما به‌دور از این واکنش‌ها و برخوردها می‌خواهیم رفتار کنیم و به آنچه هدف است دست یابیم.

معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی ادامه داد: بخشی از کاری که در اقتصاد مقاومتی باید انجام داد و شاید مهم‌ترین مشکل صنایع دستی باشد‌، گفتمان و فرهنگ‌سازی است. مشکل صنایع دستی، تولید با کیفیت نازل و قیمت بالا و از بین رفتن مهارت بازاریابی و بازرگانی است. خاطرم است زمانی که در فرانسه تحصیل می‌کردم، ایرانی‌ها از بزرگ‌ترین بازرگانان شرق به‌شمار می‌آمدند و شاید به فاصله‌ی هفت - هشت سال بعد، بین سال‌های 1990 تا 1998 میلادی، بازرگانی ایران رنگ باخت و به‌خاطر روابط خارجی ایران و بی‌ثباتی برنامه‌ها در داخل‌ و مشکلات دیگر، آن اقتدار در حوزه‌ی بازرگانی از بین رفت و جای تأسف است که بگویم بازرگانان ایرانی‌، فرش افغانستان را می‌فروختند!

او در ادامه به برقراری ارتباط‌هایی با مرکز ملی فرش ایران اشاره و اظهار کرد: فرقی نمی‌کند که فرش در کجا باشد، ما همکاری‌های خوبی را در صادرات و بازاریابی در خارج از ایران آغاز کرده‌ایم و امیدوارم بازارهایی را که در یک دهه‌ی اخیر از دست داده‌ایم، دوباره احیا کنیم.

فرش به صنایع دستی الحاق نمی‌شود

وی همچنین درباره‌ی الحاق فرش به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری توضیح داد: قرار نیست این اتفاق رخ دهد؛ ما دنبال الحاق فرش نیستیم و قرار سازمان این است که با وضعیت موجود، قابلیت‌هایش را به ظهور برساند و بعد درباره‌ی این مسائل صحبت کنیم. حتی آقای جهانگیری - معاون اول رییس‌جمهور - هم گفت که به هیچ‌وجه فرصت تغییر دادن تشکیلات را نداریم و هرکه هرجا هست کارش را باید خوب انجام دهد.

نامورمطلق بیان کرد: رییس سازمان در بازدید از موزه‌ی فرش اعلام کرد که خوب است فرش با صنایع دستی مرتبط شود و با وزیر اقتصاد هم صحبت شده که فرش و صنایع دستی در جایگاه خود، با هم همکاری داشته باشند و برای همین، خیلی کارها مانند حوزه‌ی بازاریابی داخلی و خارجی با هم پیوند خورده است. قرار است با هم همکاری کنیم و در کار یکدیگر دخالتی نداشته باشیم.

تصمیم‌های غلط مدیران به صنایع دستی ضربه زد

او در ادامه‌ی این گفت‌وگو به تصمیم‌گیری‌های غلط مدیرانی که صنایع دستی را به «وضع بحرانی» رسانده‌اند، اشاره‌ای کرد و گفت: صنایع دستی کشور توسط مدیران، برنامه‌های غلط و غیرکارشناسی آن‌ها و همچنین تصمیم‌هایی اشتباه مانند جابه‌جایی معاونت‌ها و بی‌توجهی به ثروت‌های این سازمان که به تاراج رفت‌، ضربه خورد. در دوره‌ای نیز شرکت تسویه‌ای را تأسیس کردند تا به حساب‌های سازمان صنایع دستی رسیدگی کند‌؛ اما این، یکی از بزرگ‌ترین اشتباه‌ها بود که به تخریب صنایع دستی منجر شد. حتا نکردند یک شرکت نیمه‌دولتی را تأسیس کنند تا مراحل گذار به‌درستی انجام شود. متأسفانه یک‌باره همه‌چیز را قطع کردند و هرچه را که در سازمان صنایع دستی بود، برای تسویه به آن شرکت سپردند و این، بدترین شکل تسویه بود.

رتبه ایران کمتر از هند، چین و حتا مراکش

او همچنین با بیان این‌که رتبه‌ی صنایع دستی ایران پایین‌تر از مراکش است، افزود: این برای کشور ما اصلا خوب نیست. امیدواریم هرچه سریع‌تر جبران کنیم. مشکل ما همخوانی نداشتن ظرفیت‌ها با وضعیت موجود است. ظرفیت صنایع دستی و هنرهای سنتی ایران از بسیاری از کشورهای دنیا حتا هند و چین بالاتر است، چون یکی از شاخص‌های مهم برای قیاس‌، تنوع صنایع دستی است و ایران متنوع‌ترین محصولات و آثار را دارد.

وی سپس درباره‌ی کاربردی‌ شدن محصولات صنایع دستی و توجیه آن‌ها از نظر قیمتی که برخی از این محصولات را به کالایی کاملا تزیینی بدل کرده است، بیان کرد: معتقدم صنایع دستی باید ارزان‌، شیک و قابل دسترس باشد‌. البته نیاز است در این زمینه گفتمان و فرهنگ‌سازی شود، مثلا همین سالن گفت‌وگوهای ایسنا‌، خیلی سرد و بی‌روح است‌، در همین‌جا هم می‌شد از صنایع دستی بهره برد.

