• سه‌شنبه / ۱۹ تیر ۱۳۹۷ / ۱۸:۵۷
  • دسته‌بندی: فرهنگ حماسه
  • کد خبر: 97041910619
  • خبرنگار : 71062

ایثار اجتماعی؛نیاز امروز،زندگی همدلانه و اعتماد متقابل

ایثار اجتماعی؛نیاز امروز،زندگی همدلانه و اعتماد متقابل

اگر متولیان تربیتی جامعه به ویژه مهدهای کودک بتوانند از همان سنین کودکی ایثار را بر اساس میزان درک کودکان آموزش بدهند مسلما وقتی این کودک وارد محیط مدرسه می‌شود یا در خانواده با مسائلی روبرو می‌شود روحیه دیگرخواهی او را به این سمت سوق خواهد داد که در بهره‌گیری از امکانات یا کمک به دیگران پیشقدم شود...

بشر از دیر باز تاکنون برای زندگی راحت‌تر و پیشبرد اهدافش بنابر مقتضیات زمانی و مکانی، مؤلفه‌هایی را برای خود پیش‌بینی و رعایت کرده است که یکی از نتایج آن هموار شدن راه زندگی در شئون مختلف است.از وقتی انسان‌ها برای زندگی راحت و مقابله با انواع خطرات و پیشامدها کنار هم جمع شدند و یک ایل،طایفه،روستا و شهر را ایجاد و بنا کردند بنابر نیازهای خودشان قوانینی را هم وضع کردند که از طریق آن بتوانند نیازهای حال و آینده و یا اضطراری خودشان را رفع کنند. اما واقعیت این است که همیشه و در همه جا، این،تنها قوانین نبودند که بشر را یاری‌ رسانده‌اند که البته در نقش موثر قوانین هیچ شکی نیست بلکه منظور آن است که بگوییم واژه‌ای به نام «عرف» که ابعاد گوناگونی در جوامع مختلف و متفاوت از هم در زمینه‌های فکری و فرهنگی دارد نقش بسزایی در راهنمایی و تسهیل زندگی انسان‌ها ایفا کرده است.

وقتی سخن از عرف به میان می‌آید با یک واژه بسیار وسیع روبر می‌شویم زیرا عرف در بطن خود جزئیاتی دارد که پرداختن به هر یک از  آنها در این مقال و مجال ممکن نیست. در این جا با توجه به آنچه مدنظر ما قرار دارد قصد داریم به یکی از تعاملات اجتماعی و فرهنگی به نام ازخودگذشتگی اجتماعی و به عبارتی خاص‌تر «ایثار  اجتماعی» بپردازیم.

ایثار در وهله اول و در بین مردم به ویژه در کشورمان که فرهنگ غنی‌ و عزیزی را با خود به یادگار دارد شاید در نظر برخی افراد تنها به مقوله دفاع مقدس مربوط شود زیرا هر زمان حرفی و سخنی از مقاومت هشت ساله مردم در مقابل دنیایی از دشمن به میان می‌آید ممکن نیست سخنی از ایثار در لابه‌لای این سخنان وجود نداشته باشد که البته داری اهمیت و ارزش‌گذاری انسانی است اما وقتی با گذشت زمان مواجه می‌شویم ناگزیر از بازشناسی فرهنگ ایثار در مقولات مختلف هستیم. چون نیازهای زمانی و همچنین تولد نسل جدیدی از افراد در جامعه همزمان با پیشرفت‌های گوناگون بشری این ناگزیری را پررنگ‌تر می‌کند.

ساده‌تر بگوییم؛ وقتی در مورد ایثار با نسلی که بعد از پایان جنگ به دنیا آمده‌اند یا جنگ را از نزدیک لمس نکرده‌اند سخن می‌گوییم یا سخنی می‌شنوند ممکن است سوالات زیادی در اذهان آنها نقش ببندد به همین خاطر بازشناسی و بازآفرینی ایثار برای بهره‌مندی از آن در شئون مختلف جامعه و همچنین زندگی اجتماعی نتایج بسیار مثبتی به همراه خواهد داشت.

