• جمعه / ۱۶ آبان ۱۳۹۳ / ۱۸:۴۰
  • دسته‌بندی: خراسان رضوی
  • کد خبر: Khorasan-Razavi-68788

اجراي دسته «بنی اسد» آئینی سنتی کاشمر است

اجراي دسته «بنی اسد» آئینی سنتی کاشمر است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)-منطقه خراسان بنی اسد نام تیره‌ای از قبیله بزرگ و سلحشور و مشهور عرب از فرزندان اسد بن خزیمة بن مدرکه می‌باشد. جمعی از علما، اصحاب، شعرا و حتی برخی از همسران پیامبر «ص» از این قبیله بودند. این قبیله در هنگام بنای کوفه، جنوب مسجد کوفه را برای خود در نظر گرفتند. در جنگ جمل دوشادوش امام علی «ع» جنگیدند. در قیام امام حسین «ع» در سال ۶۱ ق بنی اسد به سه دسته موافق حضرت، مخالف و بی طرف تقسیم شدند.

دسته سوم که در سرزمین غاضریه در کنار نهر علقمه در شمال شرقی کربلا سکونت داشتند و در روز عاشورا بی طرفی اختیار کردند، این دسته از سوی سید الشهداء و حبیب بن مظهر (یا مظاهر) اسدی به کمک و یاری فرا خوانده شدند اما تا آخرین لحظه بی طرفی اختیار کردند

پس از شهادت سید الشهداء و یاران گرانقدرش، زنان بنی اسد گذرشان به میدان جنگ افتاد پيكر امام و یارانش را در زیر آفتاب تابان مشاهده كردند و سخت تحت تأثیر قرار گرفتند و به سرزمین غاضریه (محل دسته سوم) شتافتند و مردان خود را جهت دفن شهدا خبر کردند اما مردان قبیله از ترس ابن زیاد حاضر نشدند در به خاک سپاری پيكر شهيدان شرکت کنند، لذا زنان بنی اسد خود بیل و کلنگ برداشتند و به سمت کربلا حرکت نمودند، پس از مدت کوتاهی، وجدان مردان قبیله بیدار گشت، به خود آمده دنبال زنان حرکت نمودند و به دفن پیکر مطهر شهدا پرداختند.

این نخستین جنبش مخالف علیه ابن زیاد و بنی امیه پس از واقعه طف به حساب می‌آید. این فداکاری بنی اسد سبب شهرت آنان در میان شیعیان جهان گشت.
و امروز نیز بعد از گذشت قرن‌ها در سومین روز از شهادت امام حسین(ع) و یاران باوفایش، زنان و مردان روستای فدافن کاشمر بیاد آن روزها دسته عزادارای زنان بنی اسد را در این شهر به راه می‌اندازند.

نخل گردانی آیینی عاشورایی در روستای فدافن

برابر اسناد باقی مانده نخل‌گردانی در کاشمر حداقل سابقه‌ای ۲۰۰  ساله دارد و در حال حاضر فقط در روستای فدافن از توابع بخش مرکزی کاشمر شاهد برگزاری این آئین هستیم.

مورخان می‌گویند آبادی‌های بزرگ کاشمر در صد سال گذشته دارای نخل بوده‌اند و شاید یزدی‌های مهاجر این آئین را به کاشمر آورده باشند، شاید هم از ویژگی‌های حاشیه‌نشینان کویر باشد، اما در خراسان رضوی ظاهراً فقط در کاشمر و فردوس و شاید گناباد شاهد این آئین باشیم.

اهالی فدافن‌ را اعتقاد‌ بر این است‌ که نخل‌ نمادی‌ است از تابوت‌ امام حسین‌بن‌علی(ع)، تابوتی‌ که از حجم‌ یک تابوت‌ بیشتر‌ گشته است‌ و به خود شکوه‌ و جلالی‌ خاص گرفته، شکوهی‌ که‌ بیان‌ عظمت‌ و جلالت‌ شخص حسین ‌بن‌علی(ع) آمده‌ است. نخل‌ بر دوش‌ مردم در نوسان‌ است.

‌در اين مراسم به جز « نخل‌گرداني »  و « دسته بني‌اسد»، آيين‌هاي ديگري هم از جمله « كاروان اسرا »، «شير» و « طفلان مسلم » مشاهده مي‌شود كه همراه اين كاروان و مراسم هستند و پس از پايان مراسم اهالي نخل را به روستا برگردانده و تا سال بعد آن را در روستا نگهداري مي‌كنند.

طبق آنچه بزرگان‌ این روستا می‌گویند تاريخچه اين مراسم در روستا به 500 سال قبل باز مي‌گردد.

بزرگان معتقدند 80 تا 90 سال قبل فقط يك نخل در روستا بود كه در روز 11 محرم، بزرگان روستا نخل را به پشت حسينيه روستا مي‌بردند و دور آن شبيه‌خواني و عزاداري مي‌كردند اما هم‌اكنون اين مراسم جزئي از ميراث ماست كه از بزرگان‌مان به ارث رسيده است.

نخل قديمي از چوب به هم متصل شده بود كه فرمي شبيه خانه‌اي متحرك با سقف شيرواني داشت و به دليل وزن زياد- در حدود 3 تا 4 تن- فرسوده و كنار گذاشته شد و يك نخل جديد با وزن كمتري در حدود 2 تن در 30 سال قبل ساخته شد كه هم‌اكنون استفاده مي‌شود، بقاياي نخل قديم تا چند سال قبل در روستا موجود بود البته خود كاشمر هم داراي نخل بزرگي بود كه در قديم در مقابل هيئت مهديه نگهداري مي‌شد.

