بسیاری از تولیدات بومی خراسان جنوبی دارای جایگاه خاص و شناخته شده‌ای است ولی متاسفانه به دلیل نداشتن برند و نشانه خاصی، اسم و جایگاهشان در استان مطرح نمی‌شود.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خراسان‌جنوبی، صنایع دستی هر منطقه متأثر از محیط فرهنگی و جغرافیایی و تاریخی آن سرزمین است و منطقه جنوب خراسان بزرگ نیز به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و فرهنگی، صنایع‌دستی خاص خود را داراست. بکر و اصیل بودن طرح، نقوش و تولیدات صنایع دستی خراسان‌جنوبی و استفاده از مواد اولیه بومی در ساخت و تولید این آثار از مزیت‌های صنایع دستی استان به شمار می‌آید.

از میان قریب به ۳۰۰ رشته و زیر رشته شناسایی شده و کددار صنایع دستی در کشور، بیش از ۸۰ رشته صنایع دستی در استان خراسان‌جنوبی شناسایی شده که در گذشته نه چندان دور فعالیت داشته یا دارند. یکی از اقدامات جدی برای حمایت از صنایع‌دستی، جلوگیری از عرضه صنایع دستی بدون بسته‌بندی مناسب است، از طرفی برای ارائه اصالت به صنایع‌دستی باید بسته‌بندی نیز انجام شود.

داشتن یک برند یا نام تجاری قدرتمند می‌تواند در معرفی و فروش صنایع دستی به هنرمندان استان کمک شایانی کند. برند برای داشتن یک هویت، تصویر و جایگاه مشخص در بازار می‌تواند در جلب رضایت خریداران و افزایش فروش و تولیدات نقش مهمی ایفا کند.

بسیاری از تولیدات بومی استان همانند حوله و جاجیم در سایر استان‌های کشور دارای جایگاه خاص و شناخته شده‌ای است که متاسفانه به دلیل نداشتن برند و نشانه خاصی، اسم و جایگاهی از استان در آنها مطرح نیست، بنابراین جادارد با برند و نشانه سازی کالاهای خاص صنایع دستی استان و پیگیری این موضوع از سوی صنعتگران فعال، سعی در بیان و معرفی صنایع دستی استان با ذکر نام استان شود.

یکی از سیاست‌های و برنامه‌های صنایع دستی، اعطای نشان ملی و مهر اصالت بوده که یکی از دغدغه‌های صنعتگران است.

فعالیت ۸۰ رشته از صنایع دستی در خراسان‌جنوبی

حسین عباس‌زاده، معاون صنایع دستی میراث فرهنگی و گردشگری استان در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایسنا اظهار کرد: از میان بیش از ۳۰۰رشته و زیررشته کددار و مصوب صنایع دستی کشور بیش از ۸۰ رشته در خراسان‌جنوبی زمینه فعالیت داشته و یا دارند.

وی افزود: رشته‌های فعال شامل بافت انواع قالی و قالیچه، گلیم بافی، جاجیم بافی، حوله‌بافی، کرباس بافی، چادر شب‌بافی، قلمزنی مس، مشبک فلز، ساخت زیورآلات، معرق چوب، منبت چوب، پیکر تراشی، سوخت نگار چوب، حصیربافی، ترکه بافی، هم جوشی شیشه، معرق چرم، تراش سنگ‌های قیمتی ونیمه قیمتی، نگارگری، تذهیب، طراحی سنتی، سفال و سرامیک و انواع رودوزی‌های سنتی است.

معاون اداره کل میراث فرهنگی استان اظهار کرد: از حدود ۱۰ هزار صنعتگر صنایع دستی در رشته‌های کددار و مصوب صنایع دستی کشور در استان به غیر از گروه دست بافته‌های داری و پرزدار "قالی و قالیچه"، بیش از 7000 نفر در واحدهای کارگاهی و خانگی روستایی و عشایری و حدود 3000 نفر در واحدهای کارگاهی و خانگی شهری به تولید صنایع دستی مشغول هستند. از این تعداد نزدیک به ۳۵۰۰ نفر در قالب مجوزهای سه گانه "کارت صنعتگری، اعلامیه تاسیس و پروانه تولید" شناسایی شده‌اند. همچنین تعداد ۳۱ تعاونی و موسسه در حوزه خدمات تولیدی و آموزشی صنایع دستی در سطح استان به ثبت رسیده و فعالیت می‌کنند.

