• جمعه / ۳۱ خرداد ۱۳۹۸ / ۲۰:۲۹
  • دسته‌بندی: اصفهان
  • کد خبر: isfahan-83246

کارگردان مستند «میدان جوانان سابق»؛

این فیلم صنفی است نه سیاسی

610
مینا اکبری، کارگردان مستند «میدان جوانان سابق»، که به همراه الهه خسروی، مشاور رسانه‌ای پروژه، برای اکران فیلم خود به پردیس سینمایی سیتی سنتر آمده بود، به سؤالاتی درباره این مستند پاسخ داد.

به گزارش خبرنگار ایسنا-منطقه اصفهان، نشست نقد و بررسی مستند «میدان جوانان سابق» با پرسش مهدی سجادزاده، مجری برنامه آغاز شد. او با اشاره به هسته مرکزی این فیلم که حول محور عکس یادگاری اعضای تحریریه روزنامه «جامعه» در میدان جوانان سابق است، از کارگردان خواست تا درباره هسته فرعی فیلم خود نیز سخن بگوید و مینا اکبری گفت: آن عکس، بهانه‌ای برای شروع این سفر و بیان این روایت بود. از این عکس‌ها در آلبوم اکثر روزنامه‌نگارها یافت می‌شود و آن میدان، برای ما یک نماد بود. دوره‌ای که ما در روزنامه «جامعه» کار می‌کردیم خیلی وقت‌ها تهدید بمب‌گذاری در دفتر روزنامه مطرح بود و ما روزهایی در همان میدان جوانان، می‌نشستیم و خبرها و گزارش‌هایمان را می‌نوشتیم تا بررسی تیم تحقیق تمام شود.

وی افزود: میدان جوانان، اکنون به نام کاظم معتمدنژاد، پدر علم ارتباطات ایران نام‌گذاری شده اما برای من جالب است که برخلاف سایر میدان‌ها و خیابان‌ها، زیر تابلوی فعلی آن عنوان «جوانان سابق» هم نوشته‌شده. حسم این بود که من هم یکی از آن جوان‌های سابقم که همراه با این میدان بزرگ شده‌ام، سنم بالاتر رفته و اکنون نه من آن جوان گذشته‌ام و نه او آن میدان قدیم.

این روزنامه‌نگار با اشاره به اینکه پشت ساخت هر اثر، اتفاقات زیادی هست که به آن سنجاق نمی‌شود، ادامه داد: ترجیح من این بود که تماشاگر، بعد از دیدن فیلم خلوت کند تا آنچه دیده در درونش ته نشین شود و اگر سؤالی دارد، در صفحه اینستاگرام فیلم بپرسد. در عین حال نیز اعلام کردیم که همه مخاطبان فیلم نیز می‌توانند روایت‌های خود را از عکس‌هایی که فکر می‌کنند تاریخی پشت آن هست، بنویسند و برای ما بفرستند چون این فیلم فقط یک روایت از یک روزنامه‌نگار است و وقتی افراد مختلف روایت‌های مختلف را کنار هم بگذارند، روایت درست و تاریخ دقیق قابل‌رؤیت خواهد بود. اینکه اجازه بدهیم صدای تاریخ فقط از یک دهان شنیده شود، درست نیست و مجموع روایت‌های شخصی ما تاریخ درست و دقیق را بیان می‌کند.

وی با تأکید بر اینکه «میدان جوانان سابق» مستندی صنفی است و نه سیاسی، اظهار کرد: ممکن است تمام اتفاقات فیلم وجه سیاسی هم داشته باشد، اما نگاه من به آن نگاهی صنفی بوده است. گفته می‌شد دولت اصلاحات هر 9 روز با یک بحران مواجه بود و من هم بنا نداشتم در این مستند 68 دقیقه‌ای به این بحران‌ها و تحولات بپردازم. این فیلم فقط آن اتفاقاتی را برای به تصویر کشیدن انتخاب کرده که تأثیر مستقیمی بر مطبوعات داشته‌اند. اگر به کوی دانشگاه می‌پردازد به این دلیل است که ماجرای کوی دانشگاه در اعتراض به توقیف روزنامه «سلام» شکل گرفت و اگر اکبر گنجی، سعید حجاریان و مسعود ده‌نمکی را نشان می‌دهد به این دلیل است که آن‌ها روزنامه‌نگار بوده‌اند و تصریح می‌کنم که این مستند را به‌هیچ‌عنوان سیاسی نمی‌بینم.

وی با بیان اینکه فیلمش برای گرفتن مجوز راه سختی را طی کرده گفت: برای هر پلان این فیلم دلیل و منطق است و قرار نبوده از یک گرایش دفاع کند. «میدان جوانان سابق» به همان اندازه که منتقد اصلاح‌طلبان است، منتقد جریان تندروی آن روزگار هم است. از آن دوره به‌عنوان «بهار مطبوعات» یاد می‌شود، دوره‌ای که مطبوعات تیراژ نیم و یک‌میلیونی داشتند، در مجلس ششم فهرستشان رأی آورد و این یعنی مردم در آن زمان تا چه اندازه به مطبوعات اعتماد داشتند.

اکبری تصریح کرد: ما در این مستند آدم‌های امیدواری مثل حامد غلامی را می‌بینیم که هنوز روزنامه‌نگار است و می‌گوید حتی اگر روزی، فقط هزار نفر روزنامه بخرند، باز هم قدر آن‌ها را می‌داند و برایشان می‌نویسد. نیوشا توکلیان را می‌بینیم که می‌گوید ریشه روزنامه‌نگاری قطع نمی‌شود، فقط یک عده می‌روند و عده‌ای دیگر می‌آیند. در صحنه آخر فیلم نیز آن‌ها به آن میدان برمی‌گردند و عکس می‌گیرند تا نشان بدهند که این میدان خالی نمی‌ماند و آنچه ما را در فضای مطبوعات نگه می‌دارد امید است.

