• دوشنبه / ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ / ۱۲:۲۵
  • دسته‌بندی: رسانه دیگر
  • کد خبر: 97052211612
  • منبع : فضای مجازی

سهم واقعی ایران از خزر چقدر است؟

دریای خزر

«کسانی که به دو معاهده ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ استناد می‌کنند، حتی یک بار هم آن را نخوانده یا می‌دانند ولی قصد دیگری دارند.»

به گزارش ایسنا، عصر ایران نوشت: «این روزها همزمان با برگزاری اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر بار دیگر بحث رژیم حقوقی این دریا و سهم ایران از آن، بر سر زبان‌ها افتاده است. شاه‌بیت گفت‌وگوها نیز این است: ایران و شوروی سابق، به عنوان دو کشور ساحلی دریای خزر، هر کدام مالک ۵۰ درصد از این دریا بوده‌اند و در معاهده ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ نیز که بین دو کشور امضا شده، این مالکیت ۵۰ درصدی به رسمیت شناخته شده است و با این مقدمه، این اتهام را وارد می‌کنند: «دولتمردان ایرانی، از حقوق ملت ایران و مالکیت ۵۰ درصدی ایران بر خزر عقب‌نشینی کرده‌اند و قرار است سهم ایران به ۱۱ تا ۲۰ درصد کاهش یابد.

اما اگر بخواهیم بر اساس واقعیت و نه صرفاً احساسات و حب و بغض‌های سیاسی موضوع را بررسی کنیم، باید به دو نکته توجه کنیم:

۱- اگر خزر یک دریای دایره شکل بود و ایران و شوروی در دو طرف این دایره به طور مساوی ساحل داشتند، طبق منطق و مقررات بین‌المللی، مالکیت هر کدام بر این دریا، ۵۰ درصد بود و هر گونه تغییری در جغرافیای سیاسی شوروی نمی‌توانست به ۵۰ درصد ایران خللی وارد کند اما واقعیت جغرافیا که مقابل چشمان ماست، چیز دیگری است: خزر ۶۵۰۰ کیلومتر ساحل دارد. از این میزان ۵۸۴۳ کیلومتر متعلق به شوروی بود و تنها ۶۵۷ کیلومتر آن برای ایران است. حال چگونه و بر اساس کدام منطق عقلی و قاعده بین‌المللی می‌توان پذیرفت کشوری که ۹ برابر دیگری ساحل دارد، سهمی مساوی از دریا داشته باشد.

نقشه دریای خزر را ببینید! حالا یک خودکار بردارید و خط مرزی دریای خزر بین ایران و سایر کشورهای ساحلی را طوری ترسیم کنید که ۵۰ درصدش به ایران برسد. می‌بینید که اساساً و حتی روی کاغذ هم نمی‌توان این تقسیم‌بندی را بر اساس منطق جغرافیایی انجام داد چه برسد به مقررات بین‌المللی حاکم بر حقوق دریاها.

هم‌اکنون که شوروی از هم پاشیده و در آن سوی خزر به جای یک کشور با ۴ کشور روسیه، قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان مواجه هستیم، سهم ایران همچنان همان ۶۵۷ کیلومتر ساحلی است و میزان مالکیت ایران بر دریا نیز بر اساس همین میزان ساحل باقی است. الباقی دریا نیز بر اساس سهم ۵۸۴۳ کیلومتری شوروی سابق، بین ۴ کشور دیگر تقسیم می‌شود و سهمی از ایران کم نمی‌شود.

علاوه بر تقسیم دریا بر اساس میزان نوار ساحلی هر کشور، فرمول‌های دیگری نیز در حقوق بین‌الملل وجود دارد که بر اساس هیچکدام از آنها، سهم ایران از ۱۱ الی ۲۰ درصد فراتر نمی‌رود. این سهم حداکثر ۲۰ درصدی (تقسیم خزر بر ۵ قسمت مساوی) هم تنها در صورتی پذیرفته می‌شود که کشوری مانند قزاقستان که ۱۹۰۰ کیلومتر از سواحل خزر را در اختیار دارد، رضایت دهد که از حق خود بگذرد و با ایرانی که تنها ۶۷۵ کیلومتر دارد، حق‌السهم یکسانی در خزر داشته باشد!

بد نیست بدانیم کمترین میزان ساحل در خزر متعلق به ایران است: قزاقستان ۱۹۰۰، ترکمنستان ۱۷۶۸، روسیه ۱۳۵۵، آذربایجان ۸۲۰ و ایران ۶۵۷ کیلومتر.

۲- گفته می‌شود، درست است که ایران کمترین سهم ساحل را در خزر دارد ولی ایران و شوروی در سال‌های ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ معاهداتی داشته‌اند که طبق  آنها مالکیت خزر به ۲ قسمت ۵۰درصدی تقسیم شده است.