صنایع دستی به عنوان یک دغدغه برای همه مورد توجه باشد

معاون اداره کل میراث فرهنگی استان بیان کرد: یکی از دلایلی که باعث شده بسیاری از هنرهای سنتی و صنایع دستی ما رو به فراموشی برود، گرایش نداشتن جوانان به سمت و سوی صنایع دستی و انتخاب آن به عنوان یک شغل و حرفه است، از سویی دیگر عدم کاربری بسیاری از تولیدات صنایع دستی مطابق با نیاز بازار و سلیقه مشتری به این امر دامن زده که جا دارد با اخذ تدابیری حمایتی همانند اعطای تسهیلات و بیمه در بین جوانان در سوق دادن آن‌ها به سمت و سوی صنایع دستی گام برداشت.

عباس‌زاده با بیان اینکه نیازمند فرهنگ سازی همگانی هستیم، افزود: صنایع دستی باید بعنوان یک دغدغه برای همه مورد توجه باشد. با عنایت به این رویکرد معاونت صنایع دستی، امسال، اولویت با برگزاری دوره‌های آموزشی در سطوح مختلف برای رشته‌های بومی در سطح استان است، در همین راستا از ابتدای امسال تاکنون بالغ بر ۸۰ دوره آموزشی در سطح استان برگزار شده است.

معاون اداره کل میراث فرهنگی استان ادامه داد: تجهیز و راه‌اندازی مراکز آموزش صنایع دستی روستایی، معرفی مربی، پرداخت حق الزحمه و صدور گواهینامه آموزشی، بخشی از اقدامات معاونت صنایع دستی استان برای شناساندن و رونق صنایع دستی است که با توجه به برنامه ریزی‌های صورت گرفته، سال آینده این معاونت در بخش آموزش ارائه آموزش‌های تخصصی معطوف به اشتغال مد نظر است.

عباس‌زاده تصریح کرد: باید در زمینه آموزش با دستگاه‌های اجرایی دیگر اعم از کمیته امداد حضرت امام (ره)، فنی و حرفه‌ای و بهزیستی تعامل کاملی داشت و در قالب تفاهم نامه، همکاری‌های مشترکی انجام می‌دهیم. همچنین در راستای بالا بردن روحیه همکاری و از سویی برخورداری از حمایت‌های سایر دستگاه‌ها برای صنعتگران صنایع دستی همانند اداره کل تعاون کار و رفاه اجتماعی استان، تلاش بر سوق دادن صنعتگران به سمت تشکیل تعاونی‌های صنایع دستی است تا محصولات تولیدی آنان با یک عنوان و در پوشش تعاونی عرضه شود.

وی اظهار کرد: سال آینده عزم جدی برای افزایش تعداد شرکت‌های تعاونی در برنامه وجود دارد. عمده فعالیت‌های صنایع دستی از سوی شرکت‌های تعاونی و اتحادیه صنایع دستی استان پیگیری خواهد شد.

عباس‌زاده، برگزاری دوره‌های آموزشی در سطوح مختلف مقدماتی، تکمیلی و به آموزی به صورت رایگان با اولویت رشته‌های بومی و مزیت دار استان در سطح تمامی شهرستان‌های استان بویژه روستا‌ها و مناطق عشایری با نگاه و رویکرد فراهم کردن زمینه اشتغال جوانان جویای کار را از دیگر فعایت‌های این حوزه برشمرد.

وی افزود: تهیه و پخش گزارش‌های مستند کارگاه‌های صنایع دستی استان، فراهم آوردن حضور رایگان هنرمندان در نمایشگاه‌های داخل و خارج استان، ایجاد و راه‌اندازی بازارچه‌های صنایع دستی و بازاریابی فروش محصولات، تعامل با دیگر دستگاه‌های اجرایی برای حمایت از تولیدات و یا بازار فروش محصولات در خارج کشور، ایجاد و راه‌اندازی بازار فروش مجازی از طریق سایت‌های معتبر، اجرای طرح‌ها و مشوق‌های حمایتی مخصوص صنعتگران صنایع دستی، اعطای تسهیلات بانکی در راستای حمایت از کارگاه‌های تولیدی صنایع دستی استان، تدوین استاندارد رشته‌های صنایع دستی با اولویت رشته‌های درحال فراموشی از جمله استاندارد برک بافی، استفاده از معافیت‌های مالیاتی صنعتگران دارای مجوز از جمله حمایت‌های صنایع دستی استان است.

فرهنگ‌سازی نشدن تولید، حمایت و فروش مشکل فرآروی صنایع دستی

معاون صنایع دستی میراث فرهنگی استان با بیان اینکه عمده مشکل فراروی صنایع دستی عدم فرهنگ سازی مناسب در زمینه تولید، حمایت و فروش است، گفت: رمز بقای بسیاری از هنر‌ها، ورود به بازار‌های هدف خارج کشور است که متاسفانه این موضوع به دلیل پایین بودن توان مالی صنعتگران استان بسیار کم رنگ است. از سویی دیگر نبود گمرک تخصصی صنایع دستی با وجود پتانسیل بالای استان در هم جواری با کشور افغانستان و دارا بودن پایانه مرزی نتوانسته در امر صادرات صنایع دستی موفق عمل شود. همچنین نبود صادر کننده توانمند در امر صنایع دستی که به موضوع اشراف و توانایی داشته باشد از جمله نقاط ضعف صنایع دستی استان است.

