• چهارشنبه / ۱۱ دی ۱۳۹۸ / ۱۴:۱۸
  • دسته‌بندی: خراسان رضوی
  • کد خبر: 98101108409
  • خبرنگار : 50078

دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی:

شهروندان «شهر ترمیمی» مجبور به نقض مقررات نمی‌شوند

محله گلشهر مشهد در آستانه سال نو

ایسنا/خراسان رضوی یک دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی گفت: در شهر ترمیمی شهروندان برای گذران امر زندگی‌شان مجبور به نقض مقررات نمی‌شوند، در مورد مسائل اجتماعی‌اش لاپوشانی نمی‌شود و سمن‌ها مهم‌ترین نقش را دارند.

محمد فرجیها، امروز، ۱۱ دی‌ماه، در «چهارمین نشست شهر ترمیمی؛ سازمان‌های مردم‌نهاد ترمیمی» که در ساختمان شورای شهر مشهد برگزار شد، عنوان کرد: نگاه و نگرش دنیا روزبه‌روز نسبت‌ به ابزارهای رسمی و دولتی کمرنگ شده و به سمت ظرفیت و قابلیت‌های موجود در اجتماع رسیده است. مهم‌ترین جایگاه در شهر ترمیمی، تشکل‌های ترمیمی هستند.

وی افزود: از دهه هشتاد به بعد، اتفاقاتی در حوزه کیفری در دنیا افتاده است که باعث تحولی جدی در حوزه نظام عدالت کیفری شده که این امر نتیجه ارزیابی، مداخله‌ها و پاسخ‌های رسمی کیفری است. برخلاف انتظاری که افکار عمومی دارد، نتیجه ارزیابی‌ها نشان داده، مداخله‌ها نتوانسته به اهداف خود برسد.

فرجیها با بیان اینکه «مداخله‌های کیفری مورد ارزیابی تجربی قرار گرفته‌اند و تا دهه ۸۰ هیچ‌وقت مطرح نبوده و پس از آن مطرح شد»، اظهار کرد: در حوزه‌های مختلفی سوال می‌کردیم که آیا سیاست‌های اتخاذ شده توانسته‌ به اهدافش برسد یا خیر، این پرسش به تدریج وارد پروسه حقوقی شد. سیاست‌های زندان‌ها و پلیس مورد ارزیابی قرار گرفت و در کشورهایی که دارای نظام کیفری توسعه‌یافته بودند و پیشرفته‌ترین و علمی‌ترین نظام‌های کیفری را داشتند هم، در بهترین حالت، تاثیر بسیار محدودی گرفته‌اند.

این استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران تصریح کرد: نظام عدالت کیفری بخش پرهزینه‌ای‌ است که دستگاه قضایی دارد. در چنین فضا و شرایطی، فضایی برای طرح ایده‌های جایگزین و مکمل نظام عدالت کیفری مطرح شد. بررسی‌ها نشان داد که امن‌ترین کشورها ملایم‌ترین نظام کیفری را دارند و هیچ ارتباط منطقی بین تحولات نظام قانون‌گذاری و کاهش جرم دیده نشده است.

وی به اشاره اینکه «در طول ۴۰ سال گذشته در ایران، انواع و اقسام مداخلات کیفری را در موارد زیادی داشته‌ایم»، گفت: الان فرصت مناسبی است که ببینیم تا چه حد مداخلات اثربخش بوده و در این مرحله شاهد ورود تحولی جدی در عدالت‌ کیفری هستیم. عدالت را باید به جامعه برگردانیم. دولت‌های مدرن، نقش جامعه محلی و مردم را به فراموشی سپرده‌اند و اگر آسیب و اختلافی در گذشته وجود داشت، طرفین دعوا صاحب مسئله بودند.

