• سه‌شنبه / ۲۶ تیر ۱۳۹۷ / ۱۴:۵۶
  • دسته‌بندی: سیاست خارجی
  • کد خبر: 97042614484
  • خبرنگار : 60001

ایران در سوریه باقی است

پوتین، ترامپ، روحانی و اردوغان

چند هفته‌ای است که اینجا و آنجا از خروج ایران از سوریه صحبت و تحلیل می‌کنند، اما بسیاری از این گمانه‌زنی‌ها صرفا مبنا و پایه رسانه‌ای دارند و با واقعیت‌های میدانی منطقه خاورمیانه و سوریه همخوانی ندارند.

به گزارش خبرنگار ایسنا، برخی رسانه‌های غربی هم در بوق و کرنا کردند که ترامپ به دیدار پوتین در هلسینکی می‌رود تا دو طرف از حساب ایران در سوریه کسر کنند و زمینه‌های خروج تهران از معادلات سیاسی، نظامی و امنیتی سوریه را فراهم کنند. این ادعاها به هیچ وجه با واقعیت‌هایی که در سوریه، عراق، لبنان و در قالب مذاکرات سه جانبه آستانه " ایران، روسیه و ترکیه " می‌گذرد، همخوانی ندارد:

1-    آمریکایی‌ها در کنار دولت اردن از سه ماه پیش فشارهای فزاینده‌ای را آغاز کردند تا هیچ‌گونه عملیات نظامی در منطقه درعا به سوی مرزهای اردن از سوی ارتش سوریه آغاز نشود. آمریکا مدعی بود که با روسیه به تفاهم دست یافته تا این عملیات صورت نگیرد اما نه تنها عملیات آغاز شد که راه بین‌المللی دمشق – امان بازگشایی شد و ارتش سوریه تا نقاط مرزی با اردن پیش روی کرد و مناطقی که به طور کامل در چهار سال اخیر دست مجموعه‌های مسلح ضد نظام بود به تسخیر ارتش سوریه در آمد. آیا آمریکا و اردن و دیگر کشورهای منطقه نمی‌دانند که این عملیات بزرگ و پیروزهای اخیر در این منطقه با هماهنگی کامل ایران و روسیه با تکیه بر توان نظامی هم پیمانان ارتش سوریه صورت گرفته است؟ و بدون این توان هرگونه پیش روی محال بود؟

2-    سیاست تسلط دولت مرکزی سوریه بر مرزهای بین‌المللی سیاست اتخاذ شده چند هفته و یا چند ماه اخیر نیست. این توافقی بین ایران، روسیه و دولت سوریه است که ارتش سوریه باید بر همه نقاط مرزی و گذرگاه‌های بین المللی تسلط کامل و مطلق داشته باشد. این برنامه از فتح البوکمال در شرق سوریه آغاز و به نقاط مرزی با اردن ادامه و حتما به مناطق دیگر از جمله مناطق اشغالی جولان و شمال سوریه هم خواهد رسید.

3-    مواضع روسیه در موضوع مرزهای بین‌المللی و استقرار ارتش سوریه معطوف به خطوط تماس در سال 1974 بین سوریه و اسرائیل است که شامل مناطق جنوبی سوریه در استان درعا و مناطق اشغالی جولان است و این به آن معنا است که همه چیز در مناطق مرزی باید به شرایط پیش از سال 2011 (سال آغاز درگیری های مسلحانه در سوریه ) بازگردد. در مذاکرات هلسینکی روسیه نیز مجددا این موضوع را با ترامپ مطرح کرده است. این همان نقطه‌ای است که ترامپ از آن به عنوان دستاورد حفظ امنیت اسرائیل یاد کرده و نتانیاهو هم اظهار خوشحالی کرده است.

