• یکشنبه / ۲۲ مرداد ۱۳۹۱ / ۱۴:۵۴
  • دسته‌بندی: همدان
  • کد خبر: hamedan-7479
  • خبرنگار : hamedan-81112

یادمانی از زمان مادها تا خدمت 80 ساله مری لیلی قره گوزلو

همدان میراث ماندگار در صنعت پرورش اسب

80214281-2718596

استان همدان؛ مهد تاریخ تمدن باستان ایرانیان، میراث دار كهن در پرورش اسب از دوره مادها تا امروز است و در دوران معاصر نیز یك زن به عنوان بنیانگذار پرورش اسب اصیل عرب ایرانی بر قله آن ایستاده است،‌هر چند مدتی است این صنعت به ورطه فراموشی سپرده شده است.

صنعت پرورش اسب همواره جایگاه ویژه ای در همدان داشته است و در نزد فعالان این صنعت نام مرحومه 'مری لیلی قره گوزلو' به عنوان ‌مادر پرورش دهندگان اسب اصیل در كشورمان زبانزد است.

لیلی كه در منطقه با نام 'مهری یا مری خانم' شناخته می شود،‌ توانست به عنوان نخستین فعال پرورش دهنده، اسب اصیل عرب ایرانی را در كشورمان پرورش و معرفی كند.

 

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه همدان، صنعت پرورش اسب در همدان به دوره هخامنشیان و مادها باز می گردد و 'هرودوت' تاریخ نویس یونانی در كتابش در ارتباط با سفرش به ایران می نویسد، در زمان كوروش كبیر 160 هزار راس اسب در چراگاه های سلطنتی همدان و كرمانشاه وجود داشته است كه البته به هنگام تصرف این منطقه توسط اسكندر مقدونی، تنها 66 هزار راس آن در این منطقه یافت شد.

هردوت هم چنین مدعی شده است كه اسب چالاك و بلندقامت 'نیله' گرانترین اسب زمان هخامنشیان در این منطقه محسوب می شد.

اسب ها در دوره های تاریخ شاهان ایران به ویژه دوره مادها و هخامنشی ها از جایگاه ویژه ای نزد نجیب زادگان برخوردار بودند و همواره اسب های نادر با ویژگی های منحصر به فرد از جمله رنگ، قامت ، یال و سایر ویژگی های اندامی و نژادی در اختیار آنان قرار داشت.

گفته می شود در قدیم اسب های سفید برای ملكه ها و اسب های قهوه ای برای پادشاهان و اسب های سیاه رنگ برای فرماندهان جنگ انتخاب می شد.

از آنجا كه مادها و هخامنشیان در دوره حضورشان در همدان جایگاه اسب را به عنوان حیوان برتر می دانستند از همین رو مردم همدان از اسب ها به اندازه یك شاهزاده مراقبت و تیمار می كردند و به قولی آنان را شاهزاده های نجیب خطاب می كردند.

هم چنین، اسب در گذشته جایگاه ویژه ای در رونق كار و تجارت به خصوص در كاروانسراهای همدان داشت و داد و ستدهای زیادی پیرامون این صنعت بین همدانی ها و دیگر مناطق كشور انجام می شد.

در بازار همدان مشاغل و حرفه‌های خاصی در كنار صنعت اسب به عنوان شغل های مرتبط از جمله كفاشی، پاره دوزی، كلاهدوزی، حلاجی، تلمبه سازی، آهنگری، شانه سازی، پالان دوزی، سراجی و زین و برگ سازی، نعلبندی، جولایی، طلاجویی، گاری و درشكه سازی وجود داشته است كه امروزه در كمتر جایی از بازار بزرگ همدان این مشاغل مشاهده می شود.

صنعت پرورش اسب در همدان بواسطه مبادلات تجاری از نقل و انتقالات اسب ها منجر به ایجاد مراكز اصلی تجارت این حرفه در بازار شد و تجار همدان هر یك دارای تشكیلات مفصل تجارتخانه و حجره و باراندازهای بزرگ و انبارهای مختلف در این كاروانسراها بودند.

حرفه نعلبندی نیز از شغل های مهم در گذشته همدان به شمار می رفت و در آن زمان نعلبندان هم كار و بارشان رونقی داشت و برای خودشان راستایی به نام نعلچه گران داشتند، هر چند امروز دیگر اثری از فعالیت در زمینه اسب و گاری و دیگر چهارپایان در این راسته بازار نیست.