راستی‌آزمایی این ادعا اصلاً کار سختی نیست. می‌توان به متن این دو معاهده مراجعه کرد: در هیچ بندی از این دو معاهده، کوچک‌ترین اشاره‌ای به مالکیت ۵۰ درصدی دو کشور نشده است. در معاهده ۱۹۲۱ حق کشتیرانی ایران در خزر به رسمیت شناخته شده است. بر اساس معاهده ترکمانچای ایران از حق کشتیرانی در خزر ممنوع شده بود که دولت جدید شوروی در آن دوران، با معاهده ۱۹۲۱ این حق را به ایران برگرداند. مواد دیگر این معاهده و معاهده ۱۹۴۰ درباره بهره‌برداری از شیلات، عوارض بندری، نحوه حمل و نقل مسافر و بار و نظایر این‌ها سخن می‌گوید.

بنا بر این، کسانی که به این دو معاهده استناد می‌کنند، حتی یک بار هم آن را نخوانده یا می‌دانند ولی قصد دیگری دارند.

ای کاش در این معاهده آن چه ادعا می‌کنند، وجود داشت یا ای کاش، جغرافیای خزر و مقررات بین‌المللی اجازه می‌داد که نه فقط نصف خزر که کل آن برای ایران باشد ولی واقعیت‌ها با "ای کاش"ها و "توهمات" عوض نمی‌شوند.»

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۴:۳۹

سوال این است : اگر این چهار کشور بخواهند به 8 کشورتقسیم شوند دوباره باید کنوانسیون حقوقی جدیدی وضع کرد؟ اگرایران قدرتمندتر بود وروابط جهانی خوبی با امریکا واروپا داشت آیا به سهم کمتر از17 درصد رضایت می داد؟ درمتن دوقرارداد 1921 و1940 هیچ اشاره ای به کرانه کمتر ایران وکرانه بیشترشوروی نشده وفهم وتفسیر حقوقی قابلیت نسبتا متساوی دو کشورایران وشوروی را ازمنابع بستر وکف دریا به ذهن متبادر می سازد.

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۵:۲۱

علی آقا خودت جواب این سوال و کلی سوال دیگه!!! رو میدونی.همه مون میدونیم!

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۸:۳۶

در قرارداد ۱۹۲۱ بین ایران و شوروی صراحتا اعلام می گردد: "طرفین رضایت می‌دهند که از زمان امضاء این معاهده هر دو بالسویه حق کشتی‌رانی آزاد در زیر بیرق‌های خود در دریای خزر داشته باشند" یهنی 50 درصد سهم ایران، اقلا در خصوص کشتیرانی آزاد است که متضمن استفاده 50 درصدی از منابع آبی و زیر آبی و زیر کف دریا نیز می باشد. مابقی سهم کشورهای جدا شده از روسیه است. حال چرا باید بر خلاف این معاهده، کشورهای تازه استقلال یافته از ایران سهم خواهی کنند؟؟؟؟!!! متاسفانه هیچ پاسخی ندارند!

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۱۰:۱۱

استفاده اشتراكي يا مشاع به معناي سهم مساوي نيست علي آقا. وقتي اشاره اي به سهم ها نشده برچه اساسي مي گوييد حقوق متساوي را متبادر مي سازد. بنده خودم وكيل پايه يك دادگستري هستم.

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۶:۱۳

می خوای من نقشه جغرافیایی این مرز بندی را برات ترسیم کنم؟ 50 درصد دریای خزر حق قانونی و تاریخی ایران است که می تواند در طول دریای خزر مرز بندی گردد حالا شما می خوای مملکت را بفروشی چرند نگو و توجیه نامه ننویس

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۷:۳۳

خزر دریا نیست که دریاچه بوده.

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۱۹:۰۳

خط مستقیم از آستارا تا مختومقلی ، مرز خزری ماست

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۲۱:۱۲

یعنی اگر جمهوری آذربایجان، قزاقستان،روسیه و...دوباره به 50 کشور تقسیم بشن،سهم ایران هم باید به 50 قسمت تقسیم بشه و کم بشه؟ روسیه تجزیه شده و از همون 50 درصد خودش حق بقیه کشورها رو میتونه بده، مگه ایران تجزیه شده که سهم ایران باید کم بشه؟سهم تجزیه روسیه قدیم(شوروی)رو ما باید بدیم؟

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۲ ۲۳:۴۳

وطن فروشی و نوکری هم حدی دارد . بخاطر خوش خدمتی وپست ومقام قیصریه را به آتش نکش نویسنده محترم

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۳:۳۲

داداش فهمیدیم ! دایره و لوزی رو بی خیال شو . الان میخوای به فارسی سخت بگی این ترکمنچای نیست دیگه ... ممنون .

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۸:۳۳

در قرارداد ۱۹۲۱ بین ایران و شوروی صراحتا اعلام می گردد: "طرفین رضایت می‌دهند که از زمان امضاء این معاهده هر دو بالسویه حق کشتی‌رانی آزاد در زیر بیرق‌های خود در دریای خزر داشته باشند" یهنی 50 درصد سهم ایران، اقلا در خصوص کشتیرانی آزاد است که متضمن استفاده 50 درصدی از منابع آبی و زیر آبی و زیر کف دریا نیز می باشد. مابقی سهم کشورهای جدا شده از روسیه است. حال چرا باید بر خلاف این معاهده، کشورهای تازه استقلال یافته از ایران سهم خواهی کنند؟؟؟؟!!! متاسفانه هیچ پاسخی ندارند!

