• دوشنبه / ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳ / ۰۸:۳۱
  • دسته‌بندی: فارس
  • کد خبر: fars-29688
  • خبرنگار : 50031

بزرگداشت باستاني‌پاريزي در شيراز

خالصي عنوان كرد؛ نفوذ حكمت ايراني در ذهن و زبان باستاني‌پاريزي

خالصي عنوان كرد؛
نفوذ حكمت ايراني در ذهن و زبان باستاني‌پاريزي

استاد دانشگاه و معاون فرهنگي جهاددانشگاهي استان فارس با اشاره به متون و آثار بزرگان در خصوص فلسفه و حكمت، گفت: در جاي جاي آثار دكترباستاني‌پاريزي مي‌توان نفوذ فرهنگ و حكمت ايراني را مشاهده كرد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) منطقه‌ي فارس، دكتر محمدرضا خالصي عصر يكشنبه 28 ارديبهشت در جلسه بزرگداشت استاد دكتر باستاني‌پاريزي، گفت: اساساً فلسفه را تلاشِ ذهني و استدلالي براي دركِ واقعيّت هاي جهانِ هستي مي دانند ، اما حكمت به شكلي سر منشأ آسماني مي يابد . به زبان ديگر فلسفه مي شود فرا گرفتن و حكمت مي شود شدن . به همين دليل در انديشة ايراني- اسلامي ، حكمت به نوعي با امور معنوي و اخلاقي مرتبط است .

وي با اشاره به انديشه‌هاي سهروردي، مبني براينكه اسم حكيم بر كسي كه داراي مقام مشاهدة امور عِلوي و ذوق و تأله است ، اطلاق مي شود، گفت: در ادامه سهروردي نكتة ديگري را نيز متذكر مي شود كه از اهميت ويژه اي بر خوردار است و آن نكته اين است كه حكمت علي القاعده ريشة واحدي در زيستِ فطري بشر دارد . او معتقد است كه حكمت خالده به صورت هاي مختلف اما با مفاهيم مشترك در ميان هندوان و بابليان و مصريان و ايرانيان وجود داشته و سپس مي افزايد: ارسطو تنها دري نيست كه فقط از طريق او بتوان به حقيقت دست يافت . اين سخن سهروردي مارا به ياد سخن اسپينوزا Spinoza  فيلسوف مشهورِ هلندي مي اندازد كه گفته بود : خداوند آن قدر بي هوش نيست كه مخلوق دو پايي را بيافريند و به دست ارسطو بدهد تا او را عاقل سازد .

خالصي ادامه داد: با اين مقدمه مي توان گفت كه حكمت عبارت است از بر خورداري از آن حقيقت دروني كه از پرتو آن حيات و هستي و شناخت شكل يقيني مي يابد .

وي با بيان اينكه اين دانش و بينش را تازيان حكمت خالده و فرنگي ها philosophia perennis  و هندوان سنتانه ذرمه و ايرانيان جاودان خرد مي نامند. معرفتي كه ريشه در آسمان داشته و خصيصة جهان شمولي دارد، گفت: انديشمندان معتقدند كه اين حكمت ، ريشه در انديشه هاي ايراني دارد . گميستوس پلتون ، فيلسوف بيزانسي از زردشت به منزلة استاد اين معرفت كه داراي مرتبتي قدسي است نام مي برد .

او با بيان اينكه فيچينو نيز از مجموعة هرمسي و كاهنان كلده در اين نوع حكمت نام برده  و معتقد است كه ريشة اين تأليفات به زردشت پيامبر راه مي برد، خاطرنشان كرد: اين انديشه نخست در ايران باستان شكل مي گيرد وسپس وارد عرصة ديگر انديشه ها مي شود كه از آن جمله مي توان به حضور پر رنگ اين بينش در فرهنگ اسلامي اشاره كرد .

اين پژوهشگر خاطرنشان كرد: اطلاعات ما از گذشتة خودمان به علت جنگ ها و چالش ها و كتاب سوزي ها بسيار كم است ، اما خوشبختانه اين حكمتِ ريشه دار، وارد عرصة نظم ونثر ادبيات وتفكر اسلامي شده و پايا و ماندگار مانده و آثار نظم ونثر فارسي و تازي مملو ومشحون اين نوع بينش است .

