• سه‌شنبه / ۹ مهر ۱۳۹۸ / ۰۹:۰۲
  • دسته‌بندی: چهارمحال و بختیاری
  • کد خبر: 98070906507
  • خبرنگار : 50123

خطر فروچاله و نشست زمین در انتظار چهارمحال و بختیاری/ کشاورزی در برخی نقاط متوقف شود

فرونشست

کاهش بارش، مدیریت نکردن مصرف آب در بخش کشاورزی، رعایت نکردن سهمیه برداشت آب توسط برخی کشاورزان و استفاده از روش‌های سنتی آبیاری، افزایش مصرف آب توسط صنایع و مردم موجب شده است تا بخش قابل توجهی از منابع آبی کشور خشک و سطح سفره‌های زیرزمینی پایین رود.

این مسئله موجب شده تا حفره‌هایی از منابع آبی در اثر وارد آمدن فشار طبقات فوقانی زمین فرو بریزد و پدیده فرونشست زمین در بسیاری از مناطق کشور رخ دهد.

ممکن است فرونشست زمین بر اثر پدیده‌های طبیعی زمین‌شناسی همچون زمین لرزه، انحلال سنگ‌های گچی، نمکی یا آهکی و ... رخ دهد، ولی مهم‌ترین دلیل آن کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و استفاده بیش از حد از منابع آبی است.

سید هاشم فاطمی مدیر اداره منابع آب شهرستان شهرکرد در خصوص وضعیت فرونشست زمین در چهارمحال و بختیاری در گفت و گو با خبرنگار ایسنا، گفت: فرونشست زمین نیاز به مطالعه دارد، گرچه در دشت‌های ممنوعه استان فرونشست زمین مشاهده شده است.

فرونشست 30 سانتی‌متری دشت خانمیرزا

وی افزود: در دشت خانمیرزا بیش از 70 سانتی‌متر و در دشت شهرکرد حدودا 30 سانتی‌متر فرونشست فونداسیون چاه‌ها مشاهده شده است.

فاطمی گفت: ضخامت آبرفتی استان کم و این فرونشست‌ها برای آبخوان‌ها زیان‌بار است، بنابراین اگر چاره‌ای اندیشیده نشود تا چندین سال آینده ذخایر آب زیرزمینی به پایان می‌رسد و با مشکلات شدید آبی مواجه خواهیم شد.

وی بیان کرد: متاسفانه ذخایر آب زیرزمینی روند کاهشی را طی می‌کند، به طوری که کسری مخازن آب زیرزمینی استان بیش از 700 میلیون مترمکعب است.

مدیراداره منابع آب شهرستان شهرکرد خاطرنشان کرد: لازم است به منظور کنترل و جلوگیری از فرونشست زمین مخصوصا در اطراف دشت‌ها، سطح ایستابی آن‌ها افزایش یابد.

مهدی نادری استادیار گروه مهندسی خاک دانشگاه شهرکرد نیز در گفت و گو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: فروچاله‌ها در مناطقی رخ می‌دهند که کانی‌های انحلال‌پذیر وجود داشته باشد و در بخش زاگرس از جمله چهارمحال و بختیاری کارست‌ها به وفور مشاهده می‌شوند.

وی افزود: ممکن است در استان تشکیلات زمین شناسی آهکی، رودخانه‌های زیرزمینی با غارهایی انباشته از آب وجود داشته باشد و اخیرا گزارشاتی منتشر شده که در استان ذخیره آب بزرگی که در کارست‌ها(خوردگی و انحلال توده سنگهای کربناته) وجود دارد پیدا شده است.

نادری بیان کرد: زمانی که آب‌های زیرزمینی تخلیه می‌شود آب کارست‌ها نیز خارج و آبی که دارای یون‌های کلسیم و منیزیم بسیاری بوده از منطقه خارج می‌شود، در این شرایط زمانی که بارندگی رخ می‌دهد دارای مقادیری co2 است که به باران وضعیت اسیدی می‌بخشد.

وی ادامه داد: بارانی که وارد خاک می‌شود میزان کلسیم و منیزیم آن بسیار کم است، زمانی که این باران در سطح خاک قرار می‌گیرد، در صورتی که دارای ضخامت کمی باشد در طولانی مدت سنگ را حل و حفره‌ای ایجاد می‌کند، به طوری که بعد از بارش‌ها گودال‌هایی پر از آب مشاهده می‌شود که این امر یکی از نشانه‌های انحلال پذیری یا نشست زمین است.

این مدرس دانشگاه گفت: در واقع خطر جایی است که سنگ بستر آهکی، زیر توده ضخیم رسی قرار می‌گیرد، در این شرایط زمانی که زهکشی انجام می‌شود و یون‌ها با دیواره غارها به هم برخورد و یا ارتباط آب با دیواره ها کم یا قطع می‌شود، ممکن است رودخانه‌های زیرزمینی در کارست‌ها وجود داشته باشد که خالی از آب ‌شود.

