• دوشنبه / ۲۶ آبان ۱۳۹۳ / ۱۵:۵۹
  • دسته‌بندی: دین و اندیشه
  • کد خبر: 93082613770
  • منبع : نمایندگی خراسان شمالی

نقد تفاسیر کهن و بزرگ، ویژگی ممتاز "المیزان"

تفسير الميزان

رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام گفت: درسی که دانشگاه‌های ما می‌توانند از علامه طباطبایی بگیرند این است که با ایجاد فضای نقد و استدلال رنگ و بوی علمی به دروس بدهد چون بدون هیچ تجزیه‌ و تحلیلی نظریه‌های گذشتگان را قبول و مباحث را مدام تکرار می‌کنند.

رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام گفت: درسی که دانشگاه‌های ما می‌توانند از علامه طباطبایی بگیرند این است که با ایجاد فضای نقد و استدلال رنگ و بوی علمی به دروس بدهد چون بدون هیچ تجزیه‌ و تحلیلی نظریه‌های گذشتگان را قبول و مباحث را مدام تکرار می‌کنند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه ایلام، حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدی اکبرنژاد در نشست روش‌شناسی تفسیر‌المیزان که به همت سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی ایلام برگزار شد، اظهار کرد: شناخت انسان‌هایی مانند علامه طباطبایی یک ضرورت برای نسل امروز ما به شمار می‌آید تا پیوند بین نسل جدید با این بزرگان حفظ شود.

رئیس دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه ایلام ادامه داد: یکی از مخاطرات فرهنگی امروز مشاهده گسست ارتباط جوان با شخصیت خودی به لحاظ فرهنگی، علمی و اجتماعی است و همین موضوع نیز ضرورت آشنایی با شخصیت‌های بزرگ جامعه اسلامی که در نوع خود بی‌نظیر است را واجب کرده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام اظهار کرد: در زندگی گرفتن یک‌سری نکات موجب بزرگ‌شدن انسان می‌شود که علامه طباطبایی چه به لحاظ اخلاقی و رفتاری و چه به لحاظ علمی به جایگاهی رسید که در جهان اسلام ماندگار شده است چراکه وی از بُعد علمی مسلط بر علوم فقه، اصول و ادبیات بوده و تفسیر المیزان که به زبان عربی نگاشته شده است نشان از تسلط بالای این شخصیت بر علوم مختلف دارد و کتاب «بدایه و نهایه» که اثری فلسفی است و در حوزه و دانشگاه تدریس می‌شود و توانسته است جای «منظومه» حاج «ملا هادی سبزواری» را بگیرد.

وی با بیان اینکه علامه طباطبایی در علوم دیگر همچون ریاضی، هیئت، هندسه و معماری که با طراحی مسجد حجتیه قم به خوبی نشان داده و در علم غریبه یعنی جفر و رَم تبحر داشته است، تصریح کرد: شخصیت‌هایی همچون "حسن‌زاده آملی" با کتاب "هیئت" و "محمدحسین حسینی تهرانی" با کتاب "مهر تابان" توانسته‌اند به عنوان شاگرد علامه گوشه‌ای از زندگی این انسان بزرگ را فراروی نسل امروز قرار دهند.

رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام ادامه داد: یکی از مهم‌ترین عناصری که افراد را بزرگ می‌کند عظمت روحی در کنار علم است. چیزی که شخصیتی ویژه از علامه ساخته است، چراکه به لحاظ کمالات روحی، اخلاقی و منش اجتماعی خاص بودند، همان‌گونه که آیت‌الله امینی که یکی از شاگردان استاد طباطبایی در کتابش نقل می‌کند: «به علت سختی از نجف به تبریز آمدم و سپس به قم هجرت کردم آنجا توصیف شخصیتی فروتن و افتاده را شنیده بودم و بسیار تمایل به دیدن وی داشتم تا اینکه روزی علامه از کنارم گذشت یکی از عابران گفت این طباطبایی است بهت‌زده گفتم شخصی با چنین جایگاه شخصیتی و علمی چگونه این همه ساده‌پوش و معمولی برخورد می‌کند به نحوی که تصور از یک انسان با عظمت را رد می‌کند.»