بدون تردید مهمترین شخصی كه در پرورش، اصلاح و نگهداری اسب در همدان نقش ویژه را ایفا كرد، استاد 'مری لیلی قره گوزلو' بود كه 80 سال به این شغل پرداخت.

خانم قره گوزلو بنیانگذار تبارنامه اسب اصیل عرب ایرانی و ثبت آن در سازمان جهانی اسب عرب'واهو' و نیز موسس كانون اسب اصیل ایران بود.

این بانوی زبده پرورش اسب دختر دكتر' نقی‌خان قراگوزلو' ، خان روستای 'وركانه' واقع در 15 كیلومتری شرق همدان است كه پس از فوت پدر، به عنوان بزرگ روستا نزد مردمان از احترام خاصی برخوردار بود.

مرحومه قره گوزلو در كتاب خاطرات خود می نویسد:عاشق كشورم هستم و آرزوی زندگی در هیچ جای دیگری را ندارم.

وی تا سال 1381 كه بر اثر عارضه سرطان در بیمارستان آتیه تهران، چشم از جهان فرو بست این عشق به میهن را متجلی كرد.

وی در سال 1353 با فرستادن چند راس اسب اصیل عرب ایرانی به انگلستان تاییدیه این سازمان را در خصوص اصیل بودن نژاد اسب عرب ایرانی دریافت كرد.

هر چند با این همه، هنوز هم داوران ما كه دارای توانایی های بسیاری در امر تشخیص نژاد یك اسب اصیل هستند، به دلیل عضو نبودن ایران حتی در سازمان جهانی اسب عرب اروپا (ایكاهو) از حضور در جشنواره های جهانی محروم هستند و نمی توانند در این جشنواره ها شركت كنند.

ایرانیان عرب زبان خوزستان،خانم قره گوزلو را 'مری خانم' خطاب می كردند و او سال ها برای این خطه اسب دوانی ایران كه زادگاه همسرش 'مجید بختیاری' بود، خدمات ماندگار در زمینه حفظ و احیای اسب انجام داد.

از مری لیلی یك راس اسب سفید و اصیل عرب با گردن قوس كشیده به نام 'مبارك' باقیمانده است.

 

این اسب را مهری خانم سال ها پیش خرید و از خارج كشور وارد كرد و از جمله اسب های بسیار معروف در دنیا شناخته شده است.

هم اینك 'قلعه مهری خانم' تنها میراث ماندگار و تاریخی 'مری لیلی قره گوزلو' در روستای گردشگری وركانه همدان است.

در این منطقه گردشگری گذرگاه نعل اشكنه معروف است كه در گذشته از مناطق پرتردد سواركاران از مركز كشور به سمت استان های غربی محسوب می شد و در مسیر جاده گنجنامه همدان و محور عبوری به تویسركان، كرمانشاه و دیگر شهرهای غرب كشور قرار داشت.

علت نامگذاری این منطقه با عنوان 'نعل اشكنه' این است كه چون همدان زمستان بسیار سرد دارد، نعل اسب ها در این مسیر می شكست و به همین دلیل به نعل اشكنه مشهور شده است.

هم چنین، همدان از دیرباز مهد سواركاران قهرمان ملی به شمار می رود.

مرحوم 'غلامحسین هلاكویی' نخستین مربی ای بود كه در همدان به آموزش سواركاران پرداخت و این مربی كه بنیانگذار آموزش اسب سواری در همدان بود نیز از مرحومه مری لیلی قراگوزلو و مرحوم مهدی مكارچیان همدانی به عنوان بانیان اصلی سواركاری یاد می كرد.

امروزه قهرمانی های پرشمار سواركارانی نظیر 'علیرضا بختیاری'، 'رامرز باب الحوایجی'، 'مسعود برجیان'، 'محمدرضا طراحیان'، 'سینا جوشقانی'، 'قاسم قاسمی' و 'رضا شكری' در میادین مختلف ملی و بین المللی نشان از استعدادهای بالقوه سواركاری و اسب دوانی در همدان دارد.

رییس هیات سواركاری استان همدان با اشاره به اینكه همدان مهد پرورش اسب اصیل ایرانی و عرب بوده است، گفت: سابقه فعالیت در زمینه پرورش و تولید اسب در این استان، به دوره مادها بر می گردد.

