گرچه در دورههایی مورد کم لطفی حکام قرار گرفت اما پس از انقلاب مشروطه و از ۱۴ مهر ۱۲۸۵ یعنی از زمان تاسیس نخستین پارلمان در ایران موسوم به مجلس شورای ملی تا به امروز، مردم ایران این ستون مردمسالاری را به هر شکل ممکن حفظ کردهاند.
پس از انقلاب اسلامی جایگاه مجلس برقرار ماند و حتی در قانون اساسی تقویت شد و به عنوان یکی از سه قوه نظام جمهوری اسلامی معرفی گردید و از همان ابتدای انقلاب بر مقام متعالی پارلمان تاکید شد، چنانچه امام خمینی(ره) جایگاه مجلس را بر راس امور کشور برشمرد.
امروز در واپسین ماههای دور دهم مجلس شورای اسلامی قرار داریم و برخی از وکلای مجلس نسبت به افول جایگاه پارلمان از راس امور کشور گلایه دارند.
نصرالله پژمانفر، نماینده مردم مشهد و کلات در مجلس شورای اسلامی در خصوص جایگاه مجلس شورای اسلامی در کشور معتقد است: مجلس در بین قوا ظرفیت بسیار بالایی دارد. در هیچ کدام از قوا ظرفیتی مشابه مجلس پیشبینی نشده است، مجلس ریل گذاری انجام میدهد و براساس همین ریل گذاری دستگاههای اجرایی باید مسیر تعیین شده از سوی مجلس را اجرا کنند.
وی تصریح کرد: مجلس از لحاظ قانونی موظف است که از اجرای مُر قانون مراقبت کند. طبیعتا اگر کشور به یک سمتی حرکت میکند و موفقیتی به دست میآید میتوان گفت این نتیجه حاصل ریلگذاری مجلس است و اگر مجلس نتوانسته کاری کند این ضعف ناشی از عدم کار کارشناسی در مجلس است.
پژمانفر با بیان اینکه مجلس شئون مختلفی دارد که یک بخش از آن حوزه نظارت است، افزود: به نظر من اکنون مجلس در حوزه نظارت نتوانسته آن کاری را که باید انجام دهد. دستگاههای مختلف قانون را اجرا نمیکنند و در برابر آن تمکین ندارند و نتیجه این شده است که نهایتا در قالب یک سری گزارشها و نهایتا در قالب ظرفیت طرح سوال و استیضاح کار پیگیری میشود اما به هرحال قانون اجرا نمیشود.
فرآیند گزینش نمایندگان مجلس آسیبزاست
اما جلیل رحیمی جهانآبادی، عضو فراکسیون امید و نماینده تربت جام، تایباد و باخرز در مجلس شورای اسلامی در خصوص جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی تصریح کرد: مجلس شورای اسلامی بر اساس قانون اساسی بدون شک یکی از قوی ترین پارلمانها در منطقه و جهان است، سیستمهای حکومتی وقتی پارلمان در آنها تشکیل میشود حق انحلال پارلمان را برای بخش دیگری از حاکمیت درنظر میگیرند بدین صورت که ممکن است دستگاه قضایی یا در برخی سیستمها که نخست وزیری است با استعفا نخست وزیر یا در برخی از سیستمها با دستور رئیس جمهور یا یکی از نهادهای دیگر این اتفاق بیفتد.
وی افزود: مجلس شورای اسلامی بر اساس ظرفیت عظیمی که قانون اساسی برای آن تعریف کرده، به محض تشکیل هیچ نهاد و جایگاهی در جمهوری اسلامی حق انحلال پارلمان را ندارد و طبق قانون اساسی در تمام امور به غیر از اموری که در حیطه اختیارات مستقیم رهبری است، مجلس ورود پیدا میکند و تصمیم گیری میکند.
رحیمی جهانآبادی با تاکید بر اینکه حتی در حیطه اموری که در اختیار رهبری است به عنوان مثال در عرصه سیاست خارجی یا سیاست دفاعی که از اختیارات جایگاه رهبری است مجلس با تصویب بودجه و جهت دادن به بودجه این بخشها بر این آنها تاثیرگذاری میکند، ادامه داد: مجلس با تایید یا رد معاهدات بینالمللی در عرصه سیاست خارجه و دفاعی اعمال نظر میکند بنابراین ظرفیت قانونی مجلس ما قدرتمند و بیبدیل در منطقه و جهان است.
نماینده مردم تربت جام، تایباد و باخرز در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه ما در عمل چند آسیب اساسی در مجلس داریم، گفت: فرایندی که افراد گزینش میشوند و در معرض رای مردم قرار میگیرند آسیب دارد. ما فقط یک سری شرایط اولیه را برای یک نماینده مجلس در نظر گرفتهایم یعنی سن فرد حداقل 30 سال و مدرک فوق لیسانس داشته باشد با این شرایط این فرد میتواند ثبت نام کند و در پروسه بررسی هم اگر تایید شد میتواند خود را در معرض رای مردم قرار دهد در صورتی که کسی که قرار است تصمیم گیر کلان مملکتی باشد و در تراز سیاسی یک وزیر فعالیت کند حداقل باید سابقه کار، فعالیت و علم لازم برای ورود به این عرصه را داشته باشد.
