• جمعه / ۲۵ مهر ۱۳۹۹ / ۱۲:۳۵
  • دسته‌بندی: اصفهان
  • کد خبر: 99072518589
  • منبع : نمایندگی دانشگاه اصفهان

شهادت مظلومانه «سبط اکبر»

شهادت مظلومانه «سبط اکبر»

ایسنا/اصفهان در روز ۲۸ صفر سال ۵۰ هجری، حضرت امام حسن(ع) مظلومانه با توطئه معاویه به شهادت رسیدند.

امام حسن(ع) فرزند بزرگ امام علی (ع) و نوه رسول خدا در نیمه رمضان سال سوم هجری متولد شد. در دوران حیات رسول مکرم اسلام، امام حسن (ع) از محبت و نوازش ایشان بهره مند بود. حضرت رسول(ص) حسن و برادرش را فرزندان خویش می دانست. دعاهای پیغمیر اسلام(ص) در حق حسنین فراتر از محبت و دوست داشتن خویشاوندی بود، ایشان آن بزرگواران را محور حق، عدل و اسلام راستین معرفی می کردند.

بر اساس نص صریح آیه مباهله فرزندان حسن و حسین (ع) فرزندان پیغمبر اسلام (ص) هستند، خلفای عباسی مانند هارون الرشید اصرار داشتند ائمه شیعه را فرزندان ابوطالب و نه فرزند پیامبر(ص) بدانند. امام حسن(ع) در میان اصحاب کسا نیز قرار داشتند و این ویژگی ها اعتبار معنوی خاصی به ایشان می بخشید. یک سال بعد از مباهله آن حضرت در ۸ سالگی پدربزرگ خویش حضرت محمد(ص) را از دست دادند.

از زندگی امام حسن(ع) در دوران خلفا اطلاعات زیادی در دست نیست. آن حضرت از سن ۷ تا ۳۰ سالگی را در دوران خلافت خلفای سه گانه گذراندند، طبیعتا امام به شیوه پدرشان عمل می کردند و همانگونه که حضرت علی(ع) در فتوح عهد خلفا شرکت نداشتند به فرزندانشان نیز اجازه نمی دادند در فتح ایران و روم مشارکت داشته باشند. در یکی از منابع از حضور امام حسن(ع) در فتح گرگان یاد شده است که نمی تواند صحیح باشد، چرا که وقتی پدر بزرگوار آن حضرت (ص) در فتوح شرکت نداشت اجازه هم نمی دادند فرزندانشان در جنگ شرکت کنند به علاوه اینکه فتح نهایی گرگان مربوط به سال ها بعد از شهادت آن امامان و در عهد خلافت «سلیمان بن عبدالملک» و به دست سردار یمانی سفاک طرفدارِ او یعنی «یزیدبن عبدالملک» صورت گرفت.

در دوران خلافت امام علی(ع) فرزندشان امام حسن (ع) در زمینه های مختلف فعال بود. نخستین ماموریت مهم و جدی ایشان اعزام وی به کوفه جهت یاری گرفتن از مردم آن شهر بر ضد پیمان شکنان جمل بود. امام(ع) همراه «عماربن یاسر» به کوفه رفته و مردم را به یاری خلیفه وقت برانگیختند.

خلافت و صلح امام حسن(ع)

دوران خلافت ۷ ماهه امام حسن(ع) در واقع ادامه نافرمانی های کوفیان از علی(ع) بود. مردم کوفه در اواخر دوران حکومت امام علی(ع) و دوران کوتاه خلافت امام حسن(ع) یا به قاعدین پیوسته بودند و یا از اشراف قبایل نظیر اشعث بن قیس کندی اطاعت می کردند. همچنین تعداد زیادی از سرداران مخلص امام(ع) در نبردهای داخلی جهان اسلام به شهادت رسیده بودند و از آن طرف معاویه با درایت و تدبیر عمده نخبگانی مانند «مغیره بن شعبه» و کسانی مانند او را با زر و زور و تزویر به سمت خویش جذب کرده بود و بر تمام شامات و مصر سیطره یافته بود و با فرستادن سواران نظامی غارتگر در قلمرو حکومتی امام حسن(ع) آرامش و امنیت را بر هم می زد و زمینه را برای استقرار و استحکام تسلط خود بر کل جهان اسلام فراهم می کرد.  

