• یکشنبه / ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۸ / ۱۰:۲۵
  • دسته‌بندی: زنجان
  • کد خبر: 98022211399
  • منبع : نمایندگی زنجان

تقابل چکش و مس؛ سمفونی صنعتی قدیمی در زنجان

بازار مسگري

چکش بالا رفته و بر پیکره مس فرود می‌آید، تق؛ این ورقه مسی دیگی است برای غذای نذری حسینیه اعظم زنجان، تق؛ ...

به گزارش ایسنا،  چکش بالا رفته و بر پیکره مس فرود می‌آید، تق؛ این ورقه مسی دیگی است برای غذای نذری حسینیه اعظم زنجان، تق؛ این ورقه مسی گلاب‌پاشی است برای معطر کردن تجمع بزرگ عزاداران حسینی یوم‌العباس، تق؛ این ورقه مسی ظروف جهاز دختر فلان حاجی‌بازاری است، تق؛ این ورقه مسی آفتابه و لگی برای شست و شوی دست مهمانان خوان فلان خان است، تق؛ این ورقه مسی ظرف حناخوری برای شب حنابندان پسر فلان تاجر فرش افشار است، تق؛ این ورقه مسی تشتی است برای راحتی کار زنان در رختشویخانه، تق، تق، تق، این صدا، سمفونی صنعتی قدیمی در زنجان است.

صدای ترق ترق چکش بر روی مس، بسیاری از زنجانی‌ها را به یاد راسته مسگرها و صدای بلند کوبش چکش و اطاعت ناچارانه مس می‌اندازد. صدایی که برای پدربزرگ و مادربزرگ‌های زنجانی تداعی‌کننده روزگار جوانی و خرید ظروف مسی برای خانه و جهازشان است، صدایی که آنان را به یاد استادکاران بزرگ مس و امضای پای کار و ارزش دادن امضا به ظرف می‌اندازد.

در گذشته سر و صدای خاصی از بازار مسگرها برمی‌خاست و مردم به این آهنگ و سر و صدا عادت کرده بودند و همه چیز از رونق و حیات کسب و کار خبر می‌داد و این امر برای رهگذری که از این بازار گذر می‌کرد، نشانه رونق فعالیت اقتصادی بود.

متاسفانه با روی کار آمدن ظروف کریستال، چینی، بلور و استیل این صنعت کم‌کم، کم‌فروغ شد ولی در سال‌های اخیر به دلایل متعدد، از جمله خاصیت‌های پزشکی، استفاده از ظروف مسی کم‌کم مورد استقبال مردم قرار گرفت.

مرحمت فرموده ما را مس کنید

استفاده از فلز برای رفع احتیاجات بشری پس از سنگ، گل و چوب مورد توجه انسان‌های نخستین قرار گرفت و در این میان «مس» به دلیل سهولت در استخراج و بهره‌برداری، شکل‌پذیری و چکش‌خواری بالا مورد استفاده قرار گرفت، به طوری که قدمت استفاده از مس بر اساس مدارک باستان‌شناسی به 9500 سال پیش می‌رسد و پیشینه مسگری در ایران حداقل به 5000 سال پیش بازمی‌گردد.

با توجه به کشف کوره ذوب مس در سگزآباد قزوین واقع در تپه قبرستان توسط دکتر مجدزاده و نزدیک بودن این منطقه از لحاظ جغرافیایی به زنجان که احتمالا اولین کوره ذوب مس بوده و نیز وجود معادن بزرگ مس در منطقه نظیر معدن مس رشیدآباد می‌توان به قدمت استفاده از این فلز در زنجان پی برد.

با آغاز دوره اسلامی در ایران با ممنوعیت استفاده از طلا و نقره برای ساخت ظروف، روند استفاده از فلزاتی چون مس افزایش یافت، زیرا مس، فلزی چکش‌خوار، شکل‌پذیر، با قابلیت تورق و مفتول شدن و اجرای تزئینات مختلفی چون مشبک‌کاری، قلمزنی، حکاکی، فلزکوبی، ترصیع و کنده‌کاری و ... است. در طول تاریخ در کنار دیگر کاربردهای مس از این فلز جهت ضرب سکه نیز استفاده شده است.

اوج هنر فلزکاری دوره اسلامی مربوط به سلجوقیان است که در این دوره زنجان در کنار مراکزی چون خراسان، موصل، همدان، ری و اصفهان یکی از مهم‌ترین قطب‌های فلزکاری محسوب می‌شده و در این دوره زنجان به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تهیه ظروف مرصع‌کاری شده، مطرح بوده است.

در دوره ایلخانی با توجه به نزدیکی پایتخت حکومت ایلخانان به زنجان و توجه حکمرانان ایلخان به فلزکاری و نیز وجود گوی‌های مرصع نقره‌کوب، مربوط به این دوره که نام سلطان اولجایتو در آن حک شده، می‌توان موقعیت فلزکاری در دوره مذکور را تصور کرد.