4-    هیچ‌کس و هیچ کارشناسی از روسیه انتظار ندارد که خواستار مقابله با اسرائیل شود. روسیه مواضعی بین‌المللی و ثابت در قبال تحولات بین اعراب و اسرائیل دارد که در چارچوب قطعنامه 338 شورای امنیت قابل تفسیر است. براساس این قطعنامه، قطعنامه 242 شورای امنیت باید اجراء شود که شامل عقب نشینی کامل اسرائیل از مناطق اشغالی سال 1967 در کرانه غربی و بلندی‌های جولان سوریه است. همه به خوبی این مسائل را می‌دانند و بر همین اساس تقسیم وظایف و حفظ منافع ملی ایران و روسیه تعریف می‌شود. نه ایران و نه روسیه مواضع خود را در قبال اسرائیل تغییر نداده‌اند الا آن که روسیه مخالف هرگونه دخالت نظامی اسرائیل در سوریه است و همین امر با توجه به هجوم‌های پیاپی اسرائیل به سوریه می‌تواند بحرانی اساسی بین روسیه و اسرائیل پدید آورد زیرا ادامه این تجاوزات می‌تواند به پاسخی کوبنده از سوی ارتش سوریه و هم پیمانانش به تل آویو منجر شود.  

5-    وقتی به تحولات سوریه از چهار سال گذشته تا کنون نگاه می‌کنیم می‌توانیم ببینیم که چه نوع همکاری استراتژیک نظامی و امنیتی بین دولتهای ایران، سوریه و روسیه در کشور سوریه وجود دارد که اگر یکی از این اضلاع از بین برود همه اضلاع آن فرو می‌پاشد، از همین رو تفسیر و تعبیرهایی که از خروج ایران از سوریه در اینجا و آنجا به گوش می‌رسد اصلا با این نقشه عملیاتی در سوریه همخوانی ندارد، به خصوص آن که در تشکیل این مثلث سه ضلعی اراده سیاسی ثابت و پایداری بین تهران و مسکو وجود دارد.

6-    مبنای اجرایی حل و فصل بحران سوریه اکنون توافق آستانه بین ایران، ترکیه و روسیه است که در هماهنگی کامل با دولت سوریه است. این سیاستی است که در دیدار پوتین و ترامپ بر آن تاکید شده و در شرایط کنونی هیچ راهی بین ایران، روسیه و ترکیه وجود ندارد مگر آن که همین سیاست ادامه یابد. این امر در دیدار سران سه کشور در تهران نیز تاکید خواهد شد. هر گونه راه حل‌ها و پیشنهادهای دیگر علی القاعده باید از مسیر توافق آستانه و در قالب هماهنگی کامل با آن عبور کند.

7-    آمریکا اکنون در جایگاه عضوی برای راه حل سیاسی در سوریه نیست بلکه مشکلی پیش پای حل و فصل سیاسی است زیرا از نگاه دولت سوریه، وجود نیروهای آمریکایی در شمال شرق سوریه در مناطق کردنشین یا در جنوب این کشور به منزله وجود نیروهای اشغالگر و غیر قانونی است که باید از این کشور بیرون رانده شوند. ایران و روسیه بارها بر این امر تاکید کرده‌اند و حضور آمریکا را زمینه‌ای برای رشد گروه‌ها و مجموعه‌های تروریستی در سوریه و موجب بر هم زدن امنیت ملی سوریه محسوب می‌کنند.

8-    تحولات نظامی و امنیتی سوریه اکنون در ارتباط کامل با تحولات در دو کشور عراق و لبنان است. روسیه در این باره دیدگاه‌های ثابت و روشنی دارد که برای ایران نیز خیلی واضح و آشکار است. نادیده گرفتن نقش ایران در تحولات عراق و لبنان و نقش انکار ناپذیر کشورمان در مبارزه با گروه‌های تروریستی و تکفیری در این دو کشور بیش از پیش برای روسیه مبرهن است و تحت هیچ شرایطی آن را نادیده نمی‌گیرد. یکی از دلایل این امر روابط کنونی روسیه با عراق و نیز تلاش روسیه برای ایفای نقشی درجه یک در لبنان است. همه آنهایی که فعالیت‌های روسیه را در لبنان رصد می‌کنند می‌دانند که سیاست‌های ایران و روسیه در لبنان بسیار به هم نزدیک است.

