عضو کمیته علمی کنفرانس ملی رودخانه کارون با اشاره به این​که سال 2015 میلادی از سوی سازمان ملل متحد به عنوان سال جهانی خاک تعیین و نام​گذاری شده است، گفت: در هر سال روز پنجم دسامبر ( 15 آذر)، به عنوان روز جهانی خاک معرفی می‌شود که بزرگداشت این سال و این روزها از طرف جامعه جهانی بیانگر لزوم توجه هرچه بیشتر به این سرمایه عظیم خدادادی است که به علت افزایش نیازهای روزافزون جمعیت جهان، تحت فشار مضاعف قرار گرفته است.

مهدی پژوهش در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، منطقه‌ خوزستان، اظهار کرد: امروزه آثار زیان​بار عدم توجه به سنت‌های الهی و سوءمدیریت در بهره‌برداری از منابع خاک و اراضی پدیدار شده و این مساله زنگ خطر جدی را در مورد رفاه، سلامت و حتی ادامه حیات بشر به صدا درآورده است. سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که در کشور نسبت به نام​گذاری این سال چه میزان اهمیت و تبلیغات صورت گرفته است؟

وی افزود: ایران یکی از کشورهایی است که به واسطه وجود شرایط اقلیمی متفاوت موجود در آن از نظر مقدار، عمق و زمان تشکیل خاک مناطق، دارای شرایط مختلفی است. در مناطقی که شرایط بارش و درجه حرارت مناسب باشد فرایند هوازدگی و تخریب سنگ شدت گرفته و تشکیل خاک سریعتر صورت می‌گیرد اما در مناطقی که از نظر شرایط اقلیمی بارش و درجه حرارت مناسب نباشد، مدت زمان تشکیل خاک طولانی می‌شود.

پژوهش تصریح‌کرد: براساس نظر برخی از محققین (بنت، 1974) برای تشکیل 2.5 سانتیمتر خاک در شرایطی که هیچ‌گونه عملیاتی بر روی آن صورت نگیرد و دست نخورده باقی بماند، 300 سال زمان نیاز است. بنابراین برای تشکیل 25 سانتیمتر خاک که عمق مناسب برای کشت گیاهان یک​ساله می‌باشد، 3000 سال زمان نیاز داریم و اگر متوسط عمر هر نفر 80 سال در نظر گرفته شود نیاز به گذشت 37 نسل است تا شاهد تشکیل 25 سانتی​متر خاک سطحی باشیم. البته این در حالتی است که هیچ‌گونه فرسایش و تخریب خاکی در طول این مدت صورت نگرفته باشد.

این متخصص خاک‌شناسی اظهار کرد: خاک یکی از عناصر اربعه است که در کتب دینی و مذهبی به ویژه قرآن از آن بسیار یاد شده است اما این منبع خدادادی در بین برخی مردم کم​ارزش و حتی بی​ارزش تلقی می‌شود.

وی عنوان‌ کرد: کوه​های استان چهارمحال و بختیاری که سرچشمه رودهای کارون و زاینده​رود را تشکیل می‌دهد، به واسطه وجود مناطق شیب​دار و تشکیل روان​آب​ها بخش اعظمی از خاک را به درون این رودها وارد می​کنند. این خاک‌های شسته شده در داخل رودخانه‌ها غربال شده و خاک را به دشت​های استان​های خوزستان و اصفهان منتقل می‌کنند که ماحصل آن تشکیل مناطق حاصل​خیز جلگه خوزستان و دشت اصفهان است.

پژوهش افزود: به​طور کلی فرسایش، فرآیندی است که از دیرباز وجود داشته است و این عامل موجب تسطیح اراضی و تغییر در سطح زمین می‌شود اما دخالت​های بیش از حد انسان موجب شده که فرسایش به بیشتر از حد بحرانی برسد.

وی گفت: در گذشته رودخانه کارون تنها رودخانه قابل کشتیرانی کشور بود اما اکنون از این رودخانه جز مقدار کمی آب و جزایر کوچکی که تجمع رسوبات در آن سیمای این رود را نامناسب کرده است، چیز دیگری مشاهده نمی​شود.

وی اظهار کرد: در سال‌های اخیر مسئولان مربوطه در استان خوزستان به فکر لایروبی و برداشت رسوبات از رودخانه کارون بوده‌اند که این عمل هرچند پرهزینه و سخت و وقت​گیر است اما این امکان وجود داشت که قبل از این‌که این رودخانه به این وضعیت بحرانی تبدیل شود، با هزینه کمتر و آسان​تری جلوی این مشکل را با اعمال مدیریتی صحیح در حوضه آبخیز بالادست کارون و انجام حفاظت بیولوژیکی گرفت.

پژوهش اظهار کرد: مشکل دیگری که بعد از لایروبی رودخانه و صرف هزینه‌های زیاد وجود دارد این است که رسوبات در کجا و برای چه کاری مورد استفاده قرار می‌گیرند. این رسوبات بر جا مانده در رودخانه کارون جزء غنی​ترین و حاصلخیزترین ذرات خاک هستند که می​توان از آن​ها برای افزایش حاصلخیزی زمین​هایی با حاصلخیزی کم استفاده کرد تا بتوان با کشت محصولات با ارزش و اقتصادی بخشی از هزینه‌های لایروبی را جبران کرد. بنایراین انجام مدیریت صحیح در حفظ منابع ملی و طبیعی جزء وظایف دینی هر فرد مسلمان است که لازم است در این سال با توجه به نامگذاری به عنوان سال خاک، ما هم در حفظ این منبع الهی کوشا باشیم.

انتهای پیام