فرجیها ادامه داد: با ظهور دولت‌های مدرن ظرفیت‌های موجود در جامعه به حاشیه رفت و مردم به شکل عجیبی در فرایندی به دولت وابسته شدند و هر مشکلی به وجود می‌آید می‌گوییم، دولت دارد چکار می‌کند، در کشورهای دیگر شهروندان خودشان احساس مسئولیت می‌کنند. اساساً مسئولیت‌پذیری در جوامع مدرن، به نظر خیلی کم است، تامین و نظم امنیت، اصلاح نظم و بسیاری از این موارد، با حمایت و مشارکت جامعه اصلاح و درمان می‌شود. ساکنان محلی باید احساس وظیفه و مشارکت کنند و دولت هم نقش هماهنگ‌کننده را بر عهده داشته باشد. اگر ابزارهای رسمی و دولتی به هدفش می‌رسید، جایی برای تغییر پیدا نمی‌شد. عدالت ترمیمی با وجود چنین بستری مطرح شد.

این استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران تصریح کرد: عدالت ترمیمی که در بستر مسائل کیفری مطرح شد، فرایندی است که بزه‌کار و بزه‌دیده با کمک یکدیگر، تلاش می‌کنند تا با مشارکت هم برای مشکلات ناشی از جرم، راهکار پیدا کنند. در عدالت ترمیمی جرم بیش از آنکه نقض هنجارهای قانونی باشد، در وهله اول یک آسیب اجتماعی است و باید برای آن راه‌کار پیدا کرد و این راه‌کار باید با مشارکت خود افرادی که از وقوع جرم تاثیر پذیرفته‌اند، باشد.

وی با اشاره به اینکه «با وجود عدالت ترمیمی، نوع نگاه تغییر کرد و تلاش برای اینکه به جرم به عنوان یک تشکل نگاه شود گسترده شد»، اظهار کرد: عدالت ترمیمی محدود به حوزه روابط بزه‌کار و بزه‌دیده نبود و به تدریج این اندیشه که باید در صدد راهکار برآمد وارد حوزه خانواده شود. خانواده ترمیمی و مدرسه ترمیمی هم بعد از این موارد بوجود آمد و مدرسه ترمیمی مدرسه‌ای است که دانش‌آموزان را تنبیه نمی‌کنند و با مشارکت یکدیگر تصمیم می‌گیرند چه اقدامی داشته باشند و باهم مشکل را حل می‌کنند و این نیست که مقررات انظباطی مدرسه را بشکافند. ما در حال حاضر شهر ترمیمی را داریم و چند شهر در دنیا ویژگی‌های شهر ترمیمی را دارند.

این استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران در خصوص مهم‌ترین ویژگی شهر ترمیمی گفت: در شهر ترمیمی مقررات و قوانین به گونه‌ای طراحی، تدوین و اجرا می‌شود که شهروندان برای گذران امر زندگی‌شان مجبور به نقض مقررات نمی‌شوند و به نیازهای مشروع شهروندان پاسخ مشروع داده می‌شود. مقررات و قوانین باید به گونه‌ای طراحی شود که شهروندان با آرامش امورشان را پشت سر گذراند.

وی ادامه داد: یکی دیگر از ویژگی‌های شهر ترمیمی به رسمیت شناختن اختلافات و آسیب‌های موجود در شهر است. مشکلی که در سیاست‌های کنترل جرم داریم این است که اجماعی به مسائل نداریم و در مورد بسیاری از تخلفات، اختلاف نظر داریم. در شهر ترمیمی، در مورد مسائل اجتماعی لاپوشانی نمی‌شود و سمن‌ها مهم‌ترین نقش را دارند. درسال ۸۹ کودک‌آزاری را ، سمن‌ها در مجلس به تصویب رساندند و این اتفاق افتاد. سمن‌ها باید به مدیران شهری کمک کنند که اولویت‌هایشان را تعیین کنند.

فرجیها بیان کرد: یکی از ویژگی‌های شهر ترمیمی این است که مجرایی داریم که تشخیص دهیم که چه مشکلاتی وجود دارد. توجه به عوامل زیربنایی تخلفات، آسیب‌ها و جرائم از دیگر ویژگی‌های شهر ترمیمی است.

این دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی با اشاره به اینکه «بخش عمده‌ای از مکانیزم‌هایی که برای کنترل ‌آسیب‌های اجتماعی داریم، دانشی پشتش نیست»، گفت: دور باطل همینطور ادامه دارد، به عنوان مثال جمع‌آوری معتادان یا متکدیان، هیچ اثربخشی‌ای ندارد و پرداختن به عوامل زیربنایی بسیار حائز اهمیت است تا در متغیرهای تاثیرگذار مداخله‌ای رخ ندهد. امکان ندارد این آسیب‌ها کاهش یابد. وقتی مکانیزم کنترل آسیب‌های اجتماعی، سیاست‌زده و عوام‌زده شود، موضوع از مسیر عملی خودش خارج می‌شود و به سمت بحث‌های دیگر می‌رود.

وی تصریح کرد: اگر تخلفات ساختمانی کماکان اتفاق می‌افتد، به دلیل این است که کاری در جهت جلوگیری نکرده‌ایم و شهرداری روی این تخلفات حساب باز کرده و از درآمدش کم می‌شود و اقدامات مبتنی‌بر نظریه نیست. احیای ظرفیت‌های موجود در بسترهای جامعه برای تأمین نظم و امنیت است، شهر نیوکاسل و لندن از جمله نمونه‌های شهرهای ترمیمی هستند. در این شهرها اصلی‌ترین کار این بود که سمن‌ها را شناسایی کردند و تلاش کردند تا از ظرفیت‌های موجود در اجتماع استفاده کنند.

فرجیها با اشاره به اینکه «دستور عملی تحت عنوان تعامل انجمن‌های مردم‌نهاد با قوه قضاییه در حال عمل است و تا سه هفته دیگر این دستور عمل ابلاغ خواهد شد»، بیان کرد: در این رابطه از مردم هم نظرخواهی شده و بخش عمده‌ای از آن مرتبط با سازوکار عدالت‌ ترمیمی است. در نشستی که در حوزه شهر ترمیمی در دانشگاه تربیت‌مدرس برگزار خواهد شد، شهر مشهد، یزد، ایلام که به ترتیب اولین‌ها در شهرهای ترمیم هستند، قرار است مجموعه اقداماتی که برای تحقق شهر ترمیمی انجام داده‌اند را گزارش دهند.

این استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران مطرح کرد: مشارکت سمن‌ها در میانجیگری، آسیب‌های اجتماعی، حمایت از بزه‌دیدگان، خانواده‌های زندانیان و کمک به اصلاح و درمان کسانی که مرتکب جرم شده‌اند از اقداماتی‌ست که سمن‌ها می‌توانند انجام دهند. باید سمن‌های ترمیمی را در کمیته شهر ترمیم پیش‌بینی کنیم و بخش‌هایی که مربوط به آن‌هاست را مورد بررسی قرار دهیم. در شهر ترمیمی قرار است سمن‌ها به رسمیت شناخته شوند و به طور کلی در مقاطعی، با دید تردید به فعالیت آن‌ها نگاه می‌شد، اما در حال حاضر اتفاق خوبی است که به صورت رسمی مشارکت‌های مردمی را می‌شناسیم اما در نظام عدالت کیفری رسمی تنوع و تکثر را نمی‌بینیم.

وی عنوان کرد: تحول در نوع نگرش، نیازمند گفتگو است و نیاز دارد ساعت‌ها با یکدیگر صحبت کنیم، آنقدر که برای انرژی وقت داریم، برای تفکر کمتر وقت گذاشته‌ایم. با دستور عمل جدیدی که ابلاغ می‌شود، ما اگر کارگاهی آموزشی برای سمن‌ها داشته باشیم، بسیار خوب خواهد شد. عدالت‌ ترمیمی مجالی را برای خوب‌بودن فراهم می‌کند و به نظر می‌رسد در جامعه باید برای خوب بودن هم هزینه کنیم.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.