9-    انتقال سوریه به مرحله استقرار و ثبات داخلی و سپس به مرحله بازسازی نیز از جمله اموری است که حتما در آن بین ایران و روسیه نقاط تفاهم بسیاری وجود دارد. در این مرحله نیز هر دو کشور می‌توانند نقش‌های بسیار مهمی اجراء نمایند اما طبیعی است که هر یک از آنها در قالب توانایی‌ها و پتانسیل‌های خود می‌تواند ایفای نقش کند؛ از همین رو ضروری است که مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا در قالب مذاکرات ایران با 4+1 به نتیجه برسد تا ایران با استفاده از قابلیت‌های اقتصادی بیشترین نقش را در بازسازی سوریه در قالب تفاهم و قراردادها با دولت سوریه ایفاء کند.

10-    آمریکا در قبال اروپا انگار تلاش دارد تا اتحادیه اروپا را متلاشی و با هر یک از کشورهای اروپایی به تنهایی به توافق برسد. همانطور که ترامپ گفته است اتحادیه اروپا می تواند دشمن آمریکا در موضوعات اقتصادی و سیاست‌های استقلال طلبانه در جهان از جمله خاورمیانه باشد. آمریکای ترامپ ترجیح می‌دهد این قدرت اقتصادی به جزیره‌هایی کوچکتر تبدیل تا قدرت آمریکا در نظام اقتصادی جهانی بلامنازع باشد. روسیه از این سیاست آمریکای عهد ترامپ آگاه است و می‌داند که آمریکا همچنین به دنبال تقلیل نفوذ مسکو در خاورمیانه و نیز افزایش تقابل‌های اتحادیه اروپا با روسیه است. در چنین شرایطی آیا روسیه با همپیمانان استراتژیکش در سوریه و منطقه خاورمیانه قهر و یا آنها را به ضعف می‌کشاند؟!

11-    مواضع روسیه در قبال برجام کاملا روشن و نیازی به استدلال نیست که این توافقنامه بین‌المللی که مهر شورای امنیت سازمان ملل پای آن است یکی از ارکان تعامل بین‌المللی روسیه با اتحادیه اروپا و چین است. تلاش روسیه برای بقای برجام هم می‌تواند معطوف به حفظ مصالح اقتصادی مسکو و هم حفظ مصالح کشورمان باشد. ما باید بدانیم که هیچ کشوری یک طرفه وارد هیچ گود منطقه‌ای و بین‌المللی نمی‌شود مگر آن که مصالح خود را در آن تعریف کرده باشد. لذا در شرایطی مثل تهدید آمریکا مبنی بر توقف صادرات نفت ایران، نباید از کشوری مثل روسیه انتظار داشته باشیم که برای حمایت از ایران شیر نفت یا گاز خود را به روی جهان یا اروپا ببندد. ایران و روسیه در چنین فضایی هر دو مصالح ملی و اقتصادی خود را تعریف کرده‌اند و در این بستر و روند به دنبال حفظ برجام هستند و قرار بر این نیست که یکی برای دیگری مصالح خود را نادیده گرفته یا فدای دیگری کند. آن چه روشن است برجام فضای مناسب برای روسیه است تا حلقه‌های استراتژیکش با ایران را قوی‌تر کند، از همین رو است که همکاری‌های منطقه‌ای ایران و روسیه در منطقه خاورمیانه و در قالب حفظ برجام عمیق‌تر می‌شود نه آن که به سوی ضعف و سستی برود.

12-    پس از خروج آمریکا از برجام و مخالفت قاطعانه روسیه با این سیاست آمریکا، انتظار می‌رود تا روسیه در چارچوب عمل به مسئولیت‌هایش در برجام در حوزه اقتصادی موجب توسعه روابط دو کشور شود. این وضعیت می‌تواند برای روسیه مفید باشد همانگونه که ایران نیز می‌تواند بهره برداری خوبی ببرد. در همین فضا نیز همکاری‌های اقتصادی، نظامی و امنیتی ایران و روسیه در خاورمیانه و از جمله سوریه دامنه‌دارتر از گذشته خواهد شد.

تحلیل از خبرنگار ایسنا: علی منتظری

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.