بازشناسی و بازکاوی مولفه‌های فرهنگ ایثار و شهادت از این جهت اهمیت دارد که دریابیم به نیاز امروز نسل جوان و ذائقه‌های مختلف این نسل که با پیشرفت‌های حجیم و عظیمی مواجه هستند چگونه پاسخ بدهیم.بدیهی است که اگر نتوانیم با جوان امروزی با زبان روز صحبت کنیم نتایج چندان خوشایندی را هم شاهد نخواهیم بود به ویژه اگر می‌خواهیم فرهنگ ایثار را با آنچه در ذهن آنها است به روزرسانی کنیم.

بنابر آنچه بیان شد برای ساری و جاری ساختن و همچنین دستیابی به هدف نهایی یعنی نهادینه کردن فرهنگ ایثار از نوع اجتماعی آن در بین سنین مختلف جامعه باید هرچه زودتر راهکارهای لازم را تدوین و اجرا کنیم.

همانطور که اشاره شد در وهله اول وقتی سخن از فرهنگ ایثار و شهادت به میان می‌آید دفاع مقدس در اذهان تداعی می‌شود. در آن دوران از نوجوان گرفته تا پیر،در دفاع از تمامیت کشور جانانه جانشان را در طبق اخلاص گذاشتند که تقدیم 36 هزار دانش‌آموز شهید در این راستا،خود، مصداق واقعی و عینی یک ایثار همه‌ جانبه محسوب می‌شود؛بنابراین برای اینکه بتوانیم ایثار اجتماعی را در جامعه امروز نهادینه کنیم به اندازه کافی از سنین مختلف مصادیق ایثارگر داریم.

اگر هدف این است که نهادینه کردن ایثار اجتماعی را از نسل نوجوان شروع کنیم می‌توان با تشریح نحوه ایثار شهدا و رزمندگان ایثارگر در دفاع مقدس و بیان مصادیق آن ایثار در جامعه امروزی ،این نسل را در راستای هدف موردنظر راهنمایی کرد و همینطور سایر سنین.     

چه باید کرد؟

واقعیت این است آنچه تاکنون در مورد نهادینه کردن فرهنگ ایثار و شهادت گفته شده،آنچنان که باید و با توجه به عظمت ایثار صورت گرفته در دوران دفاع مقدس خیلی رنگ عملی به خود نگرفته است بنابراین باید با درس گرفتن‌ از کارهای انجام شده مسیر مشخص‌تری را طی کنیم.

یک فرد در جامعه از کودکی تا رسیدن به سن پذیرش مسئولیت در جامعه به غیر از برخی موارد خاص،راه نسبتا زیادی را در مسیر یادگیری در خانواده و مراکز تحصیلی طی می‌کند.به همین خاطر روانشناسان و جامعه‌شناسان و همچنین متولیان تعلیم و تربیت همواره تاکید می‌کنند باید کودکان و نوجوان به درستی و با در نظر گرفتن تمام جوانب تربیت شوند تا وقتی وارد جامعه می‌شوند از پس مسئولیت‌های برعهده گرفته بربیایند.

همین تاکید را می‌توان در بحث ترویج ایثار اجتماعی در بین سنین مختلف پیاده‌سازی کرد. به عنوان مثال اگر متولیان تربیتی جامعه به ویژه مهدهای کودک بتوانند از همان سنین کودکی ایثار را بر اساس میزان درک کودکان آموزش بدهند مسلما وقتی این کودک وارد محیط مدرسه می‌شود یا در خانواده با مسائلی روبرو می‌شود روحیه دیگرخواهی او را به این سمت سوق خواهد داد که در بهره‌گیری از امکانات یا کمک به دیگران پیشقدم شود. این روحیه تا زمانی که براساس مقتضیات سنی آموزش ببیند و در عمل در مواجهه با دیگران آن را به صورت عملی پیاده کند در وجود کودک نهادینه خواهد شد. البته این هدف زمانی دست‌یافتنی‌تر خواهد شد که مدارس و دانشگاه‌ها هم چنین روندی را با در نظر گرفتن مراتب خاص طی کنند.