رحیمی جهانآبادی اضافه کرد: مجلس محل قانونگذاری است و عرصه اجرایی نیست کسی که وارد این عرصه میشود باید حداقل در حیطه کاری خود بالاترین تخصص را داشته باشد و سابقه حداقلی را برای فعالیت در این عرصه داشته باشد، کسی که با الفبای قانونگذاری و حقوق ایران و قانون اساسی و حقوق اولیه کشور آشنا نیست ولو اینکه محبوب و مردمی باشد و رای هم بیاورد به چه نحوی میتواند در مجلس قانونگذاری کند؟
وی در خصوص نظارت بر فعالیت کاندیداهای مجلس، خاطرنشان کرد: ما در عرصه انتخابات هیچ نظارتی بر فعالیت کاندیدا به مفهوم واقعی کلمه برای مبارزه با فساد نداریم. یک نمایندهای که حقوقش مشخص است از کجا و از چه منابعی صدها میلیون و حتی میلیاردها تومان پول را هزینه تبلیغات در انتخابات میکند؟ چرا آنهایی که نسبت به دیدگاههای سیاسی نماینده و نقد و اعتراض نماینده حساس هستند نسبت به این کانونهای ثروت بادآورده و سراسر فساد آسیبزا برای کشور حساسیت ندارند؟
این عضو فراکسیون امید بیان کرد: فردی که وارد مجلس شورای اسلامی میشود میتواند از این ظرفیت برای بهبود شرایط کشور، قانونگذاری و نظارت، شجاعانه استفاده کند و همچنین میتواند جیب مصلحت و منفعت را در دو طرف خود بدوزد و به نام مصلحت و منفعت به جای دفاع از حقوق مردم و حل مشکلات کلان کشور گوشهای در مجلس بنشیند و کاری انجام ندهد و فقط کاری کند که دور بعد تایید صلاحیت شود و مجددا به مجلس بیاید و در طول دوران حیات خود در مجلس به جز کار اقتصادی و دلالی کاری انجام ندهد. باید نظارتی بر رفتار این نماینده وجود داشته باشد که این نماینده در این چهار سال در حوزه اختیارات واگذار شده چه مقدار فعالیت انجام داده است.
مجموعههایی که در موازات مجلس ایجاد شده قدرت آن را کم کرده است
حمید گرمابی، نماینده مردم نیشابور و فیروزه در مجلس شورای اسلامی در خصوص جایگاه امروز مجلس معتقد است: در این سالها مجموعههایی که به موازات مجلس ایجاد شده است یک مقدار قدرت مجلس را کم کرده است. مجمع تشخیص مصلحت نظام که مدت زیادی است که وجود دارد و هرجایی که ما به مشکل میخوریم و نظر مجلس و شورای نگهبان با هم متفاوت باشد به آنجا میرود و این یک جایگاه مشخصی دارد ولی از لحاظ راسیت مجلس بر امور اندکی لطمه وارد میشود.
وی گفت: اخیرا به خاطر شرایط حساس کشور شورای روسای قوا تشکیل شده و اگرچه شاید در این شرایط ضرورت داشته باشد اما به نوعی تداخل مسئولیت پیدا میکند و از قدرت مجلس کم میکند ولی اینکه در شرایط حساس ساز و کارهای دیگری را برای قوانین ببینیم شاید به صورت موقت قابل پذیرش باشد اما اگر این ساختارها به صورت طولانی مدت بمانند و بخواهند در تصمیمات مجلس که مصوب 290 نماینده مردم است تاثیر بگذارد قطعا جایگاه اصلی مجلس را همانطور که امام (ره) فرمودند که باید بر راس امور باشد دچار خدشه میکند.
نماینده مردم نیشابور فیروزه در مجلس شورای اسلامی بیان کرد: شورای نگهبان میتواند با سعه صدر بیشتر صلاحیت نمایندگان را بررسی کند چراکه اگر اینطور نباشد ممکن است در کل نمایندگان ورودی مجلس از توان و پتانسیل پایینتری برخوردار باشند.
گرمابی خاطرنشان کرد: مجموع مسائل را که کنار هم میگذاریم مجلسی که ما اکنون داریم نسبت به مجلس دوره اول از نظر اختیارات و میزان تاثیر بر اداره مملکت افول پیدا کرده و این به نفع نظام مردم سالار ما نیست.
اکنون که در اولین روز ثبت نام از کاندیداهای انتخابات مجلس هستیم با توجه به اینکه سرنوشت کشور و نظام سیاسی ما با اقتدار مجلس و درنتیجه آن تقویت مردمسالاری گره خورده است، باید در جهت رفع اشکالاتی که در مسیر قوه مقننه و قانون گذاری در پارلمان به عنوان شناسنامه مردم سالاری وجود دارد بیش از پیش همت گماشت.
انتهای پیام
نظرات