وی افزود: از سوی دیگر با وقوع بارندگی، آبی که از رس عبور می‌کند به سمت پایین زهکشی شده، به این صورت که زیر آن از آب خالی و آبی که از رس خارج می‌شود وارد شکاف‌ دیواره غارها شده و شروع به حل کردن آن‌ها می‌کند.

این مدرس دانشگاه گفت: خطر سقوط ناگهانی توده رسی به داخل کارست‌ها یا غارهایی که زیر زمین هستند، وجود دارد، به طوری که اخیرا طبق گزارشات، این اتفاق در غرب کشور مشاهده شده، بنابراین اخطارهایی وجود دارد که این موضوع در حال رخ دادن است.

عوامل دخیل در فرونشست زمین

وی گرم شدن زمین، کاهش بارندگی‌ها و مصرف آب زیرزمینی را از جمله عوامل دخیل در فرونشست زمین برشمرد و تصریح کرد: ارتباطی میان گرم شدن زمین و ایجاد فروچاله‌ها برقرار است، به طوری که گزارشات علمی یک همبستگی بسیار بالا و مثبتی را میان این دو نشان می‌دهد.

نادری با اشاره به اینکه چاه‌های غیر مجاز که در دشت‌ها وجود دارد به شدت آب‌های زیرزمینی را تخلیه می‌کنند، افزود: گزارشات علمی نشان می‌دهد که میزان پمپاژ آب از چاه‌ها همبستگی بسیار بالا و معناداری با ایجاد فروچاله و نشست زمین دارند که در کشور ما این وضعیت مضاعف است.

وی اضافه کرد: در دشت‌هایی که آب کافی برای کشاورزی وجود ندارد چاه‌هایی حفر می‌شود که از این طریق آب زیرزمینی کاهش و زهکشی در کارست‌ها و لایه‌های رسی زمین رخ می‌دهد، بنابراین در آینده به احتمال زیاد استان با خطر فروچاله و نشست زمین مواجه شود.

استادیار گروه مهندسی خاک دانشگاه شهرکرد افزود: موضوعی که در استان وجود دارد، کمبود آب، توسعه کشاورزی و حفر چاه در دشت‌های ممنوعه است، به دلیل اینکه استان روی تشکیلات کارست و تشکیلات زمین‌شناسی قرار دارد، بنابراین فوق‌العاده به فرونشست شدید و تدریجی زمین حساس است.

وی گفت: آنچه مربوط به فرونشست زمین و تشکیل فروچاله‌ها است وجود تشکیلات انحلال پذیر، وجود غارها یا کارست‌ها و رودخانه‌های زیرزمینی بوده که به احتمال زیاد در استان وجود دارد، گرچه لازم است مطالعاتی در این زمینه انجام شود.

نادری فرونشست فونداسیون ساختمان در دشت‌ها، کج و معوج شدن درختان در دشت‌ها، ترک خوردگی ساختمان‌ها، قرار گرفتن ساختمان‌های روستایی یا شهری روی دشت‌ها، باز و بسته شدن تدریجی پنجره‌ها به صورت ناخودآگاه را از جمله عوامل دخیل در فرونشست زمین دانست و گفت: این امر نیازمند تحقیق و برررسی است.

وی اظهار کرد: سالانه سطح آب‌های زیرزمینی کاهش می‌یابد که با این حال قطعا فرونشست زمین در استان وجود دارد ولی مشخص نیست که در چه مناطقی رودخانه‌ها یا غارهای زیرزمینی وجود دارد که هر لحظه باید منتظر بود بخشی از استان سقوط کند.

این مدرس دانشگاه تاکید کرد: برای جلوگیری از این امر باید تعادلی میان برداشت آب و شارژ سفره‌های آب زیرزمینی برقرار شود تا خطر فرونشست زمین کاهش یابد، در صورتی که برداشت آب کم نشود مرتبا سطح سفره‌های زیرزمینی کاهش و فرونشست زمین رخ می‌دهد.

باید کشاورزی در برخی نقاط استان متوقف شود

وی اظهار کرد: ستاد بحران استان، سازمان برنامه و بودجه و استانداری به عنوان تصمیم گیران استانی باید موضوع فرونشست زمین را بررسی کنند، مسائل چاه‌های غیر مجاز را جدی بگیرند، همچنین با چنین وضعیتی باید کشاورزی در برخی نقاط استان متوقف شود.

نادری گفت: لازم است گروه‌های تحقیقاتی دانشگاه نشست دشت‌ها را بررسی و زهکشی اراضی را در اثر برداشت بی رویه آب در نظر بگیرند، زیرا این امر نیز موجب فرونشست زمین می‌شود، همچنین در برخی نقاط فرونشستی که به دلیل خشکی رخ می‌دهد، احتمال وقوع آن بسیار کم است.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.