نامورمطلق درپی یادآوری این نکته از سوی خبرنگار ایسنا که شاید گران بودن محصولات صنایع دستی در مقابل کالاهای ارزان با کاربرد مشابه، باعث شده در دکوراسیون یا استفاده‌های روزانه، کمتر به صنایع دستی گرایش وجود داشته باشد، گفت: مسلما برای خرید یک موبایل‌، کلی هزینه می‌شود‌؛ اما برای خرید یک لیوان صنایع دستی کلی فکر می‌شود. اگر گفتمان‌سازی ایجاد شود که ارزش کالاهای صنایع دستی مشخص شود‌، این تفکر و تقابل با صنایع دستی‌ تغییر می‌کند.

معاون صنایع دستی اظهار کرد: شاید رسالت اصلی ما، گفتمان‌سازی است و به همین دلیل در نمایشگاه صنایع دستی امسال در 20 خرداد‌ماه، نیمی از فضا به ترویج و گفتمان‌سازی اختصاص می‌یابد و برای اولین‌بار «سینما تک» خواهیم داشت و سالنی به طراحان داخلی اختصاص می‌یابد. امیدواریم برای این گفتمان‌سازی، رسانه‌ها و بخصوص رسانه‌ی ملی کمک کنند. متأسفانه رسانه‌ی ملی هنوز در این‌باره توجیه نیست و مثلا فقط در فیلم‌های تاریخی از صنایع دستی استفاده می‌کند، در حالی که امروز جوان‌ها تمایل بیشتری برای استفاده از صنایع دستی دارند.

دلیل ندارد جلوی تولید کالاهای تزیینی را بگیریم

وی بیان کرد: صنایع دستی به‌واسطه‌ی ویژگی صنعتی بودن، باید همه‌ی اقشار جامعه را دربر گیرد، ‌یعنی هم کالاهای تزیینی و هم کاربردی باید تولید شوند. باید در نظر گرفت که گردش مالی کالاهای تزیینی خیلی زیاد است و دلیل ندارد، جلوی تولید آن‌ها را بگیریم و فقط تک‌بعدی باشیم. می‌توان تمام مخاطبان را هم‌زمان داشت، مثلا لباسی را خانم «امامی» طراحی و تولید کرد که سه‌میلیارد تومان ارزش‌گذاری شد، در حالی‌ که تمام فروش نمایشگاه سراسری صنایع دستی سال گذشته، کمتر از دومیلیارد تومان بود. نباید این کالاها را از دست داد. ما قدرت داریم که هنرمندان‌مان بهترین آثار تزیینی را خلق کنند و بیشترین گردش مالی را هم داشته باشند.

او افزود: در دنیا، آثاری که از ایرانی‌ها به‌فروش می‌رشد، خاستگاه اصلی‌اش در صنایع دستی و هنرهای سنتی است، مثل آثار هنرمندانی مانند محمد احصایی - خوشنویس - و پرویز تناولی - مجسمه‌ساز و نقاش - بنابراین معتقدم هر دو عرصه‌ی کاربردی و تزیینی را باید تقویت کرد و نباید از این ظرفیت بگذریم.

یک دهه زمان لازم داریم

نامورمطلق در پایان این گفت‌وگو در پاسخ به این پرسش که برای رسیدن به همه‌ی اهداف و برنامه‌های پیش‌ رو چقدر زمان لازم است تا صنایع دستی از «وضع بحرانی» خارج شود؟ توضیح داد: این یک فرآیند است و فکر می‌کنم یک دهه زمان و برنامه‌ی خوب لازم است تا دوباره شرایط مطلوب در اشتغال، ارتقای کیفیت تولید و صادرات حاصل شود.

او افزود: البته در کنار آن، الزاماتی هم باید باشد، مثل ثبات در سیاست خارجی، چراکه اگر این شرایط فراهم نشود، صادرات صنایع دستی هم به ثبات نمی‌رسد. باید این واقعیت را درنظر گرفت که ایرن در فاصله‌ای که در بازارهای جهانی حضور نداشت، کشورهایی مانند هند، چین و مراکش جای کشور ما را گرفتند. حالا ما باید چند برابر هزینه کنیم تا بازارهای قبلی خود را به‌دست آوریم.

در این سال‌ها آن‌قدر امتیاز خوب از دست داده‌ایم که ...

معاون هنرهای سنتی و صنایع دستی اضافه کرد: متأسفانه در این چند سال، آن‌قدر امتیازهای خوبی را از دست داده‌ایم که دیگر نمی‌دانیم چگونه می‌توانیم دوباره به آن وضعیت قبل برگردیم، فکر نمی‌کنم بتوانیم، چون خیلی از آن امتیازها برای همیشه از دست رفته است؛ ولی امیدواریم تا جایی که می‌توانیم و وسع‌مان می‌رسد تلاش کنیم.

گفت‌وگو از سمیه حسنلو، خبرنگار ایسنا

انتهای پیام