امام حسن(ع) که به خوبی با توطئه ها و اهداف معاویه آشنا بود چند بار برای جنگ با سپاه معاویه آماده شد، اما نیرنگ های معاویه تمامی نداشت. معاویه با دادن وعده های دهن پر کن به سرداران سپاه امام حسن (ع) تعدادی از آنان را توانست اغفال کند، به طوری که با پیوستن این سرداران به سپاه معاویه، بسیاری از سپاهیان امام (ع) با ناامیدی پراکنده شدند. امام حسن(ع) که از سستی و نگرانی نیروهای کم تعدادش مطلع بود برای آنان سخنرانی کرد و گفت که مایل نیست آنان را وادار به جنگ و کاری کند که مایل به آن نیستند.

خوارج حاضر در سپاه برآشفتند و یکی از آنان گفت حسن کافر شد همان گونه که قبل از آن پدرش کافر شده بود. یکی از آنان در ساباط مدائن غافلگیرانه به امام(ع) حمله کرد و ضربتی بر ران پای آن بزرگوار زد و مصدومشان کردند. یاران امام(ع) ایشان را برای معالجه به منزل «سعدبن مسعود ثقفی» حاکم مدائن بردند. در این شرایط عبیدالله بن عباس یمی از فرماندهان نامدار امام حسن (ع) فریب معاویه را خورد و با نصف نیروهای آن حضرت(ع)، شبانه به معاویه پیوست. با اقدامات جاسوسان معاویه اوضاع بیشتر بر هم خورد و به همین سبب امام(ع) ناچار شد درخواست مکرر معاویه مبنی بر صلح را بپذیرد و خلافت را با شرایطی به پسر ابی سفیان واگذارد.

آنچه باعث شد امام حسن(ع) درخواست صلح معاویه را بپذیرد بیش از همه سستی کوفیان بود. امام(ع) اعتقاد راسخی به نبرد با فاسقان داشت، اما با این شرایط هیچ امیدی برای پیروزی نبود. بعد از عهدنامه صلح، معاویه از حسن بن علی خواست فرماندهی جنگ با خوارج را بر عهده بگیرند. برای معاویه مهم بود که به مردم نشان دهد نوه رسول خدا(ص) با اوست و زیر نظر وی سمت و منصبی را پذیرفته است. امام حسن(ع) در پاسخ به این درخواست معاویه گفت «اگر نیرویی داشتم با خود تو می جنگیدم» و درخواست معاویه را رد کرد.

دوران امامت امام حسن(ع) پس از واگذاری خلافت به معاویه تا صفر سال ۴۹ هجری قمری به طول انجامید. ایشان پس از انعقاد قرارداد صلح به مدینه رفت و در آن شهر به راهنمایی و هدایت شیعیان پرداخت. امام (ع) در این ۸ سال بارها اموال خویش را در راه خدا به مستمندان، فقرا و ایتام بخشید و بارها با پای پیاده از مکه عازم زیارت مدینه شد.

شهادت امام حسن(ع) در ۲۸ صفر سال ۵۰ هجری حزن انگیز بود. آن حضرت(ع) در منزلش هم امنیت نداشت و همسر ایشان «جعده» دختر «اشعث بن قیس کندی» با توصیه معاویه امام(ع) را مسموم کرد. معاویه به جعده پیشنهاد داده بود که ۱۰۰ هزار درهم پاداش به وی خواهد داد و او را به همسری یزید (خلیفه آینده جهان اسلام) در می آورد. بعد از شهادت امام (ع) نیز به بخشی از وعده اش عمل کرد و پول را فرستاد، اما درباره همسری یزید به دختر اشعث پیغام داد که من جان یزید را دوست دارم و تو را به همسری او در نمی آورم. پیکر مطهر امام (ع) را غریبانه در قبرستان بقیع به خاک سپردند.

از نسل امام حسن(ع) در قرن دوم هجری حکومتی در آفریقا به نام «ادریسیان» تاسیس شد که حدود دو قرن دوام داشت و نفوذ خیلی زیادی در بین مردم عرب و بربر مغرب داشت. در قرن سوم و ابتدای چهارم حکومت علویان طبرستان از نسل امام حسن(ع) در طبرستان ایران شکل گرفت و باعث رواج بیشتر شیعه در مناطق شمالی ایران شد.

*منابع

-عباسی، علی اکبر(1393): تاریخ امامان شیعه، انتشارات جهاد دانشگاهی، اصفهان.

- شهیدی، سید جعفر(۱۳۸۳): تاریخ تحلیلی اسلام، مرکز نشر دانشگاهی، تهران.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.