خالصي گفت: شايد دست نشاندگي حاكمان حيره و يمن از پادشاهان ايراني ، عزيمت جنگجويان ايراني به يمن ، حضور خوشنام ونيكخواه بنو احرار در جزيره العرب در پيش از اسلام و انتقال ايرانيان به سرزمين حجاز ، تربيت حاكمان و امراء عرب توسط مادران ايراني ، حضور پر رنگ ايرانيان در سرنگوني بني اميه وتأسيس دولت عباسي نفوذ ايرانيان در ديوان اداري و ترجمة آثار پهلوي به زبان عربي در بعد از اسلام ، همه و همه دست به دست هم داده و اين حكمت پربار و زخار را زنده نگاه داشته است .

او همچنين با اشاره به مباحث مطرح شده در طبقات الامم قاضي صاعد اندلسي كه از قول سليمان بن عبدالملك خليفه اموي مطرح شده است، يادآور شد: اين نفوذ موجب شد حكمت ايراني وارد انديشه تازيان و مسلمانان شود تا جايي كه ابن خلدون در مقدمه معتقد است فرهنگ ايراني اعراب را بلعيد : فانتقلت حضاره الفرس للعرب بني اميه و بني العباس .

معاون فرهنگي جهاددانشگاهي فارس گفت: در فرهنگ ايراني يا همان حكمت ايراني آنچه بيش از هر چيز به چشم مي خورد آموزه هاي اخلاقي است كه به مباني دين اسلام نيز بسيار نزديك است . اين آموزه ها شكلِ پند واندرز و مثل و مَتَل را به خود مي گيرند و به همين شكل هم وارد عرصة ديگر فرهنگ ها مي شوند . به اعتقاد پژوهشگران مهمترين وفربه ترين بخش ادبيات پهلوي ، ادبيات اخلاقي و تعليمي است كه با داستان ها و مثل ها و پندها واندرزها ممزوج است .

خالصي همچنين به نوشته‌هاي ابن طقطقي در كتاب الفخري و عبد الرحمن بدوي، دانشمند معاصر عرب،  در مقدمه اي كه بر الحكمه الخالده ابن مسكويه نوشته است، شهرت ايرانيان از قديم به ادبيات تمثيلي و اخلاقي را متذكر و يادآور شد:  به همين دليل هم هست كه اين نوع انديشه در زيست ايرانيان به شدت رواج داشته و ديده شده است در انگشترها، باروها، پرده ها، تابلوها، تابوت ها، تخت ها، چادرها و خرگاه ها، دروازه هاي شهرها، دستار ها، ديوار مقبره ها، ديوار قصرها ، سردر كاخ ها .... به وفور ما با اين نوع ادبيات روبرو مي شويم .

وي به نكات مطرح شده توسط عبيد زاكاني در رسالة صدپند،  اشاره و اضافه كرد: اين نوع نگرش و بينش در ايرانيان چنان گسترده و پر نفوذ بوده است كه تمدن هاي متأثر از فرهنگ ايراني نيز به شدت تحت تأثير آن قرار گرفته اند .

خالصي همچنين با نكات طرح شده از سوي احمد امين در ضحي الاسلام،  در خصوص سيراب شدن اعراب از فرهنگ ايرانيان و اشاره‌هاي ابن‌ابي‌الحديد در شرح نهج‌البلاغه در خصوص توصيه هارون‌الرشيد به مربيان فرزندانش، براي آموزش حكمت‌هاي ايراني به آنان و آموختن كليله و دمنه و عهد اردشير علاوه بر قرآن مجيد در آموزش‌ها، گفت: حتي ابن مسكويه در كتاب الحكمه الخالده مي نويسد : هنگامي كه مأمون به اين كتاب دست يافت و آن را خواند با شعف و تعجب گفته : به خدا قسم حكمت اين است نه آنچه ما داريم كه چرخش بيهودة زبان در دهان است .

اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: اين موضوع موجب شده بود كه حتي اديب و دانشمند بزرگي چون جاحظ كه از مخالفان سرسخت شعوبيه است ايرانيان را اخطب الناس يعني سخندان ترين مردمان بر شمارد و از ميان ايرانيان اهالي فارس را خطيب ترين و شيرين زبان ترينِ مردمان بداند .