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۸:۳۳

این مطلب مغایر با مطلب بالا نیست؟ رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر نمی‌تواند به منزله تقسیم آب و بستر در دریای خزر باشد البته این دغدغه وجود دارد که اگر مجوزی در حوزه مرزی داده شود ممکن است مبنایی برای ادعاهای مرزی محسوب شود. حشمت‌الله فلاحت پیشه در گفت‌وگو با ایسنا، در توضیح در خصوص توافق قزاقستان درباره کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر، گفت: طبق موافقت‌نامه بین ایران و شوروی دریای خزر دریای مشاع بوده است. بعد از فروپاشی شوروی کشورهای دیگر تکلیف ۶۸ درصد مرزهای آبی بین خود را مشخص کردند، اما ایرانی‌ها وارد توافق مرزی نشدند، چون ایران یک طرف معاهده مشاع است و این مساله اختلافی همچنان باقی مانده است. وی ادامه داد: بعد از فروپاشی شوروی دو موضوع محدوده مرزی دریایی کشورها به ویژه در موضوع اکتشاف و دخالت کشورهای خارجی به خصوص از ناحیه آمریکا به وجود آمد. برای مقابله با این موارد نشست‌هایی برگزار شد و در آن بحث تعیین رژیم حقوقی مطرح گردید. در کشور ما تعیین رژیم حقوقی دریای خزر اگر به معنای تعیین مرز باشد باید به تصمیم مجلس شورای اسلامی برسد که حداقل به رای چهار پنجم نمایندگان نیاز دارد. رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: طبق توضیحات ارائه شده از سوی وزارت خارجه و بیانیه صادره در نشست قزاقستان درباره موضوع تعیین مرز صحبت نشد و تنها در خصوص مدیریت اکتشاف صحبت شده است. البته همین هم می‌تواند به موضوعی برای ادعای مالکیت در آینده تبدیل شود که ما دغدغه جدی در این رابطه داریم. فلاحت پیشه با تاکید بر این‌که «کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر به معنای تقسیم بستر و زیربستر دریای خزر نیست»، گفت: با این وجود همین‌ که اجازه بهره‌برداری داده شده ممکن است داعیه‌هایی را ایجاد کند. به عبارت دیگر بیانیه صادره به معنای تقسیم بستر نیست، اما این دغدغه را ایجاد می‌کند که مبنایی برای ادعای مرزی باشد، ولی باز هم این کنوانسیون نمی‌تواند و نباید به منزله تقسیم آب و زیربستر باشد.

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۸:۳۷

در فصل یازدهم قرارداد ۱۹۲۱ بین ایران و شوروی صراحتا اعلام می گردد: "طرفین رضایت می‌دهند که از زمان امضاء این معاهده هر دو بالسویه حق کشتی‌رانی آزاد در زیر بیرق‌های خود در دریای خزر داشته باشند" یهنی 50 درصد سهم ایران، اقلا در خصوص کشتیرانی آزاد است که متضمن استفاده 50 درصدی از منابع آبی و زیر آبی و زیر کف دریا نیز می باشد. مابقی سهم کشورهای جدا شده از روسیه است. حال چرا باید بر خلاف این معاهده، کشورهای تازه استقلال یافته از ایران سهم خواهی کنند؟؟؟؟!!!

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۸:۳۸

یک ترکمانچای دیگر در قراردادهای بین المللی ایران...

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۰۸:۴۰

وقتی صراحتا در فصل یازدهم قرارداد ۱۹۲۱ بین ایران و شوروی اعلام می گردد: "طرفین رضایت می‌دهند که از زمان امضاء این معاهده هر دو بالسویه حق کشتی‌رانی آزاد در زیر بیرق‌های خود در دریای خزر داشته باشند" چرا باید از سهم ایران کم و به آنها داده شود؟ مگر ایران متعهد بوده که در صورت تبدیل یک کشور به پنج کشور سهم آنها را بدهد؟ این مشکل آنهاست نه ما!!!!!!!1

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۲۱:۰۰

داداش قدیم ۲ تا بودیم الان شدیم ۵ تا . یا نمی خواهی بپذیری و یا متوجه نمیشی. همه کشور های جدیدالتاسیس باید به عبارت عامیانه به ایران باج بدهند چون مشکل مال خودشون بوده نه ما

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۳ ۲۱:۰۴

با اون دایره که کشیدی میشه لطف کنی بگی الان باید نقشه ایران را چجور بکشیم؟نظرت چیه از جنوب همینجور الکی ، روی نقشه چند تا کشور به کشورمون اضافه کنیم، اینجوری دلمون شاد میشه

avatar
۱۳۹۷-۰۵-۲۴ ۱۰:۰۵

سلام خواهش میکنم فقط بخاطر نسل های بعدی هم که شده چیزی رونبخشید واقعا باید به کی بگیم که چقدر تاسف بار این موضوع خواهشا کاری کنید برای حل این موضوع