'وحید برقعی' افزود: 'مری لیلی قره گوزلو' به عنوان بنیانگذار پرورش اسب اصیل ایرانی 80 سال در این صنعت فعالیت چشمگیر داشت و امروزه پیشرفت های صورت گرفته از سوی جامعه پرورش اسب و سواركاری ایران مرهون تلاش های بی وقفه این بانوی مرحومه است.

وی اظهار داشت: مناطق وركانه، فقیره، دره مرادبیگ از جمله مكان های پرورش اسب در سال های متمادی بوده و هم اینك نیز این صنعت در مناطقی دیگر در حال گسترش است.

برقعی خاطرنشان كرد: هم اینك چهار مركز پرورش اسب در همدان فعالیت دارند كه عمدتا اسب های عرب و كردی را پرورش می دهند و مراكز پروش اسب صالح آباد و روستای چورمق رزن فعالیت خوبی را در این زمینه دارند.

رییس هیات سواركاری همدان با اشاره به اینكه 9 باشگاه سواركاری در این استان فعالیت دارند، گفت: همدان سابقه درخشانی در سواركاری دارد و اكنون یكی از قطب های اصلی پرورش استعدادهای این رشته ورزشی در مسیر قهرمانی است.

وی، جایگاه پرورش اسب و سواركاری همدان در كشور را بسیار مطلوب دانست و گفت: هم اینك یكی از بزرگترین مراكز پرورش اسب را در شهرستان رزن داریم ضمن اینكه دو باشگاه سواركاری نیز دنبال اخذ مجوز فعالیت هستند.

یكی از كارآفرینان برتر صنعت پرورش اسب كشور نیز در این باره گفت: سال ها به صورت خانوادگی به این شغل پرداخته ایم و نسبت خانوادگی با 'مری لیلی قره گوزلو' از بانیان پرورش اسب در ایران داریم.

'رحمت الله اشرفی' افزود: پرداختن صنعت پرورش اسب میراث ماندگار اجدادمان است و هم اكنون بزرگترین مركز پرورش اسب كشور را در مزرعه دیمور واقع در روستای چورمق از مسیر دمق-رزن به سمت شهرستان كبودراهنگ از توابع استان همدان راه اندازی كرده ایم.

مدیر مركز پرورش اسب 'پارسیا' اضافه كرد: همدانی ها از گذشته علاقه وافری به تولید و پرورش اسب داشته اند و اكنون برخی اقوام ما در تهران و كرج به این صنعت اشتغال دارند.

اشرفی اظهار داشت: در حال حاضر در این مركز، اسب های خور، ذرخش، الهلال، كاویان، كیكاووس، بینظیر آبادان، سیف الریان و محبوبه پرورش و تولید می شود.

وی با اشاره به اینكه مركز پرورش اسب پارسیا در زمینی به وسعت 10 هكتار راه اندازی شده است، گفت: 90 راس اسب در این مركز در حال پرورش و نگهداری است.

وی تاكید كرد: اصالت این تعداد اسب در سازمان جهانی 'واهو' به ثبت رسیده و اكنون به نقاط مختلف صادر می كنیم.

 

مدیر مركز پرورش اسب 'پارسیا' در ادامه گفت: این مركز با هزینه 15 میلیارد ریالی به عنوان مركز انحصاری در پرورش اسب اصیل عرب به شمار می رود.

وی با قدردانی از حمایت های صورت گرفته مسوولان اجرایی همدان بویژه نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه همدان آیت الله 'غیاث الدین طه محمدی' و مسوولان اجرایی همدان گفت: سازمان جهاد كشاورزی همدان و وزارت نیرو نیز همكاری لازم را در توسعه این مركز در بخش های مختلف داشته اند.

وی گفت: تنها دغدغه موجود در راستای گسترش صنعت پرورش اسب، تامین علوفه است كه به یقین حمایت های دولتی در توسعه این صنعت موثر خواهد بود.

اشرفی مهمترین مشكل بزرگترین مركز پرورش اسب اصیل عرب در كشور را 'گازرسانی' دانست و خواستار حل این مشكل از سوی مسوولان شد.

وی بیان داشت: برای گازرسانی از روستای چورمق تا این مركز ، برغم فاصله كوتاه، هزینه بالایی از سوی مسوولان مرتبط مطالبه شده است كه انتظار داریم مسوولان در حل این مشكل اقدام كنند.

گزارش از: میثم ناصرنژاد

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.