ساخت بزرگ‌ترین سینی مسی جهان در زنجان

این روزها که صنعت مسگری در زنجان جان تازه‌ای یافته، صدای ساخته‌ شدن بزرگ‌ترین سینی مسی جهان در زنجان به گوش می‌رسد.

استاد مسگر زنجانی با اشاره به فعالیت هفت ساله خود در بخش مسگری و فعالیت چهار ساله در حوزه قلم‌زنی و کنده‌کاری، می‌گوید: خوشبختانه صنعت مس و مسگری در استان زنجان پس از سال‌ها احیا شده و علاوه ‌بر ساخت ظروفی که در گذشته مورد استفاده قرار می‌گرفت، تنوع و خلاقیت تا حدودی چاشنی تولیدات جدید شده است.

اکبر قزلباش در رابطه با صنعت مسگری در زنجان، ادامه می‌دهد: این صنعت از گذشته‌های بسیار دور در استان زنجان وجود دارد و کیفیتی که مس و ظروف مسی زنجان دارد را نمی‌توان در تولیدات مسی سایر استان‌ها که تولیدات بالایی نیز دارند، یافت.

وی با اشاره به ساخت بزرگ‌ترین سینی مسی جهان، می‌افزاید: این سینی که 2 متر و 82 سانتی‌متر طول، 132 سانتی‌متر عرض و 325 کیلوگرم وزن دارد یک بخش از پکیچ هفت‌تایی سفارش از یکی از کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس است و صد درصد کارهای انجام شده بر روی سینی اعم از برش‌کاری، جوش‌کاری، قلع زدن، کنده‌کاری و پرداخت پشت سینی در کارگاه حاضر انجام شده است.

عرفانه قزلباش، دختر جوان استاد مسگر که طرح حاشیه بزرگ‌ترین سینی مسی جهان را طراحی کرده است، می‌گوید: مسگری کار سختی است و مردم تنها کار نهایی را می‌بینند ولی حال خوشبختانه مردم به استفاده از ظروف مسی و یا تزئینات مسی تمایل بیشتری پیدا کرده‌اند و حمایت و اطلاع‌رسانی مسئولان در رابطه با مس و مسگری بسیار حائز اهمیت است.

یک صادرکننده مس نیز در رابطه با صادرات این محصول، می‌گوید: به دنبال آن هستیم که کالاها و یا صنایع‌دستی مسی را صادر کنیم که فقط قابلیت تولید در ایران و زنجان را داشته باشد.

محمد جعفریان ادامه می‌دهد: صادرات این محصول ارزآوری بالایی برای کشور دارد و گسترده شدن این فعالیت سبب می‌شود کارگاه‌های بیشتری به این سمت حرکت کنند و این مهم خلاقیت را وارد بازار کار مس و مسگری می‌کند.

مس زنجان؛ آوازه‌ای رسیده به آن‌سوی مرزها

مس زنجان دارای بالاترین استاندارد در زمینه کیفیت و استحکام است و این صنعت توانسته دوران دو دهه‌ای رکود خود را پشت بگذارد. صنعت‌گران استان زنجان با تلاش خود در صنایع‌دستی استان زنجان، کیفیت را در کالاهای تولید حفظ کرده‌اند و طی سال‌های اخیر صنعت مس استان احیا شده است.

معاون صنایع‌دستی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان نجان می‌گوید: در حال حاضر حدود 700 کارگاه مسگری وجود دارد که بیش از 2000 نفر در این کارگاه‌ها مشغول به کار هستند. در سال گذشته نیز روزانه قریب به 15 تن محصولات مسی در قالب ظروف مسی در استان تولید شده است.

تقابل چکش و مس؛ سمفونی صنعتی قدیمی در زنجان

صنعت مس و مسگری در دورانی که تحریم‌های نفتی به حد اعلای خود رسیده است، می‌تواند راهی برای دست‌یابی به بازارهای جهانی باشد تا علاوه‌ بر اینکه این مهم فرهنگ ایرانی را به کشورهای دیگر صادر می‌کند، ارزآوری بالایی را به همراه داشته باشد و اشتغال پایداری را نیز در استان ایجاد کند. به عبارت دیگر صدای چکش و مس، سمفونی رونق تولید در استان زنجان است.

الناز خدایی‌فرد با اشاره به ساخت بزرگ‌ترین سینی مسی در زنجان، ادامه می‌دهد: بر اساس آنچه که رصد شده، بزرگ‌ترین سینی که متریال مس داشته باشد، برای اولین‌بار است که ساخته می‌شود و استادکاری که این سینی را می‌سازد یکی از استادکاران مسگر صاحب‌نام زنجان است.

وی از رسیدن آوازه مس زنجان به آن‌سوی مرزها خبر داده و خاطرنشان می‌کند: صادرات صنایع‌دستی به صورت غیررسمی و اغلب به صورت چمدانی است و محصولات مسی نیز به صورت چمدانی از کشور صادر می‌شود.

پریسا یوسفی ـ خبرنگار ایسنا (منطقه زنجان)


انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.