او گفت: حتي سخن بسيار مهمي در الحيوان جلد اول صفحه 38 دارد كه" اگر چيزي كه به عنوان حكمت عرب مشهور است را به زبان ديگري برگردانند دقيقاً همان حكمت ايرانيان است كه پيش از اين در نوشته ها و كتاب هاي ايشان آمده است ."

خالصي گفت: اين نوع نوشتار و گفتار در سراسر فرهنگ اسلامي به چشم مي خورد چون آبشخور اين انديشه ها يكي بوده است به راحتي مي توان تأثير اين موضوع را در آثار نويسندگان و انديشمندان مشاهده كرد و دكتر باستاني پاريزي نيز از اين جرگه بيرون نيست.

وي گفت: او با توجه به تحصيل و تربيت سنتي و روستايي‌اش و همچنين آشنايي بسيار با متون گذشتة اين فرهنگ، در نوشتار و گفتار به شدت متأثر از اين نوع تفكر است. در جاي جاي آثارش مي توان نفوذ فرهنگ وحكمت ايراني را ديد . شايد به توان گفت كه سبك نوشتاري منحصر بفرد او كه وجه تمايز آثارش با ديگر آثار تاريخي به شمار مي‌آيد در همين نكته نهفته است كه در اين نوع بينش از داستان ها و امثال و حِكَم و اشعار به خوبي بهره برده مي شود، با مرور و تورق بر دو اثر استاد از ميان انبوه آثار ايشان يعني آسياي هفت سنگ و حماسه كوير به اين موضوع مي توان صحه گذاشت و با دقت بيشتري نگاه كرد .

خالصي گفت: در آسياي هفت سنگ ، نامه غزالي به وزير سلجوقي در رعايت حال مردمان ، سخن ابواسحاق فيروز آبادي به نظام الملك و گواهي غريب او بر ايمان و اعتقاد خواجه كه : خير الظلمه حسن ، داستان حاج ملاهادي سبزواري و ناصرالدين شاه ، سخن خليفه دوم : الا ان لاهل الفارس عقولا استحقوا ما كانو فيه من الملك . به معني هر برتري كه مردم پارس به آن رسيده اند بر اساس خردي است كه دارند و از آن بهره مي‌برند.

او ادامه داد: داستان ابن خفيف و موسي بن عمران جيرفتي ، آنچه دربارة بزرگمهر و انوشيروان در كتاب نوشته شده ، مبحث مرگ جعفر بن يحياي برمكي ، سخنان خواجه نظام الملك و ملكشاه و ..... و يا در حماسه كوير:  داستان عبد القادر گيلاني و دزدان ، داستان محمد علي بك ناظر شاه عباس ، سخنان ابوالقاسم بيهقي ، مباحث فضيل عياض ، مباحثه و مجادله هرمزان و عمر ، داستان هاي ابوالحسن خرقاني ، داستان بشر حافي ، مبحث مازيار و خليفه عباسي و لوح مسي ، داستان زن مجوسي و عبدالله بن طاهر و.... همه اين مباحث ما را به سمت وسوي بهره گيري استاد در تفكر و نگارش از حكمت ايراني مي‌كشاند.

اين پژوهشگر همچنين گفت: در نوشته هاي استاد، انبوه بهره گيري از ضرب المثل ها، كنايات، تعبيرات حكمي و فرهنگ عامه چنان مشهود است كه نيازي به ادله وشاهد ندارد و بر اين اساس مي توان سبك تاريخ نويسي ايشان را سبكي ممزوج و مخلوط از اين مقوله ها در تاريخ دانست . 

وي اضافه كرد: آنچه خود نيز در مورد نوع نگارشش در كتاب زير اين هفت آسمان بيان كرده است: يعني نوعي مردم گرايي و دخالت دادن انديشه هاي مردمي در آثار ايشان ، كه طبيعتاً ما را بدان سوي مي كشاند كه هنوز مي توان در  افواه و انديشه مردم ، نشان از حكمت و تفكر ديرينة ايراني ديد و با رجوع به آن اين گستره را بيش از پيش دانست و شناخت.

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.