وی اظهار کرد: اعطای تسهیلات مشاغل خانگی و انجام بازدیدهای دوره‌ای پس از پرداخت، استفاده از بسته بندی مناسب صنایع دستی، استاندارد سازی تولیدات، برگزاری کارگاه‌های آموزشی ویژه شاغلین صنایع دستی و فراهم کردن زمینه حضور صنعتگران استان در نمایشگاه‌های فروش صنایع دستی در سطح استان و کشور از جمله حمایت‌های این معاونت در راستای خودکفایی و توانمند سازی صنعتگران است.

لزوم برند سازی صنایع دستی خراسان‌جنوبی

معاون صنایع دستی میراث فرهنگی استان تصریح کرد: بسیاری از تولیدات بومی استان همانند حوله و جاجیم در سایر استان‌های کشور دارای جایگاه خاص و شناخته شده‌ای است که متاسفانه به دلیل نداشتن برند و نشانه خاصی، اسم و جایگاهی از استان مطرح نیست.

وی خاطرنشان کرد: از جمله دغدغه‌های معاونت صنایع دستی برای فراهم کردن زمینه فروش و عرضه محصولات صنایع دستی به صورت تجمیعی، ایجاد بازارچه‌های صنایع در سطح استان است، مکانی که بتوان به عنوان مرجعی برای مراجعه عموم متقاضیان اعم از داخلی و خارجی برای تهیه محصولات صنایع دستی به آن استناد و معرفی کرد. در همین راستا پیش بینی‌های لازم در خصوص ساخت بازارچه‌های صنایع دستی بیرجند، فردوس و بشرویه صورت گرفته است.

بازاریابی نامناسب از جمله دلایل ناشناخته ماندن صنایع دستی خراسان جنوبی

مهدی نجفیان، رییس اداره میراث فرهنگی فردوس نیز به خبرنگار ایسنا گفت: هنر تون بافی و پارچه بافی یکی از صنایع دستی شاخص منطقه است. با توجه به وجود کارگاه‌های ابریشم بافی و تولید نوغان، بافت انواع پارچه‌های ابریشمی و چادر شب در این شهر دارای سابقه طولانی است. علاوه بر این‌ها وجود کارگاه‌های متعدد سفالگری و تنور سازی که این شهر را به مرکز سفال استان تبدیل کرده و بسیاری از هنرهای دیگر همچون قالیبافی، پلاس بافی، سبد بافی، پلاس مویی، گلیم بافی و گلدوزی، همگی بیانگر رشد و رونق صنایع دستی در منطقه است.

رییس اداره میراث فرهنگی فردوس اظهار کرد: حمایت نکردن جامع و کامل و با برنامه از سوی دولت، معرفی نشدن جامع و کامل صنایع دستی و صنعتگران، توجه نکردن به صورت علمی به مقوله صنایع دستی، بازاریابی نامناسب و ارتقا نیافتن جایگاه صنایع دستی در زندگی مردم از جمله دلایل ناشناخته ماندن صنایع دستی است.

نجفیان ادامه داد: امروزه به منظور جلوگیری از مهاجرت و تولید اشتغال چاره‌ای جزء توجه به صنایع دستی نداریم و از آنجایی که بازار کنونی چاره‌ای جز آموزش‌های هدفمند ندارد، ناچار باید آموزش‌های اصولی در اولویت کاری قرار گیرد.

وی تصریح کرد: با توجه به اینکه تجربه مشاغل خانگی مستقل و کارهای انفرادی بازتاب و نتیجه خوبی نداشته، امروزه توجه به شرکتهای پشتیبان و تعاونی در صدر توجه دولت است، ضمن آنکه یکی از سیاستهای اصلی دولت توجه به تعاونی‌ها و واگذاری امور به تعاونی‌ها در قالب اصل خصوصی سازی است.

رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فردوس عنوان کرد: در حوزه صنایع دستی فردوس اگرچه حجم بالای صنعتگران نشانگر توسعه صنایع دستی است، اما به دلیل نگاه انفرادی همواره نتیجه مطلوب حاصل نشده است، بنابراین برای رسیدن به اهداف عالی صنایع دستی و اشتغال پویا چاره‌ای جز ایجاد تعاونی‌های صنایع دستی نداریم.