اين مراسم در گذشته فقط در خود روستا اجرا مي‌شد ولي پس از مدتي به تقاضاي يكي از بزرگان شهر به نام « فخر نبوي » به شهر آمدند و در شهر هم اين مراسم را اجرا کردند.

چون نخل توسط هيئت حيدري روستای فدافن آماده مي‌شد مسئول هيئت از چند روز قبل بزرگان روستا را خبر مي‌كرد تا بيايند و نخل را براي مراسمي كه قرار بود در روز سوم شهادت امام حسين برگزار شود آماده كنند.

روي نخل با پارچه‌هاي رنگارنگي كه اغلب نذري بود تزئين مي‌شد، اين پارچه‌ها را هركس نمي‌توانست ببندد ، مسئول هيئت از چند نفر تقاضا مي‌كرد تا نخل را آذين كنند حاشيه نخل هم با پارچه‌هايي كه مزين به نام ائمه بود تزئين مي‌شد .

اين نخل اگرچه توسط 28 نفر حمل مي‌شود اما هر كس نمي‌تواند زير نخل بايستد و آن را حمل كند، تنها كساني مي‌توانند زير نخل بايستند كه پدران‌شان زير نخل بوده‌اند و اين سنّت به آن‌ها به ارث رسيده است.

نخل، چهار مهاركش دارد كه كار كنترل آن را برعهده دارند، چون افرادي كه در زير نخل هستند مسير خود را نمي‌بينند مهاركش‌ها وظيفه دارند مسير نخل را مشخص كنند و در هنگامي كه قرار بود بايستند، به اصطلاح ميخ مي‌شدند تا نخل كنترل خود را از دست ندهد .

در قديم همچنین دو نفر از بزرگان و پيرمردان روستا بر فراز نخل رفته و پس از اين‌كه در جلو و عقب نخل مي‌نشستند شروع به چاوشي و نوحه‌خواني مي‌كردند ولي الان اين دو نفر نيستند .

در مسير حركت، نخل گاهي با هدايت و كنترل مهار به دستان، مكرر به دور خود مي‌چرخد، فردي در ميان نخل زنگي را به دست دارد كه صدايش براي افراد پيرامون حركت كاروان است و كسي كه زنگ را به صدا در مي‌آورد يكي از قديمي‌ها و پيرمردان روستاست.

اهالي روستای فدافن بر اين باورند كه نخل نشاني از تابوت حسين‌ابن‌علي(ع) است، تابوتي كه از حجم يك تابوت بيشتر است و عظمت و شكوه و جلوه خاصي دارد، در واقع معتقدند تابوت آدم‌هاي بزرگي از جمله امام حسين هر قدر بزرگ‌تر باشد عظمت و جلالت شخص حسين‌ابن‌علي(ع) را بيان مي‌كند. اين نخل كه با عكس امام و آينه و پارچه‌هاي رنگارنگ و كتيبه‌هايي دور تا دور كه با نام ائمه تزئين شده نشان از احترام مردم اين روستا به شخصيت اين امام بزرگ مي‌باشد .

در قسمت جلوي اين نخل اسبي سفيد و خون‌آلود به همراه ركابدار قرار مي‌گيرد اين اسب اشاره به ذوالجناح امام حسين(ع) دارد كه البته ركابدار هم اين سمت را از پدر خود به ارث برده است .

وقتي نخل برداشته مي‌شد افرادي در دور آن زنجيرزنان فرياد « حسين، حسين» سر می‌دهند و بر سر و سينه مي‌زدند كه «حسين شهيد شد» اين نوحه‌ها را آن‌قدر می گویند تا دسته بني‌اسد بيايد و پيكر شهدا را به خاك بسپارد كند.

در جلوي نخل چند نفر هستند كه كارشان بيل زدن است تا اگر آب، خار و يا سنگي در مسير بود براي سهولت حركت جمعيت آن را هموار كنند، اين افراد هنگام بيل زدن «علي علي» و «حيدر حيدر» مي‌كنند تا نخل به مقصد برسد و وقتي نخل به مقصد رسيد نخل را مي‌چرخانند چون معتقدند، روح امام حسين مي‌خواهد به آسمان برود. در اين هنگام پس از گذاشتن نخل بر روي زمين كسي كه رهبري اين گروه را برعهده داست يا «علي» و «حيدر» مي‌گويد و ساير افراد هم آن را تكرار مي‌كردند.

هر كس كه بخواهد ذوالجناح و نخل را تزئين كند بايد در همان ابتدا گوسفندي را قرباني كند و خرج كساني كه قرار است در كنار ذوالجناح و يا در زير نخل قرار بگيرند، بكند. پس از اين‌كه دسته بني‌اسد بر سر جنازه شهدا مي‌رسد، بلند مي‌گويند؛ « بني‌اسد غوغا كنيد، نعش حسين پيدا كنيد» تا اين‌كه به محل جايگاه مي‌رسند و شروع به جمع‌آوري اجساد شهدا مي‌كنند.

در واقع دسته بني‌اسد با پوشيدن لباس‌هاي خاص با به همراه داشتن كوزه آب و دستمالي كه در داخل آن نان است و هم‌چنين كلنگ كوچكي كه زمين را شكافته و اجساد را دفن كنند و در حين اين كار نوحه‌خواني نيز مي‌كنند.

اين مراسم در گذشته فقط در روستاي فدافن اجرا مي‌شد، و تا زماني‌كه عشق امام حسين در دل جوانان اهالي روستا باشد ، اين مراسم هر ساله اجرا خواهد شد .

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.