در ارائه چنین آموزش‌هایی به ویژه برای نسل جوان و نوجوان باید همواره بر مقوله تاکید کنیم که امروزه هر دستی که برای کمک به دیگران دراز شود،مشکلی را از دوش کسی بردارد و یا زبانی که ولو با حرف زدن کسی را درست راهنمایی کند نوعی ایثار به زبان امروز انجام داده است که ارج و قرب زیادی دارد و باعث نزدیکی دل‌ها به یکدیگر برای انجام کارهای بزرگتر می‌شود.

ایثار اجتماعی آنچنان گسترده است که می‌تواند حتی در اصلاح برخی رویه‌های ناصواب جامعه هم اثرگذار باشد. رویه‌هایی که اگر اصلاح شوند شاهد افق‌هایی روشن از زندگی همدلانه و در سایه اعتماد متقابل خواهیم بود.

بیایید ایثار  اجتماعی را باز هم فراتر از جایگاهش ببینیم و مقوله‌ای به نام غیبت و قضاوت را در جامعه امروز بررسی کنیم . برخی بی‌توجهی‌ها و همچنین زندگی ماشینی امروزی آنچنان توانی از انسان سلب کرده است که گاهی در برخی تصمیم‌گیری‌هایش طوری عجله و قضاوت به خرج می‌دهد که ممکن است برای سال‌ها عذاب وجدان را برایش در پی داشته باشد اما اگر چنین فردی که می‌توانیم یکی از ما باشیم با کمک خانواده‌ و دیگر متولیان تربیتی راه  صواب را از ناصواب به درستی تشخیص بدهد آیا ممکن است باز هم در تله چنین رفتارهایی گرفتار شود؟

اگر هم در مواردی گرفتار شد رهایی از آن زیاد سخت نخواهد بود و خسارت کمتری را هم متحمل خواهد شد.این همان ایثاری است که باید در جامعه امروز به آن توجه کافی شود. در واقع بخش قابل توجهی از رفتارهای ناخوشایند جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم با توسل به همین ایثار اجتماعی  اصلاح خواهد شد. وقتی هم رویه نادرستی سامان یابد دل‌ها به هم نزدیک شده و روابط خیلی گرم‌تری از خانواده‌ گرفته تا جامعه در راستای دستیابی به یک فرهنگ عمومی مملو از ایثار برقرار خواهد شد که یکی از نتایج آن احساس آرامش عمومی همراه با رضایت خاص است.رضایتی که دل‌ها و جامعه امروز به معنای واقعی تشنه آن است و وقتی سیراب خواهد شد که هر یک از ما پیش وجدان خودمان احساس رضایت داشته باشیم و این رضایت به دست نخواهد آمد جز با پررنگ دیدن نیازهای دیگران در کنار نیازهای خودمان.

نکته پایانی این که زمانی عده‌ زیادی برای دفاع از تمامیت کشورمان جانشان را بخشیدند و ما امروز در کنار ترویج این از خودگذشتگی که لازمه حفظ هر کشور و ملتی از گزند حوادث انسانی است باید ادامه دهنده راه آنها باشیم.آنها در رویارویی نزدیک با دشمن ایثار کردند و ما امروز باید با مشکلات اجتماعی ناشی از رفتارهای نادرست  خودمان و در یک کلام دشمنان اخلاقی و رفتاری به شیوه امروزی مقابله کنیم. یادمان باشد وقتی گفته می‌شود دفاع مقدس تنها دفاع از خاک نبود بلکه دفاع از ازرش‌ها بود دیگر تکلیف مشخص است. ارزش‌های اسلامی چنان گسترده هستند و مقولات مختلفی از فرهنگ تا اجتماع را در برمی‌گیرند که باید یک برنامه‌ریزی اصولی به وظایفمان عمل کنیم. هیچ کسی هم نباید منتظر دیگری بنشیند بلکه همه باید از خودشان شروع کنند.

 ناصر ملایی- خبرنگار ایسنا.

انتهای پیام 

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.