نجفیان با بیان اینکه صنعت گردشگری و صنایع دستی، امروز به عنوان دومین یا سومین صنعت کشور شناخته می‌شود، عنوان کرد: بدیل رسیدن به اهداف اقتصاد مقاومتی توجه به صنایع دستی بیشتر شده، چراکه با سرمایه اندک می‌توان تولید و درآمدی خوب نصیب مردم و دولت کرد.

سهم صنایع دستی در سبد اقتصاد استان ناچیز است

وی با اشاره به اینکه سهم صنایع دستی در سبد اقتصاد استان ناچیز است، گفت: بی‌برنامگی، موازی کاری برخی از دستگاه‌ها، عدم حمایت جامع و کامل مسئولان، عدم معرفی جامع و کامل، نداشتن فارغ التحصیلان زبده و ماهر، عدم پوشش‌های حمایتی همچون تسهیلات و بیمه و اشباع بازار از تولیدات چینی مهم‌ترین مشکل پیش روی رونق صنایع دستی استان است.

رییس اداره میراث فرهنگی فردوس اظهار کرد: امیدواریم توانمندسازی و خودکفایی هنرمندان در سایه اعطای تسهیلات مناسب، حمایت‌های بیمه‌ای، ایجاد بازارهای فروش در خارج استان، حمایت از تولید با اعطای کارت خرید صنایع دستی، فرهنگ سازی و استفاده از صنایع دستی در زندگی مردم و برقراری مستمری برای پیشکسوتان عرصه صنایع دستی محقق شود.

حمایت از تولید، راهکار احیای صنایع‌دستی منسوخ شده

علی شکرگزار، کار‌شناس صنایع دستی نیز به ایسنا گفت: یکی از سیاست‌های و برنامه‌های صنایع دستی اعطای نشان ملی و مهر اصالت بوده که یکی از دغدغه‌های صنعتگران است.

وی افزود: در دنیای الکترونیک امروزی لزوم توجه به سمت صنعت برند‌سازی بیش از پیش احساس می‌شود. برای احیای صنایع‌دستی منسوخ شده، فرهنگ سازی، توسعه علمی، حمایت از تولید، اعطای تسهیلات و پوشش‌های بیمه‌ای، حرکت در مسیر ترقی با تدوین برنامه و همسویی صنعتگران و نهادهای ذیربط لازم است.

شکرگزار یادآور شد: یکی از دغدغه‌های اصلی هنرمندان، ایجاد بازارچه‌های فروش است که این بازارچه‌ها دو صورت بازارچه‌های کنونی و اینترنتی را شامل می‌شود. در عرصه اینترنتی، استان خراسان جنوبی با سرعت کمتری در حرکت است و به کندی عمل می‌کند و در حوزه تبلیغات و اطلاع رسانی و فرهنگ سازی برای معرفی صنایع دستی نقش یک مبلغ را ایفا کنیم. باید با برنامه ریزی درست، نسل بعد از خود را با صنایع دستی آشنا کنیم که آموزش وپرورش نیز در این زمینه نقش مهمی دارد.

شاهرخ عباسی، رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قاینات نیز با بیان اینکه صنایع دستی یکی از مهم‌ترین عوامل جذب و جلب سرمایه گذار در دنیا است، به خبرنگار ایسنا گفت: صنایع دستی تلفیقی از هنر، صنعت و فرهنگ است و ریشه در باورهای دینی و ملی ایرانیان دارد.

عباسی با بیان اینکه این شهرستان رشته‌های مختلف هنرهای دستی دارد، گفت: یکی از بزرگ‌ترین تعاونی‌های شرق کشور در روستای «روم» قاینات فعال است و زمینه اشتغال تعداد از جوانان منطقه را فراهم کرده است.

وی افزود: در بخش صنایع دستی، امسال موفق به اخذ پنج نشان ملی در رشته‌های سفره آردی ، پخل بافی و پارچه بافی سنتی شدیم. اعطای نشان ملی مرغوبیت آثار صنایع دستی از جمله حمایت‌هایی است که از سوی معاونت صنایع دستی کشور برای شناسایی آثار شاخص و فاخر مطابق با دستور العمل نشان مذکور همچون خلاقیت و نوآوری، نداشتن آلایندگی زیست محیطی و اصالت جغرافیایی انجام می‌شود.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قاینات با اشاره به اینکه رشته پلاس بافی در قاین، بَرَک بافی در سربیشه، گیوه دوزی در طبس، امسال احیا شد، به علاقه مندان رشته پلاس بافی قول داد که تجهیزات رایگان در اختیار آن‌ها قرار داده و پس از برگزاری آموزش پلاس بافی، این رشته هم در شهرستان جایگاه ویژه خود را پیدا خواهد کرد.

گزارش از سپیده قلندری‌اسفدن، خبرنگار ایسنای خراسان جنوبی

انتهای پیام