وی یکی دیگر از خصلت‌های علامه طباطبایی (ره) را از زبان شاگردانش به کار بردن واژه "نمی‌دانم" و عدم استفاده از "من" در مباحث علمی و رفتاری عنوان کرد و گفت: مرحوم آیت‌الله بهشتی نقل کرد در یکی از جلسات درس با صدای بلند سوالی از علامه پرسیدم که وی با صدای آرام‌تر از من پاسخ داد در سوال دوم که صدایم را بلندتر کرده بود با صدای آرام‌تر از قبل جواب داد و پاسخ سوال سوم را آرام‌تر از دفعات قبلی بیان کرد آن زمان بود که علاوه بر پی بردن به شخصیت خاص استاد فهمیدم آدم می‌تواند سوال بپرسد بدون اینکه صدایش را بلند کند.

اکبرنژاد درباره اثر ارزشمند "تفسیر المیزان" گفت: این اثر در بین تفاسیر مذهب شیعه همچون تبیان شیخ طوسی، مجمع‌البیان ابوالفتوح رازی بی‌مانند است چرا که از تفسیرهای روائی جهان شیعه مثل تفسیر عیاشی و تفسیر قمی و از عالمان اهل سنت از تفسیر جلال‌الدین سیوطی و تفسیر طبری مدد گرفته است.

وی اثر اجتماعی علامه را "المنار الرشید" و تالیف ادبی را "کشاف" عنوان کرد و گفت: تفسیر المیزان جزو یگانه آثاری است که به ابعاد روایی، عقلی، اجتماعی و فلسفی توجه داشته است و به همین جهت هم تدوین و تنظیم آن ۱۷ سال یعنی از سال ۱۳۳۴ تا ۱۳۵۱ به طول انجامیده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام با بیان اینکه یکی از نکاتی که در تفسیر المیزان بسیار مورد توجه قرار گرفته آرا و نظرات سایر مفسران است، خاطرنشان کرد: یکی از ویژگی‌های دیگر این اثر وجود نگاه نقادانه مولف است که علوم مختلف را با ارائه استدلال به نقد کشیده است امری که در محافل علمی امروز بسیار کم‌رنگ است در صورتی‌که بیان دیدگاه نقد گونه با بیان استدلال هر چند هم اشتباه باشد می‌تواند رنگ و بوی علمی به دروس بدهد و این نقصی در دانشگاه‌های ما محسوب می‌شود که بدون هیچ تجزیه و تحلیلی نظریه‌های گذشتگان را قبول کرده و مباحث را مداوم تکرار می‌کنیم در حالی که ممکن است اشتباه باشند.

اکبرنژاد با بیان اینکه اساتید علمی ما نباید در مباحث به بزرگان علمی تمسک جسته و نقد را کنار بگذارند، تاکید کرد: با وجود مفسر برجسته آن دوره یعنی فخر رازی و رشیدرضا این شخصیت دیدگاه نقادانه خویش را در علوم مختلف ارایه می‌دادند.

وی نکته بارز تفسیر المیزان را بکارگیری قرآن در تفسیر دانست و یادآور شد: علامه طباطبایی در تفسیر قرآن بر این نکته قرآن توجه داشت که می‌فرماید کتابی که نازل شده است بیانگر همه چیز است پس سوال اینجاست وقتی که قرآن بیان کننده‌ی همه امور است توان تبیین خود را ندارد؟ به عنوان نمونه در جایی‌که خداوند راجع به خلقت انسان صحبت به میان آورده است می‌فرماید می‌خواهم خلیفه‌ی خود را در زمین قرار دهم حال آنکه منظور از خلیفه و ولی‌امر بودن که در گذشته کاربرد داشته است یا اینکه اختصاص به حضرت آدم دارد یا برای همه انسان‌ها به کار می‌رود که علامه طباطبایی بسیاری از نظرات را رد می‌کند و می‌گوید خلیفه برای همه دوران زندگی و همه‌ی انسان‌های باایمان و خداترس در مرتبه عالیه به کار گرفته شده است.

رئیس دانشکده الهیات دانشگاه ایلام ادامه داد: اصل "سیاق" در علم هرمنوتیک برای شناخت متن در یک جمله به کار برده شده است تا فهمیده شود که گوینده چه منظوری داشته است بدین‌جهت تفسیر المیزان "اصل سیاق" را در جاهای مختلف بکارگیری کرده است تا منظور از نوشتن کلمات فهمانده شود البته علامه در قاعده سیاق بیشتر در نگارش سنت پیامبر توجه داشته است و از روایت‌های مختلف برای تفسیر کامل و جامع بهره برده است.

اکبرنژاد تاکید کرد: علامه طباطبایی(ره) در تفسیر به روایات بسیار توجه داشته و علاوه بر توضیح کامل آیات قرآنی، آن‌ها را بخش‌بخش به همراه معنای لفظی آورده است و سپس با بیان روایت محکم اقدام به تحلیل آن کرده است.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.