 وی با اشاره به سرنوشت روزنامه‌نگارانی که تصویرشان در عکس یادگاری روزنامه جامعه ثبت‌شده، گفت: از 72 روزنامه‌نگاری که در آن عکس می‌بینیم، عده‌ای مهاجرت کرده‌اند، عده‌ای همچنان مشغول روزنامه‌نگاری هستند و عده‌ای شغلشان را عوض کرده‌اند اما همچنان به روزنامه‌نگاری عشق می‌ورزند، این افراد یا خودشان و یا نماینده‌شان در فیلم حضور دارد اما دسته‌ای که فوت کرده‌اند و دسته‌ای که در زندان هستند، به دلیل محدودیت‌ها نماینده‌ای در فیلم ندارند.

اکبری، ساختار مستند «میدان جوانان سابق» را ژورنالیستی دانست؛ ساختاری که از تیتر، لید و میان تیتر برخوردار است.

او با اشاره به اینکه بحث آرشیو، یکی از مشکلات پیش روی سینمای مستند است، ادامه داد: بحثی که مستند «میدان جوانان سابق» مطرح می‌کند همین بحث آرشیو است و من به این دلیل تصمیم به ساخت آن گرفتم، تا آرشیوی بسازم برای کسانی که شاید روزی بخواهند روی این دوره از تاریخ مطبوعات ایران تحقیق کنند. تصاویر و فیلم‌های آرشیوی این فیلم باکیفیت‌ترین اسناد موجود بوده است. صداوسیما حتی یک پلان از دادگاه آقای کرباسچی را به ما نداد و در کتابخانه ملی و مجلس هم چیزی پیدا نکردیم. تصاویر و فیلم‌های قدیمی این فیلم در واقع از زیرزمین خانه مردم بیرون آمد و به فیلم تبدیل شد.

اکبری تأکید کرد: مستند 68 دقیقه‌ای «میدان جوانان سابق» قرار نیست تاریخ مطبوعات ایران یا تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی آن را به تصویر بکشد و آدم‌هایی که در این مستند می‌بینید، در حد یک نماینده هستند. اگر دیگران، آرشیوی غنی‌تر دارند توصیه می‌کنم روایت مرا کامل کنند، فیلمشان را در فضای مجازی منتشر کنند یا آن را موضوع فیلم خود قرار بدهند، چون فیلم من تنها یک روایت شخصی است و تاریخ، از مجموعه این روایت‌ها تشکیل می‌شود.

این روزنامه‌نگار با اشاره به فضای مطبوعات در سال‌های گذشته گفت: زمانی که من روزنامه‌نگار شدم فکر می‌کردم قرار است روی جامعه اثر بگذارم و پروژکتوری باشم که راه را نشان می‌دهد اما اتفاقات سیاسی و تحولاتی که پیش آمد، روی رسانه سایه انداخت. ماشاالله شمس‌الواعظین، ده‌گانه‌ای نوشته بود تا توضیح بدهد عکس هیچ سیاستمداری را در روزنامه کار نمی‌کند اما زمانی مجبور شد عکس کرباسچی و حجاریان را کار کند. 

وی افزود: تیترهای آن دوره، مطبوعاتی نبود بلکه سرب و باروت جنگی بود که روزنامه‌ها به سمت هم شلیک می‌کردند. علیرغم اینکه از آن دوره به‌عنوان «بهار مطبوعات» یاد می‌شود، دوره‌ای بود که مطبوعات قربانی سیاست شد. اگرچه مطبوعات آن دوره روشنگری زیادی داشتند و اگر خبر اختلاس‌ها کم بود، نشات‌گرفته از همین روشنگری بود اما تندروی‌هایی هم انجام شد که رقیب را ترساند و خیلی از اتفاقاتی که بعدها افتاد، ماحصل تندروی‌های آن دوران بود. 

اکبری، پوستر مستند «میدان جوانان سابق» را آمیزه‌ای از امید و ناامیدی دانست و اظهار کرد: سیامک جبارپور طراحی این پوستر را برعهده داشته و ما در آن قایقی را می‌بینیم که با کاغذ روزنامه ساخته‌شده، نیمی از این قایق، سوخته  و نیمی دیگر، هنوز سالم است و می‌توان نجاتش داد.

الهه خسروی، مشاور رسانه‌ای پروژه نیز درباره مینا اکبری گفت: او در برهه سختی تصمیم به ساخت این مستند گرفت؛ زمانی که می‌خواست روزنامه‌نگاری را کنار بگذارد و با این سؤال روبرو بود که بعد از روزنامه‌نگاری قرار است چه باشد؟ این مستند، جدای از نگاهی که به تاریخ مطبوعات و مسائل صنفی روزنامه‌نگاران دارد، جستجویی برای پیدا کردن پاسخ آن سؤال است که خودت اکنون چه‌کاره هستی؟ و جوابی که می‌توان در پایان از کار او گرفت این است که اکبری و امثال او، همچنان و همیشه روزنامه‌نگار باقی می‌مانند و فقط مدیوم کار خود را عوض می‌کنند.

وی تصریح کرد: اگر این فیلم سیاسی دیده می‌شود به این دلیل است که همه‌چیز ما به سیاست آغشته شده. مستند «میدان جوان سابق» اگر فارغ از این نگاه دیده شود به ما می‌فهماند که در گذشته چه شد و در آینده چه نباید بشود تا راه را درست‌تر طی کنیم.

